Batman: Seyit Hasan Zaviyesi

Seyit Hasan Zaviyesi; Batman’ın Merkez İlçesi, Yakıtlı Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İl Merkezi’nden Yakıtlı Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçları ile ulaşım sağlanmaktadır.

Seyit Hasan Zaviyesi, yaklaşık 122 m2’lik alan içerisinde yer almaktadır. Kitabesi veya vakfiye kaydı bulunmadığından hangi tarihte yaptırıldığı bilinmemektedir.

Zaviye, yöre halkı tarafından saygı duyulan Seyit Süleyman oğlu Seyit Hasan olarak adlandırılan din âlimine ait türbe ve etrafındaki yapılar topluluğundan oluşmaktadır.

Türbe merkezli gelişmiş küçük bir külliye olarak şekillenmiş olan zaviye; türbe, cami, mescit, tevhidhane, çilehane, mutfak, gusülhane, abdesthane gibi bölümlerden oluşmaktadır.

Çevresi ise duyulan saygı ve hürmetin ifadesi ile zamanla mezarlık alana dönüşmüştür. Günümüze ulaşan yapı kalıntıları ve bulgulardan, bu alanda farklı dönemlerde onarım ve eklemeler yapıldığı anlaşılmaktadır.

Paylaşın

Batman: Eymir Hanı

Eymir Hanı; Batman’ın Gercüş İlçesi, Eymir Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Eymir Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçları ile ulaşım sağlanmaktadır.

Han, yolcuların konakladığı ve hayvanların barındığı iki bölümden oluşmaktadır. Yolcuların konakladığı bölüm tek katlı olarak inşa edilmiş olup ana kaya üzerine oturtulmuştur. Tek bölümden oluşan konaklama bölümü doğu-batı dikdörtgen planlıdır.

Beşik tonozlu olan bölümün güney duvarında 1 adet pencere açıklığı, kuzeydoğu duvarında ise mazgal pencere açıklığına yer verilmiştir. Hayvanların barındığı bölüm ise yolcuların konakladığı bölümün hemen doğusunda ana kayaya oyularak yapılmıştır.

Bu bölüme beşik tonozlu bir koridor ile geçiş sağlanmaktadır ve girişin bir kısmı sonraki dönemlerde moloz taşlarla kapatılmıştır. Yolcuların konakladığı bölümde kesme taş, moloz taş ve cas harcı kullanılmıştır. Üstü toprak düz dam şeklindedir. Hanın çevresinde günümüzde tahrip olmuş ve ağız kısmı kapatılmış sarnıçlar da bulunmaktadır.

Paylaşın

Batman: Suçeken Hanı

Suçeken Hanı; Batman’ın Merkez İlçesi İlçesi, Suçeken (Şıkefta) Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İl Merkezi’nden Suçeken (Şıkefta) Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçları ile ulaşım sağlanmaktadır.

U plan özelliği gösteren han, U planlı bir avluya sahip olup 2 katlı olarak inşa edilmiştir. Kuzeydeki bölümün zemin katı büyük oranda tahrip olmuştur. Bu bölüm hol ile holün doğusunda ve batısında bulunan beşik tonozlu dikdörtgen planlı 2 mekandan oluşmaktadır. Hol tamamen yıkılmış olup günümüze sadece temel izleri gelebilmiştir. Holün doğusunda bulunan mekanın güney ve batı cephesi kısmen yıkılmıştır.

Bu mekanın güney duvarında günümüzde moloz taşlarla kapatılmış 3 adet mazgal pencere açıklığı bulunur. Mekanın doğusunda tahrip olmuş ocak nişi bulunmaktadır. Ocak nişinin en üstünde kabartma tekniğiyle yapılmış lale motifine yer verilmiştir. Mekanın güney duvarında ise kabartma şeklinde yapılmış boğa başı bulunmaktadır.

Girişi belli olmayan 2. kat tek mekandan oluşmakta ve bu mekan doğuda bulunan zemin katın üstüne inşa edilmiştir. Doğu duvarında 2 adet dikdörtgen formlu pencere açıklığı bu açıklıkların arasında ocak nişi yer alır. Güney duvarında ise taş lentolu dikdörtgen formlu 1 adet pencere açıklığı bulunmaktadır. Batıdaki bölümü tek katlı inşa edilmiş ve tek mekandan oluşmaktadır. Mekanın güney duvarında pencere açıklığına yer verilmiştir.

