Almanya’dan Türkiye’ye ‘İnsan Hakları’ Eleştirisi

Almanya’nın 15’inci İnsan Hakları Politikaları Raporu’nda Türkiye’de basın özgürlüğü ve düşünce özgürlüğünün anayasal güvence altında olduğu, ancak terörle mücadele ve ceza kanunlarının yorumlanma şeklinin bu özgürlükleri güçlü bir şekilde kısıtladığı kaydedildi.

Raporda, siyasi davalardaki soruşturma ve yargılama süreçlerinin yargı bağımsızlığının sınırlarını gözler önüne serdiği, sivil toplumun geniş kesimlerinde caydırıcı etki yarattığı kaydedildi. Raporda aşamalı olarak Ekim 2019’dan itibaren yürürlüğe konulan yargı reformu ile Mart 2021’de sunulan İnsan Hakları Eylem Planının şimdiye kadar temel sorunların giderilmesine katkı sağlamadığı da kaydedildi.

2020 yılı Ekim ayı ile bu yıl Ekim ayına kadarki dönemi kapsayan ve Alman hükümetinin önümüzdeki dönemde izleyeceği politikaların çerçevesini çizen 15’inci İnsan Hakları Politikaları Raporu kabinede kabul edildi. Raporda Türkiye’ye ayrılan bölümde özgürlükler ve yargı bağımsızlığı konusunda eleştiriler öne çıktı. Metinde Türkiye’de basın özgürlüğü ve düşünce özgürlüğünün anayasal güvence altında olduğu, ancak terörle mücadele ve ceza kanunlarının yorumlanma şeklinin bu özgürlükleri güçlü bir şekilde kısıtladığı kaydedildi.

Siyasi davalar ve basın özgürlüğü

Raporda, siyasi davalardaki soruşturma ve yargılama süreçlerinin yargı bağımsızlığının sınırlarını gözler önüne serdiği, sivil toplumun geniş kesimlerinde caydırıcı etki yarattığı kaydedildi. Soruşturma makamlarının eleştirel seslere ve dijital ortamdaki “kışkırtıcı” olduğu belirtilen içeriklere karşı sert müdahale için hukuki araçlara sahip olduğu belirtilen raporda, Türkiye’nin Sınır Tanımayan Gazeteciler örgütünün 2022 yılı Basın Özgürlüğü Endeksinde 180 ülke arasında 149’uncu sırada yer aldığına işaret edildi.

Raporda aşamalı olarak Ekim 2019’dan itibaren yürürlüğe konulan yargı reformu ile Mart 2021’de sunulan İnsan Hakları Eylem Planının şimdiye kadar temel sorunların giderilmesine katkı sağlamadığı da kaydedildi.

Osman Kavala eleştirisi

Alman hükümetinin raporunda Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarını uygulamadaki eksikliklerinin yıllardır eleştirilere neden olduğu belirtilerek, AİHM’in Osman Kavala’nın serbest bırakılmasıyla ilgili kararını uygulamayan Türkiye’ye karşı Avrupa Konseyi’nde Aralık 2021’de ihlal süreci başlatıldığı hatırlatıldı.

Kadın hakları ve LGBTİ

Raporda Türkiye’nin 1 Temmuz 2021’de İstanbul Sözleşmesinden “eşcinselliği normalleştirdiği” gerekçesiyle çekildiği belirtilerek sözleşmenin feshinin kadınların hukuki korunma seviyesinde henüz bir değişikliğe yol açmadığı, ancak kadın örgütlerinin yasaların yeterince uygulanmaması ve cezasızlık nedeniyle ev içi şiddeti teşvik eden bir toplumsal ortam yaratıldığı şikayetinde bulundukları kaydedildi.

Raporda Türkiye’de cinsel yönelim ve cinsel kimliğin açık ve özgür bir şekilde yaşanması konusunda hukukî yasaklamalar bulunmadığı, ancak ayrımcılığa karşı hukuki bir koruma da bulunmadığı kaydedildi. Belgede eşcinsellik karşıtı söylemin medya ve siyasette çok yaygın olduğuna, gösterilerin yasaklandığına da dikkat çekildi.

Sığınmacılar konusunda övgü

Raporda Türkiye’nin dört milyondan fazla sığınmacı ve göçmeni kabul ederek takdire şayan bir başarı gösterdiği, ancak koruma statüsüne erişimin artırılmasına devam edilmesi gerektiği kaydedildi.

Raporda Alman hükümetinin dünya çapında insan hakları alanındaki önceliklerine de yer verildi. Önümüzdeki iki yıllık dönem için belirlenen öncelikli alanlar; cinsiyet eşitliği, çeşitlilik, cinsel yönelim ve cinsel kimlik nedeniyle uğranılan ayrımcılık, ırkçılık, antisemitizm, Müslümanlara karşı düşmanlık, Antiziganizm (Çingene karşıtlığı) ile gruplara yönelik diğer insan hakları düşmanlığı formları olarak sıralandı. Hükümetin hedefleri arasında din özgürlüğü ve çocukların daha iyi korunması için çalışmalar yürütülmesi de yer aldı.

(Kaynak: DW Türkçe)

Paylaşın

ABD’den Net Suriye Açıklaması: Askeri Operasyonlar Görmek İstemiyoruz

Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi Stratejik İletişim Direktörü John Kirby, gazetecilere yaptığı açıklamada “Suriye’nin kuzeybatısında sivilleri olduğundan daha fazla risk altına sokacak, Suriye’deki birliklerimizi ve personelimizi ya da IŞİD’le mücadele misyonumuzu tehlikeye atacak askeri operasyonlar görmek istemiyoruz” dedi.

John Kirby, açıklamasının devamında, ABD’nin Türkiye’nin özellikle terörizme karşı kendini savunma hakkı olduğunu kabul ettiğini de kaydetti.

Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi Stratejik İletişim Direktörü John Kirby, basın mensuplarına yaptığı açıklamada, Türkiye’nin kuzey Suriye’ye kara harekatı düzenleme ihtimali hakkında da konuştu.

John Kirby, “Kuzeybatı Suriye’de sivilleri halihazırda olduklarından daha fazla riske atacak, Suriye’deki askerlerimizi, personelimizi veya IŞİD’e karşı operasyonlarımızı tehlikeye atacak askeri operasyonlar görmek istemiyoruz” açıklamasında bulundu.

Kirby, Taksim’de 13 Kasım’da yaşanan patlamanın ardından Türkiye’nin kuzey Suriye ve Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) topraklarına yönelik hava saldırılarına ilişkin 28 Kasım’da da bir açıklama yapmış ve “ABD’lilerin hayatını riske atacak bir eylem istemiyoruz” demişti:

Türkiye terör saldırılarına maruz kaldı. Ancak özellikle Suriye içinde daha çok ölüme, daha çok masumun ölmesine yol açacak ya da bizim IŞİD ile mücadele çabalarımıza zarar verecek bir eylem görmek istemiyoruz.

Bizim Suriye’de IŞİD ile mücadele eden askerlerimiz var. Suriye’de Türkiye ya da başka bir ülke tarafından ABD’lilerin hayatını riske atacak bir eylemi görmek istemiyoruz. ABD askerleri burada sahada ve SDG’ye [Suriye Demokratik Güçleri] destek veriyor.”

“Baskılar hava saldırılarını azalttı”

Öte yandan, Türkiye’nin kuzey Suriye’ye olası bir kara harekatı konuşulmaya devam ederken, Suriye Demokratik Güçleri (SDG) Komutanı Mazlum Abdi de Şarku’l Avsat’ın konuyla ilgili sorularını yanıtladı.

Abdi, “Rusya’nın şu an Türkiye ile aralarında tarafsız bir konumda olduğunu” söyleyen Abdi, ABD ile ortak devriyelerinin de sürdüğünü belirtti. “ABD’nin Ankara üzerindeki baskısının bir ölçüde etkili olduğunu ve Ankara üzerindeki uluslararası baskının da zamanla arttığını düşünüyorum” diyen Abdi, Rusya’ya da atıfla, oluşan büyük baskının “hava saldırılarının azalmasına neden olduğu” görüşünü dile getirdi.

Abdi, Taksim’de yaşanan patlamanın faili olarak gözaltına alınan Ahlam Albashır ile ilgili de önceki iddialarını sürdürdü: “Saldırıyı gerçekleştiren kızın saldırıdan kısa bir süre önce ağabeyi, amcası ve diğer bazı aile üyelerinin yaşadığı Afrin’e defalarca kez gittiğini tespit ettik.”

“Hedef alınacak olanlar rejim güçleri”

Abdi, Türkiye’nin SDG güçlerinin çekilmesini istediği Kobanî, Tel Rıfat ve Menbiç’teki durumla ilgili de şu açıklamalarda bulundu: Şu an Kobanî ve Menbiç’e bir saldırı olsa bu bizden ziyade rejimin sorunu olacaktır. Rejim güçleri sınırda konuşlu ve hedef alınacak olanlar onlar.

Türkiye, en nihayetinde ister Kobanî, ister Menbiç, ister Tel Rıfat, ister diğer bölgeler olsun, Suriye topraklarının bir bölümünü ele geçirmeye çalışıyor. Şam’ın bu konuda zayıf bir tutumu olduğunu düşünüyoruz. Suriye rejimi, Türkiye’nin müdahalesine karşı birlikte durmak yerine bundan yararlanmaya çalışıyor. Menbiç, Deyrizor, Rakka ve diğer bölgeler gibi gelecekte üzerinde konuşabileceğimiz bölgelere baskı yapmak için bu durumdan yararlanmak istiyor.”

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ned Price da Türkiye’nin Suriye’nin kuzeyine olası kara harekatı ile ilgili taraflara gerilimi azaltmaları çağrısını yineledi. Price, ‘’IŞİD’i yenmek için çalışan ABD personelinin güvenliğini doğrudan tehdit eden son hava saldırıları dahil, Suriye’nin kuzeyinde artan eylemlerden endişe duymayı sürdürüyoruz’’ dedi.

Basın brifinginde bir gazetecinin, ‘’Türkiye Cumhurbaşkanı’nın Suriye’yi işgal etmeye ve müttefikiniz olan Kürtler’e saldırmaya karar vermesi nedeniyle kendisine yeni bir mesajınız var mı?’’ sorusuna yanıt veren Price, bu konudaki mesajlarının aynı tutarlılıkta olduğuna dikkat çekti.

