image

Meme Kanserinin Genetiğini Anlamak

0

Meme kanseri, meme dokusundaki hücrelerin kontrolsüz bir şekilde büyümesi ve çoğalmasıyla oluşan malign (kötü huylu) bir tümördür. Genellikle meme kanallarında veya lobüllerinde başlar ve genetik mutasyonlar, hormonal faktörler, yaşam tarzı veya çevresel etkenlerle ilişkilidir.

Haber Merkezi / Meme kanserinin genetiği, hastalığın gelişiminde genetik faktörlerin rolünü anlamak için önemli bir alandır. Meme kanseri, hem çevresel hem de genetik faktörlerden etkilenen karmaşık bir hastalıktır. Genetik faktörler, özellikle belirli gen mutasyonları, meme kanseri riskini artırabilir.

İşte meme kanserinin genetiği hakkında temel bilgiler:

Genetik Mutasyonlar ve Meme Kanseri:

Meme kanseri riskini artıran en iyi bilinen genler BRCA1 ve BRCA2 genleridir. Bu genler, normalde DNA onarımını düzenleyen ve hücrelerin kanserli hale gelmesini önleyen tümör baskılayıcı genlerdir. Ancak bu genlerdeki mutasyonlar, meme kanseri ve yumurtalık kanseri riskini önemli ölçüde artırır.

BRCA1 ve BRCA2 Mutasyonları: BRCA1 mutasyonu taşıyan kadınlarda, 70 yaşına kadar meme kanseri gelişme riski yüzde 55-65, yumurtalık kanseri riski ise yüzde 39 civarındadır. BRCA2 mutasyonu taşıyanlarda meme kanseri riski yüzde 45-55, yumurtalık kanseri riski yüzde 11-17’dir.

Bu mutasyonlar, erkeklerde de meme kanseri ve prostat kanseri riskini artırabilir. BRCA mutasyonları, tüm meme kanseri vakalarının yaklaşık yüzde 5-10’unu oluşturur ve özellikle aile öyküsü olanlarda daha yaygındır.

Diğer Genler: TP53 (Li-Fraumeni sendromu ile ilişkili): Nadir, ancak yüksek meme kanseri riski taşır.

PTEN (Cowden sendromu): Meme kanseri dahil çeşitli kanser riskini artırır.

ATM, CHEK2, PALB2: Orta düzeyde risk artışı ile ilişkilidir.

Bu genlerdeki mutasyonlar, BRCA mutasyonlarına kıyasla daha az sıklıkta görülür, ancak toplu olarak meme kanseri riskine katkıda bulunur.

Kalıtsal ve Sporadik Meme Kanseri:

Kalıtsal Meme Kanseri: Meme kanseri vakalarının yaklaşık yüzde 5-10’u kalıtsaldır, yani aileden geçen genetik mutasyonlarla ilişkilidir. Ailede meme kanseri, yumurtalık kanseri veya diğer kanser türlerinin erken yaşta görülmesi, genetik test yapılmasını gerektirebilir.

Sporadik Meme Kanseri: Meme kanseri vakalarının çoğunluğu (Yüzde 90-95) kalıtsal değildir ve çevresel faktörler (ör. yaşam tarzı, hormonlar) ile somatik mutasyonların (yaşam boyu hücrelerde biriken mutasyonlar) bir kombinasyonu sonucu ortaya çıkar.

Genetik Testler ve Risk Değerlendirmesi:

Genetik Testler: BRCA1, BRCA2 ve diğer yüksek riskli genlerde mutasyonları tespit etmek için genetik testler yapılır. Bu testler, özellikle aşağıdaki durumlarda önerilir:

Ailede meme veya yumurtalık kanseri öyküsü varsa,
Erken yaşta (50 yaş öncesi) meme kanseri tanısı almış bireyler,
Ailede bilateral meme kanseri veya erkek meme kanseri vakaları varsa.

Risk Değerlendirme Modelleri: Gail Modeli veya Claus Modeli gibi araçlar, genetik ve çevresel faktörleri birleştirerek meme kanseri riskini tahmin edebilir.

Genetik Mutasyonların Klinik Önemi:

Önleyici Tedbirler: BRCA mutasyonu taşıyan bireyler için risk azaltıcı stratejiler şunlardır:

Profilaktik mastektomi: Meme dokusunun cerrahi olarak çıkarılması, riski %90’a kadar azaltabilir.
Profilaktik ooferektomi: Yumurtalıkların alınması, yumurtalık kanseri riskini azaltır ve meme kanseri riskini de düşürebilir.
Yoğun tarama: Düzenli mamografi, MRG ve klinik meme muayeneleri.
Kemoprevansiyon: Tamoksifen veya raloksifen gibi ilaçlar, riski azaltmak için kullanılabilir.

Kişiselleştirilmiş Tedavi: BRCA mutasyonu taşıyan hastalarda, PARP inhibitörleri (ör. olaparib) gibi hedefe yönelik tedaviler etkili olabilir.

Epigenetik ve Diğer Faktörler:

Genetik mutasyonların yanı sıra, epigenetik değişiklikler (genlerin ifade edilme şeklini etkileyen kimyasal modifikasyonlar) de meme kanseri gelişiminde rol oynar.

Çevresel faktörler (ör. hormon replasman tedavisi, obezite, alkol tüketimi) genetik yatkınlıkla birleştiğinde riski artırabilir.

Araştırma ve Gelecek Yönelimler:

Genom çapında ilişki çalışmaları (GWAS), meme kanseri ile ilişkili yeni genetik varyantları tanımlamaya devam ediyor.

Poligenik risk skorları (PRS), birden fazla düşük riskli genetik varyantı birleştirerek bireysel risk tahmini yapmayı sağlıyor.

CRISPR gibi gen düzenleme teknolojileri, gelecekte genetik mutasyonların düzeltilmesi için umut vadediyor.

Paylaşın

Akciğer Kanserinin Bilinmesi Gereken Beş Erken Belirtisi

0

Akciğer dokularında, genellikle bronşlarda veya alveollerde, kontrolsüz hücre büyümesiyle başlayan bir kanser türü olan akciğer kanseri, her yıl diğer tüm kanser türlerinden daha fazla hayata mal oluyor.

