İşsizlik Fonu, Patronlara Destek Fonuna Dönüştü

Resmi Gazete’de yayımlanan karar ile, İşsizlik Sigortası Fonu gelirlerinden belirli amaçlarla yapılacak harcamalara ayrılan pay artırıldı. Halihazırda yüzde 30 olan oran yüzde 50’ye çıkarıldı.

Haber Merkezi / Ekonomist İnan Mutlu, fonun işsizler dışında birçok alana kaynak aktarımı için kullanıldığını belirterek, 2025 yılına dair yeni düzenlemenin bu durumu pekiştirdiğine dikkat çekti.

AK Parti Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla yayımlanan Resmi Gazete’de yayımlanan karar ile, İşsizlik Sigortası Fonu gelirlerinden belirli amaçlarla yapılacak harcamalara ayrılan pay artırıldı.

Halihazırda yüzde 30 olan oranı yüzde 50’ye çıkarıldı. Karar, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun 48. maddesinin yedinci fıkrası doğrultusunda alındı. Söz konusu fıkraya göre fon gelirlerinin bir kısmı yalnızca işsizlik ödeneği değil; aynı zamanda kısa çalışma ödeneği, nakdi ücret desteği, işbaşı eğitim programları gibi çeşitli istihdam destekleri için kullanılabiliyor.

Kanunun “İşsizlik sigortasına ilişkin genel hükümler” başlıklı 48. Maddesi şöyle: “Fonun bir önceki yıl prim gelirlerinin % 30’u; işgücünün istihdam edilebilirliğini artırmak, çalışanların vasıflarını yükselterek işsizlik riskini azaltmak ve teknolojik gelişmeler nedeniyle işsiz kalması beklenenlerin başka alanlara yönlendirilmesini sağlamak, istihdamı artırıcı ve koruyucu tedbirler almak ve uygulamak, işe yerleştirme ve danışmanlık hizmetleri temin etmek, işgücü piyasası araştırma ve planlama çalışmaları yapmak ve Fondan ödenmek üzere vize edilmiş sözleşmeli personel pozisyonlarında çalışanlar ile bunlardan ilgili mevzuatına göre Kurum kadrolarına atanan ve Kurumda çalışmaya devam eden personelin mali ve sosyal haklarına ilişkin ödemeleri gerçekleştirmek amacıyla kullanılabilir. Bu oranı % 50’ye kadar çıkarmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.”

Ekonomist İnan Mutlu, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı paylaşımda düzenlemeye yönelik eleştirilerde bulundu. Mutlu açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

“İşsizlik Sigortası Fonu da iyice arpalığa döndü. İşsizler dışında her şeye kullanılmaya devam ediyor. İlk 5 ayda işsizlik maaşına başvuranların sadece yüzde 48’i ödeme alabildi. İşsizlere ödeme şartları genişletileceğine bakın ne yapıyorlar…”

İşsizlik Sigortası Fonu’ndan yapılan harcamalar ve işsizlik maaşı ödemelerine dair tartışmalar daha önce de kamuoyunun gündemine gelmişti. Yeni düzenleme ile birlikte, fonun hangi alanlara ve ne ölçüde aktarım yaptığı konusu yeniden değerlendirme konusu haline geldi.

Paylaşın

2021 Yılında İşsizlik Fonu, 12 Milyar Lira Açık Verdi

İşsizlik Fonu’nda 2021 yılı denetimlerine göre, geçmiş yıllarla birlikte ortaya çıkan “olumsuz faaliyet sonucu” 28 milyar 975 milyon TL’lik açık çıktı. Bilanço tablosuna göre, 662 milyon TL’lik faaliyet borcuna sahip fon, sadece geçen yıl 12 milyar TL’lik olumsuz faaliyet sonucuna imza attı. Bu tutar, günlük 33 milyon TL’lik açığa denk geliyor.

Sayıştay’ın Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) ve bağlı birimi İşsizlik Sigortası Fonu hakkında hazırladığı denetim raporu, AKP’nin ekonomi politikalarını bir kez daha gözler önüne serdi. İktidarın patronlar için kullanmayı tercih ettiği İşsizlik Fonu’nda 2021 yılı denetimlerine göre, geçmiş yıllarla birlikte ortaya çıkan “olumsuz faaliyet sonucu” 28 milyar 975 milyon TL’lik açık çıktı. Bilanço tablosuna göre, 662 milyon TL’lik faaliyet borcuna sahip fon, sadece geçen yıl 12 milyar TL’lik olumsuz faaliyet sonucuna imza attı. Bu tutar, günlük 33 milyon TL’lik açığa denk geliyor.

