image

Yaşlılarda Depresyon: Nedenleri, Belirtileri, Tedavisi

0

Depresyon, sürekli üzüntü, ilgi kaybı, enerji düşüklüğü ve günlük yaşamı etkileyen duygusal, fiziksel ve bilişsel belirtilerle karakterize bir ruh sağlığı bozukluğudur.

Haber Merkezi / Yaşlılarda depresyon, yaygın ancak sıklıkla göz ardı edilen bir ruh sağlığı sorunudur. 65 yaş ve üstü bireylerde, fiziksel sağlık sorunları, sosyal izolasyon ve yaşam değişiklikleri gibi faktörler depresyon riskini artırabilir.

Yaşlılarda Depresyonun Nedenleri: Yaşlılarda depresyon, biyolojik, psikolojik ve sosyal faktörlerin bir kombinasyonundan kaynaklanabilir:

Biyolojik Faktörler:

Beyin Kimyasındaki Değişiklikler: Dopamin, serotonin gibi nörotransmitterlerin dengesizliği.
Kronik Sağlık Sorunları: Kalp hastalığı, diyabet, kanser, Parkinson, Alzheimer gibi hastalıklar depresyon riskini artırır.
İlaç Yan Etkileri: Bazı tansiyon ilaçları, kortikosteroidler veya ağrı kesiciler depresyonu tetikleyebilir.
Genetik Yatkınlık: Ailede depresyon öyküsü olanlarda risk daha yüksektir.

Psikolojik Faktörler:

Kayıp ve Yas: Eş, arkadaş veya aile üyelerinin kaybı.
Kimlik Kaybı: Emeklilik, bağımsızlık kaybı veya toplumsal rolün azalması.
Düşük Özsaygı: Yaşlanmayla birlikte fiziksel yeteneklerin azalması.

Sosyal Faktörler:

Yalnızlık ve Sosyal İzolasyon: Aileden veya arkadaşlardan uzaklaşma, yalnız yaşama.
Finansal Sorunlar: Ekonomik güvensizlik veya sınırlı kaynaklar.
Yaşam Değişiklikleri: Eve bağımlı hale gelme, bakım evine geçiş.

Yaşlılarda Depresyonun Belirtileri: Yaşlılarda depresyon belirtileri, gençlere göre farklılık gösterebilir ve bazen fiziksel şikayetlerle karışabilir. Yaygın belirtiler şunlardır:

Duygusal:

Sürekli üzüntü, umutsuzluk veya boşluk hissi.
İlgi kaybı (eskiden keyif alınan aktivitelerden zevk almama).
Sinirlilik, huzursuzluk veya ajitasyon.

Fiziksel:

Yorgunluk, enerji eksikliği.
Uyku bozuklukları (uykusuzluk veya aşırı uyuma).
İştah değişiklikleri (kilo kaybı veya artışı).
Açıklanamayan ağrılar (baş, sırt, eklem ağrıları).

Bilişsel:

Konsantrasyon güçlüğü, karar vermede zorluk.
Hafıza sorunları (bazen demansla karıştırılır).
Ölüm veya intihar düşünceleri.

Davranışsal:

Sosyal geri çekilme, aile ve arkadaşlarla iletişimi kesme.
Günlük işlere ilgisizlik (kişisel bakım ihmali).

Not: Yaşlılarda depresyon, “üzüntü” yerine daha çok fiziksel şikayetler veya sinirlilik olarak kendini gösterebilir. Bu nedenle, “normal yaşlanma” ile karıştırılabilir.

Yaşlılarda Depresyonun Tedavi Yöntemleri: Yaşlılarda depresyon tedavisi, bireysel ihtiyaçlara göre kişiselleştirilir ve genellikle çok yönlü bir yaklaşım gerektirir:

Psikoterapi:

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): Olumsuz düşünce kalıplarını değiştirmeye yardımcı olur.
Kişilerarası Terapi (IPT): Sosyal ilişkiler ve kayıplarla başa çıkmayı destekler.
Grup Terapisi: Sosyal bağlantıyı artırır, yalnızlık hissini azaltır.

İlaç Tedavisi:

Antidepresanlar: Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI’lar, örn. sertralin, escitalopram) genellikle yaşlılar için güvenli kabul edilir. Trisiklik antidepresanlar daha az tercih edilir çünkü yan etkileri fazladır.
Farmakogenomik: Genetik testler, yaşlılarda ilaç seçimini ve doz ayarlamasını optimize edebilir (örneğin, CYP2D6 gen testi).

Dikkat: Yaşlılarda ilaç metabolizması yavaş olabilir; bu nedenle düşük dozlarla başlanmalı ve yan etkiler yakından izlenmelidir.

Yaşam Tarzı Değişiklikleri:

Fiziksel Aktivite: Hafif egzersizler (yürüyüş, yoga) endorfin salgılar ve ruh halini iyileştirir.
Sağlıklı Beslenme: Omega-3, B vitamini ve antioksidan açısından zengin gıdalar (örneğin, somon, avokado, yeşillikler) destekleyici olabilir.
Uyku Düzeni: Düzenli uyku, depresyon belirtilerini hafifletebilir.

Sosyal Destek:

Aile ve arkadaşlarla düzenli iletişim kurma.
Topluluk etkinliklerine katılım (kıdemli merkezler, hobi grupları).
Gönüllü çalışmalar, yalnızlık hissini azaltabilir.