Haber Merkezi / Akciğer kanserinin başlıca iki türü vardır: küçük hücreli akciğer kanseri (KHAK) ve küçük hücreli olmayan akciğer kanseri (KHOAK).

Akciğer kanserinin erken belirtileri genellikle belirsiz olabilir ve başka hastalıklarla karıştırılabilir. Ancak, aşağıdaki 5 belirtiye dikkat etmek önemlidir:

Sürekli Öksürük: 2-3 haftadan uzun süren, geçmeyen veya kötüleşen öksürük, özellikle sigara içenlerde uyarıcı olabilir.
Nefes Darlığı: Sebepsiz yere ortaya çıkan veya aktivitelerle artan nefes alma güçlüğü.
Göğüs Ağrısı: Sürekli veya öksürük, nefes alma gibi durumlarda artan göğüs ağrısı.
Kanlı Balgam: Öksürükle birlikte kanlı balgam veya tükürük gelmesi ciddi bir belirti olabilir.
Yorgunluk ve Kilo Kaybı: Açıklanamayan halsizlik, bitkinlik ve istemsiz kilo kaybı.

Not: Bu belirtiler akciğer kanserine özgü olmayabilir, ancak devam ederse bir doktora başvurulmalıdır. Erken teşhis, tedavi başarısını artırabilir.

Paylaşın

Yaşlılarda Depresyon: Nedenleri, Belirtileri, Tedavisi

0

Depresyon, sürekli üzüntü, ilgi kaybı, enerji düşüklüğü ve günlük yaşamı etkileyen duygusal, fiziksel ve bilişsel belirtilerle karakterize bir ruh sağlığı bozukluğudur.

Haber Merkezi / Yaşlılarda depresyon, yaygın ancak sıklıkla göz ardı edilen bir ruh sağlığı sorunudur. 65 yaş ve üstü bireylerde, fiziksel sağlık sorunları, sosyal izolasyon ve yaşam değişiklikleri gibi faktörler depresyon riskini artırabilir.

Yaşlılarda Depresyonun Nedenleri: Yaşlılarda depresyon, biyolojik, psikolojik ve sosyal faktörlerin bir kombinasyonundan kaynaklanabilir:

Biyolojik Faktörler:

Beyin Kimyasındaki Değişiklikler: Dopamin, serotonin gibi nörotransmitterlerin dengesizliği.
Kronik Sağlık Sorunları: Kalp hastalığı, diyabet, kanser, Parkinson, Alzheimer gibi hastalıklar depresyon riskini artırır.
İlaç Yan Etkileri: Bazı tansiyon ilaçları, kortikosteroidler veya ağrı kesiciler depresyonu tetikleyebilir.
Genetik Yatkınlık: Ailede depresyon öyküsü olanlarda risk daha yüksektir.

Psikolojik Faktörler:

Kayıp ve Yas: Eş, arkadaş veya aile üyelerinin kaybı.
Kimlik Kaybı: Emeklilik, bağımsızlık kaybı veya toplumsal rolün azalması.
Düşük Özsaygı: Yaşlanmayla birlikte fiziksel yeteneklerin azalması.

Sosyal Faktörler:

Yalnızlık ve Sosyal İzolasyon: Aileden veya arkadaşlardan uzaklaşma, yalnız yaşama.
Finansal Sorunlar: Ekonomik güvensizlik veya sınırlı kaynaklar.
Yaşam Değişiklikleri: Eve bağımlı hale gelme, bakım evine geçiş.

Yaşlılarda Depresyonun Belirtileri: Yaşlılarda depresyon belirtileri, gençlere göre farklılık gösterebilir ve bazen fiziksel şikayetlerle karışabilir. Yaygın belirtiler şunlardır:

Duygusal:

Sürekli üzüntü, umutsuzluk veya boşluk hissi.
İlgi kaybı (eskiden keyif alınan aktivitelerden zevk almama).
Sinirlilik, huzursuzluk veya ajitasyon.

Fiziksel:

Yorgunluk, enerji eksikliği.
Uyku bozuklukları (uykusuzluk veya aşırı uyuma).
İştah değişiklikleri (kilo kaybı veya artışı).
Açıklanamayan ağrılar (baş, sırt, eklem ağrıları).

Bilişsel:

Konsantrasyon güçlüğü, karar vermede zorluk.
Hafıza sorunları (bazen demansla karıştırılır).
Ölüm veya intihar düşünceleri.

Davranışsal:

Sosyal geri çekilme, aile ve arkadaşlarla iletişimi kesme.
Günlük işlere ilgisizlik (kişisel bakım ihmali).

Not: Yaşlılarda depresyon, “üzüntü” yerine daha çok fiziksel şikayetler veya sinirlilik olarak kendini gösterebilir. Bu nedenle, “normal yaşlanma” ile karıştırılabilir.

Yaşlılarda Depresyonun Tedavi Yöntemleri: Yaşlılarda depresyon tedavisi, bireysel ihtiyaçlara göre kişiselleştirilir ve genellikle çok yönlü bir yaklaşım gerektirir:

Psikoterapi:

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): Olumsuz düşünce kalıplarını değiştirmeye yardımcı olur.
Kişilerarası Terapi (IPT): Sosyal ilişkiler ve kayıplarla başa çıkmayı destekler.
Grup Terapisi: Sosyal bağlantıyı artırır, yalnızlık hissini azaltır.

İlaç Tedavisi:

Antidepresanlar: Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI’lar, örn. sertralin, escitalopram) genellikle yaşlılar için güvenli kabul edilir. Trisiklik antidepresanlar daha az tercih edilir çünkü yan etkileri fazladır.
Farmakogenomik: Genetik testler, yaşlılarda ilaç seçimini ve doz ayarlamasını optimize edebilir (örneğin, CYP2D6 gen testi).

Dikkat: Yaşlılarda ilaç metabolizması yavaş olabilir; bu nedenle düşük dozlarla başlanmalı ve yan etkiler yakından izlenmelidir.

Yaşam Tarzı Değişiklikleri:

Fiziksel Aktivite: Hafif egzersizler (yürüyüş, yoga) endorfin salgılar ve ruh halini iyileştirir.
Sağlıklı Beslenme: Omega-3, B vitamini ve antioksidan açısından zengin gıdalar (örneğin, somon, avokado, yeşillikler) destekleyici olabilir.
Uyku Düzeni: Düzenli uyku, depresyon belirtilerini hafifletebilir.