Rapora göre, İşsizlik Fonu’ndan geçen yıl “mal ve hizmet alımı” adı altında bir milyar 302 milyon TL’lik harcama yapıldı. 300 milyon TL’lik alacağını tek kalemde silen fonda, 58 milyar 932 milyon TL’lik de cari transfer gideri ortaya çıktı. Bir yılda kurum kasasından yapılan harcama, 60 milyar TL’yi geride bıraktı.

Bilgi paylaşımı yok

BirGün’den Hüseyin Şimşek’in haberine göre; denetimler sonucunda, İşsizlik Sigortası Fonu’nun bankalar aracılığıyla tahsil edilen borçlar konusunda entegrasyon sisteminin olmadığı ve kimi zaman kimin borcunun ödendiğinin bile tespit edilemediği ortaya çıktı.

Raporda, konuyla ilgili, “Emanetler hesabı üzerinde yapılan incelemelerde, alt hesaplarda yer alan emanetlerin, fon hesaplarına tahsilatı gerçekleşmiş ancak kişi ve konusu bakımından bilgi eksikliği, uyumsuzluğu, dolayısıyla alacaklarda kayıtlı tutarlar ile eşleştirilmesi yapılamayan tutarların oluştuğu anlaşılmıştır. Fon hesaplarına aktarılan tutarlar ile kurum alacakları arasındaki eşleştirmenin ödemeye ilişkin banka dekontu üzerinden yürütülmeye çalışıldığı ve bunun bilhassa il müdürlükleri üzerinde ilave iş yükü oluşturduğu, fon alacaklarına ilişkin dijital işletim sisteminin tahsilata aracılık yapan bankalar ile entegrasyonu bulunmadığından, borçlusunun açık kimliğini ve ödeme konusunu içermeyen tahsilatların bulunabildiği anlaşılmıştır” ifadeleri kullanıldı.

İŞKUR’un gideri 8 milyar TL’yi aştı

Raporda, İŞKUR’un tartışmalı harcamalarına da yer verildi. Fondan bağımsız harcamalara imza atan İŞKUR, 2021 yılında 8 milyar 19 milyon TL’lik gider kalemine imza attı. İŞKUR, geçen yıl 41 milyon TL’lik amortisman giderine ve 11 milyon TL’lik malzeme giderine imza attı. İŞKUR, 2021’de 37 milyon TL’lik alacağını sildi. Kurumda; 167 milyon 469 bin TL de “proje kapsamında cari gider” olarak kayıtlarda yer aldı. İŞKUR’un geçmiş dönemlerle birlikte “olumsuz faaliyet sonucu” ise 26 milyar TL oldu.

12 milyon TL’lik hesap hatası

Sayıştay denetimlerine göre, İŞKUR’da çok sayıda idari kusur da tespit edildi. Bu tespitlerden ilki, 12 milyon TL’lik hesap hatası oldu. Raporda, kurum muhasebe kayıtları ile mali tabloları arasında farklılıklar bulunduğu ve il müdürlükleri hizmet binaları için yapılan 12 milyon TL tutarındaki giderlerin yanlış hesapta izlendiği ifade edildi.

Raporda, Hazine arazisi üzerine inşa edilen ve İŞKUR’un kullanımında olan binalarla ilgili de önemli tespite yer verildi. Denetçiler, kuruma arsa vasfıyla tahsis edilen Hazine taşınmazları üzerine yapılan binaların kurum mali tablolarında yer almadığını tespit etti.

Ayrıca kurumun mülkiyetinde, yönetiminde ve kullanımında bulunan bazı taşınmazların da mevcut kullanım şekli ile tapu kayıtlarının birbirinden farklı olduğu görüldü.

Paylaşın

İşsizlik Fonu: Patronlar, İşsizlerden 2 Kat Daha Fazla Destek Aldı

İşsizlik Fonu’ndan yılın ilk yarısında işsizlere 5,8 milyar TL, patronlara ise 11,4 milyar TL ödeme yapıldı. CHP’li Veli Ağbaba da yüksek işsizlik oranlarına dikkat çekerken, fondan yararlanan işçi sayısının yarım milyona dahi ulaşmadığını belirtti.

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkan Yardımcısı ve Malatya Milletvekili Veli Ağbaba, İşsizlik Sigorta Fonu’ndan yılın ilk yarısında patronların işsizlerden 2 katı oranında daha fazla destek aldığını belirtti. Ağbaba, “Fon, işsizlerden çok işverene çalışan bir yapıya bürünmüş durumda. Ekonomik krizde dahi temel görevi işsizlere destek olmak olan fondan her 100 işçiden 89’u fondan yararlanamıyor. Yılın ilk 6 ayında fondan aslan payını yine işverenlerin aldığı görülüyor” dedi.

