‘Saharov Ödülü’ Ukrayna Halkının

Avrupa Parlamentosu (AP) tarafından Sovyet fizikçi Andrey Saharov adına her yıl verdiği Saharov Ödülü’ne bu yıl cumhurbaşkanları, seçilmiş liderleri ve sivil toplumunun temsil ettiği Ukrayna halkı aldı. 

Sivil toplum temsilcilerine verilmek üzere belirlenen ödül 50,000 Avro.

AB Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola Çarşamba günü (19 Ekim) ödül vesilesiyle yaptığı açıklamada, Ukrayna halkının Rusya karşısındaki mücadelesini övdü ve Avrupa için hayatlarını riske attıklarını söyledi.”Biliyorum ki asla pes etmeyecekler ve biz de vazgeçmeyeceğiz,” dedi.

1988’de ihdas edilen Saharov ödülü, Sovyet fizikçi ve Sovyetler Birliği döneminin siyasal muhalifi Andrey Saharov’un onuruna veriliyor.

Ödülün ilk sahipleri ırk ayrımcılığı (apartheid) karşıtı mücadelenin önderi yeni Güney Afrika’nın ilk cumhurbaşkanı Nelson Mandela ve Sovyet muhalif ve yazar Anatoliy Marçenko olmuştu.

Ödül geçtiğimiz yıl da halen Rusya’da tutuklu olarak cezaevinde bulunan Vladimir Putin’in en büyük eleştirmeni Rusya muhalefet lideri Aleksey Navalniy’e verilmişti.

Ukrayna halkı, Rusya’nın Şubat’ta başlattığı Ukrayna işgalini sonrasında parlamentonun en büyük ve en köklü iki siyasal grubu  “Sosyalistler ve Demokratlar” ve “Avrupa Halk Partisi”nce ortaklaşa aday gösterilmişti.

Diğer iki finalist, İtalya’nın 5 Yıldız Hareketince önerilen WikiLeaks’in kurucusu Avustralyalı-Britanyalı araştırmacı gazeteci Julian Assange ve Sol Grup arafından desteklenen Kolombiya Hakikat Komisyonu olmuştu.

5 Yıldız Hareketi ödülün Ukrayna halkına verilmesini kutladı ve AP milletvekili Sabrina Pignedoli Çarşamba günü yaptığı basın açıklamasında, partisinin “Avrupa Parlamentosu’nun tüm finalistleri Aralık’taki genel kurul toplantısına davet etmesini” beklediğini açıkladı: “Assange’ı Strazburg’da bekliyoruz”

WikiLeaks’in kurucusu, şu anda, Londra’daki Belmarsh hapishanesinde, ABD’ye iadesine karşı temyiz başvurusunun karara bağlanmasını bekliyor.

Assange, ABD makamlarınca WikiLeaks’in, Washington’ın görevlilerinin yaşamlarını tehlikeye attığını söylediği gizli ABD askeri kayıtları ve diplomatik yazışmalarından oluşan büyük bir bilgi dağarcığını açıklaması dolayısıyla, casusluk dahil 18 suçtan sanık olarak aranıyor.

Paylaşın

Vaclav Havel İnsan Hakları Ödülü’ne Kara-Murza Layık Görüldü

Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi (AKPM) tarafından verilen Vaclav Havel İnsan Hakları Ödülü’ne bu yıl Rusya’da hapiste bulunan muhalif ve aktivist Vladimir Kara-Murza layık görüldü.

Vladimir Kara-Murza’nın ödülü, eşi Yevgeniya Kara-Murza’ya takdim edildi. Törende konuşan Kara-Murza, “Mevcut Rus yetkililer (amaçları bu olmasa da) gerçek bir vatansever portresi çizdiler. Vladimir Putin hükümeti böyle insanları hain olarak görüyor. Partnerim, en iyi arkadaşım ve çocuklarımın babasıyla daha fazla gurur duyamazdım” dedi.

Yevgeniya Kara-Murza, eşinin hapishaneden yazdığı mektubu da okudu. Kara-Murza mektubunda, “Putin, Ukrayna’yı acımasızca işgale başlayarak ülkemizde hakikate karşı da bir savaş başlattı” dedi: Vladimir Putin’in Rusya’sında gerçeği söylemek devlete karşı işlenmiş bir suç olarak görülüyor.

Vladimir Kara-Murza, Vaclav Havel İnsan Hakları Ödülü’nü Rusya’daki diğer siyasi mahkumlara adadığını ve ödülle birlikte verilecek paranın onların aileleri için harcanacak bir fona aktarılacağını açıkladı.