Tıbbi Müdahaleler:

Altta Yatan Sağlık Sorunlarının Tedavisi: Tiroid bozuklukları, B12 eksikliği veya kronik ağrılar gibi durumlar depresyonu tetikleyebilir; bunların tedavisi önemlidir.
Elektrokonvülsif Terapi (EKT): Şiddetli, tedaviye dirençli depresyonda nadiren kullanılır ve yaşlılarda etkili olabilir.

Destek Sistemleri:

Aile Desteği: Yakınların farkındalığı ve desteği, tedaviye uyumu artırır.
Bakım Evi Veya Evde Bakım Hizmetleri: Sosyal etkileşimi artırabilir.
Destek Grupları: Depresyonla başa çıkan diğer yaşlılarla bağlantı kurmak, yalnızlık hissini azaltır.

Paylaşın

Yalnızlık Hissi Nedir, Nasıl Başa Çıkılır?

0

Yalnızlık hissi, bireyin sosyal bağlantılarının veya duygusal yakınlıklarının yetersiz olduğunu algılaması sonucu ortaya çıkan subjektif bir duygusal durumdur.

Haber Merkezi / Fiziksel olarak yalnız olmaktan ziyade, kişinin istediği düzeyde anlamlı ilişkiler veya sosyal etkileşim kuramama hissiyle ilgilidir. Yalnızlık, hem geçici hem de kronik olabilir ve fiziksel, zihinsel ve duygusal sağlığı etkileyebilir.

Yalnızlık Hissinin Özellikleri:

Duygusal Boşluk: Sevilmeme, anlaşılmama veya izole olma hissi.
Sosyal İzolasyon Algısı: Çevrede insanlar olsa bile bağlantı eksikliği hissetme.
Fiziksel ve Zihinsel Etkiler: Yorgunluk, motivasyon kaybı, kaygı, depresyon veya uyku problemleri gibi belirtiler görülebilir.

Yalnızlığın Türleri:

Duygusal Yalnızlık: Yakın, anlamlı ilişkilerin eksikliği (örneğin, bir partner veya yakın arkadaş olmaması).
Sosyal Yalnızlık: Geniş bir sosyal ağ veya topluluk eksikliği.
Durumsal Yalnızlık: Yeni bir şehre taşınma, iş değişikliği veya kayıp gibi belirli olaylar sonrası ortaya çıkan geçici yalnızlık.
Kronik Yalnızlık: Uzun süreli, devam eden yalnızlık hissi.

Yalnızlığın Nedenleri:

Sosyal izolasyon (örneğin, pandemi, taşınma).
Yakın ilişkilerin kaybı (ayrılık, ölüm).
Düşük özgüven veya sosyal beceri eksikliği.
Yoğun iş/yaşam temposu nedeniyle bağlantı kuramama.
Genetik veya psikolojik faktörler (depresyon, anksiyete).

Yalnızlığın Etkileri:

Zihinsel Sağlık: Depresyon, kaygı ve düşük özsaygı riskini artırabilir.
Fiziksel Sağlık: Kronik yalnızlık, bağışıklık sistemini zayıflatabilir, kalp hastalığı riskini artırabilir ve uyku düzenini bozabilir.
Davranışsal: Sosyal geri çekilme, madde kullanımı veya sağlıksız alışkanlıklar.

Yalnızlık Hissiyle Nasıl Başa Çıkılır?

Yalnızlık hissi, zaman zaman herkesin deneyimleyebileceği duygusal bir durumdur ve bununla başa çıkmak için çeşitli yöntemler kullanılabilir.

Duygularınızı Tanıyın ve Kabul Edin:

Duyguyu Fark Edin: Yalnızlık hissinizi bastırmaya çalışmak yerine, bu duyguyu kabul edin. “Şu an yalnız hissediyorum ve bu normal” diyerek kendinize şefkat gösterin.
Günlük Tutun: Duygularınızı yazmak, yalnızlık hissinin nedenlerini anlamanıza yardımcı olabilir. Tetikleyici durumları veya düşünceleri fark etmek, çözüm bulmayı kolaylaştırır.

Kendinizle Bağ Kurun:

Kendinizle Vakit Geçirin: Yalnızlık, yalnız olmakla aynı değildir. Kendi başınıza keyif aldığınız aktiviteler yapın (örneğin, kitap okumak, resim yapmak, meditasyon).
Kendinizi Geliştirin: Yeni bir hobi edinin (yemek pişirme, yoga, enstrüman çalma) veya bir online kursa katılın. Bu, kendinize değer kattığınızı hissettirir.

Sosyal Bağlantılar Kurun:

Küçük Adımlar Atın: Yakın bir arkadaşınıza veya aile üyesine mesaj atın, kısa bir telefon görüşmesi yapın. Büyük buluşmalar yerine küçük, samimi etkileşimler bile etkili olabilir.
Topluluklara Katılın: Yerel bir kulübe, spor grubuna veya gönüllü bir organizasyona katılabilirsiniz. Ortak ilgi alanları etrafında yeni insanlarla tanışmak yalnızlık hissini azaltır.
Çevrimiçi Topluluklar: Sosyal medya veya forumlarda (örneğin, Reddit, Discord) ilgi alanlarınıza uygun gruplara katılabilirsiniz.

Rutin Oluşturun:

Günlük Yapı: Gününüzü planlayarak kendinizi meşgul tutun. Sabah yürüyüşü, düzenli yemek saatleri veya akşam ritüelleri yalnızlık hissini dağıtabilir.
Fiziksel Aktivite: Egzersiz (yürüyüş, koşu, yoga) endorfin salgılar ve ruh halinizi iyileştirir. Grup sporları da sosyalleşmeyi teşvik eder.

