Batman: Şevland Sarnıcı

Şevland Sarnıcı; Batman’ın Beşiri İlçesi, Kütüklü (Gre Çello) Köyü, Kumru (Kumarro) Mezrası sınırları içerisinde yer almaktadır. Şevland Tepesi’nin Garzan Çayı’na bakan kuzeybatı yamacındadır.

İlçe Merkezi’nden Kütüklü (Gre Çello) Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım sağlanmaktadır.

Eski yerleşim alanı olan Şevland Höyük’te bulunan sarnıç, dar ağızlı, silindirik gövdeli ve içi tabana doğru genişleyen özelliktedir. Sarnıç, 220 x 180 cm çapında ve korunan derinliği 3.50 m’dir.

Sarnıcın yapımında blok taş, moloz taş ve cas harcı kullanılmıştır. Alanda yapılmış olan kaçak kazılar sonucu açığa çıktığı anlaşılmaktadır. Günümüzde tahribata maruz kalmıştır, herhangi bir kullanım görmemektedir.

Paylaşın

Batman: Gevresor Sarnıçları

Gevresor Sarnıçları; Batman’ın Merkez İlçesinin kuş uçuşu 13 km güneydoğusunda, Meymuniye Boğaz’ının batısındaki Gevrasor Tepesi olarak adlandırılan kayalık alanın doğu yamacında yer almaktadırlar.

Alanda yapılan envanter çalışmasında 25 adet sarnıç tespit edilmiştir. Gevrasor Tepesi’nde tespit edilen sarnıçlar birbirine yakın mesafede yer almaktadır. Ana kayaya oyularak yapılan sarnıçlar yuvarlak formludur.

Alanda bulunan sarnıçlar yuvarlak ağızlı, iç kısımda derine doğru genişleyen özellik göstermektedirler. Sarnıçların genelinde ağız kısmını kapatmak amaçlı yapılmış kapak izleri mevcuttur.

Günümüzde kullanım görmeyen bu sarnıçların içi toprak ve moloz taşlarla dolmuştur. Sarnıçların genelinde genel olarak tahribat söz konusudur ve işlevlerini yitirmişlerdir.

Paylaşın

Batman: Karayün Sarnıçları

Karayün Sarnıçları; Batman’ın Merkez İlçesi, Karayün (Koxika) Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Karayün Köyü, Batman İl Merkezinin kuş uçuşu 6.35 km güneyindedir.

İl Merkezi’nden Karayün Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçları ile ulaşım sağlanmaktadır.

Alanda yapılan çalışmalarda 2 adet sarnıç tespit edilmiştir. 1 nolu sarnıcın ağız çapı 0.70 m ölçülerinde olup, mevcut derinliği 1.50 m’dir. Sarnıç ağız kısmından başlayarak dibe doğru genişlemektedir.

2 nolu sarnıcın ağız çapı 0.55 m ölçülerindedir. Sarnıcın içi toprakla dolu olduğundan formu ve derinliği bilinememektedir. İçi moloz taş ve toprakla dolu sarnıçlar, Günümüzde herhangi bir kullanım görmediğinden işlevlerini yitirmişlerdir.

Paylaşın

Batman: Yolveren Sarnıçları

Yolveren Sarnıçları; Batman’ın Merkez İlçesi, Yolveren Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Yolveren Köyü, Batman İl Merkezinin kuş uçumu 16.50 km güneydoğusundadır.

İl Merkezi’nden Yolveren Köyü’ne gün içerisinde belirli saatlerde toplu taşıma araçları ile ulaşım sağlanmaktadır.

3 ve 4 nolu kaya konutlarla ilişkisi olduğu düşünülen 1 nolu sarnıcın ağız çapı 0.80 m, mevcut derinliği ise 1.50 m’dir. 1 nolu sarnıcın 2 m güneydoğusunda 2 nolu sarnıç bulunmaktadır.

Sarnıcın ağız kısmı tahrip olduğundan ağız çapı alınamamıştır. Sarnıcın mevcut derinliği 1.20 m’dir.

İçleri toprak ve moloz taşlar ile dolu sarnıçlar, doğal beşeri tahribata maruz kalmıştır. Günümüzde herhangi bir kullanım görmeyen sarnıçlar işlevlerini yitirmişlerdir.

 

Paylaşın

Batman: Bozıkan Kalesi Sarnıçları

Bozıkan Kalesi Sarnıçları; Batman’ın Sason İlçesine bağlı Kaleyolu (Bozıkan) Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Kaleyolu (Bozıkan) Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kaleyolu (Bozıkan) Köyü, Batman İl Merkezinin 90 km kuzeydoğusunda, Sason İlçe Merkezinin 24 km kuzeyinde bulunmaktadır.