AKPM Başkanı Tiny Kox da törende konuşma yaptı: “Günümüz Rusya’sında iktidara karşı durmak inanılmaz bir cesaret gerektirir. Bugün bu cesareti Sayın Kara-Murza hapishanedeki hücresinden gösteriyor.”

Kara-Murza’nın tutukluluğu hakkında

Rusya’nın önde gelen muhalif isimlerinden aktivist Vladimir Kara-Murza 11 Nisan akşamı Moskova’da gözaltına alınmıştı.

Savaşa karşı olduğunu dile getiren ve Rusya’nın önde gelen muhalif isimleriyle savaş karşıtı bir komite kuran Kara-Murza’nın avukatı müvekkilinin “polisin emirlerine uymadığı gerekçesiyle” gözaltına alındığını ve 15 gün hapis veya para cezasıyla karşı karşıya olduğunu aktarmıştı.

2015 ve 2017 yıllarında Moskova’da zehirlenen ve 2015’teki olayın ardından böbrek yetmezliği sebebiyle hayati tehlike yaşayan Kara-Murza aynı zamanda 2015 yılında başkent Moskova’da silahlı saldırı sonucu öldürülen muhalefet lideri Boris Nemtsov’un da arkadaşıydı.

“Vatana ihanet” ile suçlanan Rusyalı aktivist, suçlu bulunması halinde yirmi yıl hapis cezasına çarptırılacak.

Vaclav Havel ödülü hakkında

Vaclav Havel Ödülü, 2011’de ölen, Çekoslovakya komünist rejiminin önde gelen muhalifi ve önce 1989-1992 arası Çekoslovakya devlet başkanı, iki ülkenin anlaşarak ayrılmasından sonra 1993-2003 arası Çek Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı olan ünlü yazar Vaclav Havel’in anısına, Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi, Vaclav Havel Kütüphanesi ve Charta 77 tarafından koyulmuştu.

Avrupa ve Avrupa dışında sivil toplum çıkışlı kişi veya kurumlara verilen ödüle aday gösterilenlerde, belirli bir grubun insan hakları durumu üzerinde gerçek bir fark yaratmış olması, büyük ve sistematik ihlalleri ortaya çıkarmada etkili olması veya insan hakkı bağlantılı bir hedef doğrultusunda kamuoyunu ve/veya uluslararası toplumu başarıyla harekete geçirmiş olması aranıyor.

Bu yıl 10 Ekim’de verilen ödül 2013’ten bu yana Ales Bialiatski (Belarus), Anar Mammadli (Azerbaycan), Ludmilla Alexeeva (Rusya), Nadia Murad (Irak), Murat Arslan (Türkiye) ve Oyub Titiev’e (Rusya) ve en son olarak da 2019’da Çin’de hapis cezası alan Uygur aydını İlham Tohti ile Balkanlar’dan gençleri bir araya getiren İnsan Hakları Gençlik Girişimi arasında paylaştırıldı.

Ödülü 2020 yılında Suudi Arabistanlu kadın hakları aktivisti Loujain Alhathloul alırken, ödüle 2021’de Belaruslu muhalefet lideri Maria Kalesnikava layık görüldü.

Paylaşın

2022 Nobel Ekonomi Ödülü’nün Sahipleri Belli Oldu

2022 Nobel Ekonomi Ödülü’ne “bankalar ve ekonomik kriz araştırmalarından” dolayı Ben S. Bernanke, Douglas W. Diamond ve Philip H. Dybvig’in layık görüldüğü duyuruldu. 2021 Nobel Ekonomi Ödülü’nü ekonomistler David Card ile Joshua D. Angrist ve Guido W. Imbens kazanmıştı.

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, Alfred Nobel’in Anısına Ekonomi Bilimlerinde The Sveriges Riksbank Ödülü’nün sahiplerini açıkladı.

Türkiye saatiyle 12.45’de düzenlediği basın toplantısıyla 2022 Nobel Ekonomi Ödülü’nün sahiplerini açıklayan Akademi, ödülün “bankalar ve ekonomik kriz araştırmalarından” ötürü Ben S. Bernanke, Douglas W. Diamond ve Philip H. Dybvig’in layık görüldüğünü duyurdu.

Nobel Ödülü’nün internet sayfasında paylaşılan bilgilere göre, Brookings Enstitüsü’nden Ben S. Bernanke, Chicago Üniversitesi’nden Douglas W. Diamond ve St. Louis Washington Üniversitesi’nden Philip H. Dybvig’in ekonomi alanındaki çalışmaları “bankaların özellikle ekonomik krizler sırasında ekonomide oynadığı rolü daha iyi anlamamıza önemli katkı sundu.”

