Şampiyonlar Ligi: Galatasaray, Stuttgart’ı İki Golle Geçti

Galatasaray, UEFA Şampiyonlar Ligi’nin 4. haftasında Almanya temsilcisi Stuttgart’ı sahasında 2-0 mağlup etti. Ali Sami Yen’de oynanan karşılaşmada sarı-kırmızılı ekibin iki golünü de Aleksei Batrakov kaydetti.

Karşılaşmaya etkili başlayan Stuttgart, henüz 8. dakikada Jamie Leweling ile gole yaklaştı. Maximilian Mittelstädt’in sol kanattan yaptığı ortada Leweling’in vuruşunda top önce bir, ardından diğer direğe çarparak oyun alanına döndü.

Bu pozisyonun ardından oyunda dengeyi sağlayan Galatasaray, 12. dakikada Aleksei Batrakov’un golüyle 1-0 öne geçti. Ceza sahasına gönderilen topun Stuttgart savunmasından dönmesinin ardından Batrakov, önünde bulduğu meşin yuvarlağı ağlara gönderdi.

Galatasaray, ilk golün ardından baskısını sürdürdü. 15. dakikada Davinson Sanchez’in savunma arkasına gönderdiği pasla hareketlenen Batrakov, kaleci Fabian Bredlow’u mağlup ederek kendisinin ve takımının ikinci golünü kaydetti: 2-0.

İlk yarının kalan bölümünde Stuttgart, Chris Führich ve Jamie Leweling ile gol aradı. Galatasaray savunması rakibine gol izni vermedi ve sarı-kırmızılı ekip soyunma odasına 2-0 üstün gitti.

İkinci yarıya gol bulmak amacıyla başlayan Stuttgart, topa daha fazla sahip olarak Galatasaray kalesinde etkili olmaya çalıştı. Chris Führich’in 57. dakikadaki şutu az farkla auta giderken, Deniz Undav’ın ceza sahası dışından çektiği şutta kaleci Uğurcan Çakır gole izin vermedi.

Galatasaray, rakibinin baskısına karşı savunma güvenliğini koruyarak hücum fırsatları aradı. Stuttgart, 75. dakikada Chris Führich ile topu ağlara gönderdi ancak pozisyon, VAR incelemesinin ardından ofsayt gerekçesiyle gol değeri kazanmadı.

Karşılaşmanın son bölümünde Stuttgart, Dženan Pejčinović ile önemli bir fırsat yakaladı. 86. dakikada kaleciyle karşı karşıya kalan Pejčinović’in vuruşunda Uğurcan Çakır başarılı bir müdahalede bulundu. Kalan dakikalarda başka gol olmayınca Galatasaray sahadan 2-0 galip ayrıldı.

Okan Buruk: Kazanmak çok önemliydi

Karşılaşmanın ardından değerlendirmelerde bulunan Galatasaray Teknik Direktörü Okan Buruk, Stuttgart’ın hücum gücü yüksek ve rakiplerine çok sayıda pozisyon veren bir takım olduğunu belirtti. Maçın beklentileri doğrultusunda geçtiğini ifade eden Buruk, iki ekibin de önemli fırsatlar yakaladığını söyledi.

Buruk, özellikle pas yaparak rakip baskısından çıkmayı başardıkları bölümlerde daha etkili olduklarını belirterek, 2-0’dan sonra üçüncü golü bulabilecek fırsatlar yakaladıklarını dile getirdi.

Galibiyetin önemine değinen Buruk, üç puanın yanı sıra gol yemeden kazanmanın ve averajlarına katkı sağlamanın bir sonraki tura yükselme hedefleri açısından önemli olduğunu kaydetti.

Maçın oynandığı zemine de değinen Buruk, saha koşullarının iki takımı da zorladığını ve pas hatalarına neden olduğunu söyledi. İlk yarıdaki sert müdahalelere ve hakem kararlarına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Buruk, bazı pozisyonlarda daha farklı kararlar verilebileceğini düşündüğünü ifade etti.

Hoeneß: İlk yarıdaki iki gol maçın kaderini belirledi

Stuttgart Teknik Direktörü Sebastian Hoeneß ise karşılaşmanın ardından yaptığı açıklamada, takımının güçlü atmosfer karşısında iyi bir oyun ortaya koyduğunu ancak yakaladığı fırsatları değerlendiremediğini söyledi.

Galatasaray’ın ilk yarıda bulduğu iki golün karşılaşmanın seyrini değiştirdiğini belirten Hoeneß, erken geriye düşmelerinin kendileri açısından olumsuz sonuçlandığını ifade etti.

İkinci yarıda beraberliği yakalamak için fırsatlar bulduklarını ancak golü kaydedemediklerini dile getiren Alman teknik adam, takımının performansından memnun olduğu noktalar bulunduğunu ancak sonuçtan dolayı üzgün olduklarını kaydetti.

Hoeneß, ilk yarıda savunmada yeterince iyi organize olamadıklarını belirterek, özellikle iki golün geldiği bölümün takım açısından karşılaşmanın en zayıf anı olduğunu söyledi. İkinci yarıda yakaladıkları fırsatların skora yansımadığını da sözlerine ekledi.

Galatasaray’ın puanı 6’ya yükseldi

Bu sonuçla Galatasaray, UEFA Şampiyonlar Ligi lig aşamasındaki dördüncü maçında ikinci galibiyetini alarak puanını 6’ya çıkardı. Stuttgart ise organizasyondaki ilk mağlubiyetini yaşadı.

Sarı-kırmızılı ekip, lig aşamasının beşinci haftasında 24 Kasım 2026 tarihinde İngiltere temsilcisi Aston Villa’yı sahasında konuk edecek.

Paylaşın

Üretici Enflasyonu Yüzde 27,41

Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE), aylık bazda yüzde 1,65, yıllık bazda yüzde 27,41 arttı. On iki aylık ortalamalara göre üretici enflasyonu yüzde 27,83 olarak gerçekleşti.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2026 yılı Ekim ayına ilişkin Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi verilerini açıkladı. Buna göre üretici enflasyonu ekim ayında bir önceki aya göre yüzde 1,65 artarken, yılın başına göre artış yüzde 25,41 oldu. Yİ-ÜFE, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 27,41, on iki aylık ortalamalara göre ise yüzde 27,83 yükseldi.

Sanayinin dört sektöründe yıllık fiyat değişimleri incelendiğinde, en yüksek artış yüzde 35,12 ile madencilik ve taş ocakçılığında kaydedildi. Bu sektörü yüzde 29,04 ile imalat, yüzde 28,91 ile su temini izledi. Elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında ise yıllık artış yüzde 9,07 oldu.

Ana sanayi gruplarında yıllık üretici enflasyonu enerjide yüzde 33,42, ara mallarında yüzde 28,66, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 25,12, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 23,25 ve sermaye mallarında yüzde 21,24 olarak gerçekleşti.

Ekim ayında sanayinin dört sektöründe aylık fiyat değişimlerinde madencilik ve taş ocakçılığı yüzde 4 artışla ilk sırada yer aldı. İmalatta yüzde 1,79, su temininde yüzde 1,73 artış gerçekleşirken, elektrik ve gaz üretimi ile dağıtımında yüzde 0,80 düşüş kaydedildi.

Ana sanayi gruplarında aylık fiyat artışı ara mallarında yüzde 2, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 1,74, enerjide yüzde 1,33, sermaye mallarında yüzde 0,92 ve dayanıklı tüketim mallarında yüzde 0,91 oldu.

