Beylerbeyi Sarayı; Kars’ın Merkez İlçesi, Kaleiçi Mahallesi sınırları içinde yer almaktadır.
Kars Kalesinin eteğinde Lala Mustafa Paşa tarafından 1579 yılında yaptırılan Saray iki katlı olup tamamı düzgün kesme bazalt taşından yapılmıştır.
Sarayın asıl giriş kapısı batı istikametinde olup zemin katla 1. katı ayıran ahşap tavan tamamen yıkılmıştır.
Saray 1878 yılına kadar Sancak Konağı olarak kullanılmış, 1918 yılına kadar Hükümet Konağı olarak kullanılmış, 1918 yılında saray terkedilmiştir.
Zafer Anıtı; Afyonkarahisar’ın Merkez İlçesi, Anıtpark içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım sağlanmaktadır.
Şehir merkezindeki Anıtpark içinde kübik bir kaide üzerinde Türk ve Yunan güçlerinin sembolü iki insanın bulunduğu ve Türk’ün zaferini anlatan bir anıttır.
Krippel tarafından yapılan anıt 1936 yılında açılmıştır. Kaide yüzlerinde, önde bayrak ve Atatürk portresi, arkada bayrağı öpen Afyonkarahisarlı bir insan vardır.
Cemal ve Bahattin adındaki pilotların kırık dökük uçaklarıyla Kurtuluş Savaşına katılmaları ve Gazlıgöl’de uçaklarının düşmesiyle şehit olmaları anısına, 1936 yılında yapılmıştır. Daha sonraki şehitlerimiz de buraya gömülmüşlerdir.
Namık Kemal Kültür Evi; Kars’ın Merkez İlçesi, Kaleiçi Mahallesi, Erzurum Caddesi üzerinde yer alır.
1853-1854 yıllarında vatan şairi Namık Kemal’in çocukluğunu geçirdiği evdir. Kars çayı kenarında, Kars Kalesi civarında bulunan ev restore edilerek, günümüzde sergi alanı ve “Aşıklar Evi” olarak hizmet vermektedir.
Ayrıca, evin bahçesinde Kars’lı çoban heykeltıraş Metin Doğrukartal tarafından taştan yapılan kentin tarihi binalarının yer aldığı Minia Kars ziyaret edilebilir.
Namık Kemal Evi bahçesindeki Minia Kars, kentin önemli tarihi binalarından oluşuyor. 20 eserin bulunduğu Minia Kars’ta Evliya Camii, Kümbet Camii, 12 Havarilar kilisesi, Defterdarlık binalarının yanı sıra sandık, insan figürleri ve kaz heykeli de yer alıyor.
Aslankaya Tapınağı; Afyonkarahisar’ın İhsaniye İlçesi, Döğer Kasabası ile Üçler Köyü arasında bulunan Emre Gölü kıyısında yer almaktadır.
Afyonkarahisar -Eskişehir devlet karayolunun 36. kilometresinden kuzeybatıya (sola)sapılarak 2 kilometrelik bir yolculuktan sonra ulaşılır.
Aslankaya, yüksek bir kayanın güney yüzü, dikey kesilmiş üçgen çatılı bir tapınak cephesidir. Üçgen çatının kiriş boşluklarında karşılıklı iki sfenks (insan başlı aslan), ana cephede niş içinde iki aslan arasında Kibele bulunmaktadır.
Ana cephe geometrik desenli kabartmalarla süslüdür. Anıtın iki yan yüzleri de kesilmiş, kuzey yanına kükremiş ve iki ayağı üzerine şaha kalkmış bir aslan yapılmıştır. M.Ö. 7’inci yüzyılda yapıldığı sanılmaktadır.
Gazi Ahmet Muhtar Paşa Kültür Evi; Kars’ın Merkez İlçesi, Ortakapı Mahallesi, Gazi Ahmet Muhtar Paşa Caddesi üzerinde yer alır.
Gazi Ahmet Muhtar Paşa Konağı 19. Yüzyılın ilk çeyreğinde inşa edilmiş, Osmanlı Dönemi yapılarındandır. 1877-1878 Osmanlı – Rus Savaşında (93 Harbi) Ordu Komutanı Gazi Ahmet Muhtar Paşa tarafından bir süre Karargah Binası olarak kullanılmıştır.