“Araştırmalarındaki önemli bir bulgu, bankaların batmasını engellemenin ne kadar hayati olduğuydu” diyen Akademi, şu değerlendirmede bulundu:

“Modern bankacılık araştırması, neden bankaların olduğunu, kriz dönemlerinde bankaları nasıl daha az savunmasız kılacağımızı ve bankaların batmasının ekonomik krizleri nasıl daha da kötüleştirdiğine açıklık getiriyor.

Bu araştırmaların temellerini, 1980’li yılların başında Ben Bernanke, Douglas Diamond ve Philip Dybvig attı. Analizleri, finansal piyasaları regüle etme ve ekonomik krizlerle baş etme konularında büyük öneme sahip.”

Ekonomi Bilimleri Nobel Komitesi Başkanı Tore Ellingsen de açıklamasında, “Ödülü kazananların içgörüleri hem önemli krizlerden hem de maliyetli kurtarma eylemlerinden korunma yetimizi geliştirdi” dedi.

Yıllar içinde Nobel Ekonomi Ödülleri

2021 Nobel Ekonomi Ödülü’nü ekonomistler David Card ile Joshua D. Angrist ve Guido W. Imbens kazanmıştı.

Kanadalı çalışma ekonomisti Card’ın, “çalışma ekonomisine ampirik katkılarından”, Angrist ve Imbens’in “nedensellik ilişkilerinin analizine metodolojik katkılarından” ötürü 2021 Nobel Ekonomi Ödülü’ne layık görüldüğü duyurulmuştu.

Üç ekonomistin çalışmalarının, emek piyasasına ilişkin yeni anlayışlar gelişmesini sağladığı, neden sonuç ilişkisi açısından doğal deneylerden ne gibi sonuçlar çıkarılabileceğini gösterdiği, yaklaşımlarının diğer alanlara da yayıldığı ve ampirik araştırmayı kökten değiştirdiği belirtilmişti.

Nobel Ekonomi Ödülü’nü kazananlara altın madalyanın yanı sıra 1,1 milyon dolar veriliyor.

Ödül, 2020’de açık artırma teorisinin geliştirilmesine katkı sunan ABD’li ekonomistler Paul R. Milgrom ve Robert B. Wilson’a verilmişti.

Milgrom ve Wilson’un keşiflerinin “dünya çapında satıcılara, alıcılara ve vergi mükelleflerine fayda sağladığı” belirtilmişti.

2019 Nobel Ekonomi Ödülü’nü de küresel yoksullukla mücadele alanında yaptıkları çalışmalar dolayısıyla ABD’li iktisatçılar Abhijit Banerjee, Esther Duflo ve Michael Kremer kazanmıştı.

Paylaşın

59. Altın Portakal Film Festivali’nde Kazananlar Belli Oldu

59. Antalya Altın Portakal Film Festivali, Antalya Kapalı Spor Salonu’nda düzenlenen ödül töreniyle sona erdi ve ödülleri kazananlar belli oldu. Nefise Karatay ve Yekta Kopan’ın sunuculuğunu yaptığı geceye şarkıları ile Nükhet Duru eşlik etti.

Haber Merkezi / Bu yıl, 10 film Ulusal Uzun Metraj Film Yarışması’nda yer aldı; Bir Umut, Hara, Kar ve Ayı, Gidiş O Gidiş, Ayna Ayna, Bomboş, Kurak Günler, Karanlık Gece, İguana Tokyo, LCV adlı filmler bu yıl Altın Portakal Ödülleri için yarıştı ve ödüllere damgasını vuran film Emin Alper imzalı Kurak Günler oldu.

Kazanan isimler ve yapımlar şöyle:

Ulusal uzun metraj film yarışması

En İyi Film: Karanlık Gece (Yönetmen: Özcan Alper)

Dr. Avni Tolunay Jüri Özel Ödülü: Ayna Ayna (Belmin Söylemez)

Behlül Dal En İyi İlk Film Ödülü: Kar ve Ayı (Yönetmen: Selcen Ergun)

En İyi Yönetmen: Emin Alper / Kurak Günler

Cahide Sonku Ödülü: Çiğdem Mater / Kurak Günler

En İyi Senaryo: Özcan Alper, Murat Uyurkulak / Karanlık Gece

En İyi Kadın Oyuncu: Merve Dizdar / Kar ve Ayı

En İyi Erkek Oyuncu: Selahattin Paşalı / Kurak Günler ve Cem Yiğit Üzümoğlu / LCV (Lütfen Cevap Veriniz)

