Şanlıurfa: Şazeli Ali Dede Türbesi

Şazeli Ali Dede Türbesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Göl Mahallesi, Balıklı Göl Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Şazeli Ali Dede 17’nci yüzyılda Urfa’da yaşamış Kadiri tarikatına bağlı Şazeli kolundan bir tarikat şeyhidir. Ali Dede Afrika’dan İstanbul’a gitmiş ve Erenköy’e yerleşmiştir.

Daha sonra Urfa’ya gelip Halil ür-Rahman civarına yerleşmiş ve tekke açmıştır. Osmanlı Padişahlarından IV. Murat, 1639 Bağdat Seferine giderken, Şazeli Ali Dede’ye misafir olur.

Padişahın verdiği beraata göre Afrika’da yaşayan Şazeli Tarikatı kurucusu Şazeli Hasan Dede’nin evlatlarındandır. Padişah IV. Murat, Ali Dede’nin müracaatı üzerine Karaköprü Köyü’nü Ali Dede’ye bağışlamıştır.

Paylaşın

Şanlıurfa: Nakibzade Medresesi

Nakibzade Medresesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Camikebir Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Nakibzade Medresesi, Ulu Cami doğusunda bugün ayakta olmayan Eyyubi Medresesi’nin yerine inşa edilmiştir. Yapı üzerindeki kitabeye göre 1781  yılında Nakibzade Hacı İbrahim Efendi tarafından yaptırılmıştır.

Medrese; 1876 yılında onarım görmüştür. Cumhuriyetten sonra Atatürk İlkokulu, sonra Vakıflar Şube Müdürlüğü olarak kullanılmıştır. 2010-2011 yıllarında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından onarılmıştır.

Eyvan ve odaların kuzey duvarında Firuz Bey Çeşmesi yer almaktadır. Çeşmenin inşa kitabesindeki H. 1196 / M. 1781 tarihi medresenin inşa tarihiyle aynıdır.

Paylaşın

Şanlıurfa: Rızvaniye Medresesi

Rızvaniye Medresesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Göl Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Rızvaniye Medresesi, Halil-ür Rahman Gölü’nün (Balıklıgöl) kuzeydoğusundaki Rızvaniye Camii’nin avlusunu çevreler şekilde inşa edilmiştir.

İnşa kitabesine göre Osmanlı Devleti döneminde Rakka Valisi Rızvan Ahmet Paşa tarafından 1736 yılında yaptırılmıştır. Osmanlıca telaffuz farkından dolayı birçok kaynakta “Rıdvaniye Medresesi” olarak geçmektedir.

Medrese, cami avlusunu çevreleyen “U” biçimli bir plana sahiptir. Medrese hücrelerinin önünde revaklar mevcuttur. İnşa malzemesi düzgün kesme taştır. Avlunun kuzey kenarı ortasındaki kubbeli bir dershane mescit bulunmaktadır.

Medrese, Rızvaniye Camii ile birlikte 1992-1993 yıllarında Şanlıurfa İli Kültür Eğitim Sanat ve Araştırma Vakfı (ŞURKAV) tarafından restore ettirilmiştir.

Paylaşın

Şanlıurfa: Halil Ür-Rahman Medresesi

Halil Ür-Rahman Medresesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Gölbaşı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Halil-ür Rahman Medresesi, Halil ür-Rahman Gölü’nün (Balıklıgöl) batı kenarında, yer alır. Medrese, 1775 yılında yaptırılmıştır.

Mevcut kaynaklara göre Osmanlı döneminde Sultan Abdulaziz zamanında Derviş Ali Paşa tarafından 1871 yılında onarılmıştır. “L” şeklinde bir plana sahip olan Halil ür-Rahman Medresesi, düzgün kesme taş malzemeden inşa edilmiştir. Balıklıgöl’ü besleyen ana kaynağın bu medresenin altında olduğu kabul edilir.

Medrese; Gölün batı tarafında merdivenle çıkılan önleri revaklı odalar, aşağıda güneyde camiye bitişik olarak büyük bir eyvan, bunun karşısında gölün kuzeybatı köşesinde, içinde su bulunan kubbeli ve beşik tonozlu büyük bir odadan meydana gelir. Medrese odaları günümüzde kültür ve turizm amaçlı kullanılmaktadır.