‘’Bu konudaki mesajlarımız başından beri aynı. Suriye’deki halkın hayatını daha da istikrarsızlaştıracak ve daha da önemlisi küresel koalisyonun IŞİD’e karşı zorlukla elde ettiği ilerlemeyi riske atacak potansiyel bir kara harekatı dahil, askeri harekata şiddetle karşı olduğumuzu hem kamuoyu önünde hem de özel olarak açıkça ifade etmeyi sürdürdük. Tüm tarafların derhal gerilimi azaltması gerektiğine inanıyoruz. Bu, son günlerde sürekli olarak verdiğimiz bir mesajdır’’ diyen Price, Suriye’de ve Türkiye-Suriye sınırı boyunca gerilimin tırmanmasının tehlikeli olacağını; son saldırılarda görüldüğü gibi sivillerin ve hatta potansiyel olarak ABD personelinin güvenliğine tehdit oluşturacağını kaydetti.

Price, ‘’Türkiye’ye ve Suriyeli yerel ortaklarımıza, IŞİD’le mücadele hedeflerimiz ve sınırın her iki tarafındaki siviller üzerindeki potansiyel etkilere ilişkin ciddi endişelerimizi sürekli olarak ilettik. Son günlerde de bunu çok net bir şekilde paylaşıyoruz’’ diye konuştu.

Ned Price, Türkiye’nin Suriye Demokratik Güçleri’ne Menbiç dahil üç kasabadan çekilmesi için verdiği söylenen son tarihten haberdar olup olmadıkları sorusuna ise, ‘’Bu konuda bilgim yok; sizi Türkler’e yönlendirmem gerekiyor’’ yanıtını verdi.

Ankara’dan son haftalarda kara harekatı ile ilgili peş peşe açıklamalar gelmişti. Milli Güvenlik Kurulu’nun 1 Aralık’taki toplantısı sonrası yapılan yazılı açıklamada, Suriye’nin kuzeyiyle ilgili “PKK/KCK-PYD/YPG, FETÖ ve DEAŞ terör örgütleri başta olmak üzere milli birlik ve beraberliğimiz ile bekamıza yönelik her türlü tehdit ve tehlikeye karşı yurt içinde ve yurt dışında azim, kararlılık ve başarıyla icra edilen operasyonlar hakkında kurula bilgi sunulmuş ve ilave tedbirler müzakere edilmiştir” denilmişti.

Açıklamada, ‘’Yüce milletimizin ve eşsiz ülkemizin savunmasını ve güvenliğini sağlamak maksadıyla BM Şartı’nın 51. maddesi kapsamında güney sınırlarımız boyunca icra edilen operasyonların tek hedefinin terör örgütleri olduğu, bölgemizde; sınırlarımızı, şehirlerimizi, vatandaşlarımızı ve güvenlik güçlerimizi hedef alan hiçbir terör örgütünün varlığına ve etkinliğine müsaade edilmeyeceği, bunun için gereken her adımın kararlılıkla atılacağı hususu vurgulanmıştır’’ ifadeleri yer almıştı.

Merkezi Katar’da bulunan uluslararası haber kuruluşu El Cezire, Türk kaynaklara dayanarak, Rusya’nın, YPG’yi hedef alacak bir Türk kara harekatını önlemek için, Ankara’nın taleplerini karşılamaya çalıştığını bildirmişti.

El Cezire’ye göre Ankara, daha önce Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından hedef olarak gösterilen Menbiç, Kobani (Ayn el Arab) ve Tel Rıfat bölgelerinden çekilmesini talep etti. Kaynaklar, Türkiye’nin taleplerine yanıt verilmesi için belirsiz bir süre verdiğini, aksi takdirde operasyona başlayacağını da kaydetti.

Paylaşın

Nükleer Savaş Olasılığı: Vladimir Putin: Aklımızı Kaybetmedik

Kremlin insan hakları konseyi toplantısında nükleer çatışma olasılıklarını yorumlayan Rusya Devlet Başkanı Putin, “Onları ilk kullanan değilseniz, bu ikinci kullanan da olamayacağınız anlamına gelir,” dedi.

Putin, Rusya’nın nükleer doktrininin saldırı nereden gelirse gelsin kesin yanıt vermeye dayandığını söyledi. Putin, ayrıca, “Aklımızı kaybetmedik, nükleer silahların ne olduğunu anlıyoruz” dedi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Kremlin insan hakları konseyi toplantısında nükleer çatışma olasılıklarını yorumladı. ABD ve müttefiklerini nükleer tehditlerde bulunmakla suçladı.

Putin konuşmanın seyri içinde Rusya’nın nükleer cephaneliğinden söz ederken “Bu doğal olarak caydırıcı bir etmendir, çatışmaların genişlemesini provoke etmez, caydırıcı bir faktördür ve umarım herkes bunu anlar.” dedi.

Rusya Devlet Başkanı nükleer silahlarının “tıraş bıçağı gibi dünyanın dört bir yanında reklamını yap[mayacaklarını]” söyledi. “Ama elbette elimizin altında oldukları gerçeğinden hareket ediyoruz” dedi.

Putin bununla birlikte insan hakları konseyi üyelerinden birinin Rusya’nın silahları asla ilk kullanan olmayacağını açıkça ilan etmesi çağrısını ise desteklemedi: “Onları ilk kullanan değilseniz, bu ikinci kullanan da olamayacağınız anlamına gelir,” dedi. Devlet Başkanı Rusya’nın nükleer doktrininin saldırı nereden gelirse gelsin kesin yanıt vermeye dayandığını belirtti.

Putin, “Aklımızı kaybetmedik, nükleer silahların ne olduğunu anlıyoruz” dedi.

Rusya “insan hakları konseyi” 

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, yakınlarda Sivil Toplum ve İnsan Hakları Konseyi’nin bileşimini değiştiren bir kararname yayınlamış ve Ukrayna’da süregiden savaşa karşı barışı savunanları Konseyden çıkarırken, yerlerine savaşa onay veren yandaşlarını atamıştı.

Konsey’den çıkarılanlar

Kararnameyle Konsey’den çıkarılan 10 kişi arasında İşkenceyle Savaşanlar’ın kurucusu Igor Kalyapin, St. Petersburg İnsan Hakları Konseyi Genel Sekreteri Natalya Evdokimova; Sova Bilgi ve Analiz Merkezi müdürü Aleksander Verhovskiy ve gazeteciler Nikolay Svanije, Ivan Zasurskiy ve Yekaterina Vinokurova da var.

Savaşa evet diyenler

Konseyden çıkarılanların yerine de Tüm Rusya Halk Cephesi yürütme komitesi başkanı Yuliya Belehova; Rusya’nın Ukrayna’dan ilhak ettiği “Donetsk Halk Cumhuriyeti” milletvekili Yelena Şişkina ve sansasyon gazetesi Komsomolskaya Pravda’nın savaş muhabiri Aleksander Kots’un da aralarında olduğu yeni dönem politikasıyla barışık kişiler atandı.

Avrupa’nın tepkisi

Bloomberg’in haberine göre, Avrupa Komisyonu Genel Başkan Yardımcısı Valdis Dombrovskis, Putin’in açıklamalarına yönelik yorumunda bloğun “Rusya’nın şantaj ve manipülasyonuna boyun eğmediğini” söyledi.

Dombrovskis “Sağlam kalmamız, rotada kalmamız, saldırgan ülke Rusya’ya baskı yapmaya devam etmemiz gerekiyor . AB halen dokuzuncu yaptırım paketinin hazırlığında ve Ukrayna’ya da tüm gerekli desteği sağlamayı sürdürmemiz gerekiyor” dedi.

Paylaşın

Tay Sachs Hastalığı Nedir? Bilinmesi Gereken Her Şey

Tay-Sachs hastalığı (TSD), sinir sistemini etkileyen genetik bir durumdur. Hastalık, vücutta hekzosaminidaz A bulunmadığında ortaya çıkar. Bu, sinir dokusunda bulunan ve gangliozitler adı verilen bir grup kimyasalın parçalanmasına yardımcı olan bir proteindir. Bu protein olmadan gangliozitler, özellikle gangliyozit GM2 hücrelerde, genellikle beyindeki sinir hücrelerinde birikir.

Haber Merkezi / Tay-Sachs hastalığına 15. kromozomdaki kusurlu bir gen neden olur . Her iki ebeveyn de kusurlu Tay-Sachs genini taşıyorsa, bir çocuğun hastalığa yakalanma olasılığı yüzde 25’tir. Çocuğun hasta olabilmesi için her ebeveynden birer tane olmak üzere kusurlu genin iki kopyasını alması gerekir. Sadece bir ebeveyn kusurlu geni çocuğa aktarırsa, çocuğa taşıyıcı denir. Hasta olmayacaktır ama hastalığı kendi çocuklarına geçirebilirler.

Tay-Sachs, semptomlara ve ilk ortaya çıktıkları zamana göre infantil, juvenil ve erişkin formlara ayrılır. Tay-Sachs’lı çoğu insan çocuksu forma sahiptir. Bu formda sinir hasarı genellikle bebek daha anne karnındayken başlar. Semptomlar genellikle çocuk 3 ila 6 aylıkken ortaya çıkar. Hastalık çok çabuk kötüleşir ve çocuk genellikle 4-5 yaşlarında ölür. Erişkinleri etkileyen geç başlangıçlı Tay-Sachs hastalığı çok nadirdir.

Tay-Sachs hastalığına ne sebep olur?

Beyin ve omurilik dahil olmak üzere sinir sistemi hücreleri (nöronlar), GM2 gangliyozid adı verilen yağlı bir maddeyi düzenli olarak parçalamak için B-Heksosaminidaz A (HexA) adı verilen bir enzime ihtiyaç duyar. TSD’li çocuklarda, nöronlara HexA üretmelerini söyleyen gen değiştirilir ve nöronların enzim üretmesini durdurur. Bu, yağlı maddenin beyinde ve omurilikte birikerek hücre hasarına ve ölüme neden olduğu anlamına gelir.

