Alzheimer’ın Başlangıç Yaşını Genler Belirliyor: Arada 10 Yıl Fark Var
Araştırma, Alzheimer hastalığına yol açan aynı temel genetik etkeni taşıyan kişilerde belirtilerin ortaya çıkış yaşının yaklaşık 10 yıl farklılaşabileceğini gösterdi. Bulgular, diğer genetik varyantların hastalığın başlangıcında etkili olabileceğine işaret ediyor.
Haber Merkezi / Alzheimer hastalığına yol açan aynı temel genetik etkeni taşıyan kişilerde hafıza sorunları farklı yaşlarda ortaya çıkabiliyor. Yeni bir araştırma, diğer kalıtsal genetik farklılıkların belirtilerin başlangıç yaşında yaklaşık 10 yıllık bir farkı açıklamaya yardımcı olabileceğini ortaya koydu.
İspanya’daki Sant Pau Araştırma Enstitüsü’nün eş başkanlığında yürütülen uluslararası çalışmada 1.057 kişinin genetik verileri incelendi. Araştırmanın sonuçları, Alzheimer’s & Dementia dergisinde yayımlandı.
APP Geninin Fazladan Kopyası İncelendi
Araştırmada, APP adı verilen genin fazladan bir kopyasına sahip kişiler ele alındı. Bu gen, Alzheimer hastalarının beyninde biriken amiloid maddesinin oluşumunda rol oynayan bir proteinin üretilmesine katkı sağlıyor.
APP geninin fazladan bir kopyası, nadir görülen kalıtsal bir Alzheimer türüne neden olabiliyor. Down sendromlu bireylerde de APP geninin bulunduğu 21. kromozomdan üç kopya bulunması nedeniyle genellikle fazladan bir APP kopyası yer alıyor.
Ancak APP geninin fazladan bir kopyasını taşımak, Alzheimer belirtilerinin herkeste aynı yaşta başlayacağı anlamına gelmiyor. Bazı kişilerde belirtiler 40’lı yaşlarda ortaya çıkarken, bazıları 60’lı yaşlarına kadar hafıza sorunları yaşamayabiliyor.
Genetik Risk Profilleri Arasında 10 Yıllık Fark
Araştırma ekibi, Down sendromlu 957 kişi ile Down sendromu bulunmayan ancak APP geninde kopya artışı (duplikasyon) olan 100 kişinin genetik verilerini analiz etti. Çalışmada, daha önce Alzheimer riskiyle ilişkilendirilen APOE geni ile 77 farklı genetik varyant ayrıntılı biçimde incelendi.
Bulgular, APOE geninin ε2 varyantının belirtilerin daha geç ortaya çıkmasıyla ilişkili olduğunu gösterdi. ε4 varyantı ise belirtilerin daha erken başlaması ve Alzheimer riskiyle bağlantılı diğer genetik farklılıkların daha yüksek toplam yüküyle ilişkilendirildi.
İstatistiksel modellere göre, APP duplikasyonu taşıyan kişilerde belirtilerin başlangıç yaşı, en yüksek riskli genetik profile sahip olanlarda ortalama 49,4, en düşük riskli profile sahip olanlarda ise 58,8 olarak hesaplandı.
Down sendromlu bireylerde de benzer bir tablo ortaya çıktı. Bu grupta belirtilerin başlangıç yaşı, en yüksek riskli genetik profilde ortalama 50,1, en düşük riskli profilde ise 60,1 olarak tahmin edildi.
Sonuçlar, her iki grupta da genetik risk profillerinin iki ucu arasında yaklaşık 10 yıllık bir başlangıç yaşı farkı bulunduğuna işaret etti.
Amiloid İşlenmesi ve Kan Damarları da İncelendi
Araştırmacılar, genetik farklılıkların yanı sıra amiloidin işlenmesi ve kan damarlarının gelişimiyle ilgili bulgular da elde etti. Bu sonuçların, Alzheimer hastalığının neden bazı kişilerde daha erken başladığını ve farklı hızlarda ilerlediğini anlamaya katkı sağlayabileceği belirtildi.
Bununla birlikte, araştırmada ortaya konan yaklaşık 10 yıllık farkın, en yüksek ve en düşük riskli genetik profilleri karşılaştıran istatistiksel modellerden elde edildiği vurgulandı. Bulgular, bir kişinin Alzheimer hastalığına tam olarak hangi yaşta yakalanacağını öngörmüyor. Ayrıca çalışma kapsamında hastalığı önlemeye yönelik herhangi bir müdahale test edilmedi.
Araştırma sonuçları, Alzheimer hastalığına yol açan güçlü bir genetik etkenin tek başına hastalığın başlangıç yaşını açıklamakta yetersiz kalabileceğini gösteriyor. Diğer genetik farklılıkların etkisinin daha iyi anlaşılması, gelecekte risk altındaki kişilerin daha erken takip edilmesine ve hastalığı önlemeye yönelik çalışmaların geliştirilmesine katkı sağlayabilir.



























