Şanlıurfa: Attar Pazarı Camii

Attar Pazarı Camii; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Pınarbaşı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Pazar Camii olarak bilinen yapı Haşimiye Meydanı’ndadır. Adını çarşı girişinde bulunan Attar Pazarı’ndan almıştır. Oysa yapının asıl ismi Tarihli Camii ve Hoca Ahmed Camii’dir. Yazılı kaynaklarda yapının Urfa’nın eski camilerinden biri olduğu belirtilse de, inşa tarihini veren kitabe tespit edilememiştir.

Mevcut yapıda altı adet kitabe bulunmaktadır. Caminin mimber girişi üzerindeki kitabede hicri 1275 (Miladi 1858) tarihi okunup mimberin camiyi dar ettiği, bu yüzden duvar içinde asılı, bir mimber yapıldığı belirtilmektedir.

Caminin güney tarafındaki penceredeki hicri 1280 (1863) tarihli kitabede hayır sahiplerinin bu pencereyi açtıkları ve açılan bu iki pencere ile cami içinin ferah olduğu belirtilmektedir. Cami içinde doğu duvarı üzerinde bulunan onarım kitabesinde, ebcet hesabı ile Hicri 1376 (1956-1957) tarihi çıkmaktadır.

Caminin eyvanı üzerindeki kitabede; Hicri 1291 (miladi 1874) tarihinde bu eyvanın yeniden tamir edildiği belirtilmektedir. Eyvanın doğusunda yazlık mihrabın üzerindeki kitabede; Ferdizâde Ahmed Efendi’nin bu mihrabı Hicri 1250 (miladi 1834) de yaptırdığı yazılıdır. Attar Pazarı Camii minaresinin ışık pencereleri üzerinde her dört tarafta “Lâilâhe illallah Muhammedün Resulullah” kelime-i tevhidi yazılıdır.

Paylaşın

Şanlıurfa: Mevlevihane Camii

Mevlevihane Cami; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Kurtuluş Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Haşimiye Meydanı’nın doğusunda bulunan yapı, 18. Yüzyılda Urfalı Mevleviler için, Mevlevihane olarak inşa edilmiştir. Tekkelerin kapatılmasından sonra yapı, cami olarak ibadete açılmıştır.

Yapı, Vakıflar Genel Müdürlüğünce restore edilmiştir. Cami kare planlı ve üzeri tek kubbe ile örtülüdür.

Yapının batı cephesine bitişik olan çarşı, daha önce kasaplar çarşısı iken yapılan kamulaştırma çalışmalarından sonra hediyelik eşyaların satıldığı bir çarşıya dönüştürülmüştür.

Paylaşın

Şanlıurfa: Kıbrıs Mescidi

Kıbrıs Mescidi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Camikebir Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Ellisekiz Meydanı (Hoşgörü Meydanı)’na giden sokağın girişindedir. İnşa kitabesi bulunmayan mescidin adına 1920 (hicri 1339) tarihli bir vakfiyede rastlanmaktadır.

Burada yapı için “Hacı Mihman Mescidi, nam-ı diğer Kıbrıs Mescidi” ifadeleri kullanılmıştır. Buna göre; 1523’e ait kayıtlarda “Mescid-i Hacı Mihman” olarak geçen yapının bu yapı olduğu tahmin edilmektedir.

Yapı Cumhuriyet(1923) sonrası yenilenmiştir. Bu yenileme sırasında son cemaat yeri betonlaşmıştır. Avlunun batısındaki odaların eskiden tekke olarak kullanıldığı söylenilmektedir.

Paylaşın

Şanlıurfa: Dabakhane Camii

Dabakhane Camii; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Bamyasuyu Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Cami, Hanlar bölgesinde, Kelleçi Çayı civarında yer alır. Batı kapısı kitâbesinde; Sultan 2.Selim zamanında 1568 (hicri 975) tarihinde yaptırılmış olduğu yazılıdır. Yaptıranı belli olmasa da Behram Paşa olduğu tahmin edilmektedir. Yapı mihraba paralel üç kubbe ile örtülüdür.

Giriş kapısı üzerinde mükebbire (avluya imamın sesini duyurmak amacıyla yapılan mimari bölüm) vardır ki bu özelliği ile Urfa camilerindeki tek örnektir.