Belirtileri:

  • Sağırlık
  • Göz temasında azalma, körlük
  • Azalmış kas tonusu (kas gücü kaybı), motor becerilerin kaybı, felç
  • Yavaş büyüme ve gecikmiş zihinsel ve sosyal beceriler
  • Demans (beyin fonksiyon kaybı)
  • Artan irkilme tepkisi
  • Sinirlilik
  • Kayıtsızlık
  • Nöbetler

Teşhisi

Tay-Sachs hastalığının teşhisi, kapsamlı bir klinik değerlendirme ve heksosaminidaz A’nın enzim aktivite düzeylerini ölçen kan testleri gibi özel testlerle doğrulanabilir. HEXA genindeki mutasyonlar için moleküler genetik testler, Tay-Sachs hastalığı teşhisini doğrulayabilir. Daha yaygın olarak bulunabilen gen panellerinin ve ekzom ve tüm genom dizilemesinin ortaya çıkmasıyla, daha fazla hastaya başlangıçta moleküler testler ve ardından enzimatik doğrulama ile teşhis konuyor.

Amniyosentez ve koryon villus örneklemesi (CVS) gibi özel testlere dayanarak doğumdan önce (doğum öncesi) Tay-Sachs hastalığı tanısından şüphelenilebilir. Amniyosentez sırasında, gelişmekte olan fetüsü çevreleyen bir sıvı örneği alınırken, CVS, doku örneklerinin plasentanın bir kısmından çıkarılmasını içerir. Bu numuneler, hekzosaminidaz A aktivitesini belirlemek için incelenir.

Aktivitenin olmaması veya büyük ölçüde azalması bir tanıyı düşündürür. Özellikle HEXA genindeki hastalığa neden olan mutasyon(lar) ailede biliniyorsa, CVS veya amniyosentez yoluyla elde edilen doku örneklerinin moleküler genetik testi yoluyla doğum öncesi tanı da mümkündür.

Tay-Sachs hastalığı için taşıyıcı testi, bir kan örneğinden yapılabilir ve bir kişinin HEXA geninin hastalığa neden olan bir kopyasını taşıyıp taşımadığını belirler. Tay-Sachs hastalığı olan bireylerin yakınları, taşıyıcı olup olmadıklarını belirlemek için test edilebilir.

Taşıyıcı olduklarını anlayan çiftler için, bir aile kurmak için çeşitli seçenekler mevcuttur. Bu seçenekler, in vitro fertilizasyon (IVF) ve evlat edinme gibi yardımcı üreme teknolojilerini (ART) içerir. Çiftlerin bu seçenekleri tartışmak için bir genetik danışmana danışmaları önerilir.

Tedavisi

Tay-Sachs hastalığının onaylanmış bir tedavisi yoktur. Tedavi bireysel semptom yönetimine yöneliktir. Beslenme güçlükleri potansiyeli nedeniyle, bebekler beslenme durumu ve uygun hidrasyon açısından izlenmelidir. Beslenme desteği ve takviyesi gerekli olabilir. Bazen, yiyecek, sıvı veya diğer yabancı maddelerin kazara akciğerlere kaçmasını (aspirasyon) önlemeye yardımcı olmak için bir besleme tüpünün yerleştirilmesi gerekebilir.

Antikonvülsanlar, Tay-Sachs hastalığı olan bazı kişilerde nöbetleri tedavi etmek için kullanılabilir, ancak tüm insanlarda etkili olmayabilir. Nöbetlerin tipi ve sıklığı bazı kişilerde zaman içinde değişebilir ve bu da ilaç tipi veya dozunda değişiklik gerektirebilir. Etkilenen bireyler ve aileleri için genetik danışmanlık önerilir. Tüm aile için psikososyal destek önerilir.

Not: Sunulan bilgilerin amacı herhangi bir hastalığı teşhis veya tedavi etmek, iyileştirmek veya önlemek değildir. Tüm bilgiler yalnızca genel bilginize yöneliktir, tıbbi tavsiye veya belirli tıbbi durumların tedavisinin yerine geçmez. Uygulamadan önce bu bilgileri doktorunuzla görüşün.

Paylaşın

Tirozin Hidroksilaz Eksikliği Nedir? Nedenleri, Belirtileri, Tedavisi

Tirozin hidroksilaz eksikliği (THD), geniş bir semptom yelpazesi ile karakterize nadir görülen genetik bir hastalıktır. Bu semptomlar, etkilenen kişilerde ve hatta aynı ailenin üyeleri arasında büyük farklılıklar gösterebilir. Yaygın semptomlar arasında koordinasyonsuz yürüme (anormal yürüyüş) ve distoni bulunur. Distoni, vücudu anormal, bazen ağrılı hareketlere ve pozisyonlara (duruşlar) zorlayan istemsiz kas kasılmalarını tanımlayan genel bir terimdir. 

Haber Merkezi / THD’de distoni genellikle bacakları etkiler, ancak vücudun diğer kısımlarını da içerebilir (jeneralize distoni). Ek semptomlar, parmak uçlarında yürüme eğilimi, yürüme güçlüğü, titreme, göz anormallikleri, kas zayıflığı (hipotoni) ve zihinsel engelliliği içerebilir. Bununla birlikte, tıp literatüründe THD’li bireylere ilişkin 100’den az vaka bildirimi vardır.

THD, TH genindeki değişikliklerden (mutasyonlardan) kaynaklanır . Bu gen, dopamin üretmek için gerekli olan enzimi veya proteini yapmak için önemlidir. Dopamin, motor kontrol ve harekette rol oynayan önemli bir kimyasal sinyaldir (nörotransmiter). TH genindeki mutasyonlar, otozomal resesif bir modelde kalıtıldığında THD semptomlarına neden olur.

Semptomların şiddeti değişebilir. Hafif ve orta dereceli formlar bir hareket bozukluğuna benzeyebilir, ancak tipik olarak levodopa adı verilen bir ilaçla tedavi edilebilir. THD’nin en şiddetli formu, düşük kas tonusu, azalmış hareket ve zihinsel yetersizlik gibi ek semptomlarla tipik olarak çok daha genç yaşta semptomlara neden olur. Şiddetli THD formu genellikle levodopa tedavisine iyi yanıt vermez. Tarihsel olarak, THD iki farklı alt tip (tip A ve B) altında karakterize edildi, ancak örtüşen semptomlar olabileceğinden, alt tip tanımları artık yaygın olarak kullanılmamaktadır.

Belirtileri ve semptomları

THD bir hastalık spektrumunu temsil eder ve semptomlar bir kişiden diğerine büyük ölçüde değişebilir. Şiddetli formda, belirtiler erken bebeklik döneminde belirgin olabilir. Daha ılımlı veya hafif vakalarda, semptomlar daha sonra bebeklik döneminde veya hatta erken çocukluk döneminde ortaya çıkabilir.

Hafif THD

Hafif THD formu, genellikle erken çocukluk döneminde bazen belirgin hale gelen anormal bir yürüme tarzı (yürüyüş) ile karakterize edilir. Etkilenen çocuklar yürürken veya koşarken beceriksiz veya koordinasyonsuz görünebilir. Ayrıca, vücudu anormal, bazen ağrılı hareketlere ve pozisyonlara (uzuv distonisi) zorlayan bir kol veya bacakta tekrarlayan, istemsiz hareketler geliştirebilir veya geliştirmeyebilirler. Bazı çocuklarda THD’nin erken bir belirtisi, bacak kaslarının gerginliği veya sertliği nedeniyle parmak uçlarında yürüme eğilimi olabilir. Uzun süreli egzersiz veya yorgunluk semptomları tetikleyebilir veya kötüleştirebilir. Bazı çocuklarda belirtiler öğleden sonra ve akşam dinlenmeden sonraki sabaha göre daha kötü veya daha belirgin hale gelebilir (günlük dalgalanma).

Etkilenen çocuklar ayrıca belirli pozları veya pozisyonları tutmaya çalışırken titreme (postural titreme) yaşayabilir ve anormal, istemsiz göz hareketleri olabilir. Hafif THD semptomları, etkilenen çocuklar yaşlandıkça yavaş yavaş daha belirgin (ilerici) hale gelir. Tedavi edilmeyen bireyler, ilerleyici motor rahatsızlıklar nedeniyle sonunda tekerlekli sandalyeye ihtiyaç duyar.

Orta THD

Orta THD formuna sahip çocuklar anormal bir yürüme tarzına (anormal yürüyüş), özellikle yürürken distonik duruşa ve parmak uçlarında yürüme eğilimine sahiptir. Etkilenen bazı çocuklar, istemli hareketleri koordine edemeyebilir veya uzuvların yavaş, sert hareketlerine (spastisite) neden olan istemsiz kas spazmlarına sahip olabilir. Konuşma gecikmeleri ve anormal göz hareketleri de oluşabilir. Göz hareketi anormallikleri, kısa süreli yukarı doğru göz devirme hareketlerinden, sürekli bir süre boyunca yukarı doğru yuvarlanan gözlerle karakterize bir durum olan oculogyric krize kadar değişebilir. THD’nin hafif formunun aksine, orta THD formuna sahip çocuklar tipik olarak motor kilometre taşlarına ulaşmada gecikmeler (örneğin, yardımsız oturma, emekleme) ve üst vücut kas tonusunda düşüklük (gövde hipotonisi) gösterirler.

Orta düzeyde THD’ye sahip çocuklara bazen “infantil Parkinsonizm” denir. Bunun nedeni, semptomlarının Parkinson hastalığına benzeyebilmesidir: istemsiz, ritmik, titreyen hareketler (titreme), anormal hareket yavaşlığı (bradikinezi) ve sabit veya dengeli bir pozisyonda kalamama (postural instabilite).

Şiddetli THD’nin

Şiddetli THD’nin şiddetli formunun semptomları genellikle yaşamın ilk altı ayında belirgindir ve istemli kasların zayıf kontrolü, motor kilometre taşlarına ulaşmada gecikmeler (örn., yardımsız oturma, emekleme), kol ve bacaklarda anormal sertlik, motor fonksiyon veya aktivitede azalma (hipokinezi) ve uzuvlarda yavaş, sert hareketlerle sonuçlanan istemsiz kas spazmları (spastisite). Bazı çocuklar, başlarını dik tutamama veya yardımsız oturamama ile sonuçlanabilecek azalmış kas tonusuna (hipotoni) sahip olabilir. Etkilenen bebekler boyun kaslarında, başın istemsiz bir şekilde eğilmesine ve boynun bükülmesine (tortikollis) yol açan spazmlar geliştirebilir. Ek olarak, çocuklarda anormal göz hareketleri, üst göz kapaklarında sarkma (pitoz) ve çapraz görünen gözler (şaşılık) olabilir.

