Girmana Vadisi; Malatya’nın Hekimhan İlçesi, Girmana Beldesi sınırları içerisinde yer almaktadır.
Doğal güzellikleriyle dikkat çeken Girmana Vadisi’nin turizme kazandırılması amacıyla Malatya Valiliği tarafından “Girmana Vadisi Çevre ve Rekreasyon Alanı” projesi hazırlanmış ve vadi üzerinde resmi çalışmalara başlanmıştır.
Malatya şehir merkezine 60 km; Hekimhan’a 20 km mesafedeki Girmana Vadisi’ne, Yazıhan-Fethiye üzerinden de gidilebilmektedir.
Demirköy Dökümhanesi; Kırklareli’nin Demirköy İlçesi, Sivriler Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.
Döneminin en modern dökümhanesi sayılan ve Demirköy Tophane-i Amiriye İşletmeleri olarak anılan Demirköy Dökümhanesi’nde, Osmanlı ordularının bir kısım harp malzemeleri ile gemi, top ve silah yapımında kullanılan demir aksamın bir kısmı üretilmekteydi.
Özellikle Fatih Sultan Mehmet Han’ın 1453 yılında İstanbul’un fethinde kullandığı topların güllelerinin bir kısmını burada döktürdüğü belirtilmektedir. Osmanlı dönemine ait olan bu demir dökümhanesinde enerjinin su ile sağlanıyor olması ise ayrıca dikkate değer bir husus olarak önem taşımaktadır.
Demir Çağı süresince madencilik açısından büyük öneme sahip olduğu anlaşılan Demirköy ve çevresinin, bu önemini Osmanlı Devleti’nin gelişimi sürecinde daha da arttırdığı anlaşılmaktadır. Döneminin en ileri teknolojisi ile demir dökümü gerçekleştirilen bu komplekste 15. y.y. ortalarından 19. y.y. sonlarına değin aralıksız üretim yapıldığı düşünülmektedir.
2000-2001 yıllarında yapılan araştırma ve kazı sonrasında Osmanlı Dönemine ait önemli bir sanayi tesisi kısmen de olsa kurtarılmış ve üzerinde bilimsel çalışmaların yapılabileceği bir alan haline getirilmiştir. Bu aşamadan itibaren “Kırklareli Demirköy Osmanlı Dönemi Demir Dökümhanesi Araştırma-Kazı ve Restorasyon Projesi” adı altında, Türk Bilim Tarihi Kurumu ile Müze Müdürlüğümüzün birlikteliğinde 2003- 2006 yıllarında devam edilmiştir.
Bu kazı çalışmalarında seramik, cam eserlerin yanında top güllelerinin de yer aldığı 34 adet arkeolojik eser ile 14 adet sikke ortaya çıkarılarak Müzeye alınmıştır. 2011, 2012 ve 2013 yılı kazı çalışmaları sırasında Dökümhane’nin işlevine uygun olarak çok sayıda buluntu ele geçirilmiştir. Bunlar arasında kanalda yapılan kazı çalışmaları sonucunda çark sistemine ait olması muhtemel demir parçalar önemli bir yer tutmaktadır.
Osmanlı endüstri arkeolojisini belgeleyen somut veriler olan bu parçalardan bir kısmı iyi durumdadır. Bir kısmı ise tanımlanamayan küçük demir parçalar halindedir. Dökümhane’de bu iki sezonda ele geçen buluntular arasında gülleler, lüle parçaları, porselen ve seramik parçaları, daha önceki yıllarda yapılan kazı çalışmalarında da çok sayıda bulunan cüruf, yerli üretim ve ithal (İngiliz) ateş tuğla örnekleri çıkmıştır.
2011, 2012 ve 2013 sezonu buluntularından Osmanlı Endüstri arkeolojisi açısından önem arz ettiği anlaşılan ve üretimle ilgili donanımlara ait olduğu düşünülen büyük boyutlu, beş demir parça envanterli eser olarak müzeye teslim edilmiştir. Bu çalışmalar sonucunda açığa çıkarılan tesislerin restorasyonu ve çalışır vaziyette dökümhanenin bir açık hava endüstri müzesi olarak düzenlenerek Kırklareli turizmine kazandırılması ön görülmektedir.
Malatya Belediyesi Sanat ve Eğitim Merkezi; Malatya’nın Yeşilyurt İlçesi, İnönü Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır.