Teknolojiyi Dengeli Kullanın:

Bağlantı Kurun: Görüntülü görüşmeler veya mesajlaşma ile sevdiklerinizle temas halinde kalın.
Dengeyi Koruyun: Sosyal medya, başkalarının “mükemmel” hayatlarını görmek yalnızlık hissini artırabilir. Ekran süresini sınırlayın ve gerçek bağlantılara odaklanın.

Başkalarına Yardım Edin:

Gönüllülük: Gönüllü çalışmalar, hem başkalarına fayda sağlar hem de size amaç ve bağlantı hissi verir.
Küçük Jestler: Bir komşuya yardım etmek veya bir arkadaşınıza destek olmak, kendinizi daha az yalnız hissettirebilir.

Zihinsel ve Duygusal Sağlığa Odaklanın:

Meditasyon: Nefes egzersizleri veya meditasyon, zihninizi sakinleştirerek yalnızlık hissinin yoğunluğunu azaltabilir.
Olumlu Düşünceler: Kendinize karşı nazik olun. “Kimse beni istemiyor” gibi olumsuz düşünceleri, “Bağlantı kurmak için fırsatlar yaratabilirim” gibi olumlu ifadelerle değiştirin.

Profesyonel Destek Alın:

Terapi: Yalnızlık hissi kronikleşirse, bir terapist veya psikologla konuşmak faydalı olabilir. Bilişsel davranışçı terapi (BDT), yalnızlık hissinin altında yatan düşünce kalıplarını değiştirmede etkilidir.
Destek grupları: Benzer duygular yaşayan insanlarla bir araya gelmek, yalnız olmadığınızı hissettirebilir.

Evcil Hayvan Düşünün:

Bir evcil hayvan sahiplenmek, sevgi ve bağlılık hissi sağlayarak yalnızlık duygusunu hafifletebilir. Köpekler veya kediler, günlük rutin ve duygusal destek sunar.

Paylaşın

İrritabl Bağırsak Sendromu Nasıl Yönetilir?

0

Karın veya bağırsak ağrısı ve rahatsızlığına neden olan İrritabl Bağırsak Sendromu (IBS), sindirim sisteminde görülen yaygın bir rahatsızlıktır. IBS, yıllarca, hatta ömür boyu sürebilir.

Haber Merkezi / IBS’nin semptomlarını doğru yönetimle kontrol altına alınabilir ve yaşam kalitesi artırılabilir.

Beslenme:

Düşük FODMAP Diyeti: Fermente olabilen karbonhidratları (FODMAP’ler) azaltmak, şişkinlik, gaz ve ishali hafifletebilir. Bir diyetisyenle çalışarak bu diyeti uygulamak faydalı olabilir.

Tetikleyici Gıdalardan Kaçınma: Kafein, alkol, yağlı yiyecekler, laktoz, gluten veya baharatlı gıdalar semptomları tetikleyebilir. Hangi yiyeceklerin sorun yarattığını belirlemek için bir besin günlüğü tutulabilir.

Lif Dengesi: Çözünür lif (yulaf, psyllium) kabızlığı hafifletebilir, ancak fazla lif ishali kötüleştirebilir. Lif alımı kademeli olarak artırılmalı.

Yeterli Su Tüketimi: Dehidrasyonu önlemek ve bağırsak hareketlerini düzenlemek için bol su içilmeli.

Düzenli ve Küçük Öğünler: Büyük öğünler yerine sık, küçük porsiyonlar yemek semptomları azaltabilir.

Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Stres Yönetimi: IBS, stresle kötüleşebilir. Yoga, meditasyon, nefes egzersizleri veya farkındalık (mindfulness) teknikleri stresi azaltabilir.

Düzenli Egzersiz: Hafif-orta düzey egzersizler (yürüyüş, yüzme) bağırsak hareketlerini düzenler ve stresi azaltır.

Yeterli Uyku: Kaliteli uyku, IBS semptomlarını kontrol altına almada yardımcı olabilir.

Tıbbi Tedaviler

İlaçlar: Antispazmodikler (spazmları azaltmak için), Laksatifler (kabızlık için), Antidiyareikler (ishal için), Antidepresanlar veya anksiyolitikler (stres ve ağrı yönetimi için) kullanılabilir.

Probiyotikler: Bağırsak florasını dengelemek için bazı probiyotik türleri (ör. Bifidobacterium) faydalı olabilir.

Psikolojik Destek:

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): IBS ile ilişkili stres ve kaygıyı yönetmek için etkili bir yöntemdir.

Hipnoterapi: Bağırsak odaklı hipnoterapi, bazı hastalarda semptomları hafifletebilir.

Fizyoterapi ve Alternatif Yöntemler:

Pelvik Taban Fizyoterapisi: Pelvik taban kaslarını güçlendirmek, özellikle kabızlık veya dışkılama sorunlarında yardımcı olabilir.

Akupunktur: Bazı kişilerde ağrıyı ve semptomları hafifletebilir, ancak etkileri kişiye göre değişir.

Önemli Notlar

Kişiselleştirilmiş Yaklaşım: IBS semptomları kişiden kişiye farklılık gösterir; bu nedenle tedavi planı bireysel olmalıdır.

Doktor Kontrolü: Yeni bir diyet veya tedavi denenmeden önce bir sağlık uzmanına danışılmalı, özellikle altta yatan başka bir sağlık sorunu (ör. çölyak hastalığı, inflamatuar bağırsak hastalığı) olup olmadığını ekarte etmek için.

Sabır ve Düzenlilik: Semptomların iyileşmesi zaman alabilir; düzenli takip ve yaşam tarzı değişikliklerine bağlılık önemlidir.