En İyi Görüntü Yönetmeni: Christos Karamanis / Kurak Günler

En İyi Kurgu: Özcan Vardar, Eytan İpeker / Kurak Günler

En İyi Sanat Yönetmeni: Meral Efe Yurtseven, Yunus Emre Yurtseven / İguana Tokyo

En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu: Laçin Ceylan / Ayna Ayna

En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu: Erol Babaoğlu / Kurak Günler

En İyi Müzik: Kurak Günler / Stefan Will

SİYAD En İyi Film Ödülü: Kurak Günler (Yönetmen: Emin Alper)

Film-Yön En İyi Yönetmen Ödülü: Emin Alper / Kurak Günler

Uluslararası uzun metraj film yarışması

En İyi Film: Ziyaretçi (Yönetmen: Martín Boulocq)

Jüri Özel Ödülü: Valeria Evleniyor (Yönetmen: Michal Vinik)

En İyi Yönetmen: Damian Kocur / Ekmek ve Tuz

En İyi Kadın Oyuncu: Marina Foïs / Canavarlar

En İyi Erkek Oyuncu: Pejman Jamshidi / Mahkeme

Ulusal belgesel film yarışması

En İyi Belgesel Film: Kim Mihri (Yönetmen: Berna Gençalp)

Belgesel Film Jüri Özel Ödülü: Düet (Yönetmen: Ekin İlkbağ & idil Akkuş)

Ulusal kısa metraj film yarışması

En İyi Kısa Film:  Ben Tek Siz Hepiniz (Yönetmen: Barış Kefeli & Nükhet Taneri)

Kısa Film Jüri Özel Ödülü: Cehennem Boş, Tüm Şeytanlar Burada (Yönetmen: Özgürcan Uzunyaşa)

Paylaşın

2022 Nobel Barış Ödülü Sahiplerini Buldu

2022 Nobel Barış Ödülü’ne insan hakları savunucusu Ales Bialiatski ile insan hakları örgütleri Memorial ve Center for Civil Libertie’s layık görüldü. Nobel Barış Ödülü 2021’de Rus gazeteci Dimitri Muratov ve Filipinli gazeteci Maria Ressa’ya verilmişti.

Haber Merkezi / 2022 Nobel Barış Ödülü, kendi ülkesi Belarus’ta cezaevinde bulunan insan hakları savunucusu Ales Bialiatski ile Rusya ile Ukrayna’dan iki insan hakları örgütüne verildi. Bialiatski, 2020 yılında İsveç’te Doğru Yaşam Ödülü’nü (Right Livelihood Award) kazanmıştı.

Norveç Nobel Komitesi, Bialiatski’nin yanı sıra Rus insan hakları örgütü “Memorial” ve Ukrayna merkezli insan hakları örgütü “Center for Civil Liberties” isimli kuruluşları 2022 Nobel Barış Ödülü’ne layık gördü.

Komiteden yapılan açıklamada, “Nobel Barış Ödülü sahipleri kendi ülkelerindeki sivil toplumları temsil ediyor. Uzun yıllar boyunca iktidarı eleştirme ve vatandaşların temel haklarını koruma hakkını desteklediler” ifadelerine yer verildi.

Ayrıca açıklamada, “Savaş suçlarını, insan hakları ihlallerini ve gücün kötüye kullanımını belgelemek için olağanüstü çaba sarf ettiler. Birlikte sivil toplumun barış ve demokrasi için ne kadar önemli olduğunu gösterdiler.” denildi.

1901 ve 2021 yılları arasında 102 Nobel Barış Ödülü sahibini bulurken bunların 25’i kurumlara verildi. Kurum sayısı bu seneki ödülle 27’ye yükseldi. Şu ana kadar 2 barış ödülü, üç kişi arasında paylaştırıldı. Bu seneki ödülle birlikte bu sayı 3’e yükseldi.

Nobel Barış Ödülü’nü bugüne kadar reddeden bir kişi oldu. Eski ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger ile 1973 Paris Antlaşması’nı imzaladığı için Barış Ödülü’nü paylaşan Vietnamlı politikacı Le Duc Tho, ödülü almayı reddetmişti. Nobel Barış Ödülü şu ana kadar 18 kadına verildi.

Ödül 10 milyon İsveç kronu değerinde

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi tarafından verilen ve 10 milyon İsveç kronu değerinde olan ödül, dünyanın en prestijlilerinden kabul ediliyor.

Bilim dalları, edebiyat ve barış dallarında verilen ödüller, dinamiti keşfederek büyük bir servet kazanan Alfred Nobel’in vasiyeti doğrultusunda verilmeye başlandı. Ödül 1901 yılından itibaren yaşanan iki dünya savaşının sebep olduğu kesintiler dışında her sene düzenli olarak veriliyor.