Hanın batı bölümü genel olarak tek katlı olarak inşa edilmişken, güneyi 2 katlı olarak inşa edilmiştir. Zemin katın girişi doğuda bulunup yuvarlak kemerlidir. Bu kat beşik tonozlu 3 mekandan oluşmaktadır. Bu 3 bölümde muhtemelen hayvanların dinlendirildiği mekanlar olarak kullanılmaktaydı. Güneydeki mekanın üstüne dikdörtgen planlı bir mekan inşa edilmiş bu mekanın büyük bir bölümü yıkılmıştır.

Mekanın ayakta kalan kuzey duvarına ocak nişi bulunmaktadır. Avlunun güneybatı köşesinde bulunan dikdörtgen planlı mekanın günümüze sadece güney duvarının bir kısmı gelebilmiştir. Doğal ve beşeri tahribata maruz kalan hanın yapımında kesme taş, moloz taş, cas harcı ve yer yer toprak harcı da kullanılmıştır.

Paylaşın

Batman: Atlıhan Doğu ve Batı Kaleleri

Atlıhan Doğu ve Batı Kaleleri; Batman’ın Hasankeyf İlçesi, Atlıhan Mezrası sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Atlıhan Mezrası’na günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Atlıhan Doğu Kalesi olarak adlandırılan yerleşim alanı, kuzey yamacından basamaklar ile çıkılan ve bu basamakların sonlandığı tepe noktasında çevreyi gözetleme amaçlı yapılmış kayaya oyulmuş siperler ile sur kalıntılarına rastlanmıştır.

Surun görüldüğü alan aynı zamanda kale yerleşiminin giriş kapısının da olduğu yerdir. Kalenin üst kısmında kayaların düzeltildiği büyük bir teras ve bu terasın çevresinde büyük su sarnıçları, konutlar ve bir adet cami ile karşılaşılmıştır.

Tespit edilmiş bütün kültür kalıntıları kayaya oyularak yapılmıştır. Alanda günümüze ait herhangi bir yerleşim görülmemektedir. Atlıhan Batı Kalesi olarak adlandırılan alan, Doğu Kalesi’nin batısında Atlıhan Mezrası’nın ise doğu yamaçlarında yer almaktadır.

Paylaşın

Batman: Hasankeyf Kalesi

Hasankeyf Kalesi; Batman’ın Hasankeyf İlçe Merkezi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Hasankeyf Kalesi, Dicle Nehri kenarından ortalama 135 m yükseklikte yekpare kaya kütlesi üzerine kurulmuştur. Doğal yapısına uygun surları ve görkemli kapılarıyla “Yukarı Şehir” olarak da adlandırılan İç Kale, stratejik önemi nedeniyle MS IV. yüzyılda Roma İmparatorluğu’nca askeri üs olarak kullanılmış olup 1970’li yıllara kadar da yerleşim alanı olarak kullanılmaya devam etmiştir.

Yaklaşık iki bin civarında evin yer aldığı kalenin manzaraya en hakim noktalarında, hükümdar aileleri için sarayların inşa ettirildiği görülmektedir. Kalenin doğu ve güney doğusundaki vadide mağara iskanı olarak nitelendirilebilecek çok sayıda ev ve dükkan yer almaktadır. Buradaki konutların çoğu kayaya oyulmuş olmakla beraber birçok evin önünde kuyular bulunmaktadır.

Kalenin dikkat çeken bir özelliği de buraya gerek Eyyubiler, gerekse Artuklular döneminde kaynak suyu çıkarılmış olmasıdır. Kaleden daha yüksek mevkilerde yer alan membalardan zaman zaman yerlere toprak künkler yerleştirilerek; zaman zaman da kayalar oyularak, kaleye su ulaştırılmıştır.

İç Kale’nin ilk giriş kapısı ile surlar ve Büyük Saray’ın ana kütlesi Roma Dönemi’nden kalmadır. Ulu Cami’nin ilk yapısı, Büyük Saray’ın bir bölümü ve kaleye ulaştırılan su sistemleri gibi birer Artuklu eseri olan ve kente ikinci kimliğini kazandıran Artuklu Devleti’nin eserleri yer alır.

Yukarı Şehir’in günümüze yansıyan görüntüsünü Eyyubi Dönemi eserleri oluşturmaktadır. Küçük Saray, Büyük Saray’ın bir bölümü ile üç kale kapısı Eyyubiler tarafından yapılmış veya onarılmıştır. Osmanlı Dönemi’nde, harabe haline gelmiş ve kısmen terk edilmiş bir kent durumundaki Hasankeyf’te, İç Kale de özelliğini yitirdiğinden mağaralar yeniden düzenlenerek yerleşime açılmıştır.