Paylaşın

Varisli Damarlardan Nasıl Kurtulunur? Doğal Çözümler

0

Varisli damarlar, dünya çapında milyonlarca insanı etkileyen yaygın bir rahatsızlıktır. Bu genişlemiş, kıvrımlı damarlar genellikle ayakta durma ve yürümenin neden olduğu baskı nedeniyle bacaklarda ortaya çıkar ve rahatsızlık, şişlik ve ağrı hissine neden olabilir.

Haber Merkezi / Varisli damarlar, genellikle kozmetik bir sorun olarak görülse de, altta yatan dolaşım sorunlarına da işaret edebilirler, bu nedenle birçok kişi tedavi seçenekleri aramaktadır.

Varisli damarların tedavisi için doğal çözümler, semptomları hafifletmek ve dolaşımı iyileştirmek amacıyla kullanılabilir, ancak tamamen kurtulmak için genellikle tıbbi müdahale gerekebilir.

Egzersiz ve dolaşımı artırma:

Yürüyüş ve hafif egzersizler: Günde 30 dakika yürüyüş, bisiklet sürme veya yüzme gibi düşük etkili egzersizler kan dolaşımını iyileştirir ve varis oluşumunu azaltabilir.
Bacakları yukarı kaldırma: Gün içinde bacaklarınızı kalp seviyesinin üzerine kaldırarak 15-20 dakika dinlenmek, kan akışını düzenler ve şişliği azaltır.

Diyet ve beslenme:

Antioksidan zengin gıdalar: Yaban mersini, çilek, ıspanak gibi antioksidan içeren besinler damar sağlığını destekler.
Lifli gıdalar: Kabızlık, varisleri kötüleştirebilir. Tam tahıllar, sebzeler ve meyveler tüketerek sindirimi destekleyin.
Flavonoidler: Nar, üzüm, elma ve turunçgiller gibi flavonoid açısından zengin gıdalar damar duvarlarını güçlendirir.
Bol su içme: Susuz kalmamak, kanın akışkanlığını artırır ve damarlara binen yükü azaltır.

Bitkisel çözümler:

At kestanesi (Aesculus hippocastanum): At kestanesi özü, damar tonusunu artırır ve şişliği azaltır. Krem veya takviye olarak kullanılabilir, ancak doktora danışılmalı.
Gotu kola (Centella asiatica): Dolaşımı iyileştirir ve damar elastikiyetini artırır. Çay veya krem şeklinde kullanılabilir.
Üzüm çekirdeği ekstresi: Antioksidan etkisiyle damar sağlığını destekler.

Kompresyon çorapları:

Kompresyon çorapları, kanın bacaklarda birikmesini önler ve varis semptomlarını hafifletir. Doğru sıkılıkta çorap seçmek için bir uzmana danışın.

Yaşam tarzı değişiklikleri:

Kilo kontrolü: Fazla kilo, damarlara ek baskı yapar. Sağlıklı bir kiloya ulaşmak varisleri hafifletebilir.
Uzun süre oturmaktan veya ayakta durmaktan kaçınma: Uzun süre hareketsiz kalmak varisleri kötüleştirir. Her 30 dakikada bir hareket edin.
Sıkı kıyafetlerden kaçınma: Bacakları sıkan kıyafetler dolaşımı kısıtlayabilir.

Doğal yağlar ve masaj:

Biberiye veya selvi yağı: Bu yağlarla bacaklara hafif masaj yapmak dolaşımı artırabilir. Yağı taşıyıcı bir yağ (zeytinyağı gibi) ile seyreltin.
Soğuk suyla duş: Bacaklara soğuk suyla masaj yapmak kan damarlarını daraltır ve şişliği azaltır.

Paylaşın

Travma Bağı Nedir, Nasıl Anlaşılır?

0

Bu moda terimi duymuş olabilirsiniz; genellikle olumsuz bir deneyim (Dayanılmaz bir patronla çalışmak veya aptal biri tarafından aldatılmak gibi…) nedeniyle biriyle bağ kurmak için kullanılır.

Haber Merkezi / Ancak bu tam olarak doğru tanım değildir; travma bağı, istismarcı ilişkileri tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Daha spesifik olarak tanımlanırsa, travma bağı ilişkisi, hem iyi hem de kötü deneyimlerin kaynağı olan bir kişiye olan yoğun ve duygusal bir bağdır.

Travma bağının özellikleri: Travma bağı, şu dinamiklerden beslenir:

Duygusal iniş-çıkışlar: İstismarcı, bazen sevgi dolu ve destekleyici, bazen de eleştirel, manipülatif veya agresif davranır. Bu, mağdurda kafa karışıklığı yaratır ve istismarcıya bağlanmayı güçlendirir.
Bağımlılık hissi: Mağdur, istismarcının onayına veya sevgisine ihtiyaç duyduğunu hisseder.
Umutsuzluk ve çaresizlik: Mağdur, ilişkiden çıkmanın imkânsız olduğunu düşünebilir.
Kendini suçlama: Mağdur, istismarı hak ettiğini veya durumu düzeltebileceğini düşünerek kendini suçlayabilir.
İzolasyon: İstismarcı, mağduru sosyal çevresinden uzaklaştırarak bağımlılığı artırabilir.

Travma bağı nasıl anlaşılır?

