Tokat: Leylekli (Yılanlı) Köprü

Leylekli (Yılanlı) Köprü; Tokat’ın Niksar İlçesi, Yusufşah Mahallesi, Seymen Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yılanlı Köprü de denilen Leylekli Köprü; Niksar Kalesi’nin güneyinde, şehrin içinden geçen Çanakçı Deresi üzerinde, Arasta Camisinin yakınındadır. Adını, kemer kilit taşı üzerindeki ağzında yılan tutan leylek figürü kabartmasından alan köprünün kesin inşa tarihi bilinmemektedir.

Kabul edilen görüş; Roma döneminde inşa edildiği, Türk döneminde de onarılarak kullanıldığı şeklindedir. Yuvarlak tek kemer gözlü köprü, 20 m. uzunluğunda ve 3,5 m. genişliğindedir. Yürüme zeminin iki yanında, orta noktadan uçlara doğru gidildikçe alçalan korkuluklar yer alır. 1960 yılında belediye, köprü korkulukları üzerine demir parmaklıklar takmıştır.

Kemer kavsi düzgün kesme taş, diğer kısımları moloz taşla inşa edilmiştir. Köprüye adını veren alçak kabartma tekniği ile yapılmış ağzında yılan tutan leylek tasfiri açık renkli küfeki taşı üzerine işlenmiştir. Taşın cinsinin ve formunun diğer taşlardan farklı oluşu; bu tasfirli taşın daha sonradan, olasılıkla Türk döneminde buraya konmuş olabileceğini düşündürmektedir.

Paylaşın

Tokat: Talazan Köprüsü

Talazan Köprüsü; Tokat’ın Niksar İlçesi, Günlüce Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Talazan Köprüsü, Niksar-Erbaa yolunda Kelkit Nehri üzerindedir. Kitabesi günümüze gelemediğinden yapım tarihi kesinlik kazanamamıştır. Bununla beraber yapı üslubundan ve bazı kaynaklarda da XIII. yüzyılın ilk yarısında yapıldığı ileri sürülmüştür.

Köprü kesme ve moloz taştan yapılmış, yedi sivri kemerli gözlü, iki yana meyilli olarak yapılmıştır. Duvar örgüleri arasındaki taş işçiliğinin farklılığından ötürü de değişik zamanlarda onarıldığı anlaşılmaktadır. Köprünün ortasındaki en büyük olan kemer gözü yıkılmış ve bu aradaki boşluk düz bir demir köprü ile birleştirilmiştir.

Paylaşın

Tokat: Boğazkesen Köprüsü

Boğazkesen Köprüsü; Tokat’ın Erbaa İlçesi, Kale Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kelkit ile Tozanlının kucaklaştığı Boğazkesen üzerinde kurulmuş bir köprüdür. Tarihte Amasya Niksar bağlantısını sağlayarak görev yapmıştır.

Yüzyıllarca bölgede ulaşımın sağlanması amacıyla kullanılan Boğazkesen Köprüsü zamanla yaşanan su taşkınları sebebiyle zarar gördü ve üst bölümü yıkıldı. Çöken köprüden geriye günümüzde sadece taşıyıcı ayaklar kaldı.

Kale Köyü tarafındaki ikinci ayağın suya yakın kısmında kesme taşa işlenmiş iki adet “Haç” işareti nedeniyle Bizans dönemine ait olduğu, köprü ayaklarının yarıdan sonrasının ise Selçuklu ve Osmanlı eseeri olduğu anlaşılmaktadır.

Köprü ayaklarında bulunan Selçuklu arması olan “Kartal” figürünün sulara karışarak kaybolduğu bilinmektedir. Roma İmparatorluğu, zamanında kullanılan köprü daha sonra Selçuklu ve Osmanlı Devletleri zamanında onarımlar gördü.

Paylaşın

Tokat: Sulu Han

Sulu Han; Tokat’ın Merkez İlçesi, Camii Kebir Mahallesi, Sulu Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Bedesten yanında yer alan Hanın Kitabesi olmadığından yapılış tarihi bilinmemektedir. 1930 yılına kadar Cezaevi olarak kullanılan Han, 1957 yılında, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore edilmiş ve bir dönem öğrenci yurdu olarak kullanılmıştır. Sulu Han’ın orijinalliğini koruyabilmiş tek mimari elemanı taç kapısıdır.

