Şeyh Habil Camii; Samsun’un Çarşamba İlçesi, Yaycılar Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Köye kadar araçla, köyden sonra yürüyüşle ulaşılabilmektedir.
Cami günümüze ulaşan ender ahşap mimari eserlerdendir. Caminin yakınındaki mezarlık içinde camiye ismini veren Şeyh Habil’in mezarı bulunmaktadır. Yapının yapım tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber Göğceli Cami ile yaklaşık aynı tarihlerde yapıldığı tahmin edilmektedir.
Yabancı bilim adamlarına göre yapı 1211 yılında yaptırılmıştır. Cuma cami olarak uzun yıllar kullanılan yapı kısmen terk edilmiş durumdadır. Dikdörtgen planlı caminin beden duvarları meşe ve karaağaç cinsi boydan boya geçme ahşap malzemeden yapılmıştır.
Yığma tekniği kullanılan camide ahşap perdeler köşelerde Göğceli’de olduğu gibi kurtboğazı geçme yöntemiyle birbirine bağlanmıştır. Yapı taşlar üzerine oturtulmuş büyük kütükler yardımıyla yerden yaklaşık 70-80 cm kadar kaldırılmıştır.
Caminin giriş kapısı üzerinde sonradan yazıldığı düşünülen hicri 1115, 1228, 1240, 1267 tarihleri okunmuştur. Bu tarihler miladi 1619, 1812, 1824, 1851 yıllarına denk gelmekte ise de bu tarihlerin onarım tarihleri olduğu düşünülmektedir.