Paylaşın

Batman: Gavur Kalesi

Gavur Kalesi; Batman’ın Hasankeyf İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezinin  kuş uçumu 1.80 km güneydoğusundadır.

Gavur Kalesi, Gavur Vadisi’nin güneybatı yamacında bölgeye hakim bir kayalık üzerine inşa edilmiştir. Kale yaklaşık olarak doğu-batı yönünde 140 m, kuzey-güney yönünde ise 79 m’lik bir alanı kaplamaktadır.

Bu yerleşim alanı, konumu ve yapısı itibari ile olasılıkla ön karakol niteliğinde tüm alanı gözetlemek amacıyla inşa edilmiştir. Gavur Kalesi yıkılmış haldedir ve çok az bir kısmı günümüze ulaşmıştır.

Günümüze ulaşan kalıntılar, kalenin güneybatısında ve güneydoğu yamacında ana kaya üzerine oturmuş olan sur duvarları, sarnıç, kompleks ve tek mekanlı kaya konutlar şeklindedir.

Kalenin güneydoğu uç noktasında bulunan sur duvarı günümüze ulaşabilen en sağlam yapıdır; 45 m uzunluğunda, 2.80 m yüksekliğinde ve 0.60- 0.75 m kalınlığındadır.

Sur duvarında 10 adet mazgal pencere bulunmaktadır ve yapım malzemesi olarak kalker moloz taş ve cas harcı kullanılmıştır.

Kalenin güneybatı yamacındaki diğer sur yapısı ise 40 m uzunluğunda, 3.00 m yüksekliğinde ve ortalama 0.70 m kalınlığındadır. Kalede taş ocakları mevcuttur. Kalenin aşağı yamaçlarında ise kullanım dışı kalmış sarnıçlara rastlanılmıştır.

Paylaşın

Batman: Bekse (Şahinli) Kalesi

Bekse (Şahinli) Kalesi; Batman’ın Sason İlçesi, Dere Köyü, Şahinli Mezrası sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Dere Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Şahinli Mezrası, Sason İlçe Merkezinin kuş uçuşu 6 km kuzeybatısında yer almaktadır. Bekse Kalesi, Şahinli Mezrasının 1 km batısında yöreye hakim sarp bir kayalık üzerine doğu-batı doğrultulu inşa edilmiştir.

Kalede herhangi bir kitabe bulunmamaktadır. Bekse Kalesi günümüzde büyük oranda tahrip olmuş, kaleden günümüze sadece savunma yapısı olan sur duvarlarının çok az bir kısmı sağlam kalmıştır.

Korunan sur yapısı kalenin batı uç noktasında yer almaktadır ve korunan uzunluğu 18.60 m, yüksekliği değişkenlik göstermekle beraber 9.10 m, kalınlığı ise 1.90 m’dir.

Yapım malzemesi olarak da düzensiz moloz taş ve cas harcı kullanılmıştır. Kalenin sınırları tahribattan dolayı belli değildir.

Yüzey buluntuları göz önünde bulundurularak Bekse Kalesi, doğu-batı yönünde ortalama 142 m, kuzey-güney yönünde 25 m boyutlarındaki bir alana inşa edilmiştir.

Kalenin yüzeyinde herhangi bir mimari bütünlük oluşturmayan dağınık halde taşlar bulunmaktadır. Bekse Kalesi’nde yapılan yüzey araştırmalarda dönemi tanımlanamayan seramik örneklerine rastlanılmıştır.

Paylaşın

Batman: Kozluk (Hazo) Kalesi

Kozluk (Hazo) Kalesi; Batman’ın Kozluk İlçesi Kale Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kale, ilçenin kuzeyinde bulunan ve yöreye hakim bir tepenin üzerinde kurulmuştur. Kalenin kesin olarak hangi tarihte yapıldığı hakkında bir bilgi ve belge yoktur.

Günümüzde kalenin büyük bir bölümü yıkılmış; küçük bir kısmı sağlam kalmıştır. Kalıntılardan hareketle Hazo Kalesi’nin iç kaleden ibaret olduğu söylenebilir.

Kalenin güneybatısında silindirik bir burç ve burcun batısında sur duvarları uzanmaktadır. Bu burç ve sur duvarlarında düzgün kesme taş ve kırma taş malzeme kullanılmıştır.

