Batman: Yolveren Sarnıçları

Yolveren Sarnıçları; Batman’ın Merkez İlçesi, Yolveren Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Yolveren Köyü, Batman İl Merkezinin kuş uçumu 16.50 km güneydoğusundadır.

İl Merkezi’nden Yolveren Köyü’ne gün içerisinde belirli saatlerde toplu taşıma araçları ile ulaşım sağlanmaktadır.

3 ve 4 nolu kaya konutlarla ilişkisi olduğu düşünülen 1 nolu sarnıcın ağız çapı 0.80 m, mevcut derinliği ise 1.50 m’dir. 1 nolu sarnıcın 2 m güneydoğusunda 2 nolu sarnıç bulunmaktadır.

Sarnıcın ağız kısmı tahrip olduğundan ağız çapı alınamamıştır. Sarnıcın mevcut derinliği 1.20 m’dir.

İçleri toprak ve moloz taşlar ile dolu sarnıçlar, doğal beşeri tahribata maruz kalmıştır. Günümüzde herhangi bir kullanım görmeyen sarnıçlar işlevlerini yitirmişlerdir.

 

Paylaşın

Batman: Bozıkan Kalesi Sarnıçları

Bozıkan Kalesi Sarnıçları; Batman’ın Sason İlçesine bağlı Kaleyolu (Bozıkan) Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Kaleyolu (Bozıkan) Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kaleyolu (Bozıkan) Köyü, Batman İl Merkezinin 90 km kuzeydoğusunda, Sason İlçe Merkezinin 24 km kuzeyinde bulunmaktadır.

1 nolu sarnıç, kalenin kuzeyinde bulunan burcun güneydoğu köşesinde dış surların kuzeyine bitişik şekilde inşa edilmiştir. Sarnıç kuzey-güney 9.40 m, doğu-batı 6.00 m ölçülerinde dikdörtgen planlı üst örtüsü tonozludur. İç yüksekliği zeminden 4.30 m’dir.

Sarnıcın batı duvarında içi toprakla dolu olan bir açıklık yer almaktadır. Bu açıklığın niş olduğu düşünülmektedir. Nişin genişliği 0.90 m, derinliği 0.80 m, yüksekliği ise 0.80 m’dir. Sarnıcın hemen güneyinde düzenli bir künk sistemine rastlanmıştır. Sarnıcın üst örtüsü kısmen, güney duvarı ise tamamen tahribata maruz kalarak yıkılmıştır. Yapım malzemesi olarak kesme blok taşlar, moloz taş ve cas harcı kullanılmıştır.

2 nolu sarnıç, iç kaleye ait surların kuzeydoğu köşesine bitişik şekilde inşa edilmiştir. Sarnıç kuzey-güney 7.40m, doğu-batı 7.20m ölçülerinde kareye yakın dikdörtgen bir plana sahip olup, üst örtüsü tonozla örtülmüştür. İç yüksekliği mevcut zeminden 4.00m’dir. Doğu duvarının tavan seviyesinde ve girişin taban kısmında su sistemine ait düzenli bir künk sistemi yer almaktadır.

Mekânın kuzey duvarının batı köşesinde giriş açıklığı olarak düşünülen kısım tahrip olmuştur. Mekânın güney duvarının tavanında yer alan açıklığın içinde tuğla örgülü, kemerli bir bölüm yer almaktadır. Bu bölümün de sarnıçla bağlantılı olduğu düşünülmektedir. Yapımında ağırlıklı olarak moloz taş kullanılmıştır. Sarnıcın içi ve üst örtüsü cas harcı ile sıvanmıştır. Sarnıcın içinde kaçak kazı izlerine rastlanmış olup ve aşırı tahribata söz konusudur.

Paylaşın

Batman: Yukarı Umurlu Sarnıçı

Yukarı Umurlu Sarnıçı; Batman’ın Sason İlçesi, Yukarı Umurlu (TağaJore) Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.

İlçe Merkezi’nden Yukarı Umurlu (TağaJore) Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yukarı Umurlu Köyü, Batman İl Merkezinin 57 km kuzeydoğusunda, Sason İlçe Merkezinin 17 km batısında yer almaktadır.

Dar ağızlı, silindirik gövdeli, iç kısımdan tabana doğru genişleyen sarnıç ana kayanın oyulmasıyla yapılmış olup, ağız çapı 0.70 m, mevcut derinliği ise 1.60 m’dir.

İçi moloz taş ve toprak ile dolmuş olan sarnıç işlevini yitirmiştir. Günümüzde herhangi bir kullanım görmeyen sarnıçta tahribat söz konusudur.

Paylaşın

Batman: Hasankeyf Köprüsü

Hasankeyf Köprüsü; Batman’ın Hasankeyf İlçe Merkezi sınırları içerisinde yer almaktadır. Köprünün üzerinde herhangi bir kitabe olmadığından kesin yapılış tarihi bilinmemektedir.