Sosyal Destek:

Aile ve arkadaşlarla düzenli iletişim kurma.
Topluluk etkinliklerine katılım (kıdemli merkezler, hobi grupları).
Gönüllü çalışmalar, yalnızlık hissini azaltabilir.

Tıbbi Müdahaleler:

Altta Yatan Sağlık Sorunlarının Tedavisi: Tiroid bozuklukları, B12 eksikliği veya kronik ağrılar gibi durumlar depresyonu tetikleyebilir; bunların tedavisi önemlidir.
Elektrokonvülsif Terapi (EKT): Şiddetli, tedaviye dirençli depresyonda nadiren kullanılır ve yaşlılarda etkili olabilir.

Destek Sistemleri:

Aile Desteği: Yakınların farkındalığı ve desteği, tedaviye uyumu artırır.
Bakım Evi Veya Evde Bakım Hizmetleri: Sosyal etkileşimi artırabilir.
Destek Grupları: Depresyonla başa çıkan diğer yaşlılarla bağlantı kurmak, yalnızlık hissini azaltır.

Paylaşın

Yalnızlık Hissi Nedir, Nasıl Başa Çıkılır?

0

Yalnızlık hissi, bireyin sosyal bağlantılarının veya duygusal yakınlıklarının yetersiz olduğunu algılaması sonucu ortaya çıkan subjektif bir duygusal durumdur.

Haber Merkezi / Fiziksel olarak yalnız olmaktan ziyade, kişinin istediği düzeyde anlamlı ilişkiler veya sosyal etkileşim kuramama hissiyle ilgilidir. Yalnızlık, hem geçici hem de kronik olabilir ve fiziksel, zihinsel ve duygusal sağlığı etkileyebilir.

Yalnızlık Hissinin Özellikleri:

Duygusal Boşluk: Sevilmeme, anlaşılmama veya izole olma hissi.
Sosyal İzolasyon Algısı: Çevrede insanlar olsa bile bağlantı eksikliği hissetme.
Fiziksel ve Zihinsel Etkiler: Yorgunluk, motivasyon kaybı, kaygı, depresyon veya uyku problemleri gibi belirtiler görülebilir.

Yalnızlığın Türleri:

Duygusal Yalnızlık: Yakın, anlamlı ilişkilerin eksikliği (örneğin, bir partner veya yakın arkadaş olmaması).
Sosyal Yalnızlık: Geniş bir sosyal ağ veya topluluk eksikliği.
Durumsal Yalnızlık: Yeni bir şehre taşınma, iş değişikliği veya kayıp gibi belirli olaylar sonrası ortaya çıkan geçici yalnızlık.
Kronik Yalnızlık: Uzun süreli, devam eden yalnızlık hissi.

Yalnızlığın Nedenleri:

Sosyal izolasyon (örneğin, pandemi, taşınma).
Yakın ilişkilerin kaybı (ayrılık, ölüm).
Düşük özgüven veya sosyal beceri eksikliği.
Yoğun iş/yaşam temposu nedeniyle bağlantı kuramama.
Genetik veya psikolojik faktörler (depresyon, anksiyete).

Yalnızlığın Etkileri:

Zihinsel Sağlık: Depresyon, kaygı ve düşük özsaygı riskini artırabilir.
Fiziksel Sağlık: Kronik yalnızlık, bağışıklık sistemini zayıflatabilir, kalp hastalığı riskini artırabilir ve uyku düzenini bozabilir.
Davranışsal: Sosyal geri çekilme, madde kullanımı veya sağlıksız alışkanlıklar.

Yalnızlık Hissiyle Nasıl Başa Çıkılır?

Yalnızlık hissi, zaman zaman herkesin deneyimleyebileceği duygusal bir durumdur ve bununla başa çıkmak için çeşitli yöntemler kullanılabilir.

Duygularınızı Tanıyın ve Kabul Edin:

Duyguyu Fark Edin: Yalnızlık hissinizi bastırmaya çalışmak yerine, bu duyguyu kabul edin. “Şu an yalnız hissediyorum ve bu normal” diyerek kendinize şefkat gösterin.
Günlük Tutun: Duygularınızı yazmak, yalnızlık hissinin nedenlerini anlamanıza yardımcı olabilir. Tetikleyici durumları veya düşünceleri fark etmek, çözüm bulmayı kolaylaştırır.

Kendinizle Bağ Kurun:

Kendinizle Vakit Geçirin: Yalnızlık, yalnız olmakla aynı değildir. Kendi başınıza keyif aldığınız aktiviteler yapın (örneğin, kitap okumak, resim yapmak, meditasyon).
Kendinizi Geliştirin: Yeni bir hobi edinin (yemek pişirme, yoga, enstrüman çalma) veya bir online kursa katılın. Bu, kendinize değer kattığınızı hissettirir.

Sosyal Bağlantılar Kurun:

Küçük Adımlar Atın: Yakın bir arkadaşınıza veya aile üyesine mesaj atın, kısa bir telefon görüşmesi yapın. Büyük buluşmalar yerine küçük, samimi etkileşimler bile etkili olabilir.
Topluluklara Katılın: Yerel bir kulübe, spor grubuna veya gönüllü bir organizasyona katılabilirsiniz. Ortak ilgi alanları etrafında yeni insanlarla tanışmak yalnızlık hissini azaltır.
Çevrimiçi Topluluklar: Sosyal medya veya forumlarda (örneğin, Reddit, Discord) ilgi alanlarınıza uygun gruplara katılabilirsiniz.

Rutin Oluşturun:

Günlük Yapı: Gününüzü planlayarak kendinizi meşgul tutun. Sabah yürüyüşü, düzenli yemek saatleri veya akşam ritüelleri yalnızlık hissini dağıtabilir.
Fiziksel Aktivite: Egzersiz (yürüyüş, koşu, yoga) endorfin salgılar ve ruh halinizi iyileştirir. Grup sporları da sosyalleşmeyi teşvik eder.

