Gaziantep: Naip Hamamı

Naip Hamamı; Gaziantep’in Şahinbey İlçesi, Seferpaşa Mahallesi sınırları yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Tekke,Türbe ve Mescidiyle birlikte bir külliye halinde inşa edilen yapı Ayıntab Vakıf Defterindeki kayıtlardan yola çıkarak 16.yüzyılın ilk çeyreklerinde yapıldığı sanılmaktadır. Naip Hamamı Gaziantep’in en eski yerleşim yerlerinden biri olan Tabakhane semtinde inşa edilmiş olup bölgedeki hamamlar içerisinde en az değişikliğe uğramış hamamlardandır.

Gaziantep’teki birçok hamam gibi sokak seviyesinden aşağıda yapılmış böylece hamamın daha fazla ısınmasına olanak sağlanmıştır. Hamamların sokak seviyesinden aşağıda yapılmasının bir diğer nedeni ise; kubbelerin beden duvarlarına yoğun baskı uygulamamasıdır.

Hamamı doğu-batı doğrultusunda uzanıp dikdörtgen bir plan şeması arz etmektedir. Yapıya kuzeyde sade bir şekilde yapılmış kapıdan giriş yapılmaktadır. Soğuk kısmı kare planlı ve üzeri kubbeyle örtülüdür. Kubbeye geçişlerde Türk üçgeni yada pandantif denilen geçişler kullanılmıştır.

Soğukluk ile Ilıklık arasında bir ara mekan yapılmış olup bu mekanın üst örtüsü ise; beşik tonozdur. Ilıklık mekanı kuzey-güney doğrultusunda dikdörtgen olarak yapılmıştır. Sıcak kısmı ise simetrik bir plan sergilemektedir. Ortada sekizgen bir göbek taşı doğusunda ve batısında ise; bir eyvan yer almaktadır.

Eyvanların her iki tarafına iki halvet yerleştirilmiştir. Halvetlerin üzeri ise; kubbeyle örtülmüştür. Sıcaklığın batısında ise külhan yer alır. Naip Hamamı tezyinat olarak da dikkat çekmektedir. taban döşemelerindeki siyah, beyaz ve kırmızı renkli geometrik kompozisyonlar iç mekana hareketlilik kazandırmıştır.

Paylaşın

Gaziantep: Keyvanbey Hamamı

Keyvanbey Hamamı; Gaziantep’in Şahinbey İlçesi, Alaybey Mahallesi, Kitapçı Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yapıda herhangi bir kitabeye rastlanılmayıp plan özelliğine baktığımızda yapının 17.yüzyılın ilk yarsında inşa edildi sanılmaktadır.

Banisi hakkında da çeşitli rivayetler olmakla beraber en güçlüsü Keyvan Bey’in çok varlıklı biri olduğu ve bu hamamında inşasında rol oynadığıdır.

Çeşitli dönemlerde onarımlar geçiren hamamın plan özellikleri ise; Soğukluk,ılıklık,sıcaklık ve külhandan oluşmaktadır.

Soğuk kısmının ilk inşasında kubbeyle örtülü olduğu tarihi kaynaklardan kesinlik kazmıştır ama mimarisi hakkında bilgile tarihi kaynaklarla sınırlı kalmıştır.

Şahıs mülkiyetinde olan hamam 2000 yılından beridir ki kahvehane vazifesi görmektedir. Sıcaklık kısmı ise hamam işlevini yerine getirmektedir.

Paylaşın

Gaziantep: Kale Hamamı

Kale Hamamı: Gaziantep’in Şahinbey İlçesi, Seferpaşa Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yapının herhangi bir kitabesi olmayıp 16.yüzyıla tarihlendirilmektedir. Hamama giriş güneybatı köşesinden yapılmaktadır. Üç basamaklı bir girişten asıl mekana ulaşılmaktadır.

