İran’daki savaş yalnızca şehirleri ve altyapıyı değil, havayı, suyu ve ekosistemleri de hedef alıyor. Petrol tesislerinin bombalanması, “siyah yağmur”, toksik duman ve artan karbon salımları, savaşın çevreye bıraktığı uzun vadeli ve görünmez maliyetleri ortaya koyuyor.

Haber Merkezi / Savaşların bilançosu çoğu zaman ölü sayıları, yıkılan şehirler ve ekonomik kayıplarla ölçülür. Oysa her savaşın daha sessiz bir cephesi vardır: doğa. İran’da süren çatışmalar, yalnızca askeri ve siyasi dengeleri değil, bölgenin çevresel geleceğini de tehdit eden ağır bir ekolojik tahribat yaratıyor.

Son haftalarda İran’ın petrol depoları ve enerji altyapısına yönelik saldırılar, gökyüzünü kilometrelerce uzaktan görülebilen siyah duman bulutlarıyla kapladı. Bu yangınlardan yükselen kurum ve kimyasal parçacıklar atmosfere karışarak “siyah yağmur” olarak adlandırılan kirli yağışlara yol açtı. Uzmanlara göre bu yağışlar, havadaki is, kül ve petrol türevlerinin yağmurla birleşmesi sonucu oluşuyor ve solunum yolu hastalıklarından kanser riskine kadar uzanan ciddi sağlık tehlikeleri barındırıyor.

Tahribatın boyutu yalnızca hava kirliliğiyle sınırlı değil. Petrol tesislerinin bombalanması ve yanması, atmosfere büyük miktarda karbon dioksit, metan ve diğer sera gazlarının salınmasına yol açıyor. Bu durum, savaşın küresel iklim krizini de derinleştirdiğini gösteriyor. Araştırmalar, büyük savaşların atmosfere saldığı karbon miktarının bazı ülkelerin yıllık emisyonlarına eşdeğer olabildiğini ortaya koyuyor.

Savaşın çevresel maliyeti çoğu zaman yıllar sonra ortaya çıkar. Bombardımanların yarattığı yıkım, büyük miktarda “yıkım tozu” ve kimyasal kalıntı üretir. Bu parçacıklar rüzgârla yeniden havaya karışarak uzun süreli hava kirliliği dalgaları yaratabilir. Özellikle zaten ciddi hava kirliliği sorunu yaşayan Tahran gibi şehirlerde bu durum çevresel krizi daha da derinleştiriyor.

Dahası, çatışmalar sadece karada değil, denizlerde de ekolojik riskler doğuruyor. Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı çevresinde artan askeri faaliyetler ve saldırılar, petrol sızıntıları ve deniz kirliliği riskini büyütüyor. Bu bölge, dünyanın en hassas deniz ekosistemlerinden biri ve küresel enerji taşımacılığının da merkezlerinden biri. Olası bir büyük petrol sızıntısı yalnızca İran’ı değil, tüm Körfez ekosistemini etkileyebilir.

Uzmanlar, bugüne kadar İran ve çevresinde çevresel risk taşıyan yüzlerce saldırı ve olayın kaydedildiğini belirtiyor. Hedef alınan noktalar arasında hava üsleri, petrol tesisleri ve askeri depolar gibi çevre açısından hassas alanlar bulunuyor. Bu tür tesislerin vurulması, zehirli kimyasalların yayılması ve uzun süreli toprak-su kirliliği riskini artırıyor.

Savaşın çevresel boyutu çoğu zaman siyasi tartışmaların gölgesinde kalır. Ancak doğa, savaş bittikten sonra bile bu yükü taşımaya devam eder. Kirlenen yeraltı suları, zehirli topraklar ve atmosfere karışan karbon yıllarca hatta on yıllarca etkisini sürdürebilir.

İran’daki savaş bize bir kez daha hatırlatıyor: Savaşlar sadece ülkeleri değil, gezegeni de yaralar. Ve doğanın ödediği bedel çoğu zaman tarihin en geç fark edilen faturasıdır.