Abdullah Gül parkı içerisinde bulunan Malatya Belediyesi Sanat ve Eğitim Merkezi’ne (MABESEM), şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım sağlanabilmektedir.
2009 yılında altyapısı oluşmaya başlayan, 2011 yılında da resmi kimliğine kavuşmuş olan bir kurumdur. Çocuklardan yetişkinlere kadar her yaş kesiminin istifade ettiği MABESEM, yedi şubesiyle, hiçbir koşul aranmaksızın sanat ve eğitim alanında hizmet sunmakta olup dalında uzman eğitimcilerle Malatya halkına farklı sanatsal beceri ve bakış çıları kazandırmaktadır.
Yılda ortalama 7500 kişinin yararlandığı MABESEM’in şubeleri: Sanat Merkezi, Kadın Kültür ve Spor Merkezi, Aile Danışma ve Destek Merkezi, Tecde Eğitim Merkezi, Melekbaba Eğitim Merkezi, Konak Eğitim Merkezi ve Yeşiltepe Eğitim Merkezi’dir.
Tel; 0422 377 19 92
Kırk Şehitler Anıtı (Abidesi); Kırklareli’nin Merkez İlçesi, Yanık Kışla Caddesi, Kırklar Tepesi denilen yerdedir.
Kırk Şehitler Abidesi, 1952 yılında kurulan Kırklareli İmar Derneği tarafından 1960 yılında yaptırılmıştır. Aynı dernek tarafından abidenin yanında bir ilk okul ve bir de cami yaptırılmıştır. Dernek tarafından yaptırılan her üç yapı da Kırk Şehitler adını taşımaktadır.
Kırk Şehitler Abidesi, 1363 yılının ilkbaharında (Padişah I. Murat Hüdavendigâr Dönemi) Demirtaş Paşa komutasındaki Türk ordularının Kırklareli’ni Bizanslılardan almaları sırasında şehit düşen Kırk Akıncı adına yaptırılmıştır. Bu fetih ile birlikte, Bizanslılar dönemindeki ismi olan Saranta Ekklesies değiştirilmiş ve Kırkklise, Kırkknise olarak anılmıştır.
Kırklar Baba Dergâhı’nda bulunan kitabedeki, “Kırk Kimesne şehit oldu bu yerde. Bu nam ile anılmıştır bu belde” beyitinden dolayı da Kırk Kimesne olarak anılmıştır. Kırklar Baba Dergâhı’nın yerindeki eski mezarlar bulunarak ona göre bu günkü anıt Kırklar Baba Dergahı’nın yerine yaptırılmıştır. Kırklareli Anıtı da denilen Kırk Şehitler Abidesi açık ve modern bir türbe şeklindedir.
Abide 40 mermer sütun içerisinde dikdörtgen bir planda olup, her yeri mermer ile kaplanmıştır. Dikdörtgen bahçenin ortasında üzeri yek pare bir mermer kapak ve oval bir delik ile içinde çiçek ekilmiş toprak bulunan bir lâhit vardır. Lahitin üst örtü mermerinin üzerinde “Kırk şehitlerin ruhlarına fatiha” cümlesi yer alır.
Mermer lâhitin ayak ucunda akıncı müfrezesi kumandanlarından Saltık Bey, Bababan Bey, Kılıç Arslan Bey, Satılmış Bey, Demirhan Bey, Yahşi Bey, Akçahan Bey, Durmuş Bey, Kayahan Bey, Sungur Bey, Karacakaya Bey’in isimleri yazılıdır. Lâhitin Batısında Umut, Koğan, Samsa, Oymak, Aydın, Doğan, Uysal, Candemir, Palatekin, Kıran Yiğit, Şahver, Harzem, Akaalp, Mirzaalp isimleri yazılıdır. Lâhidin Doğusunda Haltekin, Muzatuğ, Akagün, Satılmış, Maksut, Yıldırım, Karaca, Gökçe, Murat, İlhan, Habip, Mirza, Tekçe, Çavuş, Demirhali, Mehmet isimleri yazılıdır.
40 adet mermer sütunla çevrili, 40 şehidin isimlerinin yazılı olduğu mermer lâhidin de bulunduğu dikdörtgen planlı abidenin iki yanında, mermer kenarlı ortası toprak ve çiçek ekili iki mezar daha vardır. Bu mezarların ayak uçlarındaki taş üzerinde birer mermer kitabe vardır. Doğuda; Süleyman Oğlu Şerif Tarlacılar 1860 Dereköy, Süleyman Oğlu Mehmet Gökmen 1865 Dereköy, Batı taraftaki mezarın ayak ucunda İbrahim Oğlu Osman Aşırıcı 1865 Kapaklı Köyü yazmaktadır.