Paylaşın

Şanlıurfa: Miskinler Camii

Miskinler Camii; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Şıh Maksut Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

İnşa kitabesi bulunmadığından yapım tarihi bilinmemektedir. Miskinler Camii, halk tarafından 1865 yılında Muhammed Nabi adında biri tarafından yaptırıldığı ifade edilmektedir.

Cami mihraba paralel iki sahınlı olarak yapılmıştır. Yapıda, üst örtü olarak çapraz tonoz kullanılmıştır. Camiye yakın zamanda üç gözlü son cemaat yeri eklenmiştir.

Yuvarlak nişli taş mihrap sade ve süslemesizdir. Yapının mimberi balkon şeklinde olup mihrap üzerinde yer almaktadır. Minbere duvar içerisinden merdivenle çıkılmaktadır.

Caminin kuzeybatı köşesinde yer ala minare; Şanlıurfa’daki eski Ömeriye , Şehbenderiye ve bugün yıkılmış olan Kutbeddin Camii minareleri örnek alınarak yapılmıştır. Avlunun doğu tarafındaki minare ise genişleme çalışmaları sırasında yapılmıştır.

Paylaşın

Şanlıurfa: Hızanoğlu Camii

Hızanoğlu Camii; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi,Türkmeydanı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Hızanoğlu Camisinin üç kitabesi vardır. Caminin dış kapı üzerindeki kitabesinde caminin Hacı Halil adında biri tarafından 1729 yılında tamir edildiği yazılmıştır.

Caminin iç kapı kitabesinde Hacı Halil Ağa’nın bu eski camiyi tamir ettirdiği yazılıdır. Minare kaidesinde yer alan Şair Zahir’in yazdığı kitabede minarenin yerinin çok yüksek olduğu, hoş bir yerde yapıldığı belirtilmektedir.

Minare şerefesinin kapı girişi üzerindeki kitabede Muhtar Beğ isminde birinden ve minarenin 1851’de tamir edildiğinden bahsedilmektedir.

İnşaa malzemesi olarak düzgün kesme taş kullanılmıştır. Kare planlı caminin üstü büyük troplu bir kubbe ile örtülmüştür.

Düzgün kesilmiş kalker taşından yapılmış mihrabın çevresinde bir sıra mukarnas bordürü, bunun iç kısmında bir sıra, farklı büyüklükte tam ve yarım sekizgenlerin kesişmesinden üreyen kabartma bir bordür dolaşmaktadır.

Balkon şeklindeki minbere duvar içindeki merdivenle çıkılmaktadır. Silindirik gövdeli ve tek şerefeli minare, caminin kuzeybatı köşesindedir.

Paylaşın

Şanlıurfa: Çakeri Camii

Çakeri Camii; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Türkmeydanı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Beş kitabesi bulunan bir camidir. “Cakeri” köle demektir. Halil ür-Rahman Gölü’nden çıkan su, buraya kadar yeraltından gelmektedir. Bu su, eskiden şehrin bitiminde yer alan bahçelere kadar akardı. Gelen su bu arada Çakeri Camiinin mihrabı altından geçerdi.

Ancak günümüzde gelişen yapılaşmaya binaen bu manzarayı görmek mümkün değildir. Son cemaat yerinin sağ köşesindeki kitabede; caminin tamiratının Muhammed oğlu Hacı Ali’nin yardımı ile yapıldığı yazılıdır. Burada verilen tarih 1524 (hicri 930)’tür.

Caminin avlu kapısı kitabesinde; İslam Peygamberi Hz.Muhamed(s.a.) soyundan gelen Seyyid Şeyh Muhammed’in bu camiyi onarttığı yazılmıştır. Ardından Sultan 4.Murad Han (1623-1640) devrinde 1635’te (hicri 1044) Ayaşoğlu Hacı Hüseyin tarafından, yenilendiği belirtilmiştir.

Kitabede ayrıca Mehdi oğlu Hacı İbrahim adında bir yapı ustasından bahsedilmektedir. Çakeri Camii’nin iç kapısı üzerindeki kitabede Ayaş oğlu Hacı Hüseyin’e dua edilmekte ve aynı tarih verilmektedir.

