Dillerin Konuşma Hızı Neden Farklı?
Yabancı bir film izlerken ses dilini değiştirdiğinizde bazı dillerin çok daha hızlı konuşulduğunu fark etmiş olabilirsiniz. Ancak bilimsel araştırmalar, dillerin konuşma hızları farklı olsa da aslında benzer miktarda bilgi aktardığını gösteriyor.
Haber Merkezi / 2011 yılında yapılan bir araştırmada yedi dilin konuşma hızı ölçüldü. Sonuçlara göre Japonca, saniyede ortalama 7,84 hece ile listenin başında yer alırken İngilizce konuşanlar saniyede 6,19 hece söyleyebiliyor. Bu farkın nedeni, İngilizce hecelerinin çok sayıda ses birimi (fonem) içermesi. Japonca gibi bazı dillerde ise heceler daha basit yapılı olduğu için konuşma sırasında daha fazla hece üretilebiliyor.
Buna rağmen farklı dilleri konuşan insanlar aynı filmi benzer sürede izleyebiliyor. Çünkü diller yalnızca hız açısından değil, bilgi yoğunluğu açısından da farklılık gösteriyor.
Bilgi teorisinin kurucularından Amerikalı bilim insanı Claude Shannon, 1950’lerde yaptığı çalışmada İngilizcede anlamın önemli bir bölümünün tekrar eden veya gereksiz öğelerle desteklendiğini öne sürmüştü. Daha sonraki araştırmalar bu oranı daha düşük gösterse de, dillerin anlamı farklı yoğunluklarda ilettiği görüşü kabul görüyor.
2019 yılında Lyon Üniversitesi’nden araştırmacılar 17 dil üzerinde yaptıkları çalışmada konuşma hızı ile bilgi yoğunluğu arasındaki ilişkiyi inceledi. 170 kişinin okuduğu metinler üzerinden yapılan analizde bazı dillerin daha hızlı, bazılarının ise daha yoğun bilgi içerdiği ortaya çıktı. Örneğin Vietnamca görece yavaş konuşulmasına rağmen her hecede daha fazla bilgi taşıyor.
Araştırmacılar bu verileri birleştirerek “bilgi oranı” adlı ölçütü geliştirdi. Buna göre insan dilleri saniyede ortalama yaklaşık 39 bit bilgi aktarabiliyor. Bilim insanları bunun, insan beyninin konuşmayı işleyebileceği hızın üst sınırına yakın olduğunu düşünüyor.
Uzmanlara göre diller kimi zaman anlamı kısa ve yoğun hecelere sıkıştırırken kimi zaman daha geniş bir yapıya yayıyor. Ancak sonuçta hepsi aynı insan beyninin sınırları içinde işliyor. Bu nedenle bilim insanları, konuşma hızından çok iletilen anlamın önemli olduğunu vurguluyor.