Asıl mekan soğukluk, ılıklık,sıcaklık ve külhandan oluşmaktadır. Yapının girişi sivri kemerli olup soğuklukta bir tane havuz yer almaktadır. Sıcaklıkta göbek taşı sekizgendir. Yapının üst örtüsü kubbedir.

Paylaşın

Gaziantep: İki Kapılı Hamamı

İki Kapılı Hamamı; Gaziantep’in Şahinbey İlçesi, Eyüpoğlu Mahallesi, Hamam Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Eserin asıl adı Beşaşer veya Beşbaşar Hamamı olduğu halde bugün yalnızca İki Kapılı Hamam olarak bilinmektedir. Evliya Çelebi’de ise Beşyaşar olarak geçmektedir. Mustafa Güzelhan eserin adı konusunda şöyle yazmaktadır: “Kapısı üstünde Fransız Savaşı ’ndan önce ve sonra kırmızı bir mermer üzerinde “Beşaşer Hamamı ” yazılıydı.

Şimdi o eski kitabe kaldırılmış, îki Kapılı Hamam yazılı bir levha konulmuştur. Bugünkü levhanın altında eski kitabenin yeri hala mevcuttur. Bazı kimselere göre bu hamamın eski adı Çukur Hamam imiş. Ben bu kanaatte değilim. Çukur Hamam Kalealtında Handaliye Camisine gidecek yere yakın olan ve eski Kaneli Kahvenin civarındadır. ” Eyüboğlu Camii ile aynı yıllarda yapılmıştır.

Eski adı Beşaşer Hamamı olan eserin Fransız Harbi’nden önce de herhangi bir kitabesinin mevcut olmadığı mahalli araştırmacıların ifadelerinden anlaşılmaktadır. Bu sebeple eseri, tarihî kaynaklar sayesinde tarihlemek gerekmektedir. Beşaşer Hamamı’nın varlığını haber veren en eski kaynak Evliya Çelebi’dir (1935, s. 355). Fakat O, bu hamam hakkında yalnızca isim vermekle yetinmiştir.

Hemen hemen aynı döneme rastlayan 1650 tarihli bir AŞMS kaydına göre eser Eyyüboğlu vakıfları arasında yer almaktadır (Güzelbey, 1984, s. 71). Bu, bize İki Kapılı Hamam’ın Eyüboğlu Camii ile birlikte yapılmış olabileceğini işaret etmesi bakımından önemli gözükmektedir. Eyüboğlu Camii’nin tarihinin Eyyubilere kadar gitmesi (13. yüzyıl başları) ihtimaline binaen, bu eserin de aynı zamanda yapılmış olabileceğini söyleyebiliriz.

Hamamın soğukluk kısmının yıldız tonozu ile Eski Hamamın (15. yüzyıl veya daha öncesi) soğukluk kısmının tonozunun aynı olması da, İki Kapılı Hamamın tarihinin çok eskilere dayandığını işaret etmektedir. Eser hakkında Şer’i Mahkeme sicillerinde daha başka bilgiler var ise de (Güzelbey- Yetkin, 1970 s. 55.), bunlar onun tarihine ve banisine ışık tutmaktan uzaktır.Hamamın içinin görünmemesi için yapılan ön mekânın iki ucuna birer kapı konul¬ması dolayısıyla esere İki Kapılı Hamam denilmiştir.

Bu hamamın da yarıdan fazlası ısı kaybını önlemek ve akar su kotuna erişebilmek için yerin altına gömülmüştür. Bu sebeple beşik tonozla örtülü giriş mekânının iki tarafından merdivenlerle inilerek hamama ulaşılmaktadır. Gayet sade bir kapıdan geçilerek soğukluk kısmına ulaşılmaktadır. Soğukluk, haçvari bir plân arz etmekte olup dört kenarda yer alan sathî eyvanlar beşik tonozla, kare plânlı ana Hacım ise yıldız tonozla örtülmüştür.