Paylaşın

Enflasyonda TÜİK Ve ENAG Farkı: Rakamlar Yine Aynı Noktada Buluşmadı

TÜİK ve ENAG, ekim ayına ilişkin enflasyon verilerini açıkladı. TÜİK aylık enflasyonu yüzde 2,58, yıllık enflasyonu yüzde 29,77 olarak hesaplarken ENAG, aylık artışı yüzde 2,68, yıllık enflasyonu ise yüzde 45,12 olarak duyurdu.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG), 2026 yılı ekim ayına ilişkin enflasyon verilerini açıkladı. İki kurumun açıkladığı verilerde aylık ve yıllık enflasyon oranları farklılık gösterdi.

TÜİK verilerine göre Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), ekim ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 2,58 arttı. Yıllık enflasyon yüzde 29,77 olarak hesaplanırken, endeksteki artış yılın aralık ayına göre yüzde 27,52, on iki aylık ortalamalara göre ise yüzde 31,23 oldu.

ENAG’ın açıkladığı Tüketici Fiyat Endeksi’ne (E-TÜFE) göre ise ekim ayında fiyatlar bir önceki aya göre yüzde 2,68 yükseldi. E-TÜFE’nin son 12 aylık artış oranı yüzde 45,12 olarak kaydedildi.

TÜİK’in ekim ayı verilerinde ana harcama gruplarındaki fiyat değişimleri de açıklandı. En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubundan gıda ve alkolsüz içeceklerde yıllık artış yüzde 27,73, ulaştırmada yüzde 36,39, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yüzde 40,24 olarak gerçekleşti.

Aynı grupların aylık değişimlerine bakıldığında gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 3,50, ulaştırmada yüzde 2,02, konut grubunda ise yüzde 2,84 artış kaydedildi.

Ekim ayında gıda ve alkolsüz içecekler grubunun aylık enflasyona katkısı 0,84 puan, ulaştırmanın 0,36 puan, konut grubunun katkısı ise 0,34 puan oldu.

TÜİK’in açıkladığı verilere göre, endekste yer alan 174 alt sınıfın 134’ünde fiyat artışı gerçekleşti. Bu sınıfların 29’unda fiyatlar gerilerken, 11 alt sınıfta değişim olmadı.

Çekirdek enflasyon yüzde 28,46

TÜİK’in özel kapsamlı TÜFE göstergelerinde de ekim ayı verileri yayımlandı. İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içecekler, tütün ve altın hariç tutularak hesaplanan B göstergesinde aylık artış yüzde 2,00, yıllık artış yüzde 28,46 oldu.

Enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içecekler, tütün ürünleri ve altın hariç tutularak hesaplanan C göstergesinde ise aylık artış yüzde 2,07, yıllık artış yüzde 28,28 olarak açıklandı.

Üretici enflasyonu yıllık yüzde 27,41

TÜİK, tüketici enflasyonuyla birlikte Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) verilerini de açıkladı. Buna göre üretici fiyatları ekim ayında bir önceki aya göre yüzde 1,65 arttı. Yıllık üretici enflasyonu yüzde 27,41 olarak gerçekleşti.

Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi’nin yılın aralık ayına göre artışı yüzde 25,87, on iki aylık ortalamalara göre artışı ise yüzde 26,91 oldu.

İki kurumun verileri arasındaki fark

Ekim ayı enflasyon verilerinde TÜİK ile ENAG arasındaki fark aylık hesaplamada 0,10 puan, yıllık hesaplamada ise 15,35 puan olarak gerçekleşti.

Paylaşın

Zangezur Koridoru: Bölgesel Jeopolitikten Küresel Jeoekonomiye Uzanan Stratejik Hat

Güney Kafkasya’da uzun süredir tartışılan Zangezur Koridoru, Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki ilişkilerin ötesine geçerek Avrasya’nın ulaşım, ticaret ve enerji dengelerini etkileyebilecek stratejik bir proje olarak öne çıkıyor.

Haber Merkezi / 2020’deki İkinci Dağlık Karabağ Savaşı’nın ardından imzalanan üçlü bildiriyle uluslararası gündemde daha fazla yer bulan güzergâh, Azerbaycan’ın ana karasını Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’ne bağlamayı ve buradan Türkiye’ye uzanan daha doğrudan bir ulaşım bağlantısı oluşturmayı amaçlıyor. Ancak projenin geleceği, yalnızca demiryolu ve karayolu altyapısının inşasına değil, bölgesel egemenlik tartışmalarının, güvenlik kaygılarının ve küresel ticaretin değişen ihtiyaçlarının nasıl uzlaştırılacağına da bağlı.

Zangezur Koridoru’nun stratejik önemini artıran temel unsur, Güney Kafkasya’nın Avrupa ile Asya arasındaki ticaret güzergâhlarında giderek daha önemli bir konuma gelmesi. Çin’den Avrupa’ya uzanan tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesi, Rusya üzerinden geçen geleneksel hatlara yönelik siyasi ve ekonomik riskler ve deniz taşımacılığında yaşanan güvenlik sorunları, alternatif kara bağlantılarına olan ilgiyi artırıyor. Bu çerçevede Zangezur, bölgesel bir ulaşım projesi olmanın ötesinde, Avrasya ticaretinin geleceğinde söz sahibi olma mücadelesinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Güney Kafkasya’da Yeni Güç Dengesi Arayışı

Zangezur Koridoru’nun açılması, Güney Kafkasya’daki ulaşım ağlarını yeniden şekillendirirken bölgesel aktörlerin siyasi ve ekonomik konumlarını da etkileyebilir. Azerbaycan açısından projenin en önemli hedeflerinden biri, ana karası ile Nahçıvan arasındaki ulaşım bağlantısını güçlendirmek. Böylece Bakü, hem ülke içindeki bağlantıyı daha etkin hâle getirmeyi hem de Türkiye üzerinden Avrupa pazarlarına erişimini çeşitlendirmeyi amaçlıyor.

Bununla birlikte Azerbaycan’ın yaklaşımı, yalnızca bir kara bağlantısı oluşturmakla sınırlı değil. Güzergâhın demiryolu, karayolu, enerji altyapısı ve dijital iletişim ağlarıyla bütünleşmesi hâlinde, ülkenin Doğu ile Batı arasındaki transit taşımacılıktaki rolünün daha da güçlenmesi mümkün. Bu durum, Bakü’nün bölgesel bir enerji ve lojistik merkezi olma hedefini destekleyebilir.

Ancak aynı güzergâh, Ermenistan açısından farklı bir anlam taşıyor. Erivan yönetiminin temel kaygısı, ülkenin güneyindeki Syunik bölgesinden geçecek ulaşım hatlarında egemenlik ve denetim yetkilerinin korunması. Ermenistan, sınırları içindeki yolların açılmasına karşı çıkmaktan ziyade, bu bağlantıların hangi hukuki ve idari koşullarda işletileceği konusunda güvence arıyor. Gümrük işlemleri, sınır kontrolleri ve güvenlik düzenlemelerinin Ermenistan’ın egemenliği altında yürütülmesi, bu yaklaşımın merkezinde bulunuyor.

Ermenistan’ın geliştirdiği “Barış Kavşağı” girişimi de bu anlayışa dayanıyor. Proje, Güney Kafkasya’daki ulaşım bağlantılarının karşılıklı olarak açılmasını, ancak bütün güzergâhların ilgili ülkelerin egemenliği ve yetkisi altında işletilmesini öngörüyor. Bu yaklaşım, bölgesel ekonomik iş birliğinin önünü açma potansiyeli taşırken Azerbaycan’ın kesintisiz ve daha az bürokratik transit beklentisiyle nasıl uzlaştırılacağı sorusunu da gündemde tutuyor.