Beden duvarlarından yüksek ve dışa taşıntılı taç kapı, beşik tonoz örtülü giriş eyvanının iki yanında nişler bulunan basık kemerli bir kapıyla avluya açılır. Taç kapı cephesinde görülen yan yana dikdörtgen iki pencere, üst kattaki mescide aittir. Bugünkü görünümü itibariyle yapı; iki katlı, açık avlulu bir handır.

Paylaşın

Tokat: Paşa Hamamı

Paşa Hamamı; Tokat’ın Merkez İlçesi, İvaz Paşa Mahallesi, Sulu Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Paşa Han ‘ın  hemen üzerindeki  dört yol ağzındadır. Giriş kapısı üzerindeki kitabesine göre; II.Murad’ın lalası ve veziri Yörgüç Paşa tarafından H.838(M.1436) yılında inşa ettirilmiştir. Tek hamam olarak inşa edilmiş yapı, kuzey-güney doğrultulu dikdörtgen bir alan üzerinde yer almaktadır.

Dört eyvanlı ve dört halvetli plan tipindedir. Soyunmalık, soğukluk, sıcaklık, su deposu ve külhan bölümlerinden oluşmaktadır. Kuzey cephedeki kapıyla girilen soyunmalık kısmı, ortadaki kubbe yanlardaki beşik tonoz örtülü üç bölümden ibarettir.

Dikdörtgen soğukluk kısmı; ortadaki bölüm pandantif geçişli kubbe, onun batısındaki bölüm tromp geçişli kubbe, doğusundaki beşik tonoz örtülü bölümle kuzeyindeki tonoz ve kubbeyle örtülü tuvaletten oluşan dört bölümlü bir plana sahiptir. Sıcaklık kısmında ise eyvanlar beşik tonoz, halvetler kubbe ile örtülüdür.

Güney cephede beşik tonoz örtülü külhan yer almaktadır. Hamamın soyunmalık kısmı kemerli pencerelerle aydınlatılmaktadır. Hamamın beden duvarları moloz taşla inşa edilmiştir. Kapı ve pencere sövelerinde kesme taş, soyunmalık kısmının pencere kemerlerinde tuğla kullanılmıştır.1948 yılında Vakıflar tarafından restore edilmiştir.

Paylaşın

Tokat: Sultan Hamamı

Sultan Hamamı; Tokat’ın Merkez İlçesi, Su İçmez Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yapının banisi ve inşa tarihi bilinmemektedir. Plan özelliklerine göre 13.yy başlarına tarihlenen yapının bugünkü görünümünü de 1976 yılında soyunmalık kısmında yapılan onarımda aldığı kabul edilmektedir. Kuzey-güney doğrultusunda dikdörtgen bir alan üzerine kurulmuş yapı, çifte hamamlar grubundandır.

Erkekler bölümü dört eyvanlı, dört halvetli; kadınlar bölümü ise üç eyvanlı ve üç halvetli plan tipindedir. Birbirine simetrik olan bölümler kuzeyden güneye doğru soyunmalık, soğukluk, sıcaklık, su deposu ve külhan şeklinde sıralanmaktadır.

Bugün betonarme piramidal çatıyla örtülü olan erkekler bölümü soyunmalığının, orijinalinde kubbe ile örtülü olduğu eski fotoğraflarından anlaşılmaktadır. Enine dikdörtgen planlı soğukluk; ortadaki kubbe, yandakiler aynalı tonoz örtülü üç bölümden oluşmaktadır. Sıcaklığın eyvanları yarım kubbe, halvetleri tromp geçişli kubbeyle örtülüdür.

Batı cephedeki kapıyla girilen kadınlar bölümü soyunmalığı da onarımda değiştirilerek betonarme piramidal çatıyla örtülmüştür. Dikdörtgen planlı soğukluk, kubbeli iki mekandan oluşmaktadır. Sıcaklığın eyvanları yıldız tonoz, halvetleri ise tromp geçişli kubbeyle örtülmüştür. Kubbelerinde filgözlerinin yer aldığı hamam tamamen malzemeyle inşa edilmiştir

Paylaşın

Tokat: Pervane Hamamı

Pervane Hamamı; Tokat’ın Merkez İlçesi, Kabe-i Mescit Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Hamamın kesin inşa tarihi bilinmemektedir. Genel kabul; Muineddin Süleyman Pervane’nin 13.yy.da Tokat’taki yapı faaliyetleri sırasında inşa edilmiş olduğu şeklindedir. Doğu-batı doğrultusunda uzanan dört eyvanlı, dört halvetli plana sahip hamam kuzeyden Taşhan’a bitişiktir, diğer yönlerden ise caddeye bakmaktadır.

