Batman: Süryani Kilisesi

Süryani Kilisesi; Batman’ın Hasankeyf İlçesi, Süryani Mevkii sınırları içerisinde yer almaktadır. Hasankeyf İlçe Merkezi’ne yaklaşık 1.5 km mesafededir.

Dicle Nehri’nin kuzeyinde bulunan Süryani Yerleşim Alanı olarak adlandırılan alanının kuzeyinde, 2011 döneminde Prof. Dr. Abdüsselam Uulçam başkanlığında gerçekleştirilen kazı çalışmalarıyla bir kilise ile güneyinde bir mezarlık alanı açığa çıkarılmıştır.

Köyün kuzeyinde yüksek bir arazi üzerine inşa edilen, doğu- batı doğrultusunda uzanan kilise, tek neften oluşan küçük bir şapel niteliğindedir.

Tonoz örtüsü ve duvarlarının büyük bir kısmı yıkılmış vaziyettedir. Kilisenin etrafında birkaç mezar ile bir su kuyusu yer almaktadır. Avlu duvarları tamamen ortadan kaldırılmış, yeri tarım arazisine dönüştürülmüştür.

Paylaşın

Batman: Şabık Kilisesi

Şabık Kilisesi; Batman’ın Hasankeyf İlçesi, Şabık Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kayaya oyularak yapılmış Şabık Kilisesi’nin IV-V. yüzyıllara ait olduğu tahmin edilmektedir. İslam hakimiyeti döneminde de Hıristiyanlarca kullanılmaya devam edilmiş olmalıdır.

İki bölümden oluşan kilise, kuzey-güney doğrultuda dikdörtgen plandadır. Ana mekanı, 3.75 m x 3.90 m ölçülerinde kare planlıdır.

Batı yönünde bulunan yuvarlak kemerli girişi büyük oranda tahrip olmuştur. Apsisle birlikte birbiriyle paralel üç nişi bulunmaktadır. Apsis nişi, 2.65 m x 3.45 m ölçülerinde olup 0.87 m derinliğe sahiptir.

Ana mekanın kuzeyinde, 2.20 m x 2.90 m ölçülerinde ikinci mekan yer alır. Apsis nişinde, kayaya kazınmış büyük bir haç işareti dışında herhangi bir mimari süslemeye rastlanmamıştır.

Paylaşın

Batman: Yamanlar Kilisesi

Yamanlar Kilisesi; Batman’ın Gercüş İlçesi, Yamanlar Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yamanlar Köyü, Batman İl Merkezinin kuş uçumu 49 km güneydoğusunda, Gercüş İlçe Merkezinin ise 7 km güneydoğusunda yer almaktadır.

11.70 m x 15.30 m ölçülerindeki kilise, doğu-batı doğrultusunda dikdörtgen planlıdır. Kilise, ibadet mekânı, atrium ve pastaforium (kiliselerde apsisin kuzey ve güney yanlarında bulunan ve kutsal eşyalar bulunan küçük odalar) hücresinden oluşmaktadır.

Atrium, dikdörtgen planlıdır ve atriuma giriş, dikdörtgen formlu, narteksten sağlanmaktadır. Atriumun doğusunda beşik tonozlu pastaforium hücresi bulunmaktadır. Hücreye yuvarlak kemerli kapı ile geçilmektedir. Hücrenin doğu duvarında dikdörtgen formlu, kaş kemerli iki adet niş yer alır.

Güney duvarında ise yuvarlak kemerli 1 adet niş; kuzey duvarında bir adet mazgal pencere bulunmaktadır. Atriumun kuzeyinde, dikdörtgen planlı, beşik tonozlu naos yer almaktadır. Naosun kuzey ve güneyinde birbirine simetrik sivri kemerli dikdörtgen nişlere yer verilmiştir.

Naosun doğusunda kuzey – güney doğrultusunda dikdörtgen planlı bema bulunmaktadır. Apsis nişi büyük oranda tahrip olmuştur. Üst örtüsünün tamamına yakını yıkılan kilise yapısında düzgün kesme taş, moloz taş ve cas harcı kullanılmıştır.