Doğusunda ise dikdörtgen ikinci bir burç var olup oldukça tahrip ve metruk bir durumdadır.

Kalenin kuzeydoğu tarafında ana kayanın yontulmasıyla inşa edilen bir sarnıç bulunmaktadır. Biri kuzeybatıda ve diğer üçü doğuda olmak üzere toplam 4 adet kaya mezarı bulunmaktadır.

Paylaşın

Batman: Erde Kalesi

Erde Kalesi; Batman’ın Gercüs İlçesi, Yamanlar (Erde) Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Yamanlar (Erde) Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yamanlar Köyünün yaklaşık 800 metre güneydoğusunda yüksek bir kaya kütlesi üzerine kurulmuş olan kale, çevreye hakim bir tepe üzerindedir. Yamanlar (Erde) Köyü, Batman İl Merkezinin kuş uçumu 49 km güneydoğusunda, Gercüş İlçe Merkezinin 7 km güneydoğusunda yer almaktadır. Yöre halkı tarafından Kale Erde olarak bilinen kale, kuzey-güney yönünde uzanmaktadır.

Kale, günümüzde yıkık ve metruk durumdadır. Erde Kalesi’nde çok sayıda mekan gözlenmiştir fakat bu mekanların hemen hepsi yıkık durumdadır ve sınırları belli değildir. Yapılan envanter çalışmalarında toplamda 4 adet mekan incelenmiştir. 1 nolu mekan kalenin kuzeyinde yer almaktadır. Mekanın üst örtüsü yıkık durumdadır sadece duvar kalıntıları mevcuttur ve dikdörtgen planlıdır.

Girişi muhtemelen güney kısımda bulunan mekânın iç kısmı toprak ve moloz taşla doludur. 1 nolu mekanın güneyinde 2 nolu mekan bulunmaktadır. Üst örtü tamamen yıkılmış durumda olan mekan harabe durumdadır. Mekan içinde bölümler mevcut olup; sınırları belli değildir. 2 nolu mekana giriş tam belli olmamakla beraber girişin güneyde olduğu düşünülmektedir. Mekanın güneyinde sarnıç yer almaktadır.

Bu sarnıcın yöre halk tarafından eskiden tünel olarak kullanıldığı söylenmektedir ancak içindeki moloz taşlardan dolayı anlaşılamamaktadır. Kalenin doğusunda yer alan 3 nolu mekan, aynı zamanda kalenin doğu sınırını oluşturmaktadır. Mekanın üst örtüsü tamamen yıkık durumdadır ve duvarlar ana kaya üzerine oturtulmuştur.

Mekanın batı duvarında ana kayaya oyulmuş depo amaçlı bir bölüm yer almaktadır. Kalenin güneyinde yer alan 4 nolu mekan aynı zamanda kalenin güney sınırını da oluşturmaktadır. Mekanın üst örtüsü tonozludur ve üst örtünün kuzeybatı bölümü yıkık durumdadır.

Geri kalan üst örtü günümüze kısmen sağlam ulaşmıştır. Mekan, kuzey-güney doğrultuda uzanıp, iki bölümden oluşmaktadır. Mekanın duvarları ve üst örtüsü düzensiz moloz taşlarla cas ve horosan harcı kullanılarak inşa edilmiştir.

Paylaşın

Batman: Mirdese (Kumluca) Kalesi

Mirdese (Kumluca) Kalesi; Batman’ın Hasankeyf’ İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Kaleye, özel araçlarla gidilebilmektedir.

Mirdese Kalesi, Batman İl Merkezinin yaklaşık 20 km güneydoğusunda, Hasankeyf İlçe Merkezinin 14 km batısında, deniz seviyesinden 540 metre yüksekliktedir.

Kale, doğu-batı 57 m, kuzey-güney 110 m’lik alana inşa edilmiştir. Savunmaya yönelik doğal bir kayalık alanın üzerine kurulmuş kalede herhangi bir sur duvarı kalıntısı bulunmamaktadır.

Çok sayıda konut ve sarnıcın yer aldığı kalenin tepe noktasında kayalık alanların elverdiği ölçüde temelleri kaya ile bağlantılı, üst duvarları bağımsız bloklarla oluşturulmuştur.

Kalede, kareye yakın dikdörtgen planlı konutlar ve tepenin yamaçlarında kayaya oyularak şekillendirilmiş tek mekânlı kaya konut örnekleri yer almaktadır.

Paylaşın