Kuzeybatıda yer alan minare, süsleme olarak yedi katlıdır. Cami, 1759 (Hicri 1173) Muhammed Bihsevi Ağa, 1603-1617 arasında hüküm süren Sultan 1. Ahmed döneminde Abdullah oğlu Ramazan Ağa, 1887 (hicri 1305)’de ismi belirlenemeyen bir kişi, tarihsiz bir kitabeye göre Hüseyin Namdar oğlu Seyyid Muhammed tarafından onarılmıştır.

Bunların dışında avludaki mezarında kitabesi bulunmaktadır. Mezar kitabesi 4 satır olup ilk 3 satırı tahrip olmuştur. Yalnızca, 1.satırda Behram Paşa ismi okunmaktadır. 4. satırdaki hicri 970 (M 1562) tarihinden yola çıkılarak, Gümrük Hanı’nın da bu tarihlerde yapıldığı göz önüne alınırsa Behram Paşa’nın yapının banisi olması muhtemel görünmektedir.

Paylaşın

Şanlıurfa: Eski Ömeriye Camii

Eski Ömeriye Camii; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Gümüşkuşak Mahallesi, Alpan Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Cami, Tütüncü Pazarı’ndadır. Yapının, dört kitabesi vardır. Dış kapının üzerindeki kitabesine göre Halife Hz. Ömer’in (r.a) (634–644) hilafeti zamanında yaptırıldığı belirtilmiştir.

Son cemaat yerindeki tamir kitâbesine göre; yapı 1301 (hicri 701) tarihinde Ahmed Hacı Durmuş Siraceddin oğlu Ustad Muhammed Ağa tarafından tamir edilmiştir.

Cami bahçesinde yerde bulunan bir taşın üzerinde bulunan kitabesinde caminin Ali Beğin oğlu Hacı Firuz Beğ tarafından 1772 (hicri 1186)’de tamir ettirdiği belirtilmektedir.

Ömeriye Camii avlusu son cemaat yerinin sağ penceresindeki kitabesine göre; Osmanlı padişahlarından Sultan Reşad’ın (1909-1918) devrinde 1911 (hicri 1330) onarım görmüştür.

Ömeriye Camii iç kapının doğu tarafındaki kitabesinde yine 1330 hicri tarihi okunmaktadır. Kitabe, Urfalı Hattat Behçet Arabi tarafından yazılmıştır.

Paylaşın

Şanlıurfa: Narıncı Camii

Narıncı Camii; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Göller Mahallesi, Akarbaşı Mevkii’nde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Narıncı Camii’nin inşa tarihi kesin olarak bilinmiyor. Ancak, 1523’ten önce Akkoyunlular döneminde yapılmış olabileceği tahmin ediliyor.

Eyvan duvarı üzerindeki kitabesine göre buradaki harap yapı, Hafız-ı Kur’an Müşir Paşa tarafından, Rakka’ya kaymakam olan Muhammed (Miri) Paşa’nın desteğiyle yıkılır. Ardından cami yeniden yaptırılmıştır.

Kitabeyi Şair Sakıb yazmıştır. Son mısrada tamir tarihi olarak 1839 (hicri 1255) yılı görülmektedir. Çeşitli devirlerde tamir gören cami en son 1996 yılında Şanlıurfa Valiliği tarafından restore edilmiş. Minare ve avlu kapıları da bu restorasyonda yenilenmiş.

Paylaşın

Şanlıurfa: Hasan Padişah Camii

Hasan Padişah Camii; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Göller Mahallesi, Balıklıgöl civarında, Akarbaşı Mevkii’nde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Urfa Salnamesine göre; Hasan Padişah Camii, 15.yy’in ikinci yarısında, Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan tarafından yaptırılmıştır.

Aynı salnameye göre yapı, 14.yy’ye tarihlenen Tok Temur Mescidi’ne bitişik olarak inşa edilmiştir. Hasan Padişah Camii, kitabelere göre; 1574’te Osmanlı Sultanı Selim Han döneminde, Şeyh Abdulkadir oğlu Hacı Yakub tarafından onartılmıştır.

Yapı daha sonra; 1575, 1585, 1796, 1859 yıllarında tekrar onarım görmüştür. Avlunun kuzeyinde tek şerefeli bir minaresi mevcuttur. Halil ür-Rahman Gölü’nden gelen su, bu caminin avlusundan geçmektedir.