Travma bağını tanımak için şu işaretlere dikkat edilebilir:

Duygusal karmaşa: İlişkide sürekli bir duygusal rollercoaster yaşıyorsanız; bir an sevildiğinizi, bir an değersiz hissettiğinizi fark edebilirsiniz.
İstismarı rasyonelleştirme: İstismarcının kötü davranışlarını haklı çıkarmaya çalışıyor veya “O aslında iyi biri” diye düşünüyorsanız.
Ayrılma zorluğu: İlişkinin size zarar verdiğini bilseniz de ayrılmak için güçlü bir isteksizlik hissediyorsanız.
Kendinize odaklanma kaybı: Kendi ihtiyaçlarınızı, değerlerinizi veya sınırlarınızı ihmal ediyor, sadece istismarcıyı memnun etmeye odaklanıyorsanız.
Fiziksel veya duygusal tepkiler: Anksiyete, depresyon, düşük özsaygı veya sürekli tetikte olma hali gibi belirtiler yaşıyorsanız.

Ne yapılabilir?

Farkındalık: Travma bağını tanımak, iyileşmenin ilk adımıdır. İlişkideki döngüleri ve kendi duygularınızı gözlemleyin.
Destek arayın: Güvenilir bir arkadaş, aile üyesi veya terapist ile konuşmak, dışarıdan bir perspektif kazanmanıza yardımcı olabilir.
Sınırlar koyun: İlişkide sağlıklı sınırlar belirlemeye çalışın veya mümkünse teması kesin.
Profesyonel yardım: Bir psikolog veya danışman, travma bağını anlamanız ve ondan kurtulmanız için size rehberlik edebilir.
Kendinize odaklanın: Özsaygınızı güçlendirmek için hobiler, meditasyon veya kişisel hedefler gibi kendinize yatırım yapabileceğiniz alanlara yönelin.

Sonuç olarak: Travma bağı, karmaşık ve genellikle fark edilmesi zor bir durumdur. Ancak, bu bağı anlamak ve üzerine çalışmak, sağlıklı ilişkiler kurma yolunda önemli bir adımdır.

Paylaşın

Kene Kaynaklı Lyme Hastalığı Nedir? Belirtileri, Tedavisi

0

Lyme hastalığı, Borrelia burgdorferi veya nadiren Borrelia mayonii bakterilerinin neden olduğu, genellikle siyah bacaklı kene (yaygın olarak “geyik kenesi” olarak bilinir) ısırığıyla insanlara geçen bulaşıcı bir hastalıktır.

Haber Merkezi / Kene, bakteriyi genellikle enfekte bir hayvan (örneğin geyik, fare veya kuş) üzerinden alır ve insana aktarır. Bakterinin bulaşması için kenenin genellikle 36-48 saat ciltte tutunmuş olması gerekir.

Lyme Hastalığının Belirtileri

Lyme hastalığının belirtileri, hastalığın evresine bağlı olarak değişir ve üç ana evrede incelenir: erken lokalize, erken yaygın ve geç yaygın. Belirtiler bireyler arasında farklılık gösterebilir ve bazı kişilerde tüm evreler görülmeyebilir.

1. Erken Lokalize Evre (3-30 Gün)

Eritema migrans (EM) döküntüsü: Kene ısırığı bölgesinde, genellikle 3-30 gün içinde ortaya çıkan, yuvarlak veya oval, kırmızı bir döküntü. Çoğunlukla (yaklaşık %70-80) “hedef tahtası” veya “boğa gözü” görünümündedir, ortası açık, kenarları kırmızıdır. Döküntü sıcak olabilir ancak genellikle ağrılı veya kaşıntılı değildir.

Grip benzeri belirtiler: Ateş, titreme, baş ağrısı, yorgunluk, kas ve eklem ağrıları, şişmiş lenf düğümleri.

Not: Bazı kişilerde döküntü hiç oluşmaz veya fark edilmez, bu da teşhisi zorlaştırabilir.

2. Erken Yaygın Evre (Haftalar-3 Ay)

Tedavi edilmezse, bakteri kan yoluyla vücuda yayılır ve daha ciddi belirtiler ortaya çıkar:

Çoklu döküntüler: Vücudun başka bölgelerinde ek eritema migrans döküntüleri.

Sinir sistemi sorunları: Yüz felci (Bell paralizisi), şiddetli baş ağrısı, boyun sertliği, menenjit, ellerde veya ayaklarda uyuşma, karıncalanma veya ağrı.

Kalp sorunları (Lyme kardit): Düzensiz kalp atışları, kalp bloğu, nefes darlığı, bayılma hissi.

Göz sorunları: Göz sinirlerinde ağrı veya görme kaybı, göz kapağında şişlik.

3. Geç Yaygın Evre (Aylar-Yıllar)

Tedavi edilmediğinde, hastalık kronik sorunlara yol açabilir:

Lyme artriti: Özellikle dizler gibi büyük eklemlerde ağrı, şişlik ve sertlik. Bu, tedavi edilmeyen vakaların yaklaşık yüzde 60’ında görülür.

Nörolojik sorunlar: Hafıza sorunları, konsantrasyon güçlüğü, “beyin sisi”, uyku bozuklukları, kol ve bacaklarda uyuşma veya karıncalanma.

Cilt sorunları (Avrupa’da yaygın): Akrodermatitis kronika atrofikans, ellerin ve ayakların sırtında ciltte renk değişikliği ve şişlik.

Kronik belirtiler: Tedavi sonrası bazı kişilerde (yaklaşık %5-15) yorgunluk, eklem ağrıları ve baş ağrısı gibi belirtiler devam edebilir; bu durum tedavi sonrası Lyme hastalığı sendromu (PTLDS) olarak adlandırılır.