Dolayısıyla tartışmanın temelinde yalnızca bir yolun nereden geçeceği değil, o yolun kim tarafından denetleneceği ve hangi kurallarla işletileceği bulunuyor. Bu sorulara verilecek yanıtlar, projenin ekonomik değerini belirleyeceği gibi Güney Kafkasya’daki güç dengelerini de doğrudan etkileyecek.

İran ve Rusya’nın Hesapları

Zangezur Koridoru’nun geleceği, Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki müzakerelerin yanı sıra İran ve Rusya’nın bölgesel çıkarlarıyla da yakından bağlantılı. Özellikle İran, Ermenistan ile olan kara sınırının ve Güney Kafkasya’ya erişiminin stratejik önemini korumak istiyor. Tahran açısından Syunik üzerinden kurulacak yeni bir ulaşım düzeninin, bölgedeki geleneksel bağlantıları ve İran’ın transit taşımacılıktaki konumunu zayıflatma ihtimali önemli bir endişe kaynağı.

İran’ın itirazları yalnızca ekonomik rekabetle sınırlı değil. Bölgedeki sınırların ve ulaşım rejimlerinin değişmesi, Tahran tarafından daha geniş bir jeopolitik mesele olarak ele alınıyor. Bu nedenle İran, bölgesel bağlantıların güçlendirilmesini desteklese de sınırların fiilî veya hukuki statüsünü değiştirebilecek düzenlemelere mesafeli yaklaşıyor.

Buna karşılık İran üzerinden geliştirilen alternatif ulaşım bağlantıları, tarafların farklı çıkarlarını uzlaştırabilecek seçeneklerden biri olarak öne çıkıyor. Aras Nehri’nin güneyinden geçen güzergâhların geliştirilmesi, Azerbaycan ile Nahçıvan arasındaki bağlantıyı İran toprakları üzerinden sağlamayı mümkün kılabilir. Böyle bir seçenek, Zangezur hattına alternatif oluştururken İran’ın bölgesel transit rolünü de güçlendirebilir. Bununla birlikte iki güzergâhın maliyet, süre, kapasite ve siyasi riskler bakımından aynı sonuçları doğuracağı söylenemez.

Rusya’nın konumu ise son yıllarda değişen bölgesel güç dengeleri nedeniyle daha karmaşık bir görünüm sergiliyor. 2020 tarihli üçlü bildirinin 9. maddesi, bölgedeki ekonomik ve ulaşım bağlantılarının yeniden açılmasını öngörürken bu süreçte Rusya Federal Güvenlik Servisi sınır muhafızlarının denetim rolüne de atıfta bulunuyordu. Ancak bildirideki düzenlemelerin nasıl uygulanacağına ilişkin görüş ayrılıkları, Rusya’nın olası rolünü tartışmalı hâle getirdi.

Ukrayna savaşı sonrasında Moskova’nın kaynaklarını ve diplomatik önceliklerini yeniden düzenlemek zorunda kalması, Ermenistan ile ilişkilerindeki gerilimler ve bölgedeki diğer aktörlerin artan etkisi, Rusya’nın Güney Kafkasya’daki hareket alanını etkiliyor. Bu nedenle Zangezur Koridoru, Moskova açısından yalnızca bir ulaşım projesi değil, bölgedeki geleneksel nüfuzunu koruyup koruyamayacağının da göstergelerinden biri olarak görülüyor.

Orta Koridor’un Yükselişi ve Küresel Ticaretin Yeni Rotaları

Zangezur Koridoru’nun küresel jeoekonomik önemini anlamak için Orta Koridor’un gelişimine bakmak gerekiyor. Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Güzergâhı olarak da bilinen Orta Koridor, Çin ve Orta Asya’dan başlayarak Kazakistan, Hazar Denizi, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya uzanan çok modlu bir ticaret ağı oluşturuyor.

Rusya üzerinden geçen Kuzey Koridoru, uzun yıllar boyunca Asya ile Avrupa arasındaki demiryolu taşımacılığında önemli bir seçenek oldu. Ancak Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında artan yaptırım riskleri ve jeopolitik belirsizlikler, şirketleri alternatif güzergâhlara yönelmeye teşvik etti. Aynı dönemde Kızıldeniz’deki güvenlik sorunları ve deniz taşımacılığındaki aksaklıklar da küresel tedarik zincirlerinin farklı rotalara ihtiyaç duyduğunu ortaya koydu.

Bu koşullarda Orta Koridor, Asya ile Avrupa arasında Rusya’ya bağımlılığı azaltabilecek bir seçenek olarak önem kazandı. Bununla birlikte güzergâhın önünde önemli engeller bulunuyor. Hazar Denizi’ndeki liman kapasitesi, demiryolu altyapısının uyumu, farklı ülkelerdeki gümrük prosedürleri ve taşımacılık maliyetleri, koridorun rekabet gücünü etkileyen başlıca unsurlar arasında yer alıyor.

Zangezur Koridoru’nun bu ağla bütünleşmesi, Azerbaycan üzerinden Türkiye’ye uzanan bağlantıları çeşitlendirebilir. Mevcut Bakü-Tiflis-Kars demiryolu hattına ek bir güzergâh oluşturulması, bölgesel taşımacılıkta alternatifleri artırabilir ve bazı yük hareketlerinde daha doğrudan bağlantılar sağlayabilir. Ancak bunun transit sürelerini ne ölçüde kısaltacağı ve maliyetleri ne kadar düşüreceği, hattın teknik kapasitesine, sınır geçişlerinin düzenlenmesine ve işletme koşullarına bağlı olacak.

Burada kritik nokta, yeni bir güzergâhın tek başına küresel ticarette büyük bir dönüşüm yaratmayacağıdır. Bir koridorun rekabet gücü yalnızca coğrafi konumuyla değil, güvenilirliği, taşıma kapasitesi, gümrük işlemlerinin hızı ve kesintisiz hizmet sunabilmesiyle ölçülür. Bu nedenle Zangezur’un başarısı, mevcut ulaşım ağlarıyla ne kadar verimli bütünleşebileceğine bağlı.

Enerji ve Dijital Altyapı Açısından Yeni Fırsatlar

Projenin olası etkileri taşımacılıkla sınırlı değil. Güney Kafkasya, Hazar havzasındaki enerji kaynaklarının uluslararası pazarlara ulaştırılmasında zaten önemli bir rol oynuyor. Bölgedeki ulaşım bağlantılarının geliştirilmesi, gelecekte enerji altyapısının ve sınır ötesi ekonomik iş birliklerinin çeşitlendirilmesine katkı sağlayabilir.

Özellikle yenilenebilir enerji üretiminin artırılması ve Avrupa’nın enerji tedarik kaynaklarını çeşitlendirme arayışı, bölgesel bağlantıların önemini yükseltiyor. Hazar havzasındaki yenilenebilir enerji potansiyelinin Avrupa pazarlarına ulaştırılmasına yönelik projeler, yeni iletim hatları ve uluslararası anlaşmalarla desteklenirse Güney Kafkasya’nın enerji geçişindeki rolü daha da genişleyebilir.

Bununla birlikte Zangezur Koridoru’nun doğrudan bir enerji güzergâhına dönüşmesi, kendiliğinden gerçekleşecek bir sonuç değil. Böyle bir işlev için ayrıca yatırım, teknik altyapı, finansman ve ülkeler arasında uzun vadeli iş birliği gerekiyor. Aynı durum dijital bağlantılar için de geçerli. Fiber optik hatlar ve sınır ötesi veri altyapısı gibi yatırımlar, güzergâhın yalnızca fiziksel yük taşımacılığına değil, bölgesel dijital ekonomiye de katkı sunmasını sağlayabilir.