2022’nin ilk Nobel Ödülü pazartesi günü tıp dalında “Neandertal DNA’sının şifrelerini çözdüğü” için Svante Paabo’ya verildi. Salı günü de Nobel Fizik Ödülü, “Dolaşık fotonlarla yaptıkları deneyler, Bell eşitsizliklerinin ihallerini ortaya koymaları ve kuantum bilgi bilimine öncülük ettikleri için” Alain Aspect, John F. Clauser ve Anton Zeilinger’e verildi.

2022 Nobel Kimya Ödülü’nü Stanford Üniversitesi’nden Carolyn R. Bertozzi, Kopenhag Üniversitesi’nden Morten Meldal ve Scripps Araştırma’dan Barry Sharpless kazandı. 2022 Nobel Edebiyat Ödülü’nü Fransız yazar Annie Ernaux kazandı.

Paylaşın

2022 Nobel Edebiyat Ödülü Annie Ernaux’a Verildi

2022 Nobel Edebiyat Ödülü, ‘sınıf atlama, evlilik, kadın özgürlüğü, cinsellik, kürtaj, hastalık, yaşlılık ve ölüm’ gibi meseleleri eserlerinde işleyen Fransalı yazar Annie Ernaux’a verildi.

Annie Ernaux ödüle, “kişisel hafızanın köklerini, yabancılaşmalarını ve kolektif kısıtlamalarını ortaya çıkarmadaki cesareti ve nesnel keskinliği nedeniyle” nedeniyle layık görüldü.

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, “Yazarlığa giden yolu uzun ve zorluydu” diyerek Ernaux için “Yazılarında cinsiyet, dil ve sınıf açısından güçlü eşitsizliklerin damgasını vurduğu bir yaşamı tutarlı bir şekilde ve farklı açılardan inceler. Ernaux, yazmanın politik bir eylem olduğunu söyleyerek, toplumsal eşitsizliğe gözlerimizi açtı. Bu amaçla dili, hayal gücünün perdelerini yırtmak için kendi deyimiyle bir ‘bıçak’ olarak kullanır” dedi.

2021 yılı Nobel Edebiyat Ödülü, ‘Kültürler ve kıtalar arasındaki uçurumda sömürgeciliğin etkilerini ve mültecilerin kaderini uzlaşmaz ve merhametli bir şekilde ele alması nedeniyle’ roman yazarı Abdulrazak Gurnah’a verilmişti. Yazar, 10 milyon İsveç kronunun sahibi olmuştu.

Nobel Edebiyat Ödülü, 1901-2022 yıllarında 115 kez verildi. Toplam 119 kişiye layık görülen ödüllerden 4’ü 2’şer yazar arasında paylaştırılmıştı. 2006’da Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanan Orhan Pamuk, Nobel alan ilk Türk yazar olmuştu.

Yazarın kitapları Türkiye’de Can Yayınları ve İletişim Yayınları etiketiyle okurla buluşuyor. Yazarın eserlerini Türkçeye Siren İdemen ve Yaşar Avunç çevirdi.

Yazarın Türkçedeki kitapları şöyle:

Boş Dolaplar
Babamın Yeri
Seneler
Yalın Tutku
Babam
Kürtaj

Annie Ernaux hakkında

1 Eylül 1940’ta, Lillebonne’da, işçi sınıfına mensup bir ailede doğdu; çocukluğunu Yvetot, Normandiya’da geçirdi. Mazbut bir sosyal çevrede büyüdü, edebiyat öğrenimi gördü ve uzun yıllar boyunca edebiyat öğretmenliği yaptı.

Kişisel deneyimle toplumsal tarihi birleştiren unsurları ilk romanı “Armoires vides”le (Boş Dolaplar) ortaya koydu. Sınıf atlama, evlilik, kadın özgürlüğü, cinselllik, kürtaj, hastalık, yaşlılık ve ölüm gibi meseleleri kendi deneyimleri üzerinden aktarırken, arka planda daima toplumsal yaşam ve onu oluşturan kültürel, siyasî, tarihî olaylara yer vererek, “toplumsal bellek” yazını olarak nitelenebilecek eserlere imza attı; başta Renaudot Ödülü olmak üzere birçok ödüle değer görüldü. Hâlâ Cergy’de yaşıyor.

Paylaşın

2022 Nobel Kimya Ödülü Üç Bilim İnsanına Verildi

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi’nde düzenlenen basın toplantısında, Carolyn R. Bertozzi, Morten Meldal ve K. Barry’nin 2022 Nobel Kimya Ödülü’ne layık görüldüğü açıklandı.