Teknolojiyi Dengeli Kullanın:

Bağlantı Kurun: Görüntülü görüşmeler veya mesajlaşma ile sevdiklerinizle temas halinde kalın.
Dengeyi Koruyun: Sosyal medya, başkalarının “mükemmel” hayatlarını görmek yalnızlık hissini artırabilir. Ekran süresini sınırlayın ve gerçek bağlantılara odaklanın.

Başkalarına Yardım Edin:

Gönüllülük: Gönüllü çalışmalar, hem başkalarına fayda sağlar hem de size amaç ve bağlantı hissi verir.
Küçük Jestler: Bir komşuya yardım etmek veya bir arkadaşınıza destek olmak, kendinizi daha az yalnız hissettirebilir.

Zihinsel ve Duygusal Sağlığa Odaklanın:

Meditasyon: Nefes egzersizleri veya meditasyon, zihninizi sakinleştirerek yalnızlık hissinin yoğunluğunu azaltabilir.
Olumlu Düşünceler: Kendinize karşı nazik olun. “Kimse beni istemiyor” gibi olumsuz düşünceleri, “Bağlantı kurmak için fırsatlar yaratabilirim” gibi olumlu ifadelerle değiştirin.

Profesyonel Destek Alın:

Terapi: Yalnızlık hissi kronikleşirse, bir terapist veya psikologla konuşmak faydalı olabilir. Bilişsel davranışçı terapi (BDT), yalnızlık hissinin altında yatan düşünce kalıplarını değiştirmede etkilidir.
Destek grupları: Benzer duygular yaşayan insanlarla bir araya gelmek, yalnız olmadığınızı hissettirebilir.

Evcil Hayvan Düşünün:

Bir evcil hayvan sahiplenmek, sevgi ve bağlılık hissi sağlayarak yalnızlık duygusunu hafifletebilir. Köpekler veya kediler, günlük rutin ve duygusal destek sunar.

Paylaşın

İrritabl Bağırsak Sendromu Nasıl Yönetilir?

0

Karın veya bağırsak ağrısı ve rahatsızlığına neden olan İrritabl Bağırsak Sendromu (IBS), sindirim sisteminde görülen yaygın bir rahatsızlıktır. IBS, yıllarca, hatta ömür boyu sürebilir.

Haber Merkezi / IBS’nin semptomlarını doğru yönetimle kontrol altına alınabilir ve yaşam kalitesi artırılabilir.

Beslenme:

Düşük FODMAP Diyeti: Fermente olabilen karbonhidratları (FODMAP’ler) azaltmak, şişkinlik, gaz ve ishali hafifletebilir. Bir diyetisyenle çalışarak bu diyeti uygulamak faydalı olabilir.

Tetikleyici Gıdalardan Kaçınma: Kafein, alkol, yağlı yiyecekler, laktoz, gluten veya baharatlı gıdalar semptomları tetikleyebilir. Hangi yiyeceklerin sorun yarattığını belirlemek için bir besin günlüğü tutulabilir.

Lif Dengesi: Çözünür lif (yulaf, psyllium) kabızlığı hafifletebilir, ancak fazla lif ishali kötüleştirebilir. Lif alımı kademeli olarak artırılmalı.

Yeterli Su Tüketimi: Dehidrasyonu önlemek ve bağırsak hareketlerini düzenlemek için bol su içilmeli.

Düzenli ve Küçük Öğünler: Büyük öğünler yerine sık, küçük porsiyonlar yemek semptomları azaltabilir.

Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Stres Yönetimi: IBS, stresle kötüleşebilir. Yoga, meditasyon, nefes egzersizleri veya farkındalık (mindfulness) teknikleri stresi azaltabilir.

Düzenli Egzersiz: Hafif-orta düzey egzersizler (yürüyüş, yüzme) bağırsak hareketlerini düzenler ve stresi azaltır.

Yeterli Uyku: Kaliteli uyku, IBS semptomlarını kontrol altına almada yardımcı olabilir.

Tıbbi Tedaviler

İlaçlar: Antispazmodikler (spazmları azaltmak için), Laksatifler (kabızlık için), Antidiyareikler (ishal için), Antidepresanlar veya anksiyolitikler (stres ve ağrı yönetimi için) kullanılabilir.

Probiyotikler: Bağırsak florasını dengelemek için bazı probiyotik türleri (ör. Bifidobacterium) faydalı olabilir.

Psikolojik Destek:

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): IBS ile ilişkili stres ve kaygıyı yönetmek için etkili bir yöntemdir.

Hipnoterapi: Bağırsak odaklı hipnoterapi, bazı hastalarda semptomları hafifletebilir.

Fizyoterapi ve Alternatif Yöntemler:

Pelvik Taban Fizyoterapisi: Pelvik taban kaslarını güçlendirmek, özellikle kabızlık veya dışkılama sorunlarında yardımcı olabilir.

Akupunktur: Bazı kişilerde ağrıyı ve semptomları hafifletebilir, ancak etkileri kişiye göre değişir.

Önemli Notlar

Kişiselleştirilmiş Yaklaşım: IBS semptomları kişiden kişiye farklılık gösterir; bu nedenle tedavi planı bireysel olmalıdır.

Doktor Kontrolü: Yeni bir diyet veya tedavi denenmeden önce bir sağlık uzmanına danışılmalı, özellikle altta yatan başka bir sağlık sorunu (ör. çölyak hastalığı, inflamatuar bağırsak hastalığı) olup olmadığını ekarte etmek için.

Sabır ve Düzenlilik: Semptomların iyileşmesi zaman alabilir; düzenli takip ve yaşam tarzı değişikliklerine bağlılık önemlidir.

Paylaşın

Varisli Damarlardan Nasıl Kurtulunur? Doğal Çözümler

0

Varisli damarlar, dünya çapında milyonlarca insanı etkileyen yaygın bir rahatsızlıktır. Bu genişlemiş, kıvrımlı damarlar genellikle ayakta durma ve yürümenin neden olduğu baskı nedeniyle bacaklarda ortaya çıkar ve rahatsızlık, şişlik ve ağrı hissine neden olabilir.

Haber Merkezi / Varisli damarlar, genellikle kozmetik bir sorun olarak görülse de, altta yatan dolaşım sorunlarına da işaret edebilirler, bu nedenle birçok kişi tedavi seçenekleri aramaktadır.