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından restore edilen konağın üst katı Hatıra Evi olarak ziyarete açılmıştır.
Tarihi Afyon Evleri; Afyonkarahisar’ın Merkez İlçesi, Mevlana Mahallesi ve Kale Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Toplu taşıma araçlarıyla ulaşım sağlanmaktadır.
Afyonkarahisar’da tarihi dokuya sahip, korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli ve dış cephe korumalı 400 civarında ev bulunmaktadır. Kentsel sit alanı içerisinde koruma altına alınan bu evler şehrin kale çevresindeki ilk yerleşim yerleridir.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nce gönderilen ödeneklerle ilin merkez kentsel sit alanı içerisinde ve ilçelerinde kalan ve Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunca onaylı Koruma Amaçlı İmar Planı doğrultusunda tescilli ve tescilsiz yapılarda Sokak Sağlıklaştırma Uygulaması ve Restorasyon çalışmaları kapsamında 2002 yılından beri toplam 253 adet konut ve işyerinin sokak ve caddeye bakan dış cepheleri ile çatıları onarılmıştır.
Kentsel Sit içerisinde 18 mahalle mevcuttur. Bu alanda 214 konut, 16 cami, 10 türbe, 14 çeşme, 3 hamam, 1 han, 1 bedesten, 1 kilise kalıntısı mevcuttur. Kentsel sit alanı içerisindeki konutların bir kısmı restore edilmiş olup, çevreden ve il dışından gelenler tarafından ziyaret edilmektedir.
Genellikle Afyon Kalesi’ne çıkan turistler şehir merkezine doğru inerken Afyonkarahisar Tarihi Evleri’ni de ziyaret etmektedirler. Bu Alandaki bazı konaklar (Mihrioğlu Konağı, Şehitoğlu Konağı gibi) turizme açılmıştır ve gelen ziyaretçilerin dinlenebileceği, yöreye ait yemeklerin de tadılabileceği turistik tesisler haline getirilmiştir.
Kafkas Cephesi Harp Tarihi Müzesi; Kars’ın Merkez İlçesi Örnek Mahallesi sınırları içinde yer alır.
Serhat şehri Kars’ın savunulması amacıyla 18. Ve 19. Yüzyıllarda Osmanlı İmparatorluğu tarafından yapılan il merkezindeki 46 adet Tabya; İmparatorluğun doğu sınırlarını Rus ve İran saldırılarına karşı korunması amacıyla yapılmış olması bakımından tarihi öneme sahip bulunmasının yanı sıra ülkemizde en çok tabyanın da bulunduğu il olması bakımından ayrı bir önem taşımaktadır.
19.yüzyılda Kars’ın Rus ordularının istilasına karşı şehrin savunmasında önemli savaşlara sahne olan tabyalarımız 1828 tarihindeki Rus saldırısının püskürtülmesini, 1855 Kars Zaferinin kazanılmasını sağlamış ve 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında da savunma savaşları için kullanılmıştır. Ruslara karşı 1855 tarihinde Tabyalar Savaşı olarakta bilinen Kars Zaferinden sonra Padişah Abdulmecit 3000 adet Kars Madalyası yaptırıp Kars şehrine göndermiştir.
Kanlı Tabya binası ise 1803 tarihinde Padişah III. Selim Döneminde Yeni Tabya ismiyle yapılmış tabyalarımızdandır. 1828 yılında Rusların Kars’a yaptıkları saldırılarında bir gece baskını sırasında tabyadaki askerlerin tamamı şehit edildiği için bu tabyanın adı Kanlı Tabya olarak anılmıştır. Kanlı Tabya binası Kars şehrini güney cepheden korumak için yapılmış ve günümüze kadar mimari özelliklerini koruyarak ulaşmış bir tabya binasıdır.
Tabya binasının Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından sürdürülen restorasyon çalışmaları tamamlanmış olup, Kars Arkeoloji Müzesine bağlı birim olarak hizmete açılmıştır.