1 nolu sarnıç, kalenin kuzeyinde bulunan burcun güneydoğu köşesinde dış surların kuzeyine bitişik şekilde inşa edilmiştir. Sarnıç kuzey-güney 9.40 m, doğu-batı 6.00 m ölçülerinde dikdörtgen planlı üst örtüsü tonozludur. İç yüksekliği zeminden 4.30 m’dir.

Sarnıcın batı duvarında içi toprakla dolu olan bir açıklık yer almaktadır. Bu açıklığın niş olduğu düşünülmektedir. Nişin genişliği 0.90 m, derinliği 0.80 m, yüksekliği ise 0.80 m’dir. Sarnıcın hemen güneyinde düzenli bir künk sistemine rastlanmıştır. Sarnıcın üst örtüsü kısmen, güney duvarı ise tamamen tahribata maruz kalarak yıkılmıştır. Yapım malzemesi olarak kesme blok taşlar, moloz taş ve cas harcı kullanılmıştır.

2 nolu sarnıç, iç kaleye ait surların kuzeydoğu köşesine bitişik şekilde inşa edilmiştir. Sarnıç kuzey-güney 7.40m, doğu-batı 7.20m ölçülerinde kareye yakın dikdörtgen bir plana sahip olup, üst örtüsü tonozla örtülmüştür. İç yüksekliği mevcut zeminden 4.00m’dir. Doğu duvarının tavan seviyesinde ve girişin taban kısmında su sistemine ait düzenli bir künk sistemi yer almaktadır.

Mekânın kuzey duvarının batı köşesinde giriş açıklığı olarak düşünülen kısım tahrip olmuştur. Mekânın güney duvarının tavanında yer alan açıklığın içinde tuğla örgülü, kemerli bir bölüm yer almaktadır. Bu bölümün de sarnıçla bağlantılı olduğu düşünülmektedir. Yapımında ağırlıklı olarak moloz taş kullanılmıştır. Sarnıcın içi ve üst örtüsü cas harcı ile sıvanmıştır. Sarnıcın içinde kaçak kazı izlerine rastlanmış olup ve aşırı tahribata söz konusudur.

Paylaşın

Batman: Yukarı Umurlu Sarnıçı

Yukarı Umurlu Sarnıçı; Batman’ın Sason İlçesi, Yukarı Umurlu (TağaJore) Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.

İlçe Merkezi’nden Yukarı Umurlu (TağaJore) Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yukarı Umurlu Köyü, Batman İl Merkezinin 57 km kuzeydoğusunda, Sason İlçe Merkezinin 17 km batısında yer almaktadır.

Dar ağızlı, silindirik gövdeli, iç kısımdan tabana doğru genişleyen sarnıç ana kayanın oyulmasıyla yapılmış olup, ağız çapı 0.70 m, mevcut derinliği ise 1.60 m’dir.

İçi moloz taş ve toprak ile dolmuş olan sarnıç işlevini yitirmiştir. Günümüzde herhangi bir kullanım görmeyen sarnıçta tahribat söz konusudur.

Paylaşın

Batman: Hasankeyf Köprüsü

Hasankeyf Köprüsü; Batman’ın Hasankeyf İlçe Merkezi sınırları içerisinde yer almaktadır. Köprünün üzerinde herhangi bir kitabe olmadığından kesin yapılış tarihi bilinmemektedir.

Köprüdeki taşçı işaretleri ve ayakları üzerine yerleştirilen figürlerden hareketle, eserin Artuklular’a ait olabileceği genel olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle Artuklu Köprüsü olarak da bilinmektedir.

Kemer açıklığı itibarıyla Ortaçağ’da yapılan köprülerinin en büyüğüdür. Ortadaki büyük kemeri taşıyan iki orta ayağın arasındaki açıklık 40.32 metredir. Ayakların dış kaplamaları bazalt, kemer yayları ve tempan duvarları kalker kesme taş ve tuğladan yapılmış, kaplama taşlar birbirine kurşunla kenetlenmiştir.

İki yana meyilli dik açılı köprülerin plan şemasını sergileyen eserin kalan izlerinden 6 kemer gözlü olduğu anlaşılmaktadır. Bazı kaynaklarda, en büyük kemerinin orta kısmının ahşap olduğu ve açılıp kapanabildiği kaydedilmektedir.

Köprü yalnızca geçiş elemanı olarak değil, kemer aralarındaki farklı biçim ve büyüklükteki odalarıyla, aynı zamanda geçici barınma mekânı (han) olarak da planlanmıştır. Köprüyü önemli kılan ikinci özelliği de orta ayakları üzerindeki figürlerdir. Kısmen tahrip olan ayakta betimlenmiş bu figürler, Ortaasya Uygur resim geleneğini sürdürmekte ve Selçuklu Çağı hükümdar sembolü olan duruşları sergilemektedir.