THD’nin şiddetli formuna sahip bireylerde bazen anormal çiğneme veya yutma, içeme veya beslenme yetersizliği, sıcaklık dengesizliği, ağlama ve genel rahatsızlık hissi gibi başka belirtiler olabilir. Bu, otonom sinir sisteminin işlev bozukluğundan kaynaklanır. Otonom sinir sistemi, sinir sisteminin kalp hızı, kan basıncı, terleme, belirli hormonların üretimi ve salınması ve bağırsak veya mesane kontrolü dahil olmak üzere belirli istemsiz vücut fonksiyonlarını kontrol eden veya düzenleyen kısmıdır. Düşük dopamin seviyeleri, vücudun otonom sinir sisteminde önemli roller oynayan diğer nörotransmiterleri üretmesini engelleyebilir.

Şiddetli THD yaşına sahip bebekler olarak, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), dürtüsellik, kaygı, depresyon ve obsesif-kompulsif bozukluk (OKB) gibi davranış sorunları yaşayabilirler. Etkilenen çocuklar konuşma, öğrenme güçlüğü veya zihinsel engel geliştirmede gecikmeler yaşayabilir.

Bazı hastalarda THD’nin şiddetli formu, bebeklik döneminde gelişen ve yavaş yavaş kötüleşen (progresif infantil ensefalopati) anormal beyin fonksiyonu ile karakterize edilir. Etkilenen çocuklar ayrıca aşırı terleme, genel rahatsızlık duyguları, enerji eksikliği, sinirlilik ve aşırı salya akması dönemleri yaşayabilir. Levodopa tedavisine rağmen bebeklerde genellikle ensefalopati veya motor yeteneklerde gelişme görülmez. THD’nin hafif ve orta dereceli formlarının aksine, şiddetli THD formuna sahip bireyler tipik olarak distoni veya semptomlarda günlük dalgalanmalar yaşamazlar.

Nedenleri

THD, tirozin hidroksilaz (TH) geninin mutasyonlarından kaynaklanır ve otozomal resesif bir modelde kalıtılır.

Resesif genetik bozukluklar, bir birey her bir ebeveynden çalışmayan bir gen miras aldığında ortaya çıkar. Bir birey, hastalık için bir çalışan gen ve bir çalışmayan gen alırsa, kişi hastalığın taşıyıcısı olur, ancak genellikle semptom göstermez. Taşıyıcı iki ebeveynin her ikisinin de çalışmayan geni geçirme ve dolayısıyla etkilenen bir çocuğa sahip olma riski her hamilelikte %25’tir. Anne baba gibi taşıyıcı olan bir çocuğa sahip olma riski her gebelikte %50’dir. Bir çocuğun her iki ebeveynden de çalışma genleri alma şansı %25’tir. Risk erkekler ve kadınlar için aynıdır.

TH geni , tirozin hidroksilaz enzimini oluşturmak (kodlamak) için talimatlar içerir. Bu enzim, amino asit tirozini levodopaya dönüştürür, bu da daha sonra dopamine dönüştürülür. Dopamin, sinir hücrelerinin iletişim kurmasına izin vererek bir sinir hücresinden (nöron) sinir uyarılarını değiştiren, güçlendiren veya ileten bir kimyasal olan bir nörotransmiterdir. Dopamin ayrıca, otonom sinir sisteminde yer alan iki ek nörotransmitere, norepinefrin ve epinefrine (adrenalin) dönüştürülür. Dopamin, beynin belirli süreçlerinin, özellikle hareketi kontrol edenlerin düzgün çalışması için kritik öneme sahiptir. TH mutasyonlarıgeni, yetersiz tirozin hidroksilaz seviyelerine neden olabilir ve bu da levodopa, dopamin, norepinefrin ve epinefrin eksikliğine neden olarak sonuçta THD semptomlarına yol açar.

THD şu şekilde sınıflandırılabilir: (1) bir tür distoni, (2) kalıtsal bir nörotransmiter bozukluğu veya (3) bir metabolik bozukluk.

1. Distoni, istemsiz kas kasılmalarının vücudu anormal, bazen ağrılı hareketlere ve pozisyonlara (duruşlar) zorladığı bir grup nöromüsküler bozukluktur.

2. Pediatrik kalıtsal nörotransmiter bozuklukları, çeşitli nörolojik ve nöromüsküler semptomlara neden olan, bir veya daha fazla nörotransmiterin oluşumu (sentezi) veya işlevindeki kusurlarla karakterize, gelişmekte olan nadir bir hastalık grubudur. Bozukluklar, dahil olan spesifik nörotransmitter (örneğin, THD’de dopamin) ile ayırt edilir.

3. Metabolizma, karmaşık maddelerin daha basit maddelere ayrıldığı (katabolizma) ve karmaşık
maddelerin daha basit olanlardan oluştuğu (anabolizma) süreçler de dahil olmak üzere vücuttaki kimyasal süreçleri ifade eder. Doğuştan gelen metabolizma hataları metabolik bozukluklardır ve vücuttaki belirli kimyasal aktiviteleri hızlandıran belirli bir protein veya enzimin (örneğin, THD’deki tirozin hidroksilaz) anormal işleyişinden kaynaklanır.

Teşhisi

THD tanısı, kapsamlı bir klinik değerlendirme, ayrıntılı bir hasta öyküsü, karakteristik bulguların tanımlanması ve çeşitli özel testlere dayanarak konur. Bu testler, metabolizmanın yan ürünleri olan belirli maddeleri (metabolitler) tespit etmek için beyin omurilik sıvısının (BOS) incelenmesini içerir. Belirli metabolitlerin belirli seviyelerde tanımlanması, THD’yi diğer ilgili nörotransmiter bozukluklarından ayırmaya yardımcı olabilir. Bir BOS örneği, sırtın alt kısmındaki omurilik kanalına bir iğnenin sokulduğu spinal musluk (lomber ponksiyon) adı verilen bir prosedürle elde edilir.

THD teşhisi, duruma neden olan TH genindeki kesin mutasyonları ortaya çıkarabilen moleküler genetik testlerle doğrulanabilir. Moleküler genetik testler klinik bazda mevcuttur.

Tedavisi

THD, beyindeki normal dopamin seviyelerini eski haline getirmek için ilaçlarla tedavi edilir. Tüm bebekler başlangıçta levodopa adı verilen düşük seviyelerde bir ilaçla tedavi edilir. Dopamin, bazı maddelerin beyne girmesine izin verirken bazı maddelerin beyne girmesine izin veren koruyucu bir kan damarları ve hücreleri ağı olan kan-beyin bariyerini geçemez. 

Bu nedenle dopamin ilaç olarak alındığında beyne ulaşamaz. Ancak levodopa kan-beyin bariyerini geçebilir ve ilaç olarak verilebilir. Vücutta levodopa bağırsaktan alındıktan sonra kolayca dopamine dönüştürülür. Levodopanın beyin dışında dönüşümünü önlemek için ikinci bir ilaç (genellikle karbidopa) eklenir ve yeterli miktarda kan-beyin bariyerini etkili bir şekilde geçebilmesi sağlanır.

Levodopa tedavisine yanıt, THD’li bireyler arasında değişir. Bazı insanlar, özellikle hafif THD’si olanlar, levodopa tedavisine hızlı ve tamamen yanıt vererek semptomların tamamen tersine döndüğünü görürler. Diğerlerinde yanıt zaman alabilir ve iyileşme birkaç ay içinde yavaş yavaş görülür. Şiddetli THD formuna sahip bazı kişilerde, levodopa tedavisi başlangıçta etkili olmayabilir. Bu hastalar, sonunda semptomları azaltmak ve motor becerilerde genel bir iyileşmeye yol açmak için uzun süreli tedavi gerektirebilir.

Şiddetli THD formuna sahip bazı kişiler, levodopa tedavisinin, istemli hareketler yapmada güçlükler (diskinezi), gastroözofageal reflü, kusma ve iştahın bastırılması gibi yan etkilerine özellikle yatkındır. Bazı hastalarda, ilaç iyi tolere edilirken bozukluğu etkili bir şekilde tedavi edinceye kadar levodopa dozunun ayarlanması gerekebilir.

Etkilenen bireyler ve aileleri için genetik danışmanlık önerilir. Fizik tedavi ve konuşma terapisi bazı hastalarda faydalı olabilir. Diğer tedaviler semptomatik ve destekleyicidir.

Not: Sunulan bilgilerin amacı herhangi bir hastalığı teşhis veya tedavi etmek, iyileştirmek veya önlemek değildir. Tüm bilgiler yalnızca genel bilginize yöneliktir, tıbbi tavsiye veya belirli tıbbi durumların tedavisinin yerine geçmez. Uygulamadan önce bu bilgileri doktorunuzla görüşün.

Paylaşın

Erkan Baş: Meclis’te Halkın Parasına Çökme Planı Tartışılıyor

TBMM’de düzenlediği basın toplantısında gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulunan TİP Lideri Erkan Baş, “Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde günlerdir çok büyük bir vurgununun hazırlığı yapılıyor. Bütçe görüşmeleri özetle hırsızlık ve vurgun planı olarak değerlendiriliyor, halkın parasına çökme planı tartışılıyor. Emekçinin, yoksulun alın terinden yaratılan Hazine nasıl iktidar için sermaye için patronlar için kullanılır, nasıl çökülür, nasıl yandaşa aktarılır, nasıl Saray’da o lüks hayat devam eder bunlar konuşuluyor” dedi ve ekledi:

“Görüşmeler başladı diyemiyorum, genelde gazeteler ‘görüşmeler başladı’ diye haber yapıyor. Burada bir görüşme falan yapılmıyor. Gördüğünüz üzere Meclis çoğunluğunu elinde bulunduran iktidar cenahının müzakere etmek, tartışmak gibi bir dertleri yok. Tek bir amaç var; muhalefeti susturmak ve Saray’dan gelen bütçeyi onaylayıp geçirmek.”