Bu bakımdan Zangezur’un stratejik değeri, tek bir ulaşım hattından ziyade ulaşım, enerji ve dijital ağları bir araya getirebilecek bütünleşik bir altyapı yaklaşımında yatıyor.

Koridorun Geleceğini Belirleyecek Üç Olasılık

Zangezur Koridoru’nun geleceği, bölgesel diplomasi ve altyapı yatırımlarının seyrine bağlı olarak farklı yönlerde gelişebilir.

İlk olasılık, Azerbaycan ile Ermenistan arasında kalıcı bir barış anlaşmasının sağlanması ve ulaşım hatlarının karşılıklı güvenceler temelinde açılması. Böyle bir durumda Zangezur, Orta Koridor’un tamamlayıcı bir parçasına dönüşebilir. Açık sınırlar, öngörülebilir gümrük prosedürleri ve istikrarlı güvenlik koşulları, bölgeye yönelik yatırımları artırabilir. Bu senaryo, yalnızca iki ülke için değil, Türkiye, Orta Asya ve Avrupa arasındaki ticaret bağlantıları için de yeni fırsatlar yaratabilir.

İkinci olasılık, güzergâhın sınırlı bir ticari bağlantı olarak işletilmesi. Bu modelde demiryolu veya karayolu geçişleri mümkün hâle gelse bile sıkı sınır kontrolleri, yüksek işlem maliyetleri ve siyasi güvensizlik, hattın kapasitesini ve ekonomik etkisini sınırlayabilir. Böyle bir sonuç, bölgesel bağlantıları kısmen güçlendirse de Zangezur’un küresel ölçekte önemli bir lojistik merkezine dönüşmesini zorlaştırabilir.

Üçüncü olasılık ise Ermenistan üzerinden geçecek güzergâhta uzlaşma sağlanamaması durumunda İran üzerinden geçen alternatif hatların ön plana çıkması. Bu senaryoda Azerbaycan ile Nahçıvan arasındaki bağlantı farklı bir güzergâhla güçlendirilebilir ve İran’ın bölgesel taşımacılıktaki rolü artabilir. Ancak bu seçenek de kendi altyapı, finansman ve siyasi koordinasyon gereksinimlerini beraberinde getirecek.

Bu üç olasılığın hangisinin gerçekleşeceğini belirleyecek temel unsur, tarafların ulaşım bağlantılarını yalnızca güvenlik ve egemenlik rekabetinin bir parçası olarak mı, yoksa karşılıklı ekonomik kazanç yaratabilecek bir iş birliği alanı olarak mı ele alacağı olacak.

Bir Koridordan Daha Fazlası

Zangezur Koridoru, Güney Kafkasya’daki sınırların ve ulaşım ağlarının geleceğine ilişkin tartışmaların merkezinde yer alıyor. Proje, Azerbaycan’ın Nahçıvan’a doğrudan erişim hedefini, Ermenistan’ın egemenlik ve güvenlik kaygılarını, İran’ın bölgesel bağlantılarını koruma arayışını ve Rusya’nın değişen jeopolitik konumunu aynı denklemde buluşturuyor. Aynı zamanda Çin ile Avrupa arasındaki ticaretin çeşitlendirilmesi ve Orta Koridor’un kapasitesinin artırılması açısından da potansiyel taşıyor.

Ancak stratejik önem ile ekonomik başarı aynı şey değil. Bir güzergâhın harita üzerinde daha kısa veya doğrudan görünmesi, onun otomatik olarak daha hızlı, ucuz ve güvenilir olacağı anlamına gelmiyor. Bunun için altyapı yatırımlarının tamamlanması, hukuki belirsizliklerin giderilmesi, sınır geçişlerinin etkin biçimde düzenlenmesi ve siyasi gerilimlerin kontrol altına alınması gerekiyor.

Sonuç olarak Zangezur Koridoru’nun geleceği, Güney Kafkasya’nın küresel ekonomide daha merkezi bir konuma yükselip yükselmeyeceğini etkileyebilecek önemli bir gelişme. Projenin kalıcı bir ekonomik değere dönüşmesi, bölgesel aktörlerin egemenlik haklarını koruyan, güvenlik kaygılarını gözeten ve uluslararası ticaretin öngörülebilirliğini artıran bir uzlaşma geliştirmesine bağlı. Bu denge kurulabildiği takdirde Zangezur, yalnızca iki coğrafyayı birbirine bağlayan bir ulaşım hattı değil, Avrasya’nın ekonomik ve jeopolitik ilişkilerini yeniden şekillendiren stratejik bir bağlantı noktası hâline gelebilir.

Paylaşın

Galaksimiz Tersine Büyüdü: Samanyolu’nun 10,8 Milyar Yıllık Hikayesi

Samanyolu, yüz milyarlarca yıldızıyla devasa bir sarmal galaksi olmasının yanı sıra, milyarlarca yıllık oluşum ve evrim sürecinin izlerini de taşıyor.  Yeni bir araştırma, galaksimizin disk yapısının zaman içinde nasıl şekillendiğine ilişkin önemli bulgular ortaya koydu.

Haber Merkezi / The Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, Samanyolu’nun erken dönemlerinde kalın ve türbülanslı bir yapıya sahip olan yıldız diski, zamanla inceldi ve yeni yıldızlar giderek daha dar bir katmanda oluşmaya başladı.

Samanyolu’nun Disk Yapısı Nasıl Oluştu?

Samanyolu genel olarak galaktik şişkinlik, disk ve hale olmak üzere üç ana bileşenden oluşuyor. Galaksinin merkezindeki şişkin bölge yoğun bir yıldız topluluğunu barındırırken, diskte yıldızlar, gaz ve toz bulunuyor. Hale ise galaksiyi çevreleyen, daha seyrek yıldızların ve karanlık madde yapısının bulunduğu geniş bölgeyi kapsıyor.

Galaktik disk de kendi içinde ince disk ve kalın disk olarak ikiye ayrılıyor. Güneş Sistemi’nin de içinde bulunduğu ince disk, gaz ve toz bakımından zengin olması nedeniyle yeni yıldızların başlıca oluşum alanı olma özelliğini taşıyor. Genç yıldızların yanı sıra Güneş gibi orta yaşlı yıldızları da barındıran bu bölge, önceki yıldız nesillerinin ürettiği ağır elementler bakımından görece zengin.

Kalın disk ise daha geniş ve dikey olarak daha kabarık bir yapıya sahip. Büyük ölçüde yaşlı yıldızlardan oluşan bu bölge, ince diske kıyasla daha düşük metal içeriğiyle dikkat çekiyor. Bu özellikleri nedeniyle kalın disk, gökbilimciler açısından Samanyolu’nun erken dönemlerine ilişkin önemli bir kayıt niteliği taşıyor.

Gökbilimciler uzun süredir kalın ve ince disklerin nasıl oluştuğunu anlamaya çalışıyor. Bu konuda öne çıkan iki temel açıklama bulunuyor.

İlk modele göre yıldızlar başlangıçta ince diskte oluşuyor. Zaman içinde gaz bulutlarıyla, sarmal kollarla ve galaksinin merkezindeki çubuk yapıyla gerçekleşen kütleçekimsel etkileşimler, yıldızların yörüngelerini değiştirerek onları dikey doğrultuda daha geniş alanlara dağıtıyor. Böylece kalın disk ortaya çıkıyor.

