FODMAP diyeti, İrritabl Bağırsak Sendromu (IBS) ve diğer sindirim sistemi rahatsızlıklarının semptomlarını hafifletmek için tasarlanmış bir beslenme yaklaşımıdır.
Haber Merkezi / FODMAP, Fermente Olabilen Oligosakkaritler, Disakkaritler, Monosakkaritler ve Polioller anlamına gelir. Bu karbonhidrat türleri, bazı kişilerde bağırsakta kolayca emilemez ve fermente olarak gaz, şişkinlik, karın ağrısı veya ishal gibi IBS semptomlarını tetikleyebilir.
Diyet, bu maddeleri içeren gıdaları geçici olarak kısıtlayarak semptomları azaltmayı ve tetikleyici gıdaları belirlemeyi amaçlar. Diyet genellikle üç aşamadan oluşur:
Eleme Aşaması (2-6 hafta): Yüksek FODMAP gıdalar diyetten çıkarılır.
Yeniden Tanıtım Aşaması: Potansiyel tetikleyici gıdalar kontrollü bir şekilde yeniden diyete eklenir.
Kişiselleştirme Aşaması: Hangi gıdaların tolere edilebildiği belirlenerek uzun vadeli bir beslenme planı oluşturulur.
Yüksek FODMAP Gıdalar (Örnekler):
Oligosakkaritler: Buğday, çavdar, soğan, sarımsak, baklagiller.
Disakkaritler: Laktoz içeren süt, yoğurt, yumuşak peynirler.
Monosakkaritler: Fruktoz içeren elma, armut, bal, mango.
Polioller: Taş meyveler (kiraz, şeftali), yapay tatlandırıcılar (sorbitol, mannitol), avokado.
Düşük FODMAP Gıdalar (Örnekler):
Sebzeler: Ispanak, havuç, kabak, patates.
Meyveler: Muz, çilek, kivi, portakal.
Protein: Tavuk, balık, yumurta, tofu.
Tahıllar: Pirinç, kinoa, yulaf.
Süt alternatifleri: Laktozsuz süt, badem sütü.
FODMAP Diyetinin Avantajları:
Semptom Azaltımı: Araştırmalar, IBS hastalarının %70-85’inde şişkinlik, karın ağrısı, ishal veya kabızlık gibi semptomları önemli ölçüde azalttığını gösteriyor.
Kişiselleştirilmiş Beslenme: Tetikleyici gıdaları belirleyerek bireye özel bir diyet planı oluşturmayı sağlar.
Yaşam Kalitesini Artırma: Semptomların azalması, sosyal ve günlük aktivitelerde daha fazla rahatlık sağlar.
Bilimsel Destek: Monash Üniversitesi gibi kurumlar tarafından geliştirilmiş ve klinik çalışmalarla desteklenmiştir.
Geçici Kısıtlama: Diyet, uzun süreli bir yasaklama yerine tetikleyicileri belirlemek için kısa süreli uygulanır, bu da sürdürülebilirliği artırır.
FODMAP Diyetinin Dezavantajları:
Karmaşık ve Kısıtlayıcı: Yüksek FODMAP gıdaların listesi geniş olduğundan, diyeti uygulamak başlangıçta zor olabilir ve sosyal yemek durumlarını karmaşıklaştırabilir.
Besin Eksikliği Riski: Uzun süreli veya yanlış uygulanırsa lif, vitamin ve mineral eksikliklerine yol açabilir (ör. baklagiller ve bazı sebzelerin kısıtlanması).
Uzman Rehberliği Gerekliliği: Diyetin etkili ve güvenli olması için bir diyetisyenle çalışmak önerilir, bu da ek maliyet ve çaba gerektirebilir.
Zaman Alıcı: Eleme ve yeniden tanıtım aşamaları haftalar sürebilir, bu da sabır ve disiplin gerektirir.
Psikolojik Etki: Kısıtlayıcı bir diyet, bazı kişilerde stres veya yeme bozukluğu riskini artırabilir.
Herkese Uygun Değil: IBS dışı sindirim sorunları (ör. çölyak hastalığı, inflamatuar bağırsak hastalığı) için uygun olmayabilir ve altta yatan başka bir sorunu maskeleyebilir.