Varisli damarların tedavisi için doğal çözümler, semptomları hafifletmek ve dolaşımı iyileştirmek amacıyla kullanılabilir, ancak tamamen kurtulmak için genellikle tıbbi müdahale gerekebilir.

Egzersiz ve dolaşımı artırma:

Yürüyüş ve hafif egzersizler: Günde 30 dakika yürüyüş, bisiklet sürme veya yüzme gibi düşük etkili egzersizler kan dolaşımını iyileştirir ve varis oluşumunu azaltabilir.
Bacakları yukarı kaldırma: Gün içinde bacaklarınızı kalp seviyesinin üzerine kaldırarak 15-20 dakika dinlenmek, kan akışını düzenler ve şişliği azaltır.

Diyet ve beslenme:

Antioksidan zengin gıdalar: Yaban mersini, çilek, ıspanak gibi antioksidan içeren besinler damar sağlığını destekler.
Lifli gıdalar: Kabızlık, varisleri kötüleştirebilir. Tam tahıllar, sebzeler ve meyveler tüketerek sindirimi destekleyin.
Flavonoidler: Nar, üzüm, elma ve turunçgiller gibi flavonoid açısından zengin gıdalar damar duvarlarını güçlendirir.
Bol su içme: Susuz kalmamak, kanın akışkanlığını artırır ve damarlara binen yükü azaltır.

Bitkisel çözümler:

At kestanesi (Aesculus hippocastanum): At kestanesi özü, damar tonusunu artırır ve şişliği azaltır. Krem veya takviye olarak kullanılabilir, ancak doktora danışılmalı.
Gotu kola (Centella asiatica): Dolaşımı iyileştirir ve damar elastikiyetini artırır. Çay veya krem şeklinde kullanılabilir.
Üzüm çekirdeği ekstresi: Antioksidan etkisiyle damar sağlığını destekler.

Kompresyon çorapları:

Kompresyon çorapları, kanın bacaklarda birikmesini önler ve varis semptomlarını hafifletir. Doğru sıkılıkta çorap seçmek için bir uzmana danışın.

Yaşam tarzı değişiklikleri:

Kilo kontrolü: Fazla kilo, damarlara ek baskı yapar. Sağlıklı bir kiloya ulaşmak varisleri hafifletebilir.
Uzun süre oturmaktan veya ayakta durmaktan kaçınma: Uzun süre hareketsiz kalmak varisleri kötüleştirir. Her 30 dakikada bir hareket edin.
Sıkı kıyafetlerden kaçınma: Bacakları sıkan kıyafetler dolaşımı kısıtlayabilir.

Doğal yağlar ve masaj:

Biberiye veya selvi yağı: Bu yağlarla bacaklara hafif masaj yapmak dolaşımı artırabilir. Yağı taşıyıcı bir yağ (zeytinyağı gibi) ile seyreltin.
Soğuk suyla duş: Bacaklara soğuk suyla masaj yapmak kan damarlarını daraltır ve şişliği azaltır.

Paylaşın

Travma Bağı Nedir, Nasıl Anlaşılır?

0

Bu moda terimi duymuş olabilirsiniz; genellikle olumsuz bir deneyim (Dayanılmaz bir patronla çalışmak veya aptal biri tarafından aldatılmak gibi…) nedeniyle biriyle bağ kurmak için kullanılır.

Haber Merkezi / Ancak bu tam olarak doğru tanım değildir; travma bağı, istismarcı ilişkileri tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Daha spesifik olarak tanımlanırsa, travma bağı ilişkisi, hem iyi hem de kötü deneyimlerin kaynağı olan bir kişiye olan yoğun ve duygusal bir bağdır.

Travma bağının özellikleri: Travma bağı, şu dinamiklerden beslenir:

Duygusal iniş-çıkışlar: İstismarcı, bazen sevgi dolu ve destekleyici, bazen de eleştirel, manipülatif veya agresif davranır. Bu, mağdurda kafa karışıklığı yaratır ve istismarcıya bağlanmayı güçlendirir.
Bağımlılık hissi: Mağdur, istismarcının onayına veya sevgisine ihtiyaç duyduğunu hisseder.
Umutsuzluk ve çaresizlik: Mağdur, ilişkiden çıkmanın imkânsız olduğunu düşünebilir.
Kendini suçlama: Mağdur, istismarı hak ettiğini veya durumu düzeltebileceğini düşünerek kendini suçlayabilir.
İzolasyon: İstismarcı, mağduru sosyal çevresinden uzaklaştırarak bağımlılığı artırabilir.

Travma bağı nasıl anlaşılır?

Travma bağını tanımak için şu işaretlere dikkat edilebilir:

Duygusal karmaşa: İlişkide sürekli bir duygusal rollercoaster yaşıyorsanız; bir an sevildiğinizi, bir an değersiz hissettiğinizi fark edebilirsiniz.
İstismarı rasyonelleştirme: İstismarcının kötü davranışlarını haklı çıkarmaya çalışıyor veya “O aslında iyi biri” diye düşünüyorsanız.
Ayrılma zorluğu: İlişkinin size zarar verdiğini bilseniz de ayrılmak için güçlü bir isteksizlik hissediyorsanız.
Kendinize odaklanma kaybı: Kendi ihtiyaçlarınızı, değerlerinizi veya sınırlarınızı ihmal ediyor, sadece istismarcıyı memnun etmeye odaklanıyorsanız.
Fiziksel veya duygusal tepkiler: Anksiyete, depresyon, düşük özsaygı veya sürekli tetikte olma hali gibi belirtiler yaşıyorsanız.

Ne yapılabilir?

Farkındalık: Travma bağını tanımak, iyileşmenin ilk adımıdır. İlişkideki döngüleri ve kendi duygularınızı gözlemleyin.
Destek arayın: Güvenilir bir arkadaş, aile üyesi veya terapist ile konuşmak, dışarıdan bir perspektif kazanmanıza yardımcı olabilir.
Sınırlar koyun: İlişkide sağlıklı sınırlar belirlemeye çalışın veya mümkünse teması kesin.
Profesyonel yardım: Bir psikolog veya danışman, travma bağını anlamanız ve ondan kurtulmanız için size rehberlik edebilir.
Kendinize odaklanın: Özsaygınızı güçlendirmek için hobiler, meditasyon veya kişisel hedefler gibi kendinize yatırım yapabileceğiniz alanlara yönelin.