Köprüdeki taşçı işaretleri ve ayakları üzerine yerleştirilen figürlerden hareketle, eserin Artuklular’a ait olabileceği genel olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle Artuklu Köprüsü olarak da bilinmektedir.

Kemer açıklığı itibarıyla Ortaçağ’da yapılan köprülerinin en büyüğüdür. Ortadaki büyük kemeri taşıyan iki orta ayağın arasındaki açıklık 40.32 metredir. Ayakların dış kaplamaları bazalt, kemer yayları ve tempan duvarları kalker kesme taş ve tuğladan yapılmış, kaplama taşlar birbirine kurşunla kenetlenmiştir.

İki yana meyilli dik açılı köprülerin plan şemasını sergileyen eserin kalan izlerinden 6 kemer gözlü olduğu anlaşılmaktadır. Bazı kaynaklarda, en büyük kemerinin orta kısmının ahşap olduğu ve açılıp kapanabildiği kaydedilmektedir.

Köprü yalnızca geçiş elemanı olarak değil, kemer aralarındaki farklı biçim ve büyüklükteki odalarıyla, aynı zamanda geçici barınma mekânı (han) olarak da planlanmıştır. Köprüyü önemli kılan ikinci özelliği de orta ayakları üzerindeki figürlerdir. Kısmen tahrip olan ayakta betimlenmiş bu figürler, Ortaasya Uygur resim geleneğini sürdürmekte ve Selçuklu Çağı hükümdar sembolü olan duruşları sergilemektedir.

Eyyûbiler Dönemi’nde 1349 tarihinde köprü, Melik Adil tarafından onarılmıştır. Ayrıca XV.yüzyılın sonlarında Akkoyunlular zamanında da onarım gördüğü tarihî kayıtlardan anlaşılmaktadır. Ne zaman yıkıldığı ise bilinmemektedir.

Paylaşın

Batman: Memıkan Köprüsü

Memıkan Köprüsü; Batman’ın Beşiri İlçesine bağlı Yazıhan (Mezrik) Köyünün Gedikli Mezrası sınırları içerisinde yer almaktadır.

Yazıhan Köyü, Beşiri İlçesinin kuş uçumu 14.7 km güneydoğusunda, köprü ise Gedikli Mezrasının 750 m güneydoğusundadır.

Memıkan Köprüsü, Garzan Çayı üzerine doğu-batı doğrultuda inşa edilmiştir. Memıkan Köprüsü muhtemelen Garzan Ovası ile batısında bulunan dağlık bölgeyi birbirine bağlamak amacıyla inşa edilmiştir.

Köprünün kalan kalıntılarından anlaşıldığı kadarıyla olasılıkla yuvarlak kemerlidir ve dört gözlü bir köprüdür. Köprü yapısının günümüzde beş adet ayak kalıntısı mevcuttur ve ayak kalıntılarından üçünde üst kısmında tünel tarzında geçiş amaçlı yapılmış yan yana iki adet yuvarlak kemerli, beşik tonozlu geçiş yolları mevcuttur.

Geçiş yolları günümüzde birbirinden bağımsız ve yıkılmıştır. Köprü ayaklarının güney cephelerinde üçgen formlu selyaranlar, kuzey cephelerinde ise destek amacıyla çokgen köşeli tempan duvarları bulunmaktadır.

Memıkan Köprüsü’nün orijinal kalıntılarına baktığımızda yapım malzemesi olarak kesme blok taşlar, moloz taşlar ve cas harcı kullanılmıştır. Memıkan Köprüsü yakın bir zamanda restorasyon görmüştür.

Paylaşın

Batman: Pepira Köprüsü

Pepira Köprüsü; Batman’ın Merkez İlçesi, Bıçakçı Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Köprü, Batman Merkezin kuş uçuşu 10.40 km kuzeyinde, Bıçakçı Köyünün yaklaşık 650 m kuzeydoğusundadır.

15 adet köprü ayağı kalıntısı yüzeyden görünmekte olup, yöre halkı tarafından söz konusu yapının 32 ayaklı bir köprü olduğu söylenmektedir. Köprünün adı “Pepıra” olarak bilinmekte olup, Batman’ın Hasankeyf İlçesinde bulunan, Hasankeyf (Artuklu) Köprüsü’ne benzerlik göstermektedir.

Pepıra Köprüsü kalker düzgün taştan, iç kısımları ise moloz taş doldurularak yapılmıştır. Köprünün ayakları, mansap tarafı yuvarlak olup, menba tarafı ise selyaran şeklinde yapılmıştır. Köprüdeki ayakların bazıları, (su yatağı içerisinde olanlar) belirgin haldedir.