Çocuklarda Belirtiler

Çocuklar genellikle yetişkinlerle aynı belirtileri gösterir, ancak 2019 tarihli bir incelemeye göre ek olarak şu psikolojik belirtiler de görülebilir:

Öfke veya agresiflik
Ruh hali değişiklikleri
Depresyon
Kâbuslar

Lyme Hastalığının Tedavisi

Lyme hastalığının tedavisi, hastalığın evresine ve semptomların şiddetine bağlıdır. Erken teşhis ve tedavi, tam iyileşme şansını artırır.

1. Erken Evre Tedavisi

Oral antibiyotikler: Erken lokalize evrede genellikle 10-21 gün süreyle ağızdan alınan antibiyotikler kullanılır.

Yaygın ilaçlar:Doksisiklin: Yetişkinler ve 8 yaş üstü çocuklar için tercih edilir.
Amoksisilin veya Sefuroksim: Çocuklar, hamileler ve doksisikline alerjisi olanlar için kullanılır.

Erken tedavi genellikle hızlı ve tam iyileşme sağlar.

2. Geç Evre veya Yaygın Enfeksiyon Tedavisi

İntravenöz (IV) antibiyotikler: Sinir sistemi (örneğin, menenjit) veya kalp (Lyme kardit) tutulumu varsa, 14-28 gün süreyle damar yoluyla antibiyotik verilir (örneğin, seftriakson).

Lyme artriti: Genellikle 28 gün oral antibiyotikle tedavi edilir.

Hastane izlemi: Kalp ritmi bozuklukları gibi ciddi durumlarda hastanede gözlem gerekebilir.

3. Tedavi Sonrası

Lyme Hastalığı Sendromu (PTLDS): Bazı hastalarda tedavi sonrası yorgunluk, ağrı veya bilişsel sorunlar devam edebilir. Bunun nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, bağışıklık sisteminin hasarı veya bakterinin tam temizlenememesi olası teorilerdir.

Ek antibiyotik tedavisi genellikle etkili değildir. Bu durumda, semptomları yönetmek için ağrı kesiciler, antidepresanlar, fizik tedavi, yoga veya diyet değişiklikleri gibi destekleyici tedaviler uygulanır.

Kene Isırığı Sonrası Yapılması Gerekenler

Kene çıkarma: Kene, ince uçlu cımbızla deriye yakın yerden nazikçe çekilerek çıkarılmalı. Kene ezilmemeli, petrol jel veya sıcak cisim kullanılmamalıdır. Isırık bölgesi sabun ve suyla yıkanmalı, alkolle dezenfekte edilmelidir.

Doktor ziyareti: Kene 36 saatten uzun süre deride kaldıysa veya döküntü, ateş gibi belirtiler ortaya çıkarsa doktora başvurulmalıdır.

Koruyucu antibiyotik: Yüksek riskli bölgelerde, kene ısırığından sonra doktor bazen tek doz doksisiklin önerebilir, ancak bu rutin değildir.

Önemli Notlar:

Teşhis zorluğu: Lyme hastalığı, belirtileri diğer hastalıklarla (örneğin, grip, fibromiyalji) karışabildiği için teşhisi zor olabilir. İki aşamalı kan testi (ELISA ve Western blot) kullanılır, ancak erken evrede testler negatif çıkabilir.

Bulaşıcılık: Lyme hastalığı insandan insana bulaşmaz (dokunma, öpüşme, cinsel temas, yiyecek veya su yoluyla).

Paylaşın

Bebeklerde Egzama: Ebeveynlerin Bilmesi Gerekenler

0

Ciltte kuruluk, kızarıklık, kaşıntı ve bazen pullanma ile karakterize olan egzama veya atopik dermatit, bebeklerde en sık görülen cilt rahatsızlıklarından biridir.

Haber Merkezi / Dünya genelinde bebeklerin yüzde 20’sini etkileyen egzama hakkında ebeveynlerin bilmesi gereken temel noktalar şunlardır:

Egzama, bebeklerde genellikle yanaklar, kollar, bacaklar veya gövdede kırmızı, kaşıntılı döküntülerle ortaya çıkar.

Bebeklerde egzamaya genetik yatkınlık, cilt bariyerinin zayıflığı, çevresel tetikleyiciler (alerjenler, sabunlar, kumaşlar) ve bağışıklık sistemi tepkileri neden olur.

Egzama, bebeklerin yaklaşık yüzde 10-20’sinde görülür ve genellikle 1 – 5 yaş arasında ortaya çıkar.

Bebeklerde egzamanın belirtileri:

Kuru, pullu cilt
Kırmızı veya iltihaplı lekeler
Şiddetli kaşıntı (bebeklerde huzursuzluk veya uykusuzluk olarak görülebilir)
Kabuklanma veya sızıntı (şiddetli durumlarda)

Bebeklerde egzamanın tetikleyici faktörleri:

Çevresel: Sert sabunlar, deterjanlar, yünlü kıyafetler, sıcak veya soğuk hava.
Gıdalar: Süt, yumurta, fıstık gibi alerjen gıdalar bazı bebeklerde egzamayı kötüleştirebilir.
Stres ve irritanlar: Ter, tükürük veya cildi tahriş eden maddeler.
Alerjiler: Ev tozu akarları, polen veya hayvan tüyleri.