Caminin abdest alma yerinde bulunan sütunun üzerinde tahrip olmuş bir kitabe vardır. Burada abdest alma yerinin yapıldığından bahsedilmekte ise de tarih ve kişi adı okunamamıştır.

Paylaşın

Şanlıurfa: Hacı Lütfullah Camii

Hacı Lütfullah Camii; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Bamyasuyu Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Cami, Harran Kapısı’nın karşısındadır. İki kitabesi vardır. İç kapısı kitabesinde Mustafa oğlu Hacı Abdurrahman Efendi’nin yapıyı tamir ettirdiği yazılıdır. Tamirat 1720 (hicri 1133) ’de tamamlanmıştır.

Kapı girişinin yan tarafında bulunan kitabede; “Hay ve Baki olan Allah’a hamd olsun bu tamamlandı. Yarab bu ev sahibini mutlu kıl. Kendisini cennete ulaştır, cehennemden uzaklaştır” yazılıdır.

Kitabeye göre yapı, 1853 (hicri 1270) yılında yapılmıştır. Mustafa Karakaş(Şanlıurfa ve İlçelerinde Kitabeler)’a göre bu kitabe cami kitabesi olmayıp bir otel kitabesidir. Yıldız Meydanındaki hamam ve civarı yıktırıldığı zaman söz konusu otel de yıkılmış ve kitabesi bu camiye yerleştirilmiştir.

İnşa malzemesi olarak düzgün kesme taş kullanılmıştır. Yapı, ortada büyük bir kubbe, yanlarda birer çapraz tonozla enine dikdörtgen planlıdır. Kesme taş mihrabın köşe sütunçelerinin başlığına ve kavsarasına basit taş süslemeler işlenmiştir.

Balkon tarz minbere yan taraftaki pencere içerisinden merdivenle çıkılmaktadır. Avlunun kuzey kenarı ortasındaki minare, 30-40 yıl önce betonarme olarak yapılmıştır.

Paylaşın

Şanlıurfa: Hayrullah Camii

Hayrullah Camii; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Bahçelievler Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Caminin iki kitabesi vardır. Dış kapı kitabesinde Abdurrahman Beşe(Paşa) oğlu Hacı Ali tarafından minare ve kapının tamir edildiği yazılıdır.

Buradaki tarih 1764 (hicri 1178)’dir. Mimber üzerindeki kitabesinde ise mimberin tamirinden bahsedilmektedir. Ancak tamiri yaptıranın adı belirtilmemiştir. Tamir tarihi olarak 1797 (hicri 1212) verilmiştir.

Mihrap boyunca uzanan enine dikdörtgen mekanın tek çapraz tonozla örtülü olduğu bir plana sahiptir. İnşaa malzemesi olarak kesme taş kullanılmıştır. Mihrap nişi beş köşelidir.

Balkon şeklindeki minber ve merdiveni betonarme olup son yıllarda yapılmıştır. Son cemaat yeri yoktur. Caminin kuzeydoğu köşesindeki silindirik gövdeli minaresi, düzgün kesme taştan yapılmıştır.

Paylaşın

Şanlıurfa: Behramlar Camii

Behramlar Camii; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Kamberiye Mahallesi, Gümüş Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

İki kapısı vardır. Batı tarafındaki dış kapı üzerinde iki kitabe bulunmaktadır. Üstteki kitabede; caminin 1585 (hicri 993) yılında Abdullah’ın oğlu Hacı Ali’nin oğlu Hacı Muhammed tarafından tamir edildiği yazılıdır.

Alttaki kitabede “Mescidler Allah’a mahsustur, Allah ile beraber bir başkasına dua etmeyin.” yazısı ve onun altında dua satırı bulunmaktadır.

Düzgün kesme taşlardan inşaa edilmiş enine dikdörtgen planlı tek sahınlı caminin üzeri doğuda çapraz, batıda karışık bir tonoz sistemi ile örtülüdür. Yonca kemerli mihrap, mukarnas kavsaralı ve köşe sütunçeli olup süslemesizdir.

Minber balkon şeklindedir. Üç gözlü son cemaat yeri, önde iki payeye, yanlarda duvarlara oturan üç çapraz tonozla örtülüdür. Cami son yıllarda esaslı bir onarım geçirmiştir.

Paylaşın