Türkiye İşçi Partisi (TİP) Genel Başkanı Erkan Baş, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) düzenlediği basın toplantısında gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu. TİP Genel Başkanı Erkan Baş’ın açıklamaları şöyle:

“Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde günlerdir çok büyük bir vurgununun hazırlığı yapılıyor. Bütçe görüşmeleri özetle hırsızlık ve vurgun planı olarak değerlendiriliyor, halkın parasına çökme planı tartışılıyor. Emekçinin, yoksulun alın terinden yaratılan Hazine nasıl iktidar için sermaye için patronlar için kullanılır, nasıl çökülür, nasıl yandaşa aktarılır, nasıl Saray’da o lüks hayat devam eder bunlar konuşuluyor. Görüşmeler başladı diyemiyorum, genelde gazeteler ‘görüşmeler başladı’ diye haber yapıyor. Burada bir görüşme falan yapılmıyor. Gördüğünüz üzere Meclis çoğunluğunu elinde bulunduran iktidar cenahının müzakere etmek, tartışmak gibi bir dertleri yok. Tek bir amaç var; muhalefeti susturmak ve Saray’dan gelen bütçeyi onaylayıp geçirmek.

Dün muhalefet sıralarında oturan bir Milletvekili Hüseyin Öz, ölümden döndü. Kendisine geçmiş olsun dileklerimizi iletiyoruz. Ama bu iktidar anlayışının bir yansımasıdır. İlk gün söyledik, artık sistematik hale geldi. Türkiye İşçi Partisi’ni konuşturmamak için sistematik bir faaliyet yürüyor. 5 yıldır Meclis’te olan bir parti her bütçe sürecinde işçiler adına emekçiler adına yoksullar adına bütçeye dair değerlendirmelerimizi sunmak istiyoruz, Meclis Başkanıyla görüşme girişimlerimiz bile sonuçsuz kalıyor. Amaç belli; muhalefet susacak, konuşmayacak, iktidar her istediğini yapacak ve bu bütçe görüşmeleri bitecek. Biz bunu kabul etmeyeceğiz. Türkiye işçi sınıfı susmaz, TİP susturulamaz. Çok açık ifade ediyorum: Hiçbir güç görevimizi yerine getirmemin önüne engel olamayacak. Emekçinin sözünü mutlaka hayatın her alanına olduğu gibi Meclis’e de taşıyacağız.

Buradan yurttaşlarımıza seslenmek istiyorum: AKP diyor ki ‘Ben sizin alın terinizden, emeğinizden bu kasayı dolduracağım. Asgari ücretten, ekmekten bile vergi alacağım. Kursağınızdan geçen her iki lokmadan bir tanesini kursağınızdan çekip alacağım. Sonra da o parayı götürüp suç şebekelerine, Saray’ın savaşına, yandaşlara, hırsızlara, bu memleketin kanını emen soysuzlara harcayacağım’ diyor.

Vergilerimizle doldurulan AKP’nin savaşına, Saray’a, Saray soytarılarına harcadığı o kasada ne var biliyor musunuz? Çocuklarımızın beslenme çantasına koyamadığımız için kahrolduğumuz o meyveler var ya, alıp içiremediğimiz için çocuklarımızın gelişim bozukluğu yaşamasına neden olan o süt var ya, burada tartışmak istemedikleri bütçe ona çekme bütçesidir. Çocuğumuzun beslenmesini, çocuğumuzun sütünü çalan bir bütçe hazırlıyorlar. Hani ev sahibine veremediğiniz zaman başınızı eğmek zorunda hissettiğiniz kira, okulu bitmesine karşı iş bulamadığınız o işler, hepsi bu bütçeyle yok edilmek isteniyor.

Ödeyemediğimiz faturalar, satın alamadığımız kitaplar, gidemediğimiz filmler, yılda 2 gün bile yapamadığımız tatiller, bize cehennem ettikleri insanca yaşayamadığımız hayatımız var ya burada o hayatımızı çalmak için uğraşıyorlar. AKP’nin hayatımızı çaldığı, bizi rezil bir geleceğin, rezil bir yaşamın kölesi yaptığı bu düzeni başlarına yıkmak için mücadeleye devam edeceğiz.

‘Televizyonda bolluk, sokakta yokluk’

2 ayrı enflasyon rakamı açıklandı. Bağımsız kuruluş ENAG ‘Yüzde 170’ dedi, TÜİK ‘Yüzde 84’ dedi. Şimdi baz etkisiyle enflasyon konusunda iyileşme varmış diye hep bir ağızdan masallar anlatmaya başladılar. Gerçekten bu Nebati Bey ne anlatıyor? Ne anlatıyorsun Nebati Bey? Yandaş basına bakıyorsunuz yalan üzerine yalan pompalanıyor. Halk bunları izliyor, ondan sonra markete, pazara gidiyor. Halkın televizyonda gördüğü bolluk, sokakta gördüğü yokluk. Yarattıkları rejim bu. Bunlar hangi rakamları açıklarsa açıklasınlar. Fiyatlar düşmüyor. Yurttaşlarımızın alım gücü her geçen gün azalıyor. Yoksulluğa isyan ediyoruz. Bu ülkedeki milyonlarca insanın durumu bu. Alın o baz etkisini başınıza çalın. Başka hiçbir işe yaramıyor.

Türkiye 2022 yılında çocuklarına süt alamayan bir ülke haline geldi. Dünyada çalışma saatlerinin en uzun olduğu ülke burası. Şimdi bu üç harfli market zincirlerini gündem yaptılar. Nur topu gibi bir yeni gündemimiz var. Hatırlarsınız pandemi sonrası da ‘patates soğan terör örgütleri’ çıkmıştı. O zaman da göstermelik depoları bastılar. Olay basit: Ekonomiyi batırıyorlar her zaman olduğu gibi bunun suçunu başka birine atıp kendilerini aklamaya çalışıyorlar. Yaklaşık bir ay önce burada gündem yapmıştım. Okullardaki çocukları bu marketlerde çalıştırma planları yapıyorlar. Kamuoyu tepki göstermeseydi bu memleketin çocukları bu zincir marketlerde köle olarak çalıştırılacaktı. Memlekette her şey güzelmiş bir tek marketler kötüymüş. Elektrik, doğal gaz, su, bu zamları da marketler mi yapıyor? Bu marketler bu iktidarın dostlarıydı ve bu iktidar döneminde palazlanıp her köşe başlarına yerleştiler. Milyarlarca kârı bunların döneminde yaptılar. Esnafı, bakkalı bu marketler eliyle bitirdiler. Daha bir ay önce memleketin öğrencilerini buralarda ucuz iş gücü yapacaklardı. Ama şimdi sözde bunlarla kavga ediyorlar.

Marketlerle ilgili her şey konuşuluyor değil mi? Bir tanesinin ağzından markette çalışan işçilerin hali nicedir diye bir cümle duydunuz mu? Bu markette çalışan, çalıştığı marketten su bile içemeyen, içtiği suyun parasını ödemek zorunda olan işçinin durumuna dair laf ettiler mi? Her mahallede marketler var. Konuşun oradaki işçi arkadaşımla bakayım. Hangisi 3 ay önce yaşadığına göre daha iyi yaşıyor? En ağır sömürü koşullarına 14-16 saat çalıştırılan market işçileri kimsenin aklına bile gelmiyor. Buradan market işçisi arkadaşlarıma, marketlerden alışveriş yapan yurttaşlarımıza seslenmek istiyorum: Bu kanımızı emen, işçilerin emeğiyle binlerce şube açan patronlara karşı mutlaka örgütlenin. Bakmayın bugünkü kavgalarına, bu iktidar o patronların iktidarıdır, bir kişi bile sizi düşünmüyor.

Bu kürsülerden, elimizden geldiğince her yerden tarikatların memleketi sürüklediği karanlığı anlatmaya çalışıyoruz. Her alanda bu gericilere, yobazlara karşı mücadele etmeye çalışıyoruz. Hatırlayacaksınız, Ensar yurdunda çocukları istismar edenlerin, Aladağ’da yanan öğrencileri, Enes Kara kardeşimizi… Buralarda neler yaşandığına dair hatırladıklarımız gerçekten bize neler yaşanabileceğine dair pek çok ipucu veriyordu. Ancak, bu son öğrendiğimiz olay, bırakın bir siyasetçiyi, devrimciyi bir yurttaş olarak, bir kız babası olarak beni beynimden vurdu.

Hiranur Vakfı’ndaki çocuk istismarı

Gazeteci dostumuz Timur Soykan, bir haber yayınladı. ‘İsmailağa Cemaati liderlerinden Yusuf Ziya Gümüşay öz kızını 6 yaşındayken imam nikahıyla aynı tarikattan bir müritle evlendiriyor’ diyorlar da 6 yaşındaki çocukla evlenme sözcüğünü nasıl yan yana kullanacağız bilemiyorum. Bu kız çocuğu, çocukluğu boyunca istismara uğruyor ve 2012 yılında bir doktor aracılığıyla bir şekilde gündeme geliyor. Ama karanlık eller o zaman da bunu örtbas ediyorlar şimdi bütün bir çocukluğu büyük bir eziyetle geçen bu kadın 10 yıl sonra boşanabiliyor. Şikayetçi oluyor ve şu anda bir iddianame hazırlanmış durumda.

Bu asla ama asla münferit bir olay değildir. Bu bir iki kişinin yaşadığı bir mağduriyet falan da değildir. Öyle olsaydı bile dünyayı yakmamız gerekirdi. Ama Türkiye’deki bu iktidar destekli gerici yapılanmalarla biliyoruz binlerce çocuğumuzun yüz yüze kaldığı, Türkiye’nin en büyük sorunlarından bir tanesi açığa çıkmış durumdadır. Bir kadın konuşabildiğimiz için bildiğimiz bir örnek var ama konuşamayan binler var.

‘Organize bir tecavüz, istismar, şiddet var’

Biz burada basın toplantısı yaparken bile binlerce çocuğumuz sapık din tüccarları ağının içine düşmüş durumda. Burada organize bir tecavüz, organize bir istismar, organize bir şiddet var. Bu sapıklar MEB’de bile sözde değerler eğitimi diye ders anlatıyorlar. Çocuklarımızın okuluna giriyorlar. Bunların kaçak yapılarına ruhsatlar veriliyor. Bunların belediyelerden ve merkezi bütçeden para aldıklarını biliyoruz. Bunlar suç işlediğinde mahkemeler çalışmıyor, emniyet çalışmıyor. Çok net bir şey söyleyeceğim; bunları, bunların para kaynaklarını, devletteki dayanaklarını, siyasi destekçilerini söküp atmadan hiçbir şey düzelmez. Çocuklarımızı bu lağım çukurunda bırakırsak bu toplum hiçbir şey yapamaz. Bu topluma yerleşmiş kanser hücresini içimizden söküp atmalıyız. Hala susan, hala cemaatlerden, tarikatlardan beklentisi olan bütün partileri terk edin. Onları yalnız bırakın, bunlar yenilmeden bu ülkede yeni hiçbir şey kuramayız.