Ebeveynler için bakım önerileri:

Nemlendirme: Parfümsüz, hipoalerjenik nemlendiriciler kullanarak cildi günde 2-3 kez nemlendirin. Dimetikon içeren ürünler cilt bariyerini destekleyebilir.
Nazik temizleyiciler: Sabun içermeyen, alkolsüz ve kokusuz temizleyiciler kullanın.
Kısa ve ılık banyolar: Bebeği 5-10 dakika ılık suda yıkayın ve hemen ardından nemlendirici uygulayın.
Doğru kıyafetler: Pamuklu, yumuşak ve bol kıyafetler tercih edin; yün veya sentetik kumaşlardan kaçının.
Tırnak bakımı: Kaşımayı önlemek için bebeğin tırnaklarını kısa tutun ve gerekirse eldiven kullanın.
Tetikleyicilerden kaçınma: Potansiyel alerjenleri (yiyecek, deterjan, parfüm) tespit edip uzak tutun.

Tedavi seçenekleri:

Topikal kremler: Doktor önerisiyle düşük doz kortikosteroid kremler (örn. hidrokortizon) veya kalsinörin inhibitörleri kaşıntı ve iltihabı azaltmak için kullanılabilir.
Antihistaminikler: Şiddetli kaşıntı için doktor kontrolünde verilebilir.
Islak bandaj tedavisi: Ciddi vakalarda nemli bandajlar cildi sakinleştirebilir.
Alerji testleri: Gıda veya çevresel alerjilerden şüpheleniliyorsa test yapılabilir.

Önemli Notlar:

Her bebeğin cildi farklıdır; bir ürünü kullanmadan önce küçük bir alanda test edin.
Egzama, astım veya alerjik rinit gibi diğer atopik hastalıklarla ilişkilendirilebilir; aile öyküsüne dikkat edin.
Bebeğin cildini kaşımaması için rahatlatıcı yöntemler (ör. ılık banyo, masaj) deneyin.

Paylaşın

Zaman Körlüğü Nedir Ve Nasıl Başa Çıkılabilir?

0

Zaman körlüğü, genellikle dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ile ilişkilendirilen zaman yönetimi zorluklarını tanımlamak için kullanılan bir terimdir.

Haber Merkezi / Zaman körlüğü ayrıca otizm bozuklukları, anksiyete, depresyon ve travmatik beyin yaralanmalarıyla da bağlantılı olabilir.

Zaman körlüğü, bir kişinin zamanı algılama, yönetme veya takip etme konusunda zorluk çekmesi durumudur. Genellikle nörolojik farklılıklar, özellikle DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu), otizm spektrum bozukluğu veya diğer bilişsel durumlarla ilişkilidir.

Zaman körlüğü yaşayan bireyler, zamanın geçişini doğru bir şekilde tahmin edemeyebilir, görevleri planlamada zorlanabilir veya sık sık geç kalabilir.

Zaman Körlüğünün Özellikleri

Zamanın ne kadar geçtiğini anlamada zorluk (örneğin, 5 dakika ile 1 saat arasındaki farkı hissetmeme).
Görevlerin ne kadar süreceği konusunda yanlış tahminler.
Planlama ve önceliklendirme zorluğu.
Son teslim tarihlerini unutma veya sürekli erteleme (prokrastinasyon).
Günlük rutinlerde aksaklıklar (örneğin, toplantılara geç kalma).

Zaman Körlüğünün Nedenleri

Nörolojik Faktörler: DEHB’de beynin prefrontal korteksindeki işlev bozuklukları, zaman algısını etkileyebilir.
Stres ve Anksiyete: Zihinsel yük, zaman yönetimini zorlaştırabilir.
Duygusal Durumlar: Yoğun odaklanma (hiperfokus) veya dikkatin dağılması, zamanın geçişini fark etmeyi engelleyebilir.
Uyku Bozuklukları: Yetersiz uyku, zaman algısını bozabilir.

Zaman Körlüğü ile Başa Çıkma Yöntemleri

Zaman körlüğünü yönetmek için pratik stratejiler ve alışkanlıklar geliştirilebilir:

Zaman Yönetim Araçlarının Kullanımı:

Alarm ve Hatırlatıcılar: Telefon veya akıllı saatle düzenli hatırlatmalar ayarlamak.
Zamanlayıcılar: Görevler için belirli süreler belirlemek (örneğin, Pomodoro tekniği: 25 dakika çalışma, 5 dakika mola).
Takvim Uygulamaları: Google Calendar, Todoist gibi uygulamalarla görevleri ve son teslim tarihlerini planlamak.

Görevleri Küçük Parçalara Ayırma:

Büyük görevleri küçük, yönetilebilir adımlara bölerek zaman tahminini kolaylaştırmak. Örneğin, “proje yaz” yerine “giriş bölümünü yaz (30 dakika)” gibi.

Görsel Hatırlatıcılar Kullanma:

Duvara bir saat asmak veya masaüstünde analog bir saat kullanmak.
Zaman çizelgeleri veya renkli notlar ile görsel planlar oluşturmak.

Rutinler Oluşturma:

Günlük sabit rutinler (örneğin, her sabah 10 dakikalık planlama) zaman algısını güçlendirir.
Belirli görevler için sabit saatler belirlemek (örneğin, e-postaları 09:00’da kontrol et).

Hiperfokus ve Dikkat Dağınıklığı Yönetme:

Dikkati çeken bir görevde kaybolmamak için zamanlayıcı kullanmak.
Dikkat dağıtıcı unsurları (sosyal medya, gürültü) en aza indirmek.

Gerçekçi Zaman Tahminler Yapılmalı:

Görevlerin süresini tahmin ederken, normalden yüzde 50 daha fazla zaman ayırmak (örneğin, 1 saatlik bir iş için 1,5 saat planlayın).
Geçmiş deneyimlerden öğrenerek tahminleri geliştirmek.