Paylaşın

Şanlıurfa: Mevlid-i Halil Camii ve Mağarası

Mevlid-i Halil Camii ve Mağarası; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Göller Mahallesi, Balıklı Göl Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Mevlid-i Halil Camii, Dergâh Platosu içerisinde, Balıklıgöl civarında yer alır. Mevlid, “kutlu doğum” demektir. Hz. İbrahim Peygamberin yanı başındaki mağarada doğduğuna inanıldığından, camiye Mevlid-i Halil Camii adı verilmiştir. Mevcut kaynaklara göre yapı beş büyük evre geçirmiştir.

İlk olarak Seleukoslar Dönemi’nde alana bir tapınak yapılır. Yahudilik döneminde aynı alanda bir havranın varlığından bahsedilir. Hristiyanlığın ilk dönemlerinde, MS 150 yılında, aynı alana Hıristiyanlar Kilisesi adında bir kilise inşa edilir. Bizans Dönemi’nde bu alana Urfa Ayasofyası yapılır. Son olarak; Osmanlı döneminde 1523 yılında Muhammed Salih Paşa tarafından aynı alana cami inşa edilmiştir.

Dikdörtgen bir plana sahip olan Mevlid-i Halil Camii, mağara ile arasındaki duvar üzerine camiye dönüştürülürken küçük bir minare yapılmıştır. Ayrıca caminin güneydoğusuna ve kuzeybatı köşesine de iki minare daha eklenmiştir.

Kitabelerine göre cami; Muhammed Mes’ud (1816) ve Mahmut oğlu Mahmut (1852) tarafından onarılmış; cami avlusuna Urfalı Ahmet Bican Paşa (1855) ve Derviş Musa tarafından (1887) odalar eklenmiştir. Mevlid-i Halil Camii son olarak Urfalı Mutasavvuf Şeyh Müslüm Hafız başkanlığında halkın desteğiyle 1951 yılında restore edilmiştir. Halk tarafından Mevlid-i Halil Mağarası’ndan çıkan suyun zemzemden sonra en şifalı su olduğu kabul edilmektedir.

Paylaşın

Şanlıurfa: Rızvaniye Camii

Rızvaniye Camii; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Bıçakçı Mahallesi, Balıklı Göl Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Halil ür-Rahman Gölü’nün (Balıklıgöl) kuzey kenarında bulunan cami, 1736 (Hicri.1149) yılında Rakka Valisi Rıdvan Ahmet Paşa tarafından yaptırılmıştır.

Mihraba paralel ve üç kubbeli olarak inşa edilmiştir. Caminin doğusunda tek şerefeli bir minare yer alır. Harim giriş kapısı iki renkli malzeme kullanılarak yapılmıştır. Harim kısmı (ana ibadet mekânı) her yönden açılan pencereleri ile oldukça aydınlıktır.

Süsleme olarak yapının en ilginç kısmı, giriş kapısıdır. Ahşap kapı, çivi kullanılmadan geçme ve kakma tekniğiyle yapılmıştır. Kapı üzerinde zengin bitkisel ve geometrik desenler bulunmaktadır. Medrese cami avlusunun kuzeyinde yer almaktadır.

Paylaşın

Şanlıurfa: Halil Ür-Rahman (Döşeme) Camii

Halil Ür-Rahman (Döşeme) Camii; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Bıçakçı Mahallesi, Balıklı Göl Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Cami, Halil ür-Rahman Gölü’nün (Balıklıgöl) yanında yer almaktadır. Cami halk arasında “Döşeme Camisi” olarak da isimlendirilmektedir. 504 tarihinde Rahip Urbisyus tarafından Hz. İsa Peygamber’in annesi Hz. Meryem adına bir kilise inşa ettirilmiştir.

Meryem Ana Kilisesi olarak kayıtlara geçen bu kilise, Abbasi Halifesi Me’mun döneminde (813-833), camiye dönüştürülmüştür. Minare, Selahattin Eyyubi’nin yeğeni El Melik’ül Eşref Muzafferüddin Musa tarafından 1211–1212 yıllarında onarılmıştır.

Yapı, Kanuni Sultan Süleyman (1520-1566) döneminde restore edilmiştir. 1810 yılında yapı kapsamlı bir onarım görmüştür. Evliya Çelebi, Seyahatnamesi’nde bu camiden “İbrahim Halil Tekkesi” olarak bahsetmektedir.

Paylaşın