Paylaşın

Batman: Yolveren Kaya Kilisesi

Yolveren Kaya Kilisesi; Batman’ın Merkez İlçesi, Yolveren Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yolveren köyü Batman İl Merkezinin kuş uçumu 16.50 km güneydoğusundadır. Ana kayaya oyularak yapılan kilise, narteks, naos, bema ve pastaforium (kiliselerde apsisin kuzey ve güney yanlarında bulunan ve kutsal eşyalar bulunan küçük odalar) bölümlerinden oluşmaktadır.

Batı cephesi sonraki dönemlerde moloz taş duvarla kapatılan kilisenin, batı yönünde dikdörtgen formlu, taş lentolu giriş açıklığı mevcuttur. Kuzey-güney doğrultuda uzanan naos bölümü dikdörtgen plan özelliği göstermektedir.

Apsis nişi bulunmayan ana ibadet mekanının doğusunda köşeleri ovalleştirilmiş bema, bemanın kuzeyinde ise pastoforium hücresi olduğu düşünülen bölüm bulunmaktadır. Naosun kuzey ve güneyinde naostan yuvarlak kemerlerle ayrılan iki mekân yer alır.

Güneyde yer alan mekân kareye yakın dikdörtgen planlıdır. Kuzey mekanı ise dikdörtgen planlıdır. Kuzey mekanını naostan ayıran kemer açıklığı büyük oranda tahrip olmuştur. Kilisenin genelinde doğal ve beşeri tahribat söz konusudur.

Paylaşın

Batman: Bağlıca Kaya Kilisesi

Bağlıca Kaya Kilisesi; Batman’ın Gercüş İlçesi, Bağlıca Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Bağlıca Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Bağlıca Köyü, Batman İl Merkezinin kuş uçumu 29.26 km güneyinde, Gercüş İlçe Merkezinin ise 20.08 km batısında yer almaktadır.

Bağlıca köyünün yaklaşık 600 metre kuzeyinde bulunan ve yöre halkı tarafından Keleha Kasre olarak bilinen yüksek dağ zirvesinde yer almaktadır.

Dağlık bir alanda yer alan kilise tek nefli olup, 7.30 x 4.60 metre ölçülerinde, yüksekliği ise 2.00 metre civarıdır.

Güneyde yer alan giriş ölçüleri, 2.00 metre genişliğinde, 1.80 metre yüksekliğinde ve 0.80 metrede derinliğindedir. Doğu bölümde kayaya oyularak yapılmış temsili bir apsis yer almaktadır

Paylaşın

Batman: Çukuryurt Kilisesi

Çukuryurt Kilisesi; Batman’ın Gercüş İlçesi, Çukuryurt Köyü, Süryani Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Çukuryurt KöyÜ, Batman İl Merkezinin kuş uçumu 45 km güneydoğusunda, Gercüş İlçe Merkezinin ise 9 km kuzeydoğusundadır.

Yaklaşık 20.00 m x 10.00 m ölçülerindeki avlunun güneyinde yer alan, yapının yöre halkı tarafından önce dönemlerde kilise olarak kullanıldığı söylenmektedir.

Kuzey-güney doğrultulu yapı dikdörtgen planlıdır. Tek nefli, beşik tonozlu kilisede apsis sahından birkaç basamak daha yüksek tutulmuştur. Apsis bölümüne yuvarlak kemerli bir açıklıkla geçiş sağlanmaktadır.

Yapının güneybatısında bulunan giriş açıklığı bulunmaktadır. Kuzey ve güney duvarlarında küçük mazgal pencereler yer almaktadır. Üst örtüsü beşik tonozludur ve sonraki dönemlerde kilise bölümlere ayrılmıştır. Günümüzde ahır ve depo olarak kullanılmaktadır.

Paylaşın

Batman: Hisar Kilisesi

Hisar Kilisesi; Batman’ın Gercüş İlçesi, Hisar (Hesare) Beldesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Hisar beldesi, Batman İl Merkezinin kuş uçumu 32.85 km güneydoğusunda, Gercüş İlçe Merkezinin 15 km kuzeybatısında yer almaktadır.