Yıldız tonoz 2.20 m. kalınlıktaki gömme köşe ayaklarına istinat etmektedir. 11.00 x 11.00 m. ölçüsündeki soğukluktan bir kapıyla yine doğu batı istikametinde uzanan dar bir ara mekâna geçilmekte, buradan da ılıklığa ulaşılmaktadır. Kuzey-güney yönünde uzanan ve beşik tonozla örtülmüş bulunan ılıklık 3.20 m. genişliğe ve 8.00 m. uzunluğa sahiptir.

Kuzeydeki aramekânın benzeri batıda da tekrarlanmış, böylece hem hela ve usturalık için mekânlar elde edilmiş, hem de ısı kaybı en aza indirilmiştir. Ilıklığın doğusuna yerleştirilen sıcaklık, Türk hamamlarında en çok gördüğümüz haçvari plânı tekrarlamaktadır. Buna göre sekizgen plânlı sıcaklığın büyük bir kubbeyle örtülü göbek kısmının dört tarafında birer eyvan, köşelerde ise birer oda bulunmaktadır. Odalar kubbe ile, eyvanlar beşik tonozla örtülmüştür. Kubbelere geçiş pandantiflerle sağlanmıştır.

Paylaşın

Gaziantep: Göymen (Pazar) Hamamı

Göymen (Pazar) Hamamı; Gaziantep’in Şahinbey İlçesi, Seferpaşa Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Pazar Hamamının üst örtüsü 1950’lerin başında tamirat görmüş, soyunmalık ve ılık¬lık kısımlarına küçük soyunma odaları ve yıkanma mahalleri yapılmış, batıya ılıklık kısmına bir kapı daha açılmış, fakat eserin bütünlüğü bozulmamıştır.

Buna göre kuzey-güney yönünde uzanan hamamın, alışılageldiği üzere, soğukluk, ılıklık ve sıcaklık kısımlarından meydana geldiği görülmektedir. Biri erkekler için cadde tarafındaki, diğeri kadınlar için sokak tarafındaki iki kapı ile girilen hamam yaklaşık dört metre kadar yerin altına gömüldüğü için dışarıdan fazla belli olmamaktadır.

Dikdörtgen plânlı soğukluk kısmı kalın köşe payelerinin taşıdığı beşik to¬nozla örtülmüştür. Güneydeki ılıklık kısmına doğu taraftaki yan bir dehlizle geçilmektedir. Batısında bir eyvan¬la genişletilen ılıklık, ortada bir kubbe ile kuzeyi ise beşik tonozla örtülmüştür.

Doğudaki dehliz güneye doğru devam ederken ılıklığın kapısının karşısında yine beşik tonozlu küçük bir eyvanla teşkilatlandırılmıştır. Sıcaklık kısmına diğer hamamların aksine eyvandan değil, kuzeydoğu köşedeki halvetten geçilmektedir. Fakat sıcaklık, klasik Türk hamamlarında olduğu üzere dört eyvanlı ve köşe halvetli olarak plânlanmıştır.

Sel baskınına maruz kaldığı ve bunun akabinde kendi kaderine terk edilen hamamın döşemeleri belli olmamakta ise de, diğer Antep hamamları gibi pembe, siyah, beyaz ve kirli sarı renkli Antep mermerleri ile kaplanmış olduğunu tahmin edebiliriz. Hamamın odaları ve meydan kısmı kubbe ile, eyvanlar beşik tonozla örtülmüştür. Kubbelere geçişler pandantiflerle temin edilmiştir.

Paylaşın

Gaziantep: Paşa Hamamı

Paşa Hamamı; Gaziantep’in Şahinbey İlçesi, Karagöz Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Vakfiyesine göre 985 H. (1577) tarihinde Lala Mustafa Paşa tarafından yaptırılmıştır. Hamama sivri kemerli kapıdan dokuz basamak inilerek girilir.

Hamamın ilk giriş yeri olan soğukluk kare planlı olup, ortasında aydınlatma fenerinin bulunduğu kubbe ile örtülüdür. Soyunma kısmından helaların olduğu koridordan ılıklığa geçilir.

