Bu Günlük Alışkanlık Beyninizi Küçültüyor Olabilir
Yeni yayınlanan bir araştırma, düzenli olarak uzun süre televizyon izlemenin beyin sağlığı üzerinde beklenenden daha olumsuz etkiler yaratabileceğini ortaya koyuyor.
Haber Merkezi / Alzheimer’s & Dementia dergisinde yayımlanan araştırmada, yaş ortalaması 53 olan 1.700’den fazla yetişkinin verileri incelendi. Katılımcılar, kardiyovasküler sağlık ile beyin sağlığı arasındaki ilişkiyi araştıran uzun soluklu Topluluklarda Ateroskleroz Riski (ARIC) çalışmasının bir parçasıydı.
Araştırmacılar, katılımcılara boş zamanlarında ne sıklıkla televizyon izlediklerini ve iş yaşamlarında ne kadar süre oturarak vakit geçirdiklerini sordu. Yaklaşık 20 yıl sonra ise katılımcıların beyinleri manyetik rezonans (MR) görüntüleme yöntemiyle incelendi.
Araştırma sonuçlarına göre, boş zamanlarında “çok sık” televizyon izlediğini belirten kişilerin, Alzheimer hastalığının erken dönem belirtileriyle ilişkilendirilen bazı beyin bölgelerinin hacminin daha küçük olduğu görüldü.
Yoğun televizyon izleyen katılımcılarda ayrıca bilişsel gerileme ve demansla ilişkilendirilen beyaz madde hiperintensiteleri daha fazla bulundu. Bunun yanında planlama, karar verme ve yürütücü işlevlerden sorumlu frontal lob ile görsel bilgilerin işlenmesini sağlayan oksipital lobun da daha küçük olduğu tespit edildi.
Güney Kaliforniya Üniversitesi’nde doktora sonrası araştırmacı ve çalışmanın başyazarı Dr. Natan Feter, “Hareketsiz yaşam tarzı modern hayatın ayrılmaz bir parçası haline geldi. Ancak tüm hareketsiz aktiviteler aynı etkiyi yaratmıyor. Bir saat kitap okumak ile bir saat boyunca pasif şekilde televizyon izlemek arasında büyük fark var.” ifadelerini kullandı.
Televizyon Gerçekten Beyni Küçültüyor mu?
Uzmanlar, araştırmanın önemli olmakla birlikte bazı sınırlamaları bulunduğunu vurguluyor.
Bu çalışma gözlemsel bir araştırma olduğu için, televizyon izlemenin doğrudan beyin küçülmesine neden olduğunu kanıtlamıyor. Araştırma yalnızca iki durum arasında güçlü bir ilişki bulunduğunu gösteriyor.
Ayrıca araştırmanın başlangıcında katılımcıların beyin MR’ları çekilmediği için, beyin hacmindeki değişikliklerin takip sürecinde mi oluştuğu, yoksa daha önce de var olup olmadığı kesin olarak bilinmiyor.
Bununla birlikte elde edilen bulgular dikkat çekici bir noktaya işaret ediyor. Araştırmada, gününün büyük bölümünü masa başında çalışarak geçiren kişilerin frontal ve oksipital loblarının daha büyük olduğu, ayrıca beyaz madde lezyonlarının daha az görüldüğü belirlendi.
Bu durum, yalnızca uzun süre oturmanın değil, otururken yapılan faaliyetin niteliğinin de beyin sağlığı açısından önemli olduğunu gösteriyor. Uzmanlara göre çalışan kişiler oturdukları süre boyunca problem çözüyor, analiz yapıyor ve zihinsel olarak aktif kalıyor. Televizyon izleyen kişiler ise çoğunlukla bilgiyi pasif biçimde tüketiyor.