Ödülle ilgili olarak Nobel Ödülü’nün resmi internet sitesinde yapılan açıklamada, Bertozzi’nin bioortogonal reaksiyonlarının, hücrenin olağan kimyasını bozmadan meydana geldiğine, bu reaksiyonların, diğer birçok uygulamanın yanı sıra daha hedefe odaklı kanser tedavilerine katkı sağladığına dikkat çekildi. Sharpless ve Meldal’ın da kimyanın işlevsel bir formu olan “click kimyasının” temelini attıkları belirtildi.

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi’nin kararı, The Nobel Prize sosyal medya hesabından yapılan bir paylaşımla da duyuruldu.

Nobel Ödülleri için 10 Aralık’ta düzenlenecek etkinlikte 10 milyon İsveç kronu (yaklaşık 16 milyon 643 bin TL) sahiplerine teslim edilecek.

2021’de Nobel Kimya Ödülü’nü Almanyalı kimyager Benjamin List ve ABD’li kimyager David W.C. MacMillan kazanmıştı.

List ve MacMillan, molekül inşasında yeni ve mahir bir araç olan “organokatalizi” geliştirmelerinden ötürü ödüle layık görülmüştü. İki bilim insanının geliştirdiği bu aracın, farmasötik araştırmalarında büyük etki yarattığına ve kimyayı daha “çevre dostu” hale getirdiğine işaret edilmişti.

Ödül, 2020’de “DNA zincirlerini kesmeye ve yeniden birleştirmeye olanak sağlayan ‘CRISPR/Cas9’ sisteminin geliştirilmesine katkılarından ötürü” Fransalı mikrobiyolog Emmanuelle Charpentier ile ABD’li biyokimyacı Jennifer A. Doudna’ya verilmişti.

2020 Nobel Kimya Ödülü, kadın adaylar arasında paylaşılan ilk örnek olmuştu. Ödüle Charpentier ve Doudna’dan önce beş kadın layık görülmüştü.

Marie Curie 1911’de, kızı Irene Joliot-Curie 1935’te, Dorothy Crowfoot Hodgkin 1964’te, Ada Yonath 2009’da ve Frances H. Arnold 2018’de ödülü kazanmıştı.

1901’den bu yana her yıl kimya alanında insanlığa önemli katkı sunan kişilere verilen Nobel Kimya Ödülü’nü 2015’te Türk bilim insanı Aziz Sancar kazanmıştı. Sancar, “Nobel Ödülü kazanan ilk Türkiyeli bilim insanı” olmuştu.

Paylaşın

Nobel Fizik Ödülü’nün Sahipleri Belli Oldu

2022 Nobel Fizik Ödülü’nü kuantum mekanikleri konusundaki çalışmalarından ötürü Fransız fizikçi Alain Aspect, Amerikalı teorik ve deneysel fizikçi John F. Clauser ve Avusturyalı kuantum fizikçisi Anton Zeilinger kazandı.

Haber Merkezi / İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi’nde düzenlenen basın toplantısında, ödülün, üç bilim insanına, “dolanık fotonlarla ilgili deneyler, Bell eşitsizliklerinin bozulduğunun gösterilmesi ve kuantum enformasyon biliminde öncülükleri” vesilesiyle verildiği açıklandı.

Açıklamada, Aspect, Clauser ve Zeilinger’ın bu çığır açan deneylerle, dolanık durumdaki parçacıkların kontrol edilmesi ve araştırılması potansiyelinin varlığını ortaya koyduğu belirtildi.

75 yaşındaki Alain Aspect çalışmalarını Université Paris-Saclay ve École Polytechnique, Palaiseau altında sürdürüyor. 79 yaşındaki John Clauser, California’da kendi şirketini yönetiyor. 77 yaşındaki Anton Zeilinger, Viyana Üniversitesi’nde çalışıyor.

Aynı üç bilim insanı, 2010’da İsrail tarafından verilen Wolf Ödülü’nü kazanmıştı.

Nobel Fizik Komitesi üyesi Eva Olsson, “Kuantum bilgisi bilimi dinamik ve hızla gelişen bir alan. Güvenli bilgi iletimi, kuantum bilişim ve algılama teknolojileri gibi geniş bir yelpazede çalışmaları etkileyebilir.” diyor.

2021 Nobel Fizik Ödülü’nü, Japon meteorolog ve klimatolog Syukuro Manabe, Alman oşinograf ve iklim modelleyicisi Klaus Hasselmann ve İtalyan teorik fizikçi Giorgio Parisi kazanmıştı.