Eyyûbiler Dönemi’nde 1349 tarihinde köprü, Melik Adil tarafından onarılmıştır. Ayrıca XV.yüzyılın sonlarında Akkoyunlular zamanında da onarım gördüğü tarihî kayıtlardan anlaşılmaktadır. Ne zaman yıkıldığı ise bilinmemektedir.

Paylaşın

Batman: Memıkan Köprüsü

Memıkan Köprüsü; Batman’ın Beşiri İlçesine bağlı Yazıhan (Mezrik) Köyünün Gedikli Mezrası sınırları içerisinde yer almaktadır.

Yazıhan Köyü, Beşiri İlçesinin kuş uçumu 14.7 km güneydoğusunda, köprü ise Gedikli Mezrasının 750 m güneydoğusundadır.

Memıkan Köprüsü, Garzan Çayı üzerine doğu-batı doğrultuda inşa edilmiştir. Memıkan Köprüsü muhtemelen Garzan Ovası ile batısında bulunan dağlık bölgeyi birbirine bağlamak amacıyla inşa edilmiştir.

Köprünün kalan kalıntılarından anlaşıldığı kadarıyla olasılıkla yuvarlak kemerlidir ve dört gözlü bir köprüdür. Köprü yapısının günümüzde beş adet ayak kalıntısı mevcuttur ve ayak kalıntılarından üçünde üst kısmında tünel tarzında geçiş amaçlı yapılmış yan yana iki adet yuvarlak kemerli, beşik tonozlu geçiş yolları mevcuttur.

Geçiş yolları günümüzde birbirinden bağımsız ve yıkılmıştır. Köprü ayaklarının güney cephelerinde üçgen formlu selyaranlar, kuzey cephelerinde ise destek amacıyla çokgen köşeli tempan duvarları bulunmaktadır.

Memıkan Köprüsü’nün orijinal kalıntılarına baktığımızda yapım malzemesi olarak kesme blok taşlar, moloz taşlar ve cas harcı kullanılmıştır. Memıkan Köprüsü yakın bir zamanda restorasyon görmüştür.

Paylaşın

Batman: Pepira Köprüsü

Pepira Köprüsü; Batman’ın Merkez İlçesi, Bıçakçı Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Köprü, Batman Merkezin kuş uçuşu 10.40 km kuzeyinde, Bıçakçı Köyünün yaklaşık 650 m kuzeydoğusundadır.

15 adet köprü ayağı kalıntısı yüzeyden görünmekte olup, yöre halkı tarafından söz konusu yapının 32 ayaklı bir köprü olduğu söylenmektedir. Köprünün adı “Pepıra” olarak bilinmekte olup, Batman’ın Hasankeyf İlçesinde bulunan, Hasankeyf (Artuklu) Köprüsü’ne benzerlik göstermektedir.

Pepıra Köprüsü kalker düzgün taştan, iç kısımları ise moloz taş doldurularak yapılmıştır. Köprünün ayakları, mansap tarafı yuvarlak olup, menba tarafı ise selyaran şeklinde yapılmıştır. Köprüdeki ayakların bazıları, (su yatağı içerisinde olanlar) belirgin haldedir.

Diğer ayaklar ise suyun taşıyıp biriktirdiği alüvyon ve toprak altında kaldığından belirgin değildir ve taş kalıntısı şeklinde görülmektedir. Köprünün ayak kalıntıları göz önüne alındığında, akarsu yatağının günümüze göre daha geniş olduğu ve köprünün büyük ihtimalle oldukça uzun tutulmuş, çok gözlü, yolu düz köprüler grubuna girdiği düşünülmektedir.

Paylaşın

Batman: Pıra Kurt Köprüsü

Pıra Kurt Köprüsü; Batman’ın Kozluk İlçesine bağlı Taşlıdere (Holê) Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.

Kozluk İlçe Merkezi’nden Taşlıdere (Holê) Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçları ile ulaşım mümkündür.

Taşlıdere (Holê) Köyünün 1.5 km batısında Sason Çayı’nın Batman Barajı’na döküldüğü yerdedir. Taşlıdere köyü ise Kozluk İlçesinin kuş uçumu 20.55 km batısındadır.

Köprünün kalan kalıntısından anlaşıldığı kadarıyla yuvarlak kemerli ve tek gözlü olarak inşa edilmiştir. Yapım malzemesi olarak düzgün blok taşlar, moloz taşlar ve yörede sıkça kullanılan cas harcı kullanılmıştır.

Günümüzde kullanım görmemekle beraber, köprü kalıntısının hemen üstüne günümüzde betonarme bir köprü yapısı inşa edilmiştir.

Paylaşın