Uzmanlara Göre Olası Nedenler
Zihinsel Pasiflik
Tufts Tıp Merkezi Nöroloji Bölüm Başkanı Dr. Soma Sengupta, “Kitap okumak, yeni bir beceri öğrenmek veya problem çözmek için bilgisayar kullanmanın aksine televizyon izlemek çok az aktif zihinsel çaba gerektirir. Yıllar boyunca beynin yeterince uyarılmaması; hafıza, dikkat ve planlama ile ilgili sinir ağlarının daha az çalışmasına neden olabilir.” diyor.
Sağlıklı Alışkanlıkların Yerini Alması
Northern Westchester Hastanesi Nöroloji Bölüm Başkanı Dr. Anna Hohler, televizyon karşısında geçirilen uzun saatlerin; egzersiz, okuma, sosyal etkileşim ve problem çözme gibi beyin sağlığını destekleyen etkinliklerden zaman çaldığını belirtiyor.
Diğer Sağlıksız Alışkanlıklarla Birlikte Görülmesi
Dr. Feter’e göre yoğun televizyon izleme alışkanlığı; hareketsizlik, sağlıksız beslenme, yetersiz fiziksel aktivite ve kötü uyku düzeni gibi beyin sağlığını olumsuz etkileyen yaşam alışkanlıklarıyla da yakından ilişkili.
Erken Belirtilerin Sonucu Olabilir
Dr. Sengupta, henüz teşhis edilmemiş hafif bilişsel gerileme yaşayan bazı kişilerin yıllar öncesinden daha pasif aktivitelere yönelmiş olabileceğini de hatırlatıyor.
Lenox Hill Hastanesi Beyin Cerrahı Dr. Randy D’Amico ise, “Bu çalışma televizyonu tek başına suçlu ilan etmiyor. Asıl önemli olan, hareketsiz geçirilen zamanın nasıl değerlendirildiğidir.” değerlendirmesinde bulunuyor.
Televizyon İzlerken Beyninizi Daha Aktif Tutabilirsiniz
Araştırmada program türleri arasında ayrım yapılmasa da uzmanlar, bazı içeriklerin zihinsel açıdan daha fazla uyarıcı olabileceğini belirtiyor.
Bunlar arasında:
Yeni bilgiler öğreten belgeseller,
Karmaşık olay örgüsüne sahip polisiye, gizem ve drama dizileri,
Eğitim ve bilim programları yer alıyor.
İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Kang Hsu, “İzlediğiniz içerik sizi düşünmeye, tahmin yürütmeye ve olayları analiz etmeye yöneltiyorsa televizyon izlemek tamamen pasif bir etkinlik olmaktan çıkabilir.” diyor.
Dr. Anna Hohler ise altyazı kullanmanın okuma becerisini de devreye sokarak beyni daha fazla çalıştırabileceğini ifade ediyor.
Bununla birlikte uzmanlar, yalnızca kaliteli içerik seçmenin yeterli olmadığını vurguluyor. Asıl önemli olan, ekran başında geçirilen sürenin dengeli olması ve zihinsel ile fiziksel açıdan aktif bir yaşam tarzının sürdürülmesi.
Beyin Sağlığınızı Korumak İçin Öneriler
Uzun televizyon maratonları yerine düzenli aralıklarla mola verin.
Televizyon izlerken yürüyüş bandı, sabit bisiklet veya esneme hareketleri gibi hafif egzersizler yapın.
İzlediğiniz programları aile üyeleri veya arkadaşlarınızla birlikte değerlendirerek sosyal etkileşimi artırın.
Gün içinde kitap okumaya, yeni beceriler öğrenmeye ve zihni aktif tutan etkinliklere zaman ayırın.
Dr. Randy D’Amico, televizyonun tek başına zararlı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek şu ifadeleri kullanıyor:
“Önemli olan televizyonun neyin yerini aldığıdır. Eğer saatlerce ekran karşısında pasif şekilde oturmak; egzersiz, öğrenme, sosyal ilişkiler veya kaliteli uykudan çalıyorsa, asıl risk burada başlar. Sağlıklı bir beyin, aktif ve katılımcı bir yaşam tarzıyla mümkündür.”
