Thales Kimdir? Teorik Çalışmaları

MÖ 624 yılında İyonya’nın Milet şehrinde dünyaya gelen ve 545 yılında hayatını kaybettiği düşünülen Thales, batı felsefesinin ilk düşünürlerinden biri olarak kabul edilir.

Haber Merkezi / Thales, doğa olaylarını mitolojik açıklamalar yerine akıl ve gözlem yoluyla anlamaya çalışan ilk filozoflardan biri olarak bilinir.

İşte Antik Yunan’da “Yedi Bilge”den biri olarak kabul edilen Thales hakkındaki temel bilgiler:

Felsefe ve bilimdeki katkıları: Thales, evrenin temel maddesinin (arkhe) su olduğunu öne sürmüştür. Bu, doğanın temel bir ilkeye dayandığını savunan ilk felsefi düşüncelerden biridir. Thales, bu nedenle “ilk filozof” olarak anılır.

Matematik ve geometri: Thales, geometrideki bazı temel teoremlerin (örneğin, Thales Teoremi) isim babasıdır. Thales’in bir dairenin çapının onu iki eşit parçaya böldüğünü ve bir üçgenin taban açılarının eşit olduğunu kanıtladığı söylenir.

Astronomi: Thales’in bir güneş tutulmasını (MÖ 585) önceden tahmin ettiği rivayet edilir. Ayrıca gökyüzü gözlemleriyle yıldızların navigasyon için kullanılabileceğini göstermiştir.

Pratik uygulamalar: Mısır’da piramitlerin yüksekliğini gölgelerinden hesapladığı ve Nil Nehri’nin taşkınlarını öngördüğü söylenir.

Bilimsel düşüncenin temellerini atmış ve doğayı rasyonel bir şekilde anlamaya çalışan Thales’in eserleri günümüze ulaşmamıştır, ancak fikirleri öğrencileri (örneğin Anaksimandros) ve sonraki filozoflar aracılığıyla aktarılmıştır.

Thales’in başlıca teorileri:

Evrenin temel maddesi (arkhe) olarak su: Thales, evrendeki her şeyin temel maddesinin (arkhe) su olduğunu öne sürmüştür. Ona göre, tüm varlıklar sudan türemiş ve suya dönüşmüştür.

Bu teori, doğa olaylarını mitolojik açıklamalar yerine tek bir maddi ilkeye dayandırma çabasıydı. Bu fikir, felsefi ve bilimsel düşüncenin başlangıcı olarak kabul edilir.

Geometri ve matematik teoremleri: Thales, geometrideki katkılarıyla da tanınır. Ona atfedilen bazı teoriler şunlardır:

Thales Teoremi (Daire): Bir dairenin çapı, dairenin çevresini iki eşit yarıya böler.
Thales Teoremi (Üçgen): Bir üçgenin bir kenarına paralel bir doğru çizildiğinde, diğer kenarları orantılı olarak böler (benzerlik ilkesi).
Dik Açı Teoremi: Bir yarım daire içinde çizilen bir üçgenin, çapa dayanan açısı her zaman 90 derecedir.
Ölçüm Teknikleri: Thales’in, Mısır piramitlerinin yüksekliğini gölgelerinden hesapladığı söylenir. Bu, benzer üçgenler ilkesine dayalı bir yöntemdi.

Astronomi ve doğa gözlemleri: Thales’in MÖ 585’te bir güneş tutulmasını öngördüğü rivayet edilmiştir. Bu, Babil astronomi bilgilerini kullanmış olabileceğini gösterir.

Thales’in denizcilere, Küçük Ayı (Ursa Minor) takımyıldızını kullanarak yön bulmayı öğrettiği ifade edilmiştir. Thales’in ayrıca, Nil Nehri’nin taşkınlarını incelediği ve bu taşkınların rüzgarlarla bağlantılı olduğunu öne sürdüğü bilinmektedir.

Doğa olaylarının rasyonel açıklamaları: Thales, depremlerin yeryüzünün su üzerinde yüzmesi ve dalgalanmasıyla oluştuğunu savunmuştur. Bu, doğa olaylarına tanrıların gazabı yerine doğal bir açıklama getirme çabasıydı.

Thales’in mıknatıs taşlarının (lodestone) demiri çekmesini gözlemlediği ve bu taşların bir tür “canlılık” içerdiğini düşündüğü belirtilmiştir. Bu, doğadaki güçlerin incelenmesine yönelik ilk adımlardan biri olarak kabul edilir.

Felsefi yaklaşımı: Thales, doğayı anlamak için mitoloji yerine gözlem ve aklı kullanmayı tercih etmiştir. Bu, bilimsel yöntemin ilk adımlarından biri olarak görülmektedir.

“Her şey tanrılarla doludur” sözüyle, evrendeki her şeyin bir düzen ve canlılık içerdiğini ima etmiş olabilir.