Sabancı Kültür Merkezi (Devlet Tiyatrosu); Malatya’nın İnönü Mahallesi, İnönü Virajı üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım sağlanabilmektedir.
Sabancı Kültür Merkezi (Devlet Tiyatrosu), Malatya yerelinde oyunların sahnelenmesine imkân sağlamasının yanında, farklı illerden gelen ekiplerin oyunlarını izleme şansını da Malatya halkına sunmaktadır. Özel tiyatrolar da, belli aralıklarla Sabancı Kültür Merkezi ve Kongre Kültür Merkezi’nde oyunlar sergilemektedir.
Tel; 0422 212 01 74
e-mail: malatya@kulturturizm.gov.tr
Merkezde sergilenecek oyunlar hakkında bilgi için http://www.devtiyatro.gov.tr internet adresi ziyaret edilebilir.
İnönü Üniversitesi Kongre ve Kültür Merkezi; Malatya’nın Battalgazi İlçesi, Bulgurlu Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır.
Kongre ve Kültür Merkezi’ne şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım sağlanabilmektedir.
Kongre ve Kültür Merkezinde bir adet büyük salon ile pembe, mavi, turuncu salonlar ve balo salonu bulunmaktadır.
Tel: 0422 341 06 60 – 2800, 2807 (dhl)
e-mail: kkm@inonu.edu.tr
Ayrıca, http://kkm.inonu.edu.tr adresinden de başvuru yapılabilmektedir.
Kongre ve Kültür Merkezi; Malatya’nın Özalper Mahallesi, İstasyon Virajı’nda yer almaktadır. Dede Korkut Parkı’nın karşısındadır.
Kongre ve Kültür Merkezi’ne şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım sağlanabilmektedir.
220 kişi kapasiteli Fahri Kayahan salonu yer almaktadır. Bu salonlarda çeşitli etkinlikler gerçekleştirilmektedir. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’ de bu binada olup merkezde etkinlik düzenlemek isteyenlerin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile irtibat kurmaları gerekmektedir.
Tel: 0422 323 92 42
e-mail: malatya@kulturturizm.gov.tr
Kıyıköy Camii; Kırklareli’nin Vize İlçesi, Kıyıköy Kasabası sınırları içerisinde yer almaktadır.
Kilise olarak yapılmış bina dikdörtgen planlı batı doğu istikametinde konumlanmıştır.
Batı ve doğu cephelerinde üst kotta üstü kemerli üçer küçük pencere, Güney ve kuzey cephelerinde ise üstü kemerli daha büyük pencereleri bulunmaktadır.
Esas girişi caddeye bakan kuzey cephesindendir, batı tarafında da avludan son cemaat bölümüne açılan bir girişi bulunmaktadır. Kuzeybatı köşesine minare yapılmıştır.
İç mekanda ahşap sütunlarla bölünmüş üç nef bulunmaktadır. Batı ve kuzey tarafta mahfiller bulunmaktadır. Duvarları sıvalı, tavanı ahşap kaplamadır. Çatısı beşik çatı üzeri marsilya kiremit kaplıdır.
Tarihi Arapgir Evleri, genellikle bahçeler içinde; toprak damlı; duvarları taş ve kerpiç karışımından yapılmış olan, 2-3 katlı evlerdir. Bu evlerin iskeletleri kavak ağacındandır ve odalarında ahşap yüklükler vardır.
Yüklük içinde, adına “çark” denilen ve yıkanmak için kullanılan duş teknesi benzeri tek parça bir taş bulunmaktadır. Mutfağın bulunduğu bölümden birkaç basamakla mahzene inilmektedir. Bu mahzenlerde, Arapgir’in ünlü kışlık üzüm salkımları ahşap kafeslerde asılarak kurutulmaktadır. Mahzenin yanında ayrı bir buğday ve ekmek ambarı vardır. Alt katlarda ise ahır, ahır sekisi ve merek (yem deposu) bulunmaktadır.
Tarihi özellikleri olan 100’e yakın konağın bulunduğu Arapgir’de, Malatya Valiliği Koruma Uygulama ve Denetim Bürosu (KUDEB) tarafından sokak sağlıklaştırma çalışmaları yapılmaktadır. Çalışmalar tamamlandığında, bozulmamış doğası ve tarihi evleri ile güzel ilçe Arapgir’in, bölgede önemli bir turizm merkezi olması hedeflenmektedir.