Ilıklık, kare planlı olup karşılıklı iki eyvandan oluşur. Ilıklıktan sıcaklık bölümüne geçilir, sıcaklık merkezi mekanın ortasına denk gelen sekiz köşeli göbek taşının çevresinde sıralanan sekiz eyvan ve İki halvetten oluşmaktadır.

Su deposu ve külhan sıcaklığın devamında yer almaktadır. Günümüzde özgün işlevine devam eden hamam statik olarak sağlam durumdadır.

Paylaşın

Gaziantep: İmam-ı Gazali Kasteli

İmam-ı Gazali Kasteli; Gaziantep’in Şahinbey İlçesi, Yazıcık Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

İmam Gazel, Hamam Gazel olarak adlandırılan Kastel görenleri büyülüyor. Hele İmamı Gazeli’nin burayı ziyaret etmesi ve burada inzivaya çekildiğinin rivayet edilmesi burayı kutsal bir mekân haline getirmiş durumda.

İmam-ı Gazali’nin inzivaya çekildiğine inanılan kastele kırk basım merdivenle inilir, Hamam gazel denilen bir havuz vardır. Buna eskiler Aynul Gazali derlerdi. Rivayete göre Gazali, Hamam Gazel’e inerken abdestini alır kastelin solundaki küçük odasında çileye girermiş.

Kastel aşağıya doğru inen mağara kayalardan oluşuyor. Zeminde bir havız var. Su kayaların arasından gelerek bu havuzda toplanıyor sonrasın dada yine kayaların arasından sızarak kayboluyor. Havuz kısmının üzerinde yukarı doğru uzanan bir açıklık var. Üzerine insanlar düşmesin diye kapatılmış.

Yazıcık Mahallesi Gazali sokak yaşlıların: “Eskiden Gaziantepliler, baharın ilk günlerinde esnafça toplanıp kaleye çıkar İmam-ı Gazali makamını ziyaret ederlerdi, kurban keser, sanata yeni başlayıp peştamal kuşananların ilk işi Gazali’yi ziyaret etmekti.” Olurmuş.

Mahalle halkı gizemli kastelin her yıl bir kere taştığını belirtiyor. Bunun sebebini ise bilmiyorlar. Araştırılması gereken bir konu olarak duruyor bu olay. Kastelin Mescid yada inziva olarak adlandırılan bölümü ise çok konforlu. Kayadan Mağara şeklinde olan bu inziva yerinde, çekyatlar, halılar dikkat çekiyor.

Paylaşın

Gaziantep: Kozluca Kasteli

Kozluca Kasteli; Gaziantep’in Şahinbey İlçesi, Kozluca Mahallesi, Kozluca Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kozluca Cami’nin güneyinde bir konut yapısının altındadır. Kozluca Kasteli’nin bir bölümü zemin seviyesinin üstündedir. Kastelin yapım yılı kesin olarak bilinememektedir. Bununla birlikte, 1557 tarihli Ayıntab Vakıf Defteri’nde “vakf-ı Mescid-i Kozluca” vakfından bahsedilmektedir.

Bir caminin yakınına mescit yapmak çok işlevsel olmayacağı için Çam (2006), Kozluca Kasteli’nin Kozluca Cami’den daha önce yapıldığı düşünmektedir. Bu çerçevede Kozluca Kasteli’nin tarihi 1543’ten daha eskiye gitmektedir. Kozluca Kasteli’nin 1975’de yapılan onarımla zemininin doldurulduğunu, şehir suyuna bağlandığını, helâların yerinin değiştirildiğini ve çimeceklik ile ikinci havuzun ortadan kaldırıldığını belirtmektedir.

2015 yılında başlanan onarım çalışmalarında kastelin özgün biçimlenmesi ortaya çıkartılmıştır. Yapılan çalışmalarla kastel içindeki dolgu kaldırılmış ve özgün hela, çimeceklik ve havuzlar ortaya çıkartılmıştır.. Ortaya çıkan özgün durumunda kastel çapraz tonozla örtülü iki hacimden oluşmaktadır.