Günümüzde kullanılmayan kilise; doğu-batı yönünde dikdörtgen bir alana oturtulmuştur. Üç nefli plan özelliği gösteren kilise içten beşik tonuzlu, üstten ise toprak ile düz damla şeklinde yapılmıştır.

Kilisenin içi, payelere oturtulan iki sütun dizisi ile üç nefe ayrılmıştır. Ancak sonraki dönemlerde kuzeydeki nef ile orta nef arasındaki kemerler, örülen taş duvarla kapatılmıştır.

Doğu cephesinde yer alan apsis bölümü ve pastaforion hücreleri ile kuzeyde yer alan narteks bölümü, günümüze yıkık vaziyette ulaşmıştır.

Orta nefte yer alan naos alanı, kuzey-güney doğrultuda dikdörtgen planlıdır. Ana mekânın batısında, kuzey-güney yönünde dikdörtgen planlı bir mekan yer almaktadır.

Mekanın batı duvarında 3 adet yuvarlak kemerli pencere açıklığı ve bu açıklıkların altında ise dikdörtgen formlu nişler bulunmaktadır. Yapıda kesme taş, moloz taş, düzgün kesme taş, yer yer devşirme malzeme ve cas harcı kullanılmıştır.

Paylaşın

Batman: Güney Vadi Kaya Kilisesi

Kaya Kilisesi; Batman’ın Hasankeyf İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Hasankeyf Kalesi’nin yaklaşık 200 m güneyinde bulunan kanyon vadidedir.

Kilise, vadinin doğu yamacında yer alan 5.00 x 5.50 metre ölçülerinde ana kayaya oyulmuş, kuzey – güney doğrultuda kareye yakın dikdörtgen planlı ve tek nefli olarak düzenlenmiştir.

Ana kayada oluşan aşınma ve kırılmalar nedeniyle üst örtüsü tamamen çöken kilisenin kuzey ve batı cephe duvarları sonraki dönemlerde moloz taşlarla örülerek kapatılmıştır.

Paylaşın

Batman: Hasankeyf Kilisesi

Hasankeyf Kilisesi; Batman’ın Hasankeyf İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Er-Rızk Camii’nin doğusunda yer alan Hristiyan Mahallesi kalıntılarının üzerine inşa edilmiştir.

Yeni evlerin arasında bulunan kilise kalıntısı, Prof. Dr. Oluş Arık’ın bilimsel danışmanlığında yürütülen 2003 yılı arkeolojik kazı çalışmalarında tespit edilmiştir.

Büyük oranda göçük altında kalan kilisenin orta sahın, apsis ve döşemeleri açığa çıkarılabilmiştir.

Kilise’nin günümüze kalabilen mimari doku ve süslemeleri, Diyarbakır, Mardin, Kars ve Ani yörelerinde 19. yüzyılda yaygınlaşan Hristiyan mimarisine özgü biçim ve bezeme özelliklerine sahiptir.

Paylaşın

Batman: İncirli Kaya Kilisesi

İncirli Kaya Kilisesi; Batman’ın Hasankeyf İlçesi, İncirli Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

İncirli Köyü, Hasankeyf İlçe Merkezinin 13.30 km doğusundadır.

Yarım kaldığı için plan ve mimari özellikleri tam olarak anlaşılamayan kilise yapısı, ortalama 21.00 x 10.0 m’lik bir alana yayılmıştır.

Kilise alanı olarak belirlenmiş alanın doğusunda işlemesi bitirilememiş bir kaya üzerinde haç tasviri vardır. Bu haç tasvirli bloğun 5.50 m kuzeybatısında yine doğuya bakan yarım kalmış ya da yarısı tahrip edilmiş bir apsis zemini yer alır.

Alanda üst yapıyı destekleyici herhangi bir malzeme veya mimari öğeyle karşılaşılmadığı için yarım bırakıldığı veya açık hava kilisesi olarak düzenlendiği düşünülmektedir.

Paylaşın