Sonuç olarak: Travma bağı, karmaşık ve genellikle fark edilmesi zor bir durumdur. Ancak, bu bağı anlamak ve üzerine çalışmak, sağlıklı ilişkiler kurma yolunda önemli bir adımdır.

Paylaşın

Çocuklarda Oyun Bağımlılığı: Nedenleri Ve Çözümleri

0

Çocuklarda oyun bağımlılığı, çocukların oyunlara aşırı derecede bağlılık geliştirmesi ve bu durumun günlük yaşamlarını, sosyal ilişkilerini, akademik başarılarını, fiziksel ve zihinsel sağlıklarını olumsuz yönde etkilemesi durumudur.

Haber Merkezi / Dünya Sağlık Örgütü (WHO), 2018’de “Oyun Oynama Bozukluğu” (Gaming Disorder) olarak bu durumu Uluslararası Hastalık Sınıflandırması’na (ICD-11) eklemiş ve bir sağlık sorunu olarak tanımıştır.

Çocuklarda Oyun Bağımlılığının Nedenleri:

Dijital Oyunların Tasarımı:

Bağımlılık Yaratıcı Mekanikler: Çoğu video oyunu, ödül sistemleri (örneğin, puanlar, seviyeler, nadir eşyalar), sürekli yenilenen içerik ve sosyal etkileşim unsurlarıyla bağımlılık yaratacak şekilde tasarlanır. Bu, çocukların oyuna daha fazla zaman ayırmasına neden olur.

Erişim Kolaylığı: Akıllı telefonlar, tabletler ve bilgisayarlar sayesinde çocuklar oyunlara her an, her yerde ulaşabilir.

Psikolojik ve Duygusal Faktörler:

Kaçış Mekanizması: Çocuklar, stres, kaygı, aile içi sorunlar veya okul baskısı gibi gerçek dünya problemlerinden kaçmak için oyunlara yönelebilir. Oyunlar, sanal bir dünyada başarı ve kontrol hissi sağlar.

Düşük Özdenetim: Çocukların prefrontal korteksi (özdenetim ve karar verme merkezi) henüz tam gelişmemiştir, bu da oyun süresini sınırlamalarını zorlaştırır.

Duygusal Boşluk: Yetersiz sosyal bağlar veya yalnızlık hissi, çocukları oyunların sunduğu sanal topluluklara yöneltebilir.

Aile ve Çevre Faktörleri:

Ebeveyn Denetiminin Eksikliği: Ebeveynlerin oyun sürelerini sınırlamaması veya oyun içeriklerini denetlemeden serbest bırakması bağımlılığı tetikleyebilir.

Rol Model Etkisi: Ebeveynlerin veya büyük kardeşlerin aşırı ekran kullanımı, çocuklarda benzer davranışları normalleştirebilir.

Sosyal İzolasyon: Arkadaş çevresi eksikliği veya pandemi gibi durumlar, çocukların oyunlara daha fazla yönelmesine neden olabilir.

Toplumsal ve Kültürel Faktörler:

Teknoloji Odaklı Kültür: Toplumda teknolojinin yüceltilmesi ve oyunların popüler kültürün bir parçası haline gelmesi, çocukların oyunlara ilgisini artırır.

Reklam ve Medya: Oyun şirketlerinin agresif pazarlama stratejileri, çocukları hedef alarak oyunları cazip hale getirir.

Biyolojik Faktörler:

Dopamin Salınımı: Oyunlar, beyinde dopamin salgısını tetikleyerek haz ve ödül hissi yaratır. Bu, özellikle ergenlik çağındaki çocuklarda bağımlılık riskini artırır.

Oyun Bağımlılığının Belirtileri:

Oyun oynamaya aşırı zaman harcama ve diğer aktiviteleri ihmal etme.
Oyun oynama düşüncesiyle sürekli meşgul olma.
Oyun süresi kısıtlandığında öfke, huzursuzluk veya kaygı gibi yoksunluk belirtileri.
Akademik başarıda düşüş, sosyal ilişkilerde zayıflama.
Fiziksel sorunlar (örneğin, göz yorgunluğu, uyku bozuklukları, hareketsizlik).

Çözüm Önerileri

Ebeveyn Denetimi ve Rehberliği:

Süre Sınırlamaları: Dünya Sağlık Örgütü ve Amerikan Pediatri Akademisi, 2-5 yaş için günde 1 saat, 6-12 yaş için ise 2-3 saat ekran süresi önerir. Ebeveynler, bu sınırları net bir şekilde belirlemeli ve uygulamalıdır.

Oyun İçeriği Kontrolü: Oyunların yaşa uygun olup olmadığını kontrol etmek için ESRB veya PEGI gibi derecelendirme sistemlerini kullanın.

Açık İletişim: Çocukla oyunların neden sınırlandırıldığı hakkında konuşun ve onların ilgi alanlarını anlamaya çalışın.

Alternatif Aktiviteler Sunma:

Fiziksel Aktiviteler: Spor, dans veya açık hava oyunları gibi fiziksel aktiviteler teşvik edilmelidir. Bu, hem dopamin salgısını doğal yollarla sağlar hem de hareketsizliği azaltır.

Sosyal Etkileşim: Çocukların akranlarıyla yüz yüze vakit geçirebileceği kulüpler, hobi grupları veya aile aktiviteleri düzenlenmelidir.

Yaratıcı Faaliyetler: Resim, müzik veya el sanatları gibi yaratıcı uğraşlar, çocukların ilgisini oyunlardan uzaklaştırabilir.

Psikolojik ve Eğitimsel Destek:

Psikolojik Danışmanlık: Bağımlılık ciddi bir boyuttaysa, bir çocuk psikoloğu veya terapistten destek alınabilir. Bilişsel davranışçı terapi (BDT), bağımlılıkla başa çıkmada etkilidir.

Zaman Yönetimi Eğitimi: Çocuklara zaman yönetimi becerileri öğretilerek oyun sürelerini kontrol etmeleri sağlanabilir.