İkinci model ise galaksinin başlangıçta daha kalın ve türbülanslı bir yapıya sahip olduğunu, zamanla soğuyup düzleşen gazın giderek daha ince bir disk oluşturduğunu öne sürüyor. Bu senaryoda yeni yıldızlar, her nesilde bir öncekine göre daha ince bir katmanda doğuyor. “Tersine büyüme” olarak nitelendirilen bu süreçte, kalın diskteki yaşlı yıldızların önemli bir bölümü doğdukları dönemin geniş dikey yapısının izlerini koruyor.

Bu iki model arasında ayrım yapabilmek için yıldızların yaşlarını ve kimyasal özelliklerini hassas biçimde belirlemek gerekiyor.

David Mirabal ve çalışma arkadaşlarının yürüttüğü araştırmada, Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Gaia uydusundan elde edilen veriler kullanıldı. Haziran 2022’de yayımlanan Gaia Veri Sürümü 3 (DR3) verilerinden yararlanan ekip, yıldızların yaşlarını, metal içeriklerini ve galaktik disk içindeki dikey dağılımlarını inceledi.

Araştırmacılar, yıldızların renk ve parlaklık özelliklerini modellerle karşılaştırarak farklı yaş gruplarının galaksi içindeki konumlarını belirledi. Böylece Samanyolu’nun disk kalınlığının zaman içinde nasıl değiştiğine ilişkin ayrıntılı bir zaman çizelgesi oluşturuldu.

Çalışmanın en dikkat çekici bulgusu, yaklaşık 10,85 milyar yıl önce diskin dikey ölçek yüksekliğindeki azalma hızının belirgin biçimde değişmesi oldu. Dikey ölçek yüksekliği, yıldızların galaktik düzlemin üstüne ve altına nasıl dağıldığını, dolayısıyla diskin ne kadar kalın olduğunu tanımlayan ölçülerden biri olarak kullanılıyor.

İki Aşamalı Bir Evrim Süreci

Araştırmanın sonuçlarına göre Samanyolu’nun diski, erken dönemlerinde son derece hızlı bir biçimde inceldi. İlk yaklaşık 2 milyar yıllık süreçte dikey ölçek yüksekliği 1,26 kiloparsekten yaklaşık 0,5 kiloparseke geriledi. Bu değerler, yaklaşık 4.100 ışık yılından 1.630 ışık yılına düşüşe karşılık geliyor.

Yaklaşık 10,85 milyar yıl önce ise bu hızlı incelme süreci belirgin biçimde yavaşladı. Sonraki milyarlarca yılda gazın daha ince bir düzlemde toplanmasıyla yeni yıldızlar daha dar bir katmanda oluşmayı sürdürdü. Araştırmada en genç yıldız toplulukları için dikey ölçek yüksekliğinin yaklaşık 0,1 kiloparseke, yani 326 ışık yılına kadar gerilediği belirlendi.

Bu sonuçlar, Samanyolu’nun disk yapısının tek aşamada oluşmadığını, birbirinden farklı fiziksel süreçlerin etkili olduğu iki dönemden geçtiğini gösteriyor. İlk dönemde türbülanslı gazın hızla çökelmesi diskin belirgin biçimde incelmesini sağlarken, sonraki dönemde bu değişim daha yavaş ve kademeli ilerledi.

Araştırmanın bulguları, kalın diskteki yaşlı yıldızların sonradan kütleçekimsel etkileşimlerle bu bölgeye savrulmuş olması gerektiği yönündeki açıklamaya karşı, alternatif bir senaryoyu destekliyor. Buna göre kalın diskteki yıldızların önemli bir bölümü, galaksinin henüz daha kalın ve türbülanslı olduğu erken dönemde oluştu. Gaz zamanla çökelip inceldikçe yeni yıldızlar daha dar bir katmanda doğdu.

Böylece yaşlı yıldızlar, Samanyolu’nun ilk dönemlerindeki geniş dikey yapının izlerini korurken, daha genç yıldızlar daha ince diskte yer aldı. Yıldızların yaşlarıyla galaktik düzlemden uzaklıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi, bu dönüşümün aşamalarını ortaya çıkardı.

Araştırma, Samanyolu’nun erken evresinde hızlı çökelmenin, sonraki evresinde ise daha kademeli disk incelmesinin etkili olduğu iki aşamalı bir oluşum tarihine işaret ediyor. Gaia verilerinden elde edilen sonuçlar, galaktik disklerin oluşumuna ilişkin modellerin sınanmasına katkı sağlarken, galaksimizin bugünkü yapısının milyarlarca yıllık evrim sonucunda ortaya çıktığını da gösteriyor.

Paylaşın

WMO: Sera Gazları 2025’te Tarihin En Yüksek Seviyesine Ulaştı

WMO’nun yayımladığı yeni rapora göre karbondioksit, metan ve azot protoksit yoğunlukları 2025 yılında rekor seviyelere yükseldi. WMO Genel Sekreter Yardımcısı Ko Barrett, sera gazı seviyelerindeki artışı “Bir yıl daha, yeni bir rekor daha” sözleriyle değerlendirdi.

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), küresel sera gazı seviyelerine ilişkin yeni “Sera Gazı Bülteni”ni yayımladı. Rapora göre atmosferdeki karbondioksit (CO₂), metan (CH₄) ve azot protoksit (N₂O) yoğunlukları, 2025 yılında ölçümlerin başladığı dönemden bu yana kaydedilen en yüksek seviyelere ulaştı. Veriler, sera gazlarının atmosferde birikmeye devam ettiğini ve küresel iklim üzerindeki baskının arttığını ortaya koydu.

WMO verilerine göre küresel ortalama karbondioksit yoğunluğu 2025 yılında milyonda 426,8 parçaya (ppm) ulaştı. Bu değer, sanayi öncesi dönem için esas alınan 1750 seviyesinin yaklaşık yüzde 153’üne karşılık geliyor.

Karbondioksit yoğunluğundaki artış, fosil yakıt kullanımı ve diğer insan faaliyetlerinin iklim sistemi üzerindeki etkisini bir kez daha gözler önüne serdi. Atmosferde uzun süre kalabilen karbondioksitin neden olduğu ısınmanın, yalnızca bugünü değil gelecek yüzyılları da etkilemesi bekleniyor.

Raporda, insan faaliyetleri sonucu atmosfere salınan karbondioksitin yaklaşık yarısının atmosferde kaldığı, geri kalan bölümünün ise kara ekosistemleri ve okyanuslar tarafından emildiği belirtildi. Ancak bu doğal yutaklar, atmosfere salınan gazların tamamını dengelemeye yetmiyor.

Karbondioksit yoğunluğundaki yıllık artış hızının 1960’lardan bu yana yaklaşık üç katına çıktığı kaydedildi. Buna göre 1960’larda yıllık ortalama artış yaklaşık 0,8 ppm düzeyindeyken, 2011-2020 döneminde bu miktar 2,4 ppm’ye yükseldi.

2024’ten 2025’e kadar olan dönemde ise küresel ortalama karbondioksit yoğunluğu 2,8 ppm arttı. WMO’nun önceki bülteninde 2024 yılına ilişkin küresel ortalama yoğunluk 423,9 ppm olarak açıklanmıştı.

WMO raporu, atmosferdeki artışın yalnızca karbondioksitle sınırlı olmadığını ortaya koydu. İnsan faaliyetleriyle bağlantılı önemli sera gazlarından metan ve azot protoksit yoğunlukları da 2025 yılında rekor seviyelere ulaştı.