Diğer ayaklar ise suyun taşıyıp biriktirdiği alüvyon ve toprak altında kaldığından belirgin değildir ve taş kalıntısı şeklinde görülmektedir. Köprünün ayak kalıntıları göz önüne alındığında, akarsu yatağının günümüze göre daha geniş olduğu ve köprünün büyük ihtimalle oldukça uzun tutulmuş, çok gözlü, yolu düz köprüler grubuna girdiği düşünülmektedir.

Paylaşın

Batman: Pıra Kurt Köprüsü

Pıra Kurt Köprüsü; Batman’ın Kozluk İlçesine bağlı Taşlıdere (Holê) Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.

Kozluk İlçe Merkezi’nden Taşlıdere (Holê) Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçları ile ulaşım mümkündür.

Taşlıdere (Holê) Köyünün 1.5 km batısında Sason Çayı’nın Batman Barajı’na döküldüğü yerdedir. Taşlıdere köyü ise Kozluk İlçesinin kuş uçumu 20.55 km batısındadır.

Köprünün kalan kalıntısından anlaşıldığı kadarıyla yuvarlak kemerli ve tek gözlü olarak inşa edilmiştir. Yapım malzemesi olarak düzgün blok taşlar, moloz taşlar ve yörede sıkça kullanılan cas harcı kullanılmıştır.

Günümüzde kullanım görmemekle beraber, köprü kalıntısının hemen üstüne günümüzde betonarme bir köprü yapısı inşa edilmiştir.

Paylaşın

Batman: Pisyar Köprüsü

Pisyar Köprüsü; Batman’ın Kozluk İlçesi Alıçlı Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Köprü, Kozluk İlçe Merkezinin kuş uçumu 2.75 km doğusundadır.

Asma köprünün sadece iki ayağı ayakta olup muhtemelen tek gözlüdür. Köprüde düzgün kesme taşın yanı sıra dolgu malzemesi olarak moloz taşlar da kullanılmıştır. Köprü doğu-batı yönlüdür.

Köprünün hem doğu hem de batı ayağında sivri kemer girişli olasılıkla dinlenme veya gözetleme odası olabilecek birer adet mekan bulunmaktadır. Köprünün batı ayağında basamak kalıntıları mevcuttur.

Diyarbakır Silvan’da bulunan Malabadi Köprüsü ile benzerlik göstermektedir. Batı ayağında bulunan odanın içinde kaçak kazı izine rastlanılmıştır.

1995 yılında Kozluk Kaymakamlığı tarafından iki ayak arasına çelik halatlar çekilip, üstüne tel örgüler gerilerek günümüzde geçiş bu şekilde sağlanmaktadır.

Paylaşın

Batman: Şey Hosel Köprüsü

Şey Hosel Köprüsü; Batman’ın Beşiri İlçesi, Kaşüstü Köyü, Ulular Mezrası sınırları içerisinde yer almaktadır.

Kaşüstü Köyü, Batman İl Merkezinin 72 km, Beşiri İlçe Merkezinin de 50 km güneydoğusunda bulunmaktadır.

Köprüs, Garzan Çayı üzerine inşaa edilmiştir. Kitabesi veya vakfiye kaydı bulunmayan köprünün hangi tarihte ve kim tarafından yaptırıldığı bilinmemektedir.

Doğu-batı yönünde iki yana meyilli, dik açılı plan şeması özelliğindeki köprünün ayakları, çayın iki yakasındaki kayalık alana oturtulmuştur.

Kalan izlerden iki kemer gözlü olduğu anlaşılmaktadır. Yapım malzemesi olarak dış kaplamada düzgün kalker taşı, iç dolguda ise moloz taş ve cas harcı kullanılmıştır.

Paylaşın

Batman: Çayhan Köprüsü

Çayhan Köprüsü; Batman’ın Kozluk İlçesi, Çayhan Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Çayhan Köyü, Kozluk İlçesinin kuş uçumu 10 km güneydoğusundadır.

İlçe Merkezi’nden Çayhan Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. Köprü, Çayhan Çayı’nın 375 m kuzeydoğusundadır.

Çayhan Köprüsü, Çayhan Çayı’nın üzerine doğu-batı doğrultulu inşa edilmiş ve günümüzde sadece 4 adet ayak kalıntısı kalmıştır.

Muhtemelen 3 gözlü bir köprüdür. Ortadaki ayak kalıntılarından yola çıkarak bu köprünün yuvarlak kemerli gözlere sahip olduğu anlaşılmaktadır.

Yapım malzemesi olarak ayakların dış yüzeyinde düzgün blok taşlar, içinde ise moloz taşlar kullanılmış olup yörede sıkça kullanılan cas harcı ile sıvanmıştır.

Paylaşın