Okul Desteği: Okul danışmanlarıyla iş birliği yaparak çocuğun akademik ve sosyal sorunları ele alınabilir.

Teknolojik Araçların Kullanımı:

Ebeveyn Kontrol Uygulamaları: Qustodio, Net Nanny veya Google Family Link gibi uygulamalar, ekran süresini izlemek ve sınırlamak için kullanılabilir.

Oyun İçi Sınırlar: Bazı oyunlarda yerleşik süre sınırlama veya ödül kısıtlama özellikleri bulunur; bunları aktive edin.

Aile İçi Bağların Güçlendirilmesi:

Birlikte Zaman Geçirme: Ailece oyun geceleri, geziler veya ortak hobiler, çocuğun yalnızlık hissini azaltır ve oyunlara olan bağımlılığı kırabilir.

Pozitif Rol Model: Ebeveynler kendi ekran kullanımlarını sınırlandırarak çocuklara örnek olmalıdır.

Eğitim ve Farkındalık:

Medya Okuryazarlığı: Çocuklara, oyunların bağımlılık yaratıcı mekaniklerini anlamaları için medya okuryazarlığı eğitimi verilebilir.

Okul Programları: Okullarda oyun bağımlılığına karşı farkındalık seminerleri düzenlenmelidir.

Paylaşın

Kene Kaynaklı Lyme Hastalığı Nedir? Belirtileri, Tedavisi

0

Lyme hastalığı, Borrelia burgdorferi veya nadiren Borrelia mayonii bakterilerinin neden olduğu, genellikle siyah bacaklı kene (yaygın olarak “geyik kenesi” olarak bilinir) ısırığıyla insanlara geçen bulaşıcı bir hastalıktır.

Haber Merkezi / Kene, bakteriyi genellikle enfekte bir hayvan (örneğin geyik, fare veya kuş) üzerinden alır ve insana aktarır. Bakterinin bulaşması için kenenin genellikle 36-48 saat ciltte tutunmuş olması gerekir.

Lyme Hastalığının Belirtileri

Lyme hastalığının belirtileri, hastalığın evresine bağlı olarak değişir ve üç ana evrede incelenir: erken lokalize, erken yaygın ve geç yaygın. Belirtiler bireyler arasında farklılık gösterebilir ve bazı kişilerde tüm evreler görülmeyebilir.

1. Erken Lokalize Evre (3-30 Gün)

Eritema migrans (EM) döküntüsü: Kene ısırığı bölgesinde, genellikle 3-30 gün içinde ortaya çıkan, yuvarlak veya oval, kırmızı bir döküntü. Çoğunlukla (yaklaşık %70-80) “hedef tahtası” veya “boğa gözü” görünümündedir, ortası açık, kenarları kırmızıdır. Döküntü sıcak olabilir ancak genellikle ağrılı veya kaşıntılı değildir.

Grip benzeri belirtiler: Ateş, titreme, baş ağrısı, yorgunluk, kas ve eklem ağrıları, şişmiş lenf düğümleri.

Not: Bazı kişilerde döküntü hiç oluşmaz veya fark edilmez, bu da teşhisi zorlaştırabilir.

2. Erken Yaygın Evre (Haftalar-3 Ay)

Tedavi edilmezse, bakteri kan yoluyla vücuda yayılır ve daha ciddi belirtiler ortaya çıkar:

Çoklu döküntüler: Vücudun başka bölgelerinde ek eritema migrans döküntüleri.

Sinir sistemi sorunları: Yüz felci (Bell paralizisi), şiddetli baş ağrısı, boyun sertliği, menenjit, ellerde veya ayaklarda uyuşma, karıncalanma veya ağrı.

Kalp sorunları (Lyme kardit): Düzensiz kalp atışları, kalp bloğu, nefes darlığı, bayılma hissi.

Göz sorunları: Göz sinirlerinde ağrı veya görme kaybı, göz kapağında şişlik.

3. Geç Yaygın Evre (Aylar-Yıllar)

Tedavi edilmediğinde, hastalık kronik sorunlara yol açabilir:

Lyme artriti: Özellikle dizler gibi büyük eklemlerde ağrı, şişlik ve sertlik. Bu, tedavi edilmeyen vakaların yaklaşık yüzde 60’ında görülür.

Nörolojik sorunlar: Hafıza sorunları, konsantrasyon güçlüğü, “beyin sisi”, uyku bozuklukları, kol ve bacaklarda uyuşma veya karıncalanma.

Cilt sorunları (Avrupa’da yaygın): Akrodermatitis kronika atrofikans, ellerin ve ayakların sırtında ciltte renk değişikliği ve şişlik.

Kronik belirtiler: Tedavi sonrası bazı kişilerde (yaklaşık %5-15) yorgunluk, eklem ağrıları ve baş ağrısı gibi belirtiler devam edebilir; bu durum tedavi sonrası Lyme hastalığı sendromu (PTLDS) olarak adlandırılır.

Çocuklarda Belirtiler

Çocuklar genellikle yetişkinlerle aynı belirtileri gösterir, ancak 2019 tarihli bir incelemeye göre ek olarak şu psikolojik belirtiler de görülebilir:

Öfke veya agresiflik
Ruh hali değişiklikleri
Depresyon
Kâbuslar

Lyme Hastalığının Tedavisi

Lyme hastalığının tedavisi, hastalığın evresine ve semptomların şiddetine bağlıdır. Erken teşhis ve tedavi, tam iyileşme şansını artırır.

1. Erken Evre Tedavisi

Oral antibiyotikler: Erken lokalize evrede genellikle 10-21 gün süreyle ağızdan alınan antibiyotikler kullanılır.

Yaygın ilaçlar:Doksisiklin: Yetişkinler ve 8 yaş üstü çocuklar için tercih edilir.
Amoksisilin veya Sefuroksim: Çocuklar, hamileler ve doksisikline alerjisi olanlar için kullanılır.

Erken tedavi genellikle hızlı ve tam iyileşme sağlar.

2. Geç Evre veya Yaygın Enfeksiyon Tedavisi

İntravenöz (IV) antibiyotikler: Sinir sistemi (örneğin, menenjit) veya kalp (Lyme kardit) tutulumu varsa, 14-28 gün süreyle damar yoluyla antibiyotik verilir (örneğin, seftriakson).