Zafer Kent Ormanı; Afyonkarahisar’ın Merkez İlçesi yerleşim sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım sağlanmaktadır.
Yaklaşık 1,5 milyon metrekarelik alanda oluşturulan kent ormanı en iyi şekilde düzenlenerek halkın hizmetine sunulmuştur.
Yapılan anketle halkımın görüşleri doğrultusunda ‘Zafer Kent Ormanı’ ismi verilen ormanda; kır lokantası, kır kahvesi (kahvaltı evi) satış üniteleri, şelale, 100 kişilik amfi tiyatro, yel değirmeni, adrenalin tepesi, aletli spor alanı, bisiklet yolu, atla gezi yolu ve çocuk oyun parkı bulunan ormanda, gezinin yanı sıra dağcılık gibi çeşitli sporlar da yapılabilmektedir.
Diğer kent ormanlarından ayrılacak şekilde farklı objelerle de süslenen Zafer Kent Ormanı’nda Yörük Çadırı ve suyun ışıklarla dans ettiği süs havuzu yer almaktadır.
Arkeoloji ve Etnografya Müzesi; Kars’ın Merkez İlçesi, İstasyon Caddesi üzerinde yer alır. Kars’ın en büyük müzesidir.
Kafkaslardan Anadolu’ya girişte ilk yerleşim merkezi olma özelliğini taşıyan Kars Şehri bir çok uygarlığın geçişine tanıklık etmesi sebebi ile binlerce yıldan bu yana iskan edilmiş antik bir yerleşim merkezi özelliğine sahiptir.
İpek yolu üzerinde yer alan antik Anı Ören Yerinin ve bölgedeki yoğun Arkeolojik yerleşmenin oluşturduğu taşınır ve taşınmaz kültür varlıklarının korunması ihtiyacını karşılamak üzere ilk olarak 1959 yılında Vilayet konağında Müze Memurluğu kurulmuş, daha sonra bölgeden toplanan eserlerin çoğalması sebebiyle 1964 yılından 1978 yılına kadar Kümbet camii olarak da bilinen “Havariler Kilisesi” Müzeye dönüştürülerek sergileme yapılmış, nihayet 1978 yılında İstasyon mahallesinde yeni yapılan modern Müze binası 1981 yılında hizmete açılmıştır.
Modern Kars Müzesi günümüzde Arkeolojik, Etnografik ve Taş eserlerin sergilendiği önemli Müzelerimiz arasında yer almaktadır.
Ulu Camii; Afyonkarahisar’ın Merkez İlçesi, Olucak Mahallesi, Ulu Cami Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım sağlanmaktadır.
Afyonkarahisar’ın en büyük camilerinden birisi olan Ulu Cami, Anadolu Selçukluları Devri’nde, 1272-1277 yılları arasında Sahipata Nusretiddün Hasan tarafından yaptırılmıştır.
Kendi adı ile anılan mahallede kargir dört köşe kalın duvarlar üzerine toprak damlı iken, şimdi bakır kaplı çatı ile örtülmüş çatı beş sırada sekizerden kırk ahşap sütun üzerine oturtulmuştur. Ahşap sütunlar üzerine konan ahşap sütun başlıkları sarkıt ve baklava dilimlidir.
Başlıklar üzerine konan ahşap atıkların yan yüzeyleri renkli motiflerle işlenmiş ise de bugün çok az izleri kalmıştır. Doğuya, batıya, kuzeye bakan üç kapısı vardır. Selçuk tarzı oymalı iki kanatlı minber kapakları üzerindeki kitabede sureler ile ilk yapım tarihini belirten yazı vardır. Mimarı Emir Hacı Bey’dir.
Caminin ilk büyük onarımı 1341 yılında Muzafferüddünoğlu Minüddün Emir Abdullah Bey tarafından yaptırılmış ve doğu cephedeki kapı üzerine bir yazıt konulmuştur. Zamanımızda eski biçimi korunarak yeniden onarılan cami, ahşap mimarisi ve sırlı tuğlalı baklava dilimi tuğla mimarisiyle Selçuklu Dönemi’nin eşsiz örneklerinden biridir.