Çobanlı Konağı
Arapgir’in kuzeyinde, Çobanlı Mahallesi’ndeki bir bahçe içerisinde bulunan konak, üç katlı olup taştan yapılmıştır. Duvarlar yapılırken, taşların yerleştirilebilmesi için bazı kısımlara tahta hatıllar atılmıştır. Binanın ikinci ve üçüncü katlarının dış kısmı ile çatı kısmı sac kaplamadır.
Girişte önce bir avluya; avludan da konağa girilmektedir. Birinci kat depo ve diğer hizmetler için kullanılırken, ikinci kat selamlık ve haremlik olarak kullanılmıştır. Merdivenler, korkuluklar ve tavanlar tahtadan yapılmıştır. Tabanlar bazı odalarda düzgün taşlarla, bazı odalarda tahtalarla kaplıdır.
Duvarların bazılarında dolap olarak kullanılan nişler mevcuttur. Konağın restorasyon çalışmaları Malatya Valiliği Koruma Uygulama ve Denetim Bürosu (KUDEB) tarafından 2012 yılında tamamlanmıştır.
Bekir Serim Tan (Çilingir’in) Evi
Arapgir ilçesinde “Çilingir’in Evi” olarak bilinen yapı, ana giriş kapısı yönünde iki katlı iken bahçe yönünde üç katlı olup kademeli bir şekilde inşa edilmiştir. Eyvanı içe girintilidir ve buradan dört sıra merdivenle, çift kanatlı ahşap giriş kapısına ulaşılır.
Giriş kapısının üzerine denk gelen alanda, ahşap kirişler üzerine oturan kapalı çıkmaya yer verilmiştir. Giriş kapısının iki yanına ve kapı üzerine, küçük boyutlu birer pencere konulmuştur. Çift kanatlı ahşap kapıdan asıl yaşam mekânına girilir. Bu kısım, ortasındaki dikdörtgen bir sofanın etrafında dağılan mekânlardan oluşur. Yapının pencereleri küçük boyutlu ve ahşap lokma parmaklıklıdır. Bu, genellikle Arapgir evlerinde karşılaşılan bir özelliktir.
Beyler Konağı
Arapgir Yukarı Yenice Mahallesi Beyler Sokak’ta bulunan evin dış duvarları kesme taştan yapılmış olup dış yüzeyin bir kısmı çamur sıvalıdır. Evin, üçü sokaktan, birisi de bahçe yönünden olmak üzere dört girişi vardır. İçi beyaz toprakla sıvalı ve badanalıdır.
Giriş katından üst kata ve çatı katına çıkan basamaklı bölümler bulunur. Girişte on kadar oda; bahçeye bakan tarafta ocak yeri, tandır, çeşme, soğutmalık ve ambar bulunmaktadır. Odalarda dolap yerleri vardır ve bazı odalarda yarım ve tam sekili oturma sedirleri mevcuttur.
İç mekândaki dolaplar, basit süslemelerle bezenmiş ahşaptandır. Sokağa bakan ahır ve merek kısmına girişte, üç mekân bulunmaktadır. İç ve dış kapılarda tokmak ve “şakşakı” adı verilen madeni bir aksam yer alır.
Rasim Kaşkaloğlu Konağı
Arapgir Berenge Mahallesi’nde bulunan konak, Geç Osmanlı Dönemi yapısıdır. Yapının dış duvarlarına ağaç hatıllar konulmuş ve duvarlar beyaz taşla örülmüştür. Köşeler beyaz ve siyah bazalt kesme taştan yapılmıştır. Kuzeye meyilli bir yamaç üzerinde olduğundan, kuzey yönündeki zemin girişi diğer bölümlere kapalıdır.
Kuzey yönünden dış görünümü itibarıyla, zemin üzeri bir giriş kattır ve üzerinde şahnişli üç çıkma mevcuttur. Sokağa bakan doğudaki giriş kanatlı kapıdan sağlanır ve bu alan zemin girişinin üzerindedir. Yapının cümle kapısı üzerinde, yüzeyleri sacla kaplı ve ahşap payanda ile desteklenmiş şahnişli iki çıkma yer almaktadır. Eteklerde zikzak motifli basit süsleme vardır. Yapının esas giriş kapısı, doğu yönündeki sokağa açılan kanatlı kapıdır.