İşsizlik Sigortası Fonu’ndan geçmiş dönem ödemeleri süren işsizlerle birlikte haziran ayında ödeme yapılan işsiz sayısının 430 bin olarak açıklandığını anımsatan Ağbaba, “Türkiye’de dar tanımlı işsizliğin 3,8 milyon, geniş tanımlı işsizliğin 8,4 milyona dayanmış olmasına rağmen fondan yararlanan işçi sayısı yarım milyon bile değil” diye konuştu.

Patronlara 11,4 milyar lira

Bu yılın ilk yarısında fondan işsizlere 5,8 milyar TL, işverenlere teşvik ve destek ödemeleri adı altında 11,4 milyar TL ödeme yapıldığını da anımsatan Ağbaba, iktidarı halktan yana bütçe kullanımına davet etti ve “Şartlar, işsizler, fondan yararlanmasın diye oluşturulmuş” ifadelerini kullandı.

“Türkiye’de işsizlik ödeneğinden yararlanabilme koşullarına baktığımızda ‘İşsizler fondan nasıl daha fazla yararlanabilir?’ mantığından çok, ‘Nasıl daha az yararlanabilir?’ mantığının işlediğini görüyoruz” diyen Ağababa, “İşsizlik ödeneğinden yararlanmak için iş sözleşmesinin sona ermesinden önceki son 120 gün iş sözleşmesine tabi olmak ve iş sözleşmesinin feshinden önceki son 3 yıl içinde en az 600 gün süre ile işsizlik sigortası primi ödemiş olmak gerekiyor. Şartlar o kadar ağır ki her 100 işsizin 89’u kendi fonundan yararlanamıyor. Ayrıca temmuz ayı itibarıyla en düşük işsizlik ödeneği 2 bin 588 liraya, en yüksek işsizlik ödeneği ise 5 bin 176 liraya yükseldi. Bu da yeniden açlık ve sefalettir. Zor durumdaki işsize bir de fon darbesidir” ifadelerini kullandı.

Fon harcamaları

Fon kapsamında harcanan rakamlar şöyle:

İşsizlik ödeneği: 5 Milyar 802 Milyon TL

Teşvik ve destek ödemeleri: 11 milyar 373 Milyon TL

Aktif iş gücü ödemeleri: 2 Milyar 81 Milyon TL

İşbaşı eğitim ödemeleri: 4 milyar 39 Milyon TL

Paylaşın

İşverene 100 TL’lik Asgari Ücret Desteği İşsizlik Fonu’ndan Karşılanacak

İşverene asgari ücret desteğin koşulları belli oldu. Yeni asgari ücret ile birlikte işverene verileceği açıklanan 100 liralık desteğin, İşsizlik Fonu’ndan karşılanacağı ortaya çıktı.

Genel ücret haline gelen asgari ücretin enflasyon karşısında ezilmesiyle birlikte belirlenen yeni tutar da açlık sınırının altında kaldı ve 5 bin 500 lira olarak belirlendi.

2022 yılı için belirlenen asgari ücrete temmuz ayından itibaren geçerli olmak üzere yüzde 30 zam yapılmasına ilişkin kararın yürürlüğe girmesinin ardından, patronlara verileceği belirtilen 100 liralık desteğin koşulları da torba yasaya eklenen bir madde ile belirlendi.

Buna göre 2022 yılı Temmuz-Aralık döneminde günlük 3,33 liralık tutar, Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) ödenecek primden mahsup edilecek ve bedel İşsizlik Sigortası Fonu’ndan karşılanacak.

Koşullar

Dünya’da Hüseyin Gökçe’nin haberine göre, asgari ücret desteği prime esas günlük kazancı 179 lira (aylık 5 bin 370 lira) ve altında bildirilen sigortalılar için toplam prim ödeme gün sayısını geçmeyecek şekilde hesaplanacak. Toplu sözleşmeye dahil (sendikalı) iş yerlerinde ise bu sınır günlük 358 lira olarak hesaplanacak.

Bu durumdakilerden ilgili koşulları yerine getirmek şartıyla, yılbaşına kadar günlük 3,33 liralık tutar, SGK’ye ödenecek sigorta primlerinden mahsup edilecek. 2022 yılında kurulan iş yerlerinde ise toplam prim ödeme gün sayısına göre destek sağlanacak.

İş yerlerinin 2022 yılı Temmuz-Aralık ayları arasında çalışan sayısı geçen yılın aynı ayına göre azalma olması halinde, azalan aylar için 100 liralık işveren desteğinden yararlanılamayacak.

Fondan yararlanmak amacıyla muvazaalı işlem tesis ettiği anlaşılan veya sigortalıların prime esas kazançlarını 2022 yılı Temmuz-Aralık ayları/dönemi için kuruma bildirmediği veya eksik bildirdiği tespit edilen iş yerlerine sağlanan destek, gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte geri alınacak.

Paylaşın