Her ne pahasına olursa olsun bu haysiyetsizleri bu memleketten söküp atacağız. 6 yaşındaki kız çocuğunu evlendiren, tecavüz eden bu sapkın suç şebekelerini, insanlık düşmanı haysiyetsizleri bu memleketten söküp atacağız. Hangi dine inanıyorsa inansın, tüm yurttaşlarımıza, solcu sosyalist ya da değil, vicdanlı, haysiyet sahibi, emeğiyle, alın teriyle yaşayan tüm yurttaşlarımıza çağrı yapıyorum: Ancak biz el ele verirsek çocuklarımızı kurtarırız. Ancak biz omuz omuza durursak bu karanlığı yeneriz. Yenmek zorundayız. Çocuklarımız için yenmek zorundayız. Bu mide bulandırıcı, karanlık, çağ dışı zihniyete karşı hep birlikte laikliği savunmak zorundayız. Cemaatler, tarikatlar çocuklarımızı, gençlerimizi, kadınları, geleceğimizi istismar etmesin istiyorsak, 6 yaşındaki çocuklarımıza tecavüz eden, tecavüzü teşvik eden bu cemaatleri, Enes Kara kardeşimizi intihara sürükleyen bu tarikatları, bu zihniyetin Türkiye’de yeri olmadığını bir kez daha söylemek istiyoruz.

‘Karanlıkla ancak ve ancak laiklikle başa çıkabiliriz’

Bizler bu karanlığa karşı durmadıkça, yüksek sesle isyanımızı dile getirmedikçe onlar ülkenin her yanını sarmaya, gençlerimizi çocuklarımızı ve bu ülkenin geleceğini çalmaya devam edecekler. Ve bu karanlıkla ancak ve ancak laiklikle başa çıkabiliriz. Ne istiyoruz? Devletin tüm inançlara eşit mesafede olduğu, hiçbir grubu kayırmadığı, inanan kadar inanmayanı da koruduğu, hiçbir dini grubun diğeri üzerine tahakküm kurmasına izin vermeyen bir laiklik istiyoruz. Tarikat ve cemaat gibi kapalı kapılar ardında kamuda söz sahibi olan, yurt işleten, holding işleten, servetlerine servet katarken halkın dini değerlerini sömüren bu yapılanmaların bu memlekette yeri yoktur. Hem ceplerini dolduruyorlar hem de toplumu din adı altında istismar ediyorlar ve bu karanlığı ülkede süreklileştirmek istiyorlar. Artık ne güzel ülkemizin ne bizim bu çağ dışılığa, çocuk istismarcılığına, gençlerin tahakküm altına alınmasına sabrımız kalmadı.

‘Çocuğa tecavüz eden zihniyetin oyunu isteyenin de Allah belasını versin’

Buradan tüm siyasi güçleri de açıkça uyarıyorum: 3-5 oy için yok güçleri varmış, yok kalabalıklarmış bu insanlık düşmanlarına hoş görünmeye çalışanlara, bunlarla diyalog kurmaya, müzakere etmeye çalışanlar da bizim dostumuz falan değildir. Oymuş, yok güçleri varmış… Tek cümlemiz var: Oyları da batsın, güçleri de batsın! İstemiyoruz! 6 yaşındaki çocuğa tecavüz eden zihniyetin oyunu isteyenin de Allah belasını versin. Türkiye İşçi Partisi olarak söz veriyoruz: Türkiye şeyhler, dervişler, müritler ülkesi olmayacak. Ensar’dan Aladağ’a, Enes Kara’ya tüm çocuklarımızın hesabını sorana kadar bize rahat nefes alma hakkı yok. Yaşamlarımızı, inançlarımızı, özgürlüğümüzü koruyacak bir laikliği mutlaka ama mutlaka yeniden kazanacağız. Çocuklarımızı yaşatmak için bu karanlığı yeneceğiz. Tüm yurttaşlarımızı da çocuklarımızı yaşatma mücadelesinde bu karanlığa karşı omuz omuza, yan yana durmaya davet ediyorum.”

Paylaşın

Tirozinemi Tip 1 Nedir? Bilinmesi Gereken Her Şey

Tirozinemi tip 1, amino asit tirozinin son parçalanması için gerekli olan fumarilasetoasetat hidrolaz (FAH) enziminin eksikliği ile karakterize, nadir görülen, otozomal resesif bir genetik metabolik hastalıktır. Tirozini düzgün bir şekilde parçalayamamak, karaciğerde anormal tirozin ve metabolitlerinin birikmesine yol açarak potansiyel olarak ciddi karaciğer hastalığına neden olur. Tirozin böbreklerde ve merkezi sinir sisteminde de birikebilir.

Haber Merkezi / Tirozinemi tip 1 ile ilişkili semptomlar ve fiziksel bulgular yaşamın ilk aylarında ortaya çıkar ve kilo alamama ve beklenen hızda büyümeme (gelişememe), ateş, ishal, kusma, anormal derecede genişlemiş karaciğer (hepatomegali) ve sararmayı içerir. Tirozinemi tip 1, tedavi edilmezse şiddetli karaciğer hastalığı, siroz ve hepatokarsinom gibi daha ciddi komplikasyonlara ilerleyebilir.

Belirtileri ve semptomları

Tirozinemi tip 1 ile ilişkili semptomlar genellikle kişiden kişiye değişir. Tirozinemi tip 1 olan bebekler tipik olarak bozukluğun akut veya kronik formuyla ortaya çıkar.

Tirozinemi tip 1’in akut formu doğumda (doğuştan) veya yaşamın ilk aylarında mevcuttur. Bozukluğun bu formu, kronik formdan daha yaygın ve şiddetlidir. Akut formdaki bebekler, genellikle kilo alamama ve beklenen hızda büyümeme (gelişememe) ile başlayan semptomların hızlı başlangıcını sergilerler. Ek erken belirtiler ateş, ishal, kanlı dışkı (melena) ve kusmayı içerir. Etkilenen bebekler ayrıca anormal şekilde büyümüş bir karaciğer (hepatomegali), kolayca morarma eğilimi, sarılık, uyuşukluk ve/veya sinirlilik sergileyebilir. Etkilenen bazı bebeklerde belirgin, lahana benzeri bir koku gelişebilir.

Sonunda, tirozinemi tip 1’in akut formuna sahip bebeklerde gelişimsel gecikmeler, anormal derecede genişlemiş bir dalak (splenomegali) ve karında sıvı birikmesi (ödem) (asit) görülür. Bozukluk hızla ilerleyerek hayatı tehdit eden akut karaciğer yetmezliğine ve kan pıhtılaşma anormalliklerine (pıhtılaşma bozukluğu) dönüşebilir.

Tirozinemi tip 1’in kronik formu, akut formdan daha az sıklıkta ortaya çıkar ve semptomların daha kademeli başlaması ve daha az şiddetli ifadesi ile karakterize edilir. Tirozinemi tip I semptomları, bozukluğun kronik formuna sahip bebeklerde altı aylık olana kadar belirgin olmayabilir. Gelişme geriliği genellikle ilk belirtidir. Ek semptomlar arasında gelişimsel gecikmeler ve ilerleyici skarlaşma ve karaciğerin kronik karaciğer yetmezliği ile sonuçlanan işlev bozukluğu (siroz) yer alır.

Tirozinemi tip 1 olan birçok bebekte, sıklıkla kemik yapısının ilerleyici yumuşamasına ve zayıflamasına (raşitizm) yol açan böbrek fonksiyon bozukluğu ile karakterize nadir bir hastalık olan renal Fanconi sendromu gibi böbrek (böbrek) anormallikleri gelişir. Fanconi sendromu ayrıca kusma, dehidrasyon, halsizlik ve ateş ataklarıyla da ilişkilidir.

Etkilenen bebeklerin yaklaşık yüzde 40’ı, genellikle küçük bir enfeksiyonun ardından birçok siniri (polinöropati) etkileyen hastalık bölümleri yaşar. Nörolojik krizler olarak adlandırılabilecek bu ataklar, bacaklarda ve midede şiddetli ağrılar, kas tonusunda artış (hipertoni), kusma, bağırsak tıkanıklığı (ileus), düzensiz kalp atışı (taşikardi) ve yüksek kan ile ilişkilidir. basınç (hipertansiyon). Etkilenen bazı kişiler, bu bölümler sırasında kendi kendine zarar verme davranışı da (örneğin, dilini ısırma veya dişlerini gıcırdatma) sergileyebilir. Nörolojik krizler ve solunum yetmezliği oluşabilir.

Etkilenen bebekler ayrıca kalbin sol ve sağ ventriküllerini ve bazı çocuklarda sol ventrikül duvarını (hipertrofik kardiyomiyopati) ayıran bölmede genişleme (hipertrofi) yaşayabilir. Ek olarak, etkilenen bebekler ve çocuklar, hepatoselüler karsinom olarak bilinen bir tür karaciğer kanseri geliştirme konusunda genel popülasyona göre daha büyük risk altındadır.

Etkilenen çocukların nitisinon ve düşük tirozinli bir diyetle tedavisi sağkalımı %90’ın üzerine çıkardı ve normal büyüme, karaciğer fonksiyonunda iyileşme, sirozun önlenmesi, böbrek hastalığının düzeltilmesi ve raşitizmde iyileşme ile sonuçlandı.

Nedenleri

Tirozinemi, FAH enziminin üretiminden sorumlu fumarilasetoasetat hidrolaz (FAH) genindeki mutasyonlardan kaynaklanır. Bu enzimin eksikliği, karaciğer, böbrek ve merkezi sinir sisteminde fumarilasetoasetat birikmesine ve tirozin ve metabolitlerinin birikmesine yol açarak sonunda tirozinemi tip 1’e neden olur. Tirozinemi tip 1, otozomal resesif bir genetik durum olarak kalıtılır.