Kuzeyde kadınlar ve güneyde erkekler bölümünden oluşan çifte hamamlar grubundandır. Simetrik düzenlenmiş her iki bölümde sırasıyla soyunmalık, soğukluk, sıcaklık ve külhan bölümleri yer almaktadır. Erkekler bölümünün soyunmalık kısmı yamuk planlı, kadınlar bölümünün ise dikdörtgen planlı olup herikisi de ahşap çatıyla örtülüdür.

Soğukluk bölümleri kubbe, sıcaklık bölümlerinde merkezi kubbeli mekana açılan eyvanlar sivri beşik tonoz, halvetler kubbeyle örtülüdür. Beden duvarları moloz taşla inşa edilmiş Pervane Hamamının bugün bütün duvarları kireç harçla sıvanmıştır. Kapı ve pencere söveleriyle kemerlerde tuğla kullanılmış, döşemeler mermer kaplanmıştır

Paylaşın

Tokat: Ali Paşa Hamamı

Ali Paşa Hamamı; Tokat’ın Merkez İlçesi, Alipaşa Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Ali Paşa Külliyesinin bir parçası olan hamam, caminin doğusunda yer alır. Kitabesi bulunmayan hamamın, camiyle aynı dönemde yapıldığı kabul edilerek 1572 yılına tarihlenir. 1939 ve 1943 depremlerinde önemli derecede hasar gören yapı onarılmış ve günümüzde de hamam olarak kullanılmaktadır.

Doğu-batı doğrultulu dikdörtgen bir alan üzerine kurulmuş olan hamam, kadınlar ve erkekler bölümünden oluşan çift fonksiyonlu hamamlar grubuna girer. Dört eyvanlı ve köşe halvetli plan şemasında inşa edilmiş hamamda doğudan batıya doğru sırasıyla soyunmalık, soğukluk, sıcaklık, su deposu ve külhan bölümleri simetrik düzende yerleştirilmiştir.

Erkekler bölümünde soyunmalık, soğukluk ve sıcaklık merkezleriyle halvetler ve eyvanlar kubbeyle örtülmüştür. Tepede dışarıya şişkinlik yapacak şekilde düzenlenmiş kubbelerde filgözleri yer almaktadır. Erkekler bölümünde soğukluğun güneyindeki oda ile kadınlar bölümünün sıcaklığa açılan eyvanları aynalı tonoz, su deposu beşik tonozla örtülmüştür. Doğu cephedeki bir taçkapıyla girilen erkekler bölümünün taçkapının iki yanındaki pencereler dışında açıklığı bulunmamaktadır.

Kadınlar bölümüne kuzeydoğu köşede yer alan sade bir kapıyla girilir. Bu bölümün soyunmalığının dışarı açılan hiçbir penceresi yoktur. Tamamen düzgün kesme taş malzemeyle inşa edilmiş olan hamamın örtü sisteminde tuğla kullanılmış olup, dıştan kurşunla kaplanmıştır. Pencere kemer alınlıklarında dolgu malzeme olarak tuğla kullanılmıştır.

Paylaşın

Tokat: Behzad-ı Veli Camii

Behzad-ı Veli Camii; Tokat’ın Merkez İlçesi, Alipaşa Mahallesi, Yeni Hükümet Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

H.942 M. 1536 Şirvanlı Hoca Behzat tarafından yaptırılmıştır. Kabri Caminin Kıble tarafındadır. İlk kitabenin altında kapı lentosunun üzerinde üç kıta halindeki şiir şeklindeki kitabede caminin II. Abdulhamid döneminde halk tarafından genişletildiği yazmaktadır.