Sera gazları, atmosferde ısı tutulmasını artırarak küresel sıcaklıkların yükselmesine katkıda bulunuyor. Bu süreç, aşırı sıcaklar, kuraklıklar, şiddetli yağışlar ve diğer aşırı hava olaylarının etkilerini ağırlaştırırken ekonomik kayıpları ve toplumsal riskleri de büyütüyor.

WMO’dan iklim uyarısı: “Bir yıl daha, yeni bir rekor daha”

WMO Genel Sekreter Yardımcısı Ko Barrett, sera gazı seviyelerindeki artışı “Bir yıl daha, yeni bir rekor daha” sözleriyle değerlendirdi. Barrett, sera gazlarının atmosferde benzeri görülmemiş miktarda ısı tutulmasına neden olduğunu ve bunun toplumlar ile ekonomiler açısından daha büyük riskler yarattığını vurguladı.

WMO verilerine göre 2015-2025 dönemi, küresel ölçümlerde kaydedilen en sıcak 11 yılı kapsadı. Bu tablo, sera gazı birikimi ile küresel sıcaklık artışı arasındaki ilişkinin önemini bir kez daha ortaya koydu.

Barrett, karbondioksitin atmosferde uzun süre kalıcı olmasına dikkat çekerek bugün salınan CO₂’nin iklim üzerindeki etkilerinin yüzyıllar boyunca devam edeceğini belirtti.

WMO’nun bulguları, sera gazı salımlarının azaltılmasının ve atmosferdeki birikimin sınırlandırılmasının iklim politikaları açısından önemini ortaya koyuyor. Karbondioksit yoğunluğundaki artışın sürmesi, gelecekteki sıcaklık seviyeleri ve aşırı hava olaylarının şiddeti üzerindeki riskleri artırıyor.

Uzmanların değerlendirmelerine göre, sera gazı salımlarını azaltmaya yönelik adımların gecikmesi, iklim değişikliğinin uzun vadeli etkilerini sınırlandırmayı daha da zorlaştırabilir. Atmosferdeki sera gazı yoğunluklarının rekor seviyelere ulaşması, küresel iklim mücadelesinde daha güçlü ve kalıcı önlemlere duyulan ihtiyacı yeniden gündeme taşıyor.

Paylaşın

Özgür Özel: Yemen’de Savaşın Değil, Barışın Tarafında Olmalıyız

YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel, partisinin 81 ildeki temsilcilerinin katıldığı toplantıda gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Özel, konuşmasında Türkiye’nin siyasi gündemini, belediyelere yönelik operasyonları ve ekonomik gelişmeleri ele aldı.

Denizli’de Merkezefendi Belediyesi’ne yönelik operasyon ve Belediye Başkanı Şeniz Doğan’ın gözaltına alınmasına değinen Özel, Bakırköy’de yaşanan gelişmelere de tepki gösterdi. Bakırköy Belediye Başkanı Ayşegül Ovalıoğlu’nun 86 yaşındaki babasının gözaltına alındığını belirten Özel, yaşananları siyasi baskı olarak değerlendirdi.

Özel, operasyonların belediye başkanları ve aileleri üzerinde baskı oluşturduğunu savunarak, bu sürecin unutulmayacağını söyledi. Konuşmasında, “Herkes emin olsun, asla unutkan olmayacağız” ifadelerini kullanan Özel, hukukun siyasi amaçlarla kullanılmasına karşı mücadele edeceklerini dile getirdi.

Partisinin örgütlenme sürecine ilişkin bilgi veren Özel, ilçe ve il başkanlarının üyelerin oylarıyla belirlenmesi için yürütülen çalışmaların tamamlandığını ifade etti. YENİ Parti’de demokrasi anlayışını yalnızca bir vaat olarak bırakmadıklarını belirten Özel, yaklaşık 80 bin üyeye ulaşan parti yapısında üyelerin karar süreçlerinde daha etkin rol üstlenmesini hedeflediklerini söyledi.

Genel başkanın da doğrudan üyeler tarafından seçileceğini açıklayan Özel, bu uygulamanın Türkiye siyasi tarihinde önemli bir adım olacağını savundu.

Parti içi seçimlerin ardından yeni bir döneme geçtiklerini belirten Özel, örgütlerin bundan sonra sokakta, meydanlarda, çarşıda, pazarda, tarlada ve fabrikalarda daha aktif olacağını kaydetti. Siyasetin yalnızca parti yöneticilerinin kararlarıyla şekillenmemesi gerektiğini vurgulayan Özel, mahalle, ilçe ve il meclisleri aracılığıyla üyelerin görüşlerinin karar süreçlerine taşınacağını ifade etti.

Özel, yaklaşan seçim sürecinde sandık güvenliğinin önemine dikkat çekerek, parti üyelerine önemli görevler düştüğünü belirtti. Mahalle meclisleri aracılığıyla hem parti politikalarının vatandaşlara anlatılacağını hem de yerel sorunlara yönelik çözüm önerilerinin geliştirileceğini söyledi.

Seçmenle doğrudan temas kurulmasının önemini vurgulayan Özel, sandık sorumlularının yalnızca seçim günü görev yapan kişiler olmaması gerektiğini ifade etti. Seçmenlerle önceden tanışan, onların sorunlarını dinleyen ve parti politikalarını anlatan bir örgütlenme modelini hayata geçirmek istediklerini kaydetti.

Partinin kapılarının farklı görüşlerden vatandaşlara açık olduğunu dile getiren Özel, YENİ Parti’nin yalnızca muhalefette kalmak için değil, iktidar hedefiyle kurulduğunu söyledi. Özel, “Sorunu söyleyen, sorunları anlatan, dertleri konuşan iyi bir muhalefet olur. Ama çözümü hazırlayan iktidar olur” sözleriyle partisinin hedefini ortaya koydu.

Konuşmasının önemli bir bölümünü fon krizine ayıran Özel, yaşanan gelişmelerin ekonomik etkilerinin geniş bir kesimi etkilediğini öne sürdü. Fon yatırımları nedeniyle mağduriyet yaşayan vatandaşların yanı sıra küçük ve orta ölçekli işletmelerin de zor durumda kaldığını belirten Özel; borçlarını ödeyemeyen işletmelerin, kira sıkıntısı yaşayan vatandaşların ve sağlık giderleri için birikim yapan kişilerin yaşadığı sorunlara dikkat çekti.

Fon krizinin ekonomik maliyetine ilişkin çeşitli rakamlar paylaşan Özel, toplam kaybın 114 milyar dolara ulaştığını ileri sürdü. Bu rakamın ve krizin kapsamına ilişkin değerlendirmelerin bağımsız kaynaklarla ayrıca doğrulanması gerektiği belirtilirken Özel, yaşananların yalnızca yatırımcıları değil, ülke ekonomisinin tamamını ilgilendirdiğini savundu.

İktidarı ve ilgili kurumları eleştiren Özel, fon yönetiminde görev alan bazı kişilerin siyasi bağlantılarına ilişkin iddialarda bulundu. Sorumluların ortaya çıkarılması ve mağduriyetlerin giderilmesi gerektiğini belirten Özel, YENİ Parti olarak konunun takipçisi olacaklarını söyledi.

Özel, mağdurlarla görüşmek ve yaşanan sorunları kayıt altına almak amacıyla bir çalışma yürütüleceğini, ayrıca cezaevinde bulunan fon soruşturması şüphelileriyle görüşmeler yapılmasının planlandığını açıkladı. Bu çalışmalarla olayın arka planının aydınlatılmasına katkı sunmayı ve mağdurların hak arama mücadelesini desteklemeyi hedeflediklerini ifade etti.