Resesif genetik bozukluklar, bir birey, her ebeveynden bir tane olmak üzere, aynı özellik için anormal bir genin iki kopyasını miras aldığında ortaya çıkar. Bir birey, hastalık için bir normal gen ve bir gen alırsa, kişi hastalığın taşıyıcısı olacak, ancak genellikle semptom göstermeyecektir. İki taşıyıcı ebeveynin hem kusurlu geni geçirme hem de etkilenen bir çocuğa sahip olma riski her hamilelikte %25’tir. Anne baba gibi taşıyıcı olan bir çocuğa sahip olma riski her gebelikte %50’dir. Bir çocuğun her iki ebeveynden de normal genler alma ve bu özel özellik için genetik olarak normal olma şansı %25’tir. Risk erkekler ve kadınlar için aynıdır.

Yakın akraba (akraba) olan ebeveynlerin her ikisinin de aynı anormal geni taşıma şansı akraba olmayan ebeveynlere göre daha yüksektir, bu da resesif genetik bozukluğu olan çocuklara sahip olma riskini artırır.

Teşhisi

Tirozinemi tip 1 tanısı kapsamlı bir klinik değerlendirme, ayrıntılı hasta öyküsü ve özel testlere dayalı olarak konur. Yaşamın ilk üç ayında gelişme geriliği ve karaciğer büyümesi (hepatomegali) gösteren bebeklerde tirozinemi tip 1 tanısından şüphelenilebilir. Tanı, idrarda tirozin metabolitleri ve süksinilaseton saptandığında olasıdır. Karaciğer dokusunda veya kültürlenmiş fibroblastlarda azalmış FAH aktivitesine dayanarak da tanı koymak mümkündür, ancak bu test hazır değildir. Teşhisi doğrulamak için FAH gen mutasyonları için moleküler genetik testler mevcuttur.

Tirozinemi tip I, yenidoğan tarama programları aracılığıyla da teşhis edilebilir. Süksinilaseton, tandem kütle spektroskopisi ile yenidoğan kan lekesinde ölçülebilir. ABD’deki çoğu eyalet, her yenidoğanda tirozinemi tip 1 taraması yapar. Erken teşhis önemlidir çünkü erken teşhis ve tedavi, bebeklik döneminde ciddi sorunların gelişmesini önleyebilir.

Taşıyıcı testi ve DNA analizi ile doğum öncesi teşhis, ailede spesifik gene neden olan mutasyon tanımlanmışsa mevcuttur. Ekzom dizileme, tüm genom dizileme (WGS) gibi Yeni Nesil DNA dizileme teknikleri, hastalıktan sorumlu mutasyonların belirlenmesine yardımcı olabilir. Amniyotik sıvıda süksinil aseton saptanması ve DNA analizi ile prenatal tanı da mümkündür.

Tedavisi

2017 yılında Nityr (nitisinon tabletleri), kalıtsal tirozinemi tip 1 tedavisi için ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) tarafından onaylanmıştır. Nityr, Cycle Pharmaceuticals tarafından üretilmiştir.

FDA, 2002 yılında tirozinemi tip 1’i tedavi etmek için nitisinonun bir kapsülü ve oral süspansiyon formülasyonu olan yetim ilaç Orfadin’i onayladı. Nitisinon, İsveç Orphan International Biovitrum AB tarafından geliştirildi ve Sobi, Inc. tarafından piyasaya sürüldü.

Bu ilaçlar sadece tirozinemi tip 1 tedavisinde deneyimli doktorlar tarafından önerilmelidir, çünkü doğru doz her hasta için spesifik biyokimyasal testlere ve vücut ağırlığına göre ayarlanmalıdır. Düşük proteinli bir diyet gerektiren doğuştan metabolizma kusurları olan çocukları yönetme konusunda yetenekli bir beslenme uzmanına erişim, tedavinin önemli bir parçasıdır. Hasta için doğru dozu korumak için kan testleri düzenli olarak izlenmelidir.

Nitisinon, tirozin ve fenilalanin amino asitleri ile sınırlı bir diyetle birlikte kullanılmalıdır. Nitisinon tedavisi ve diyet yönetimi, tanı doğrulandıktan sonra mümkün olan en kısa sürede başlamalıdır.

Tirozinemi tip 1 olan bebekler, sınırlı miktarda fenilalanin ve tirozin içeren düşük proteinli bir diyete tedavi edilmelidir. Etkilenen bazı bebekler, yalnızca diyet yönetimi ile karaciğer ve böbrek anormalliklerinde bir iyileşme sergilemiştir. Bununla birlikte, siroz, karaciğer yetmezliği ve potansiyel hepatoselüler karsinoma ilerlemesi hala mümkündür. Doktorlar genellikle, etkilenen bireylerin yaşamları boyunca özel tıbbi gıdalar kullanarak katı bir diyet uygulamalarını önerir.

Tanı anında karaciğer yetmezliğinin son aşamasını geliştirmiş olan, karaciğer kanseri kanıtı olan (hepatoselüler karsinom) veya nitisinon tedavisine yanıt vermeyen etkilenen bebekler için karaciğer nakli gerekebilir. Bazı çocuklarda karaciğer nakli böbrek fonksiyonlarını iyileştirir. Etkilenen bireyler ve aileleri için genetik danışmanlık önerilir. Diğer tedaviler semptomatik ve destekleyicidir.

Paylaşın

“Gençlik ve Spor Bakanlığı Ölülere Yüzme Öğretmiş” İddiası

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Ordu Milletvekili Mustafa Adıgüzel, Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın Yüzme Bilmeyen Kalmasın Projesi kapsamında yüzme öğretilen 5 milyon kişinin arasında yatağa bağımlı kişiler, iki aylık bebekler ve ölmüş vatandaşlar olduğunu öne sürdü. 

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) bütçe maratonu sürüyor. Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın bütçe görüşmelerine Yüzme Bilmeyen Kalmasın Projesi’yle ilgili bir iddia damga vurdu.

CHP Ordu Milletvekili Mustafa Adıgüzel, proje kapsamında portatif şişme havuzlarda 5 milyon kişiye yüzme öğretildiği bilgisinin verildiğini ama bu kişiler arasında yatağa bağımlı kişiler, iki aylık bebekler, hatta ölmüş vatandaşların olduğunu öne sürdü.

Sözcü’nün haberine göre, Mustafa Adıgüzel, Gençlik Spor Bakanı Mehmet Kasapoğlu’na “Sahte veri girişi yaparak kamuoyunu yanıltmak ve kişisel verileri izinsiz kullanmak yakışıyor mu?” diye sordu.

Pandemi döneminde 5 milyon kişi

Yüzme Bilmeyen Kalmasın Projesi çok enteresan. Portatif şişme havuzlarda hem de pandemi döneminde tam 5 milyon kişiye yüzme öğretilmiş. İki kişinin el ele tutuşup bir araya gelmekten çekindiği bir dönemde şişme havuzlarda 5 milyon kişi yüzme öğrenmiş.

İl müdürlerine talimat gitti

Gerçek ise öyle değil. Spor il müdürlerine talimat gitti, okullardan, nüfus müdürlüklerinden, birçok spor kulübünden listeler gitti. Bu listede yatağa bağımlı insanlar var. İki aylık çocuklar var. Ölmüş insanlar var. Bir derneğe üye eczacı hanımın, yüzme öğrendiğinden haberi yok.

Kimlere ne kadar kaynak aktardınız

Bunları hiçbirinin yüzme öğrendiğinden haberi yok. Okulların yüzme öğrencileri de dâhil edilmiş; her türlü fırıldak var. Bir bakana sahte veri girişi yaparak kamuoyunu yanıltmak ve kişisel verileri izinsiz kullanmak yakışıyor mu? Hangi yandaş vakıf, dernek ve gruplara ne kadar kaynak aktardınız?

Paylaşın

TIME, ‘Yılın İkonu’nu Belirledi: Michelle Yeoh

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) merkezli haber ve politika dergisi TIME, “Yılın İkonu”nu belirledi. TIME’den yapılan açıklamaya göre Çin asıllı Malezyalı ünlü oyuncu Michelle Yeoh, 2022’nin ikonu seçildi.

Michelle Yeoh, oyunculuk kariyerinde 40 yılı devirdi. Hollywood’a adım atmadan önce de Asya’da ünlü olan aktris, 1980’lerin sonu itibarıyla popüler Hong Kong aksiyon filmlerinde rol aldı. Yeoh, aksiyon sahnelerinde kendisinin oynamasıyla dikkat çekti.

60 yaşındaki oyuncu, TIME’a yaptığı açıklamada 1990’ların sonunda setlerden emekli olmayı ve çocuk yapmayı planladığını ifade etti. Ancak başarılı oyuncu, Ucuz Roman’ın (Pulp Fiction) tanıtımı için 1995’te Hong Kong’a gelen Quentin Tarantino’yla görüştükten sonra fikrini değiştirdi.

Tarantino, Yeoh’un dövüş sahnelerini ezbere anlatınca aktris etkilendiğini belirtti. Yeoh böylece sinemada henüz işini bitmediğini düşündü.

Aktris bunun ardından Hollywood’da James Bond serisinin 18. filmi Yarın Asla Ölmez’de (Tomorrow Never Dies) rol aldı. Yeoh, Kaplan ve Ejderha (Crouching Tiger, Hidden Dragon) ve Mumya: Ejder İmparatoru’nun Mezarı (The Mummy: Tomb of The Dragon) gibi filmlerle adını iyice duyurdu.

Yeoh ayrıca Galaksinin Koruyucuları 2 (Guardians of the Galaxy Vol. 2) ve Shang-Chi ve On Halka Efsanesi (Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings) gibi Marvel filmlerinde de rol aldı.

Ancak Yeoh adını, 8 Nisan’da vizyona giren Her Şey Her Yerde Aynı Anda’yla (Everything Everywhere All at Once) bütün dünyaya duyurabildi.

Yıldız oyuncu nisanda GQ’yla yaptığı röportajda “izleyicilere neler yapabileceğini gösterebilmek için uzun zamandır beklediğini” söyledi.

Malezyalı aktris, filmdeki rolüyle Oscar’da En İyi Kadın Oyuncu dalında favoriler arasında.

Hollywood’daki Asyalı ve Asyalı kadın klişelerine karşı kariyeri boyunca mücadele etmesi gerektiğini söyleyen Yeoh, şöyle konuştu: Bu benim ırkımla ilgili olmamalıydı. Ancak bir savaş verdim. Denememe izin verilmeliydi.

Oscar’la ilgili de konuşan Yeoh, ödülü istediğini vurguladı.