Hacimlerden birinde iki duvar yüzeyinde hela taşları ile duvar kenarından giden ve hela taşlarının önüne kadar uzanıp temizlenmek için küçük bir havuzcuk oluşturan temiz su kanalları görülebilmektedir. Bu sistem Pişirici Kastel’deki sistemle aynıdır. Diğer bölümünde ise ortada bir havuz bulunmaktadır. Bu mekanda ayrıca duvar kenarında, kastel içinde suyun dağıldığı ikinci bir havuz bulunmaktadır.

Paylaşın

Gaziantep: Ahmet Çelebi Kasteli

Ahmet Çelebi Kasteli; Gaziantep’in Şahinbey İlçesi, Daracık Mahallesi, Ulucanlar Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kastel, 1962 yılında yapılmış olan Ahmet Çelebi Cami avlusunda bulunmaktadır. Kastelin camiden önce yapıldığı düşünülmektedir.

Cami’nin kuzeydoğu köşesindeki tek kollu merdivenlerle kastele inilmektedir. Kastelin sadece kuzey duvarı kesme taş ile kaplıdır, diğer yerler kaya oymadır. Kastelde bir adet havuz, güney duvarında bir adet kuyu ve kuzey duvarında bir niş ile aydınlatma feneri için yapılmış bir taş konsol bulunmaktadır.

Havuzun suyu, kastelin güney duvarından gelen livas bağlantısına bağlı kanalla havuza akmaktadır. Kastelin havalandırması ve aydınlatılması için bir baca yapılmıştır. Kastelde beş livas kesişmektedir. Kasteldeki merdiven, döşeme ve havuz kaplamaları özgün değildir.

Paylaşın

Gaziantep: Şeyh Fethullah Kasteli

Şeyh Fethullah Kasteli; Gaziantep’in Şahinbey İlçesi, Kepenek Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Vakfiyesine göre 1563 yılında yapılmıştır. Camii halk arasında daha çok Şıh Camii olarak bilinir. Gaziantep’teki en önemli külliyelerden biridir. Avlusunda merdivenlerle inilen bir kastel bulunmaktadır. Abdest alınıp ibadet yapılan ve aynı zamanda dinlenmek için kullanılan kastele iniş iki yöndendir. Kastel girişinde iki adet kare havuz ve özgün su kanalları bulunmaktadır.

Cami avlusunun doğu kanadında bulunan bu kastele kuzey ve güneydeki 11 ve 12 basamaklı merdivenden ulaşılır. Kemer gözünün 1.20m.lik kısmı, avlu seviyesinden yukarı da kalan bu haliyle kısmen yer altında bulunan kasteller grubuna girmektedir. Kastel ortada “L” şeklindeki büyük bir ayak ile bunun batısında dikdörtgen planlı küçük bir paye üzerine oturan tonoz örtülü mekânlardan meydana gelmektedir.

Güneydeki girişten kastele girdikten sonra batı tarafta, üzeri tonoz örtülü havuz bulunmaktadır. Bu havuzun kuzeyinde ise, ikinci bir havuza da yer verilmiştir. Bu havuzda ise, su akıntısı günümüzde bulunmamakta olup üzeri açıktır.

Girişin doğusunda kalan kısım da ise, abdest musluklarına ve helalara yer verilmiştir. Yine bu mekânların üzeri de tonozlarla örtülmüştür. Bu kısım da hem helaların önünde hem de içinde havalandırma boşlukları açılmış, bu boşluklardan hava akımı sağlanmaya çalışılmıştır.

Son onarımlarla birlikte daha orijinal bir görüntüye kavuşturulan kastelin üst tarafında bulunan din görevlileri odaları kaldırılmıştır. Ayrıca güney cephesinde bulunan iki renkli taş işçiliğiyle yapılmış geometrik şekiller kaldırılmış, düzgün kesme taşla tekrar ele alınmıştır. 2008 yılı içerisinde Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restorasyonu yapılmıştır.

Paylaşın