Özel, konuşmasında Türkiye’nin dış politikasını da kapsamlı biçimde değerlendirdi. Doğu Akdeniz, Avrupa Birliği ile ilişkiler, savunma sanayisi ve ABD ile yürütülen temaslar üzerinden iktidarı eleştiren Özel, dış politikanın kişisel ilişkilere ve kısa vadeli siyasi hesaplara dayandırıldığını öne sürdü.

Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki çıkarlarının yeterince korunmadığını savunan Özel, Avrupa’nın savunma programları ve sanayi politikaları kapsamında Türkiye’nin dışarıda bırakılmasını da eleştirdi. Avrupa Birliği üyeliğinin yeniden stratejik bir hedef olarak belirlenmesi gerektiğini ifade eden Özel, Türkiye’nin Avrupa ile ilişkilerinde daha güçlü ve ilkeli bir politika izlemesi gerektiğini söyledi.

ABD ile ilişkiler konusunda da değerlendirmelerde bulunan Özel, F-35 programı, F-16 modernizasyonu ve CAATSA yaptırımlarına ilişkin gelişmeleri gündeme getirdi. İktidarın ABD ile temaslarından Türkiye’nin beklediği sonuçları elde edemediğini ileri süren Özel, dış politikada kişisel pazarlıklar yerine ülkenin uzun vadeli çıkarlarının esas alınması gerektiğini savundu.

“Yemen’de savaşın değil, barışın tarafında olmalıyız”

Özel, Türkiye’nin Orta Doğu politikasına ilişkin değerlendirmelerinde Yemen konusuna da değindi. Bölgesel iş birliğine karşı olmadıklarını ancak Türkiye’nin bir savaşın tarafı haline getirilmesine karşı çıkacaklarını belirten Özel, Türk askerinin çatışma bölgelerine gönderilmesine ilişkin kararların anayasal çerçevede ve Meclis denetiminde alınması gerektiğini söyledi.

Türkiye’nin komşularıyla barış içinde yaşayan, bölgesel kalkınmayı önceleyen ve uluslararası ilişkilerde kendi çıkarlarını gözeten bir politika izlemesi gerektiğini vurgulayan Özel, dış politikada kurumsal yapının güçlendirilmesi çağrısında bulundu.

Konuşmasının sonunda partisinin iktidar hedefini yineleyen Özel, YENİ Parti’nin Türkiye’de yeni bir siyasi anlayış oluşturmayı amaçladığını söyledi. Parti teşkilatlarına mücadeleyi sürdürme çağrısı yapan Özel, siyasi baskıların ve operasyonların vatandaşların sandığa olan güvenini zedelemesine izin verilmemesi gerektiğini ifade etti.

Özel, seçmen iradesinin korunmasının önemine dikkat çekerek, vatandaşların tercihlerini özgürce ortaya koyabilmesi gerektiğini belirtti. Partisinin seçimlerde başarı elde edeceğine inandığını dile getiren Özel, örgütlere ve üyelerine güvendiğini söyledi.

YENİ Parti’nin önümüzdeki dönemde hem ekonomik sorunlar hem de demokratik haklar konusunda çalışmalarını sürdüreceğini belirten Özel, konuşmasını iktidar değişikliği ve yeni bir yönetim anlayışı hedefiyle tamamladı.

Paylaşın

Türkiye’nin Kirli Hava Faturası 55 Milyar Dolar

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) ile Temiz Hava Hakkı Platformu (THHP), “Fosil Yakıtların Türkiye’ye Ağır Faturası: Sağlık Yükü ve Ekonomik Maliyeti” başlıklı araştırmasını 22 Ekim’de açıkladı.

Araştırma, kömür, petrol ve doğal gaz kullanımından kaynaklanan hava kirliliğinin yalnızca çevre sorunuyla sınırlı kalmadığını, aynı zamanda ciddi bir halk sağlığı ve ekonomik kayıp yarattığını gösterdi.

İstanbul’da düzenlenen basın toplantısında paylaşılan rapora göre, Türkiye’de ince partikül madde (PM2.5) kaynaklı hava kirliliğinin yüzde 52’si fosil yakıtlardan kaynaklanıyor. Bu kirliliğin sağlık üzerindeki etkileri nedeniyle ülkede her yıl yaklaşık 26 bin 500 erken ölüm meydana geliyor. Aynı zamanda hastalıklar nedeniyle milyonlarca iş günü kaybediliyor ve ekonomi milyarlarca dolarlık zararla karşı karşıya kalıyor.

Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin ekonomik boyutu oldu. Rapora göre, ince partikül madde kirliliğinin sağlık üzerindeki etkilerinden kaynaklanan yıllık ekonomik maliyet yaklaşık 55 milyar dolara ulaşıyor. Bu tutar, Türkiye’nin 2024 yılı gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) yüzde 4,1’ine karşılık geliyor.

Hava kirliliğinin ekonomik etkisi yalnızca sağlık harcamalarıyla sınırlı kalmıyor. Hastalıklar nedeniyle çalışanların işlerinden uzak kalması, üretkenliğin azalması ve iş gücü kaybı da faturayı ağırlaştırıyor. Raporda, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliği nedeniyle Türkiye’de yılda yaklaşık 8,5 milyon iş günü kaybedildiği belirtiliyor.

Bu veriler, fosil yakıt kullanımının maliyetinin yalnızca enerji üretimi ve tüketimi sırasında ortaya çıkmadığını; toplumun sağlığı, çalışma hayatı ve ülke ekonomisi üzerinde de önemli sonuçlar doğurduğunu ortaya koyuyor.

İstanbul, Ankara ve İzmir’de tablo ağır

Raporda hava kirliliğinin kentlerdeki etkilerine de dikkat çekiliyor. Fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğiyle ilişkilendirilen yıllık erken ölümlerin yaklaşık 8 bin 100’ünün İstanbul’da, 2 bin 500’ünün Ankara’da ve 2 bin 400’ünün İzmir’de meydana geldiği hesaplanıyor.

Büyük kentlerde yoğun trafik, fosil yakıt tüketimi ve diğer emisyon kaynakları hava kalitesini etkileyen unsurlar arasında yer alıyor. Araştırma, hava kirliliğinin kent sakinlerinin yaşam kalitesini düşürmenin ötesinde, ciddi sağlık sonuçlarıyla bağlantılı olduğunu vurguluyor.

Fosil yakıtlardan kaynaklanan ince partikül maddeler; kalp ve damar hastalıkları, solunum yolu hastalıkları, akciğer kanseri, inme ve diyabetle bağlantılı ölümler üzerinde etkili oluyor. Dolayısıyla hava kirliliği, yalnızca belirli bölgeleri veya risk gruplarını ilgilendiren bir sorun olmaktan çıkarak ülke genelinde halk sağlığını ilgilendiren bir mesele haline geliyor.

Araştırmada hava kirliliğinin anne karnındaki bebeklerden çocuklara kadar farklı yaş grupları üzerindeki etkilerine de dikkat çekiliyor. Halk sağlığı uzmanı ve THHP Yürütme Kurulu Üyesi Prof. Dr. Çiğdem Çağlayan’ın paylaştığı değerlendirmelere göre, hava kirliliği Türkiye’de her yıl yaklaşık 8 bin erken doğum ve 8 bin 200 bebeğin düşük doğum ağırlığıyla dünyaya gelmesiyle ilişkilendiriliyor.