Yeoh ayrıca Cate Blanchett, Olivia Colman ve Helen Mirren gibi Batılı oyuncularla aynı fırsatları olmadığını ve bu yüzden Her Şey Her Yerde Aynı Anda’da elinden gelenin en iyisini yaptığını söyledi: Böyle bir fırsat yakaladığınızda tüm kalbinizi ve ruhunuzu adamalısınız. Çünkü bir sonraki şansın ne zaman olduğunu bilemezsiniz.

Yeoh, Oscar’da En İyi Kadın Oyuncu ödülünü kazanırsa bunu başaran ilk Asyalı olacak.

(Kaynak: Independent Türkçe)

Paylaşın

Dünya Nüfusu Sekiz Milyara Ulaştı; Nüfusun Artması İklim Krizini Derinleştirir Mi?

Nüfus artışı ve iklim krizi arasındaki ilişkiyi değerlendiren akademisyen Mine Yıldırım, “Güncel tartışmalara baktığımızda, iklim kriziyle nüfus artışı arasında dolaylı bir ilişki olduğunu ancak direkt bir ilişki kurmanın zor olduğunu düşünüyorum” derken, iktisatçı Levent Dölek ise iklim krizi ve nüfus artışı arasında bir sebep-sonuç ilişkisi kurmanın gerçekçi olmadığını söylüyor.

Yıldırım, nüfus artışı ile iklim krizinin derinleşmesi arasında ilişkiyi kurarken dikkatli olunması gerektiğini vurgularken, Dölek, “Nüfus artışı iklim krizini etkiliyor ancak yüksek nüfus, iklim krizinin derinleşmesine sebep olan karbon emisyonlarının artışında merkezi olmayan bir konuma sahip” ifadelerini kullanıyor.

Birleşmiş Milletler’in 15 Kasım’da dünya nüfusunun sekiz milyara ulaştığını açıklamasından sonra, nüfus artışının yaşadığımız iklim krizini daha da derinleştireceğine dair tartışmalar da başladı. Çünkü sıcaklıkların artmasında en büyük pay sahibi, insan kaynakları karbon emisyonları.

Çeşitli konular için sayaçlar ve gerçek zamanlı istatistikler sağlayan worldometer sitesindeki verilere göre, en çok karbon emisyonuna sebep olan ilk beş ülke Çin, ABD, Hindistan, Rusya ve Japonya.

Ancak toplam rakamlar ülkelerin nüfuslarına göre oranlandığında ortaya daha farklı bir tablo çıkıyor. Buna göre kişi başı karbon emisyonlarında en yüksek oran 37.29 tonla Katar’ın olurken onu Karadağ, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Umman ve Kanada gibi ülkeler izliyor.

Kadir Has Üniversitesi’nden iklim krizi üzerine çalışmalar yürüten akademisyen Mine Yıldırım ve Yalova Üniversitesi İktisat ve İdari Bölümler Fakültesi İktisat Bölümü’nden iktisatçı akademisyen Levent Dölek, nüfus ve iklim krizi arasındaki ilişkiyi bianet’ten Ozan Polat’a anlattı.

“Nüfusun büyümesinin de etkisi var”

İklim krizi, iklim adaleti, hayvan hakları, yaban hayatı, kentsel dayanıklılık, politik ekoloji gibi konularda çalışmalar yürüten akademisyen Mine Yıldırım, nüfus artışı ve iklim krizi arasındaki ilişkiyi şöyle değerlendiriyor:

“Güncel tartışmalara baktığımızda, iklim kriziyle nüfus artışı arasında dolaylı bir ilişki olduğunu ancak direkt bir ilişki kurmanın zor olduğunu düşünüyorum. Fakat iklim krizinin geldiği noktada 1.5 derecelik devrilme noktası dediğimiz ya da geri dönüşü olmayan nokta olarak kabul edilen 1.5 derecelik ortalama sıcaklık artışında, nüfusun büyümesinin de etkisi var.”

Ancak, Yıldırım’a göre nüfus artışı faktörü, iklim krizini bugünkü durumuna getiren sebepler sıralandığında gerilerde kalıyor.

Yıldırım, nüfus artışı ile iklim krizinin derinleşmesi arasında ilişkiyi kurarken dikkatli olunması gerektiğini vurgulayarak şöyle devam ediyor:

“Nüfus artışı tüketimi, enerji ve gıda ihtiyacını da artıracağı için iklim krizinin tetikleyicileri arasında olsa da nüfus siyasetiyle, iklim krizi siyaseti arasında paralel ilişkiler kurarken çok dikkatli olmamız gerekiyor. Çünkü iklim kriziyle mücadelede nüfus artışının kontrolü söz konusu olduğunda, her ülkenin beklentileri açısından, aslında ideolojik amaçların maskelendiği, egemen olanların elinde bir araç olması muhtemel bir şeyden bahsediyor olabiliriz.”

Etik-politik duruş olarak çocuk yapmamak

Dünya genelinde yaşlanan ve kırılganlaşan bir nüfus da bulunduğu için nüfus artışında da eşitsiz bir gelişimin olduğunu ifade eden Yıldırım’a göre “bir etik-politik duruş olarak çocuk yapmayı tercih etmemek” önemli.

İnsanlığın her şeyde küçülmeye gitmesinin gerektiğini vurgulayan Yıldırım’a göre çocuk yapmamak başka bağlamlarda da tartışılmalı:

“İklim kriziyle mücadele söz konusu olduğunda her anlamda küçülmeye gitmenin hem bir ekonomik kategori olarak hem bir tüketim kategorisi olarak hem de enerji dönüşümünden doğayla ilişkilenmemize, hayvanlarla ilişkilenmemize, gıdayı üretme şeklimize kadar her başlıkta önemli, etik-politik olarak radikal ve gerekli bir duruş olduğunu düşünüyorum. Çocuk sahibi olmamak da bu noktada yalnızca iklim felaketlerini düşünüp ‘Dünya yok olacak diye çocuk sahibi olmanın ne manası var’ düşüncesiyle değil, dünyada yeterince aç, yardıma muhtaç çocuk var, onlar için ne yapabiliriz diye düşünerek tartışılmalı.”

Yıldırım, bunun bir dayatmaya da dönüşmemesi gerektiğini vurguluyor:

“Ancak bu etik-politik karar bir tavır olarak sahiplenildiğinde, belki bu şekilde teşvik edildiğinde anlamlı. Bunun bir nüfus politikası olarak devlet tarafından zorunlu hale getirilmesi sorunu yalnızca kötüleştirebilecek, yalnızca nüfusun yaşlanması ve yaşlanan nüfusun da dünyanın her yerinde bakım emeğini büyütmesiyle sonuçlanacak bir şey olur. Ayrıca insan bedenine müdahale anlamına da geleceği için savunulamaz.”

En çok emisyon kimde?

İktisatçı Levent Dölek ise iklim krizi ve nüfus artışı arasında bir sebep-sonuç ilişkisi kurmanın gerçekçi olmadığını söylüyor. Dünya üzerindeki kaynaklar, kaynakların bölüşümü, gelir eşitsizliği üzerine çalışmalar yapan Dölek’e göre nüfus artışı iklim krizini etkiliyor ancak yüksek nüfus, iklim krizinin derinleşmesine sebep olan karbon emisyonlarının artışında merkezi olmayan bir konuma sahip:

“Acaba kişi başına düşen karbon emisyonunun en fazla olduğu ülkeler nüfus yoğunluğu en yüksek olan ülkeler mi diye baktığınızda listenin üst sıralarında Katar, Kuveyt, Suudi Arabistan gibi düşük nüfuslu ama petrol üreticisi, fosil yakıt üreticisi ülkeleri görürsünüz.”

“Yoksulluk nüfusu arttırıcı bir şey”

Dölek, konunun özünün görülmediğini düşünüyor: “ABD, Kanada, Avrupa Birliği’ni es geçip kamerayı Çin’e çevirip suç atmak ya da Afrika’da nüfusun neredeyse yarısı elektrikten mahrumken fosil yakıtlarla ilgili yatırım yapılmasın diye bu ülkelere kredi vermemek, yine meselenin özünü görmezden gelmekle ilgili.”

“Kapitalist ekonomi varken”

İklim krizini derinleştiren asıl faktörün kapitalizmin kendisi olduğunu söyleyen Dölek, kapitalist ekonomi temel alındığı müddetçe krize çözüm üretilemeyeceğini belirtiyor:

“İklim krizi sistemsel bir kriz olduğu için çözümün de devrimci olması gerektiği sonucuna varıyoruz. Çünkü mevcut hiçbir öneri krizi çözmüyor, krizin derinleşmesine neden oluyor. Ukrayna Savaşı’nı ele alalım. Fosil yakıtlar olmasın, yenilenebilir enerjiler, güneş enerjisi ve benzer konuları konuşuyorduk. Bir baktık, gazı kestiler. Bütün Avrupa ülkeleri kömüre dönmeye başladı. Hiç kimse de savaşmasak mı acaba demedi. Çünkü dünya onlara göre bir şirket. Bir şirket 100 sene sonrayı düşünecekse 100 sene sonraki kârını da düşürür. İnsanları düşünmez. Dolayısıyla da mesele sistem meselesidir.”

Ortada “açık bir kriz”in var olduğunu belirten Dölek, “Burada bir kriz var. Bunun sorumlusu kimdir dediğimiz zaman popülasyoncular için olağan şüpheliler olarak, Çin ve Hindistan geliyor. Çin sanayisinin gelişmiş olduğunu söyleyebiliriz fakat Hindistan BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı’nın yayımladığı en çok sanayi ürünü imalâtı yapan ülkeler listesinde bile o nüfusla sıralamada ilk beşe giremiyor. Toplam rakamlarda bile aşağıya düşüyorlar” diyerek şöyle devam ediyor:

“Ama bir de şöyle bakalım. Tarihsel olarak 1850’lerden bugüne 23 tane emperyalist ülke dünyanın geri kalanından daha fazla karbon emisyonuna sebep olmuş zaten. Bunların başında da ABD geliyor. ABD dünyayı mahvederek şu anda dünyanın en büyük ekonomik gücü olmuş durumda. Dolayısıyla bedeli de onun ödemesi gerekiyor. Kalkınmaya çalışan ülkelere dokunmayan ve emperyalistler devletlere bedel ödeten bir yapının da olması lazım.”

Paylaşın