Duvarlar ve pencereler dikkatli incelendiğinde Kubbe ile örtülen kısım ile tonoz ile örtülü kısım arasında duvar örgüsünde ve tuğla pencere kemerleri arasında farklar olduğu görülmektedir. İlk defa tek kubbeli ve son cemaat yeri üç kubbe ile örtülü olarak dönemin mimari anlayışına uygun olarak inşa edilmiş olmalıdır.

Caminin ilk kapısı ve kemer şeklindeki talik hatlı kitabesi muhtemelen kubbenin oturduğu kuzey duvarı ortasında idi. Genişletme sırasında kuzey duvarı yıkılarak kubbeli alan ile tonozlu alanı birleştiren geniş bir kemer açıklığına dönüştürülmüştür. İlk kitabe barok süslemelere sahip  tonozlu alanın kuzeyindeki oldukça sade yeni kapı üzerine  taşınmıştır.

Minare bu genişletme esnasında eklenmiş olmalıdır.1950 li yıllarda  çekilen fotoğraflardan anlaşıldığı üzere ilk son cemaat yeri mermer sütunları tekrar kullanılarak yeni bir son cemaat yeri yapılmış ancak üstü düz olarak düzenlenerek içerdeki fevkani mahfil bu alanda dışarı doğru genişletilmiştir. Batı duvarında 1908 yılında meydana gelen sel sebebiyle caminin kısmen tahrip olduğu Tokat’lı Ahmet Lütfi Paşa tarafından tamir edildiği yazmaktadır.

Paylaşın

Tokat: Halef Sultan Zaviyesi

Halef Sultan Zaviyesi; Tokat’ın Merkez İlçesi, İvaz Paşa Mahallesi, Gazi Osman Paşa Bulvarı, Gazi Osman Paşa Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yapının batı cephedeki taç kapısında dört satırlık kitabe yer alır. Kitabeye göre yapı; Sultan Mesud’un ikinci saltanatı döneminde, IV. Kılıçarslan’ın kızı Huand Hatun’un hizmetinde bulunan Halef bin Süleyman tarafından H.691 (M.1291-92) yıllarında inşa ettirilmiştir. İnşa kitabesi dışında yapının taç kapısı yanında yer alan iki pencere üzerinde ayet kitabeleri bulunmaktadır.

Kuzey-güney doğrultusunda dikdörtgen planlı yapı giriş mekanı ve birimleriyle bir ana mekan ve eyvandan oluşmaktadır. Yapıya batı cephenin ortasında yer alan taçkapıyla girilmektedir. Taç kapıdan girilen doğu-batı doğrultulu dikdörtgen giriş mekanına kuzeyden tonoz örtülü dikdörtgen giriş mekanına kuzeyden tonoz örtülü dikdörtgen iki oda, güneyden birbiriyle bağlantılı kare planlı iki oda açılmaktadır.

Güneydeki odalardan birincisinin güney duvarında mihrap nişi, batı duvarında bir pencere yer alır ki, özelliklerinden buranın mescit olduğu anlaşılmaktadır. Mescit odasının güney duvarı kçşesinden bir kapıyla geçilen kare planlı ikinci odanın batı ve doğu duvarlarında birer pencere yer alır. Doğu duvardaki pencere eyvana açılmaktadır. İkinci oda türbe olarak kullanılmıştır. Kare planlı bu iki oda kubbeyle örtülüdür.

Giriş mekanın doğusundan bir kapıyla kare planlı ana mekan ve onunla bağlantılı güneyde yer alan eyvana ulaşılır. Ana mekan kubbeyle, eyvan tonozla örtülüdür. Ana mekanın kuzeyinde tonoz örtülü dikdörtgen bir mekan bulunmaktadır. Duvarlarında geniş nişlerin görüldüğü bu mekan özel kullanıma ayrılmış olmalıdır.

Yapının tüm cephelerinde altta dikdörtgen formlu pencereler, üstte mazgal pencereler yer almaktadır. Beden duvarları moloz taş yığma tekniğiyle inşa edilmiştir. Kubbeye geçişlerde, kemerlerde ve üst örtüde tuğla,köşelerde, pencere söveleri ve taçkapıda kesme taş kullanılmıştır. Süslemesi bulunmayan taçkapıda iki renkli taş düzenlemesi dikkat çekmektedir.

Paylaşın