Bunun yanı sıra çocuklarda yaklaşık 5 bin 100 yeni astım vakasının ve astım nedeniyle 6 bin 500 acil servis başvurusunun da hava kirliliğiyle bağlantılı olduğu belirtiliyor.

Uzmanların değerlendirmeleri, temiz havanın korunmasının yalnızca çevresel bir hedef değil, aynı zamanda çocukların sağlıklı gelişimi ve gelecek kuşakların yaşam kalitesi açısından da temel bir gereklilik olduğunu ortaya koyuyor.

Enerji bağımlılığı ekonomik kırılganlığı artırıyor

Raporda Türkiye’nin enerji tüketiminde fosil yakıtların ağırlığına da dikkat çekiliyor. Araştırmaya göre, 2024 yılında ülkede elektrik üretiminin yüzde 35’i kömürden, yüzde 19’u doğal gazdan sağlandı. Sanayide fosil yakıtlar nihai enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 60’ını oluştururken, kara yolu ulaşımında tüketilen enerjinin büyük bölümü de petrol türevlerinden karşılandı.

Fosil yakıtların enerji sistemindeki ağırlığı, hava kirliliğinin yanı sıra Türkiye’yi uluslararası enerji fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı da kırılgan hale getiriyor. Raporda, Türkiye’nin enerji ithalat faturasının Ağustos 2026’da bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 33,8 arttığı bilgisine yer veriliyor.

Bu tablo, fosil yakıtlara bağımlılığın hem çevresel hem de ekonomik açıdan uzun vadeli riskler barındırdığını gösteriyor. Yenilenebilir enerji kaynaklarının yaygınlaştırılması, enerji verimliliğinin artırılması ve fosil yakıt tüketiminin azaltılması, bu risklerin sınırlandırılması açısından öne çıkan başlıklar arasında bulunuyor.

THHP Koordinatörü Deniz Gümüşel, fosil yakıtlardan çıkış için somut bir yol haritası hazırlanması gerektiğini belirterek yeni kömürlü santral projelerine izin verilmemesi ve mevcut santrallerin adil bir plan çerçevesinde kapatılması çağrısında bulundu. Bu süreçte santral çalışanlarının ve bölgede yaşayan insanların ekonomik, sosyal ve sağlık haklarının korunmasının önemine de dikkat çekildi.

Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi İklim Değişikliği Çalışmaları Koordinatörü Dr. Ümit Şahin ise Türkiye’nin COP31’e ev sahipliği yapacak olmasının iklim politikaları açısından önemli bir sorumluluk getirdiğini vurguladı. Şahin, yenilenebilir enerjinin payının artırılması ve fosil yakıt kullanımının azaltılmasının iklim hedeflerine ulaşmak açısından önem taşıdığını ifade etti.

Temiz enerji dönüşümü hem sağlığı hem ekonomiyi ilgilendiriyor

CREA ve THHP’nin araştırması, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin Türkiye’ye her yıl on binlerce erken ölüm ve milyarlarca dolarlık ekonomik kayıp olarak yansıdığını ortaya koyuyor. Sağlık üzerindeki etkiler, iş günü kayıpları ve enerji ithalatına bağlı maliyetler birlikte değerlendirildiğinde, fosil yakıtlara bağımlılığın azaltılması yalnızca iklim politikalarının değil, halk sağlığı ve ekonomik refahın da önemli bir parçası olarak öne çıkıyor.

Türkiye’nin önümüzdeki dönemde atacağı adımların; yenilenebilir enerji yatırımları, daha temiz ulaşım seçenekleri, enerji verimliliği ve kömürden çıkış politikaları etrafında şekillenmesi, hava kirliliğinin oluşturduğu yükün azaltılmasında belirleyici olacak. Araştırmanın ortaya koyduğu veriler, temiz hava mücadelesinin aynı zamanda insan hayatını koruma ve ekonomik kayıpları önleme mücadelesi olduğunu gösteriyor.

Paylaşın

Bakırköy Belediyesi’ne Operasyon: 68 Gözaltı Kararı

İstanbul’da Bakırköy Belediyesi’ne yönelik yürütülen soruşturma kapsamında, aralarında belediye başkan yardımcıları, meclis üyeleri, belediye personeli ve firma temsilcilerinin de bulunduğu 68 kişi hakkında gözaltı kararı verildi.

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı’nın açıklamasına göre soruşturma, belediyenin mal ve hizmet alımlarına ilişkin ihale süreçlerinde usulsüzlük yapıldığı ve bu işlemler sonucunda kamu zararının oluştuğu yönündeki ihbarlar üzerine başlatıldı.

İhbarlarda ayrıca iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almak isteyen işletme sahiplerinden hukuka aykırı şekilde para talep edildiği, istenen parayı ödemeyen işletmelerin ruhsat işlemlerinin ise geciktirildiği öne sürüldü.

Soruşturma kapsamında belediyenin farklı müdürlükleri tarafından 2024-2026 yılları arasında açık ihale ve pazarlık usulüyle gerçekleştirilen toplam 42 ihale dosyası bilirkişi incelemesine tabi tutuldu. Böylece ihale süreçlerinde mevzuata aykırı işlemler yapılıp yapılmadığının ve kamu zararına yol açılıp açılmadığının araştırılması amaçlandı.

Soruşturma sürecinde şüphelilerin telefon görüşmeleri ve iletişim trafiğine ilişkin HTS kayıtları ile Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) raporlarının analiz edildiği belirtildi. Ayrıca iletişimin tespiti ve teknik araçlarla izleme tedbirlerine başvurulduğu açıklandı.

Elde edilen bulgular doğrultusunda, iddia edilen suçlara iştirak ettikleri değerlendirilen belediye yöneticileri, belediye meclisi üyeleri, belediye çalışanları ve ihalelere katılan firmaların temsilcileri hakkında işlem başlatıldı.

Operasyonun, İstanbul İl Jandarma Komutanlığı Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele (KOM) Şube Müdürlüğü ekiplerince yürütüldüğü bildirildi.

Paylaşın

Gıda Enflasyonu Yüzde 30’a Ulaştı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV), gıda piyasasındaki fiyat değişimlerini izlemek amacıyla hazırladığı TEPAV Gıda Fiyat Endeksi’nin (TEGE) Ekim 2026 sonuçlarını açıkladı.

Veriler, gıda fiyatlarındaki yükselişin ekim ayında da devam ettiğini ortaya koydu.

TEPAV tarafından 1-25 Ekim tarihleri arasında derlenen fiyat verileri üzerinden yapılan hesaplamalara göre, gıda fiyatları aylık bazda yüzde 2,59 arttı. Böylece gıda fiyatlarındaki yukarı yönlü seyir, ekim ayında da sürdü.

Endeks sonuçlarına göre, gıda fiyatlarındaki yıllık artış yüzde 29,9 olarak hesaplandı. Bu oranla birlikte yıllık gıda enflasyonu yüzde 30 sınırına yaklaşırken, gıda fiyatlarındaki artış tüketicilerin gündemindeki yerini korudu.

Ekim ayındaki fiyat hareketlerinde taze meyve ve sebze grubu öne çıktı. TEPAV’ın araştırmasına göre, bu kategoride fiyatı en fazla yükselen ürünler domates, diğer taze biber çeşitleri ve salatalık oldu.

Açıklanan veriler, gıda fiyatlarındaki artışın ekim ayında da devam ettiğini gösterirken, özellikle taze meyve ve sebze grubundaki fiyat değişimleri dikkat çekti.

Paylaşın