Lyme artriti: Genellikle 28 gün oral antibiyotikle tedavi edilir.

Hastane izlemi: Kalp ritmi bozuklukları gibi ciddi durumlarda hastanede gözlem gerekebilir.

3. Tedavi Sonrası

Lyme Hastalığı Sendromu (PTLDS): Bazı hastalarda tedavi sonrası yorgunluk, ağrı veya bilişsel sorunlar devam edebilir. Bunun nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, bağışıklık sisteminin hasarı veya bakterinin tam temizlenememesi olası teorilerdir.

Ek antibiyotik tedavisi genellikle etkili değildir. Bu durumda, semptomları yönetmek için ağrı kesiciler, antidepresanlar, fizik tedavi, yoga veya diyet değişiklikleri gibi destekleyici tedaviler uygulanır.

Kene Isırığı Sonrası Yapılması Gerekenler

Kene çıkarma: Kene, ince uçlu cımbızla deriye yakın yerden nazikçe çekilerek çıkarılmalı. Kene ezilmemeli, petrol jel veya sıcak cisim kullanılmamalıdır. Isırık bölgesi sabun ve suyla yıkanmalı, alkolle dezenfekte edilmelidir.

Doktor ziyareti: Kene 36 saatten uzun süre deride kaldıysa veya döküntü, ateş gibi belirtiler ortaya çıkarsa doktora başvurulmalıdır.

Koruyucu antibiyotik: Yüksek riskli bölgelerde, kene ısırığından sonra doktor bazen tek doz doksisiklin önerebilir, ancak bu rutin değildir.

Önemli Notlar:

Teşhis zorluğu: Lyme hastalığı, belirtileri diğer hastalıklarla (örneğin, grip, fibromiyalji) karışabildiği için teşhisi zor olabilir. İki aşamalı kan testi (ELISA ve Western blot) kullanılır, ancak erken evrede testler negatif çıkabilir.

Bulaşıcılık: Lyme hastalığı insandan insana bulaşmaz (dokunma, öpüşme, cinsel temas, yiyecek veya su yoluyla).

Paylaşın

Bebeklerde Egzama: Ebeveynlerin Bilmesi Gerekenler

0

Ciltte kuruluk, kızarıklık, kaşıntı ve bazen pullanma ile karakterize olan egzama veya atopik dermatit, bebeklerde en sık görülen cilt rahatsızlıklarından biridir.

Haber Merkezi / Dünya genelinde bebeklerin yüzde 20’sini etkileyen egzama hakkında ebeveynlerin bilmesi gereken temel noktalar şunlardır:

Egzama, bebeklerde genellikle yanaklar, kollar, bacaklar veya gövdede kırmızı, kaşıntılı döküntülerle ortaya çıkar.

Bebeklerde egzamaya genetik yatkınlık, cilt bariyerinin zayıflığı, çevresel tetikleyiciler (alerjenler, sabunlar, kumaşlar) ve bağışıklık sistemi tepkileri neden olur.

Egzama, bebeklerin yaklaşık yüzde 10-20’sinde görülür ve genellikle 1 – 5 yaş arasında ortaya çıkar.

Bebeklerde egzamanın belirtileri:

Kuru, pullu cilt
Kırmızı veya iltihaplı lekeler
Şiddetli kaşıntı (bebeklerde huzursuzluk veya uykusuzluk olarak görülebilir)
Kabuklanma veya sızıntı (şiddetli durumlarda)

Bebeklerde egzamanın tetikleyici faktörleri:

Çevresel: Sert sabunlar, deterjanlar, yünlü kıyafetler, sıcak veya soğuk hava.
Gıdalar: Süt, yumurta, fıstık gibi alerjen gıdalar bazı bebeklerde egzamayı kötüleştirebilir.
Stres ve irritanlar: Ter, tükürük veya cildi tahriş eden maddeler.
Alerjiler: Ev tozu akarları, polen veya hayvan tüyleri.

Ebeveynler için bakım önerileri:

Nemlendirme: Parfümsüz, hipoalerjenik nemlendiriciler kullanarak cildi günde 2-3 kez nemlendirin. Dimetikon içeren ürünler cilt bariyerini destekleyebilir.
Nazik temizleyiciler: Sabun içermeyen, alkolsüz ve kokusuz temizleyiciler kullanın.
Kısa ve ılık banyolar: Bebeği 5-10 dakika ılık suda yıkayın ve hemen ardından nemlendirici uygulayın.
Doğru kıyafetler: Pamuklu, yumuşak ve bol kıyafetler tercih edin; yün veya sentetik kumaşlardan kaçının.
Tırnak bakımı: Kaşımayı önlemek için bebeğin tırnaklarını kısa tutun ve gerekirse eldiven kullanın.
Tetikleyicilerden kaçınma: Potansiyel alerjenleri (yiyecek, deterjan, parfüm) tespit edip uzak tutun.

Tedavi seçenekleri:

Topikal kremler: Doktor önerisiyle düşük doz kortikosteroid kremler (örn. hidrokortizon) veya kalsinörin inhibitörleri kaşıntı ve iltihabı azaltmak için kullanılabilir.
Antihistaminikler: Şiddetli kaşıntı için doktor kontrolünde verilebilir.
Islak bandaj tedavisi: Ciddi vakalarda nemli bandajlar cildi sakinleştirebilir.
Alerji testleri: Gıda veya çevresel alerjilerden şüpheleniliyorsa test yapılabilir.

Önemli Notlar:

Her bebeğin cildi farklıdır; bir ürünü kullanmadan önce küçük bir alanda test edin.
Egzama, astım veya alerjik rinit gibi diğer atopik hastalıklarla ilişkilendirilebilir; aile öyküsüne dikkat edin.
Bebeğin cildini kaşımaması için rahatlatıcı yöntemler (ör. ılık banyo, masaj) deneyin.

Paylaşın

KÜNYE

MESAJ

– Borsa ve Döviz
– Finans
– Enerji
– Otomobil
– Emlak
– Diğer Ekonomi

 

haberkaos.com@gmail.com

Sosyal Medyada Haber Kaos