2019’da Nobel Fizik Ödülü, Büyük Patlama’dan sonra evrenin evrimini açıklayan James Peebles ile bir güneş sistemi dışındaki gezegenin keşfi nedeniyle Michel Mayor ve Didier Queloz’a verilmişti.

2020’de ise kara delikleri araştıran Roger Penrose, Reinhard Genzel ve Andrea Ghez ödülü paylaşmıştı.

Nobel Fizik Ödülü, 1901’den bu yana her yıl fizik alanında insanlığa önemli katkı sunan kişilere veriliyor. Ödülü, 1921 yılında ünlü Alman fizikçi Albert Einstein kazanmıştı.

1915 yılında kristallerin yapılarını X ışınları yardımıyla analiz eden Lawrence Bragg, 25 yaşında Nobel Fizik Ödülü’nü babası William Henry Bragg ile paylaşmış ve bugüne kadar ödülü kazanan en genç fizikçi olmuştu.

Arthur Ashkin de 96 yaşında Nobel Fizik Ödülü’ne layık görülerek şimdiye kadar bu ödülü kazanan en yaşlı fizikçi unvanını kazanmıştı.

Nobel Ödülleri için 10 Aralık’ta düzenlenecek etkinlikte 10 milyon İsveç kronu (yaklaşık 16 milyon 643 bin TL) sahiplerine teslim edilecek.

Paylaşın

‘2022 Nobel Tıp Ödülü’ Sahibini Buldu

İsveç’in başkenti Stockholm’de bulunan Karolinska Enstitüsü’nde düzenlenen program kapsamında Nobel Komitesi Başkanı Thomas Perlmann, 2022 Nobel Tıp Ödülü’ne Svante Paabo’nun layık görüldüğünü açıkladı.

Haber Merkezi / Svante Paabo ödüle, “Soyu tükenmiş homininlerin genomları ve insan evrimi hakkındaki keşifleri için” değer görüldü.

Nobel Ödülü resmi sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Paabo’nun fotoğrafını paylaşarak, “Yeni tıp ödüllü Svante Paabo’ya günaydın deyin! Paabo, bir fincan kahve içerken haberi aldı. Şok geçtikten sonra merak ettiği ilk şeylerden biri, haberi karısı Linda ile paylaşıp paylaşamayacağıydı” dedi.

Nobel Tıp Ödülü, geçtiğimiz yıl insan vücudundaki ısı ve temas reseptörlerini keşiflerinden dolayı David Julius ve Ardem Patapoutian’a verilmişti.

Nobel Ödülleri kapsamında yarın fizik, Çarşamba kimya, Perşembe edebiyat ve 10 Ekim’de de ekonomi ödülleri açıklanacak. Nobel Barış Ödülü’nün sahibi ise, Cuma günü belli olacak.

Nobel Ödülleri için 10 Aralık’ta düzenlenecek etkinlikte 10 milyon İsveç kronu (yaklaşık 16 milyon 643 bin TL) sahiplerine teslim edilecek.

Soyu tükenmiş akrabalarımızın genomunu sıraladı

Nobel’in sayfasında Pääbo’nun keşfi ise şu cümlelerle anlatıldı:

“Öncü araştırması sayesinde Svante Paabo, görünüşte imkansız görünen bir şeyi başardı: Günümüz insanının soyu tükenmiş bir akrabası olan Neandertal’in genomunu sıralamak. Ayrıca daha önce bilinmeyen bir hominin olan Denisova’nın heyecan verici keşfini yaptı.

Daha da önemlisi, Paabo, yaklaşık 70.000 yıl önce Afrika’dan göçün ardından, şimdi soyu tükenmiş bu homininlerden Homo sapiens’e gen aktarımının gerçekleştiğini de keşfetti. Günümüz insanlarına giden bu eski gen akışı, örneğin bağışıklık sistemimizin enfeksiyonlara nasıl tepki verdiğini etkilemek gibi, günümüzde fizyolojik bir öneme sahip.”

Paylaşın

Türkiye, Dünyanın En İyi Ülkeleri Arasında 30. Sırada

Dünyanın en iyi ülkeleri sıralamasında, geçtiğimiz yıl 78 ülke içinde 34. basamakta yer alan Türkiye, bu yılki değerlendirmede Katar’ın hemen arkasında 30. sırada yer aldı. Listede İsviçre birinci konuma yükseldi.

ABD’de yayınlanan ‘U.S. News & World Report’un yıllık değerlendirmesinde ikinci Almanya, üçüncü Kanada oldu.