Profesyonel Destek:

Bir terapist veya koçla çalışmak (özellikle DEHB koçları) zaman yönetimi becerilerini geliştirebilir.
Psikiyatrik değerlendirme, altta yatan bir durum (DEHB, anksiyete) varsa tedavi için faydalı olabilir.

Farkındalık ve Öz-Şefkat:

Zaman körlüğünü bir eksiklik olarak görmek yerine, farkındalıkla yaklaşmak.
Meditasyon veya nefes egzersizleri, stresi azaltarak zaman algısını iyileştirebilir.

Paylaşın

Kortizol Nedir Ve Vücudu Nasıl Etkiler?

0

Kortizol, böbrek üstü bezlerinde üretilen bir steroid hormondur ve stres hormonu olarak bilinir. Vücudun stres, metabolizma ve bağışıklık sistemiyle başa çıkmasında önemli bir rol oynar.

Haber Merkezi / Vücut strese tepki olarak kortizol salgılar ve bu da kan basıncını, kan şekerini ve enerji kullanımını düzenlemeye yardımcı olur.

Ancak stres çok uzun sürerse, kortizol seviyesi yüksek kalabilir ve bu da ruh sağlığı sorunlarına, kilo alımına ve uyku sorunlarına yol açabilir.

İşte kortizolün ne olduğu ve vücudu nasıl etkilediği hakkında temel bilgiler:

Kortizol Nedir?

Kortizol, böbrek üstü bezlerinin korteks bölgesinde üretilir ve glukokortikoidler sınıfına aittir.
Vücudun “savaş ya da kaç” tepkisini düzenler ve stresli durumlarda salgılanır.
Gün içinde seviyeleri değişir; sabahları en yüksek, gece en düşük seviyededir (sirkadiyen ritim).

Kortizolün İşlevleri:

Stres Tepkisi: Kortizol, stresli durumlarda enerji sağlamak için kan şekerini artırır ve vücudun hızlı tepki vermesine yardımcı olur.

Metabolizma Düzenlemesi: Karbonhidrat, yağ ve protein metabolizmasını kontrol eder. Kan şekeri seviyelerini yükseltir ve enerji üretimini destekler.

Bağışıklık Sistemi: İltihaplanmayı azaltır ve bağışıklık sistemini düzenler. Ancak uzun süre yüksek kortizol, bağışıklığı baskılayabilir.

Kan Basıncı ve Kalp Fonksiyonu: Kan basıncını düzenler ve kalp-damar sistemini destekler.

Uyanıklık ve Enerji: Günlük ritmi düzenleyerek sabahları uyanıklık sağlar.

Kortizolün Vücuda Etkileri

Normal Seviyelerde: Vücudun dengeli çalışmasını sağlar, enerji verir ve stresle başa çıkmayı kolaylaştırır.

Yüksek Seviyelerde (Kronik Stres):

Fiziksel Etkiler: Kilo artışı (özellikle karın bölgesinde), yüksek kan şekeri, kas zayıflığı, kemik erimesi, yüksek tansiyon.
Zihinsel Etkiler: Anksiyete, depresyon, hafıza sorunları, uyku bozuklukları.
Bağışıklık Sistemi: Enfeksiyonlara karşı direnci azaltabilir.
Cushing Sendromu: Aşırı kortizol üretimi bu hastalığa yol açabilir.

Düşük Seviyelerde: Yorgunluk, halsizlik, düşük kan şekeri, kilo kaybı.

Kortizol Seviyesini Etkileyen Faktörler

Kronik stres, uyku eksikliği, kötü beslenme, aşırı kafein veya bazı ilaçlar kortizolü artırabilir.
Düzenli egzersiz, meditasyon, yeterli uyku ve dengeli beslenme kortizolü dengeleyebilir.

Paylaşın

Hangi Ürünler Sivilcelerin Artmasına Neden Olur?

0

Başta gençler olmak üzere bir çok bireyi etkileyen sivilceler, aşırı sebum (yağ) üretimi, bakteriler, hormonal dalgalanmalar, tıkalı gözenekler ve iltihaplanma gibi çeşitli faktörlerden etkilenmektedir.

Haber Merkezi / Ancak, yeni araştırmalar beslenmenin cilt sağlığında önemli bir rol oynadığını vurgulamaktadır.

Daha temiz bir cilde sahip olmayı hedefliyorsanız, sorunu içten dışa ele almayı düşünün. İşte kaçınmanız gereken besinler:

Kahve ve kafeinli içecekler: Aşırı kahve tüketimi, stresten sorumlu hormon olan kortizol üretimini artırabilir. Bu da yağ bezlerini harekete geçirerek sivilcelere neden olabilir.

Yağlı süt ürünleri: Peynir, dondurma ve krema yağlı cildi tetikleyebilir ve sivilce oluşumunu kötüleştirebilir.

Şekerli ve unlu besinler: Şeker, çikolata, kek ve tatlılar kandaki insülin seviyesini artırabilir, bu da cildi olumsuz etkiler ve akneye neden olabilir.

Fast food ve hazır yemekler: Hamburger, patates kızartması ve sosisli sandviçler düşük kaliteli yağlar, mayonez ve ketçap içerir; bunların hepsi sivilceleri kötüleştirebilir.

Paylaşın

KÜNYE

MESAJ

– Borsa ve Döviz
– Finans
– Enerji
– Otomobil
– Emlak
– Diğer Ekonomi

 

haberkaos.com@gmail.com

Sosyal Medyada Haber Kaos