Raporda 85 ülke, yaşam kalitesi, eşitlik, modernlik, sosyal adalet, yolsuzluk, cinsiyet eşitliği, girişimcilik, iklim hedefleri gibi 73 ölçüte göre sıralandı.

Bangladeş, Kamerun, Paraguay ve Zambiya kriterlere uyarak bu yılki listeye eklendi.

İsviçre ayrıca, “iş dostu” ülkeler alt başlığında 1 numaraya yükseldi ve “yaşam kalitesinde” ilk 5’e girdi.

Brookings Enstitüsü’nün Dış Politika programında kıdemli araştırmacı olan Carlo Bastasin, “petrol gibi ham maddelere aracılık eden bazı büyük şirketlerin merkezinin İsviçre’de olduğuna” dikkat çekiyor.

İsviçre, Ukrayna’yı işgali nedeniyle Rusya’ya yaptırım uygulayan Avrupa Birliği’ne katıldı; ancak tarafsızlığını bozmadı.

U.S. News’in En İyi Ülkeler sıralaması ve analizi, küresel pazarlama iletişimi şirketi WPP’nin birimi BAV Group ve Pennsylvania Üniversitesi Wharton School ortaklığıyla yapıldı.

“Dünyanın En İyi 10 Ülkesi”:

1. İsviçre
2. Almanya
3. Kanada
4. ABD
5. İsveç
6. Japonya
7. Avustralya
8. İngiltere
9. Fransa
10. Danimarka

Türkiye, dört basamak yükseldi

Geçtiğimiz yıl 78 ülke için yapılan ankette 34. basamakta yer alan Türkiye, bu yılki değerlendirmede Katar’ın hemen arkasında 30. sırada yer alıyor. Türkiye, “Miras” alt başlığında 7. konumda bulunuyor. Miras kapsamında “Kültürel olarak erişilebilir, zengin tarihe sahip, harika mutfağı var, çok kültürel cazibe merkezi var, çok turistik yer var” değerlendirmesi yapılıyor.

Türkiye yine “Güç”te 17. “Hayat Kalitesi”nde 32. “Kültürel Etki”de 27., “Macera”da 15. sırada yer alıyor.

ABD’de “Biden etkisi”

ABD, 2021 sıralamasında 7 numaradan 6 numaraya yükseldikten sonra bu yıl ilk 5’e girdi. Ülke, “güç”te 1., girişimcilikte 2. ve kültürel etkide 3. sırada yer aldı.

Pew Araştırma Merkezi’nin geçtiğimiz yıl yaptığı ankette, ABD Başkanı Joe Biden’a “küresel meselelerde doğru olanı yapma konusunda güvenenlerin” oranı yüzde 75 oldu. Bu oran eski Başkan Donald Trump için 17’ydi.

Pew küresel tutum araştırmaları direktörü Richard Wike, “Trump’tan Biden’a geçişle birlikte ABD’ye bakışta oldukça dramatik bir değişim oldu. Biden, Trump’a kıyasla çok daha popüler. Bence genel olarak liderliğine daha fazla güven duyuluyor ve dünya meselelerine yaklaşımına daha fazla onay veriliyor.” dedi.

Savaşın etkisi: Ukrayna, 9 basamak yükseldi

Listede üst basamaklara doğru en çok tırmanan ülkeler arasında, Ukrayna savaşından doğrudan ve dolaylı olarak etkilenen Avrupa ülkeleri oldu. Ukrayna dokuz basamak yükselerek 62. sıraya çıkarken, bölgedeki üç müttefiki Litvanya, Polonya ve Romanya da en az dokuzar basamak yukarı çıktı. Ukraynalı mülteciler için “önemli bir güvenli liman” olan Polonya, 2021’de 43. sıradayken 2022’de 32. sıraya yükseldi.

Rusya ve bazı müttefikleri ise listede büyük düşüşler yaşadı. Şubat 2022’de Ukrayna’yı işgal eden ülke 2021’e göre 12 basamak gerileyerek 36. sıraya düştü.

Ankete katılanların yüzde 82’sinden fazlası savaş nedeniyle “Rusya’nın küresel imajının gerilediği” görüşüne katıldığını bildirdi.

Rusya’ya “yakın ülkeler” Belarus, Kazakistan ve Özbekistan da en az 10’ar sıra geriledi. Belarus, analizde en son sırada yer aldı.

Listenin sonundaki 10 ülke:

76. Myanmar
77. Zambiya
78. Umman
79. Lübnan
80. Cezayir
81. Sırbistan
82. Kazakistan
83. İran
84. Özbekistan
85. Belarus

(Kaynak: Euronews Türkçe)

Paylaşın