Baltalı Köprüsü; Adana’nın İmamoğlu İlçesi’ne bağlı Alaybeyi ile Saygeçit köyleri arasında yer almaktadır.
Dereyatağı üzerinde yer alan köprü moloz ve kabayonu taş kullanılarak inşa edilmiştir. Sivri kemer formuyla inşa edilen köprüde horosan harcı kullanılmıştır.
Tek gözlü olarak inşa edilen köprü malzeme form ve yapım tekniğini bakılarak geç osmanlı dönemi ürünü olarak tanımlanabilir. Zaman içerisinde rüzgar yağmur sel vb doğal etkenlerle fiziksel tahribata maruz kalmıştır.
Kozan İlkokulu; Adana’nın Kozan İlçesi, Aslanpaşa Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır.
Okulun temeli 1905 senesinde mutasarruf Muhammer Paşa tarafından Halil Ağzade Hacı Ağa belediye reisliğinden toplanan parayla atılmıştır.
1907 senesinde ve mutasarruf Kazım bey zamanında halkın yardımıyla duvar ve çatısının bir kısmı yapılmış 1911 senesinde hamiyet mektebi adıyla hususi ortaokul olarak açılıp bir sene terisat yapılmıştır.
1913 senesinde milli eğitim idaresine geçmiş Cumhuriyetinin İstiklal Okulu adını almış olan taşınmaz kesme taştan yapılmıştır. Kültür varlığı yapı çeşitli dönemlerde onarım görmüştür.
Kozan Kalesi; Adana’nın Kozan İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Kale iki kısımdan ibarettir.
Birinci kısımda geç Bizans devrine ait iki kilise yer almaktadır. Birinci kısım surları ikinci kısım surlarından daha da sağlamdır. Birinci kısım surları doğu ve güney kısmını çevrelemektedir.
Güney kısmında dört tane kule ve bir tane kapı görülmektedir. Doğu kısmında yer yer yıkılmış sur duvarlarının ortasında sağlam bir kule ve aynı kulede giriş çıkış kapıları mevcuttur.
Kuzeye doğru surlar daralır ve bu kısımda 2 katlı kule vardır. Kulenın güneye bakan kısmında 2 katlı bir kule daha vardır. Aynı alanda büyükçe bir kitabe vardır. Kule yüksek olduğundan kitabe okunamamıştır.
Birinci kısım ile ikinci kısmı birbirine bağlayan balık sırtı biçiminde oluşan bir geçit vardır. İç kısımda sarnıçlar ve burada barınmak için küçük yapılar mevcuttur.
Kayabaşı Kilisesi; Adana’nın Aladağ İlçesi, Kayabaşı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır.
Kayalık ve görece düz bir platform üzerine inşa edilmiş kilisenin,taşları kesme taş olup blok halindedir. Bindirme tekniğiyle yapılmış zaman zaman restore edildiğini doğrulayan değişik taş ve örgü stilleri gözlenmektedir.
Kilisenin apsisi tümüyle yıkılmış bir duvar tümüyle yıkılmış,ancak güney duvarı ayakta. Pencere hizasına kadar tüm duvarları sağlam. Bazı taşlarda geometrik ve bitki süslemeleri ve haç motifleri işlenmiş. Yapının ana dokusunda düzğen taşlar hemen binanın dibinde dağınık biçimde durmakta.
Dilekkaya Kilisesi; Adana’nın Kozan İlçesi, Dilekkaya Köyü, Anavarza Mevkii’nde yer almaktadır.
Apsisin üzerinde yuvarlak bir pencere vardır. Bu kısmın arkasında ise kapak çapraz kemerlerin üstünde bir kubbenin var olduğu köşelerdeki troplardan anlaşılmaktadır.
Orta mekan yan duvarları ve apsisi ince tuğlayla yapılmış olup bunun üzerini örten tonoz dolgu tekniğinde yapılmıştır. Tonoz kısmının üzeri sıvalı olup enine ve dikine çizgili karelerle süsleme yapılmıştır.
Orta mekana bitişik güneydeki yapı düz duvarlı olup doğulu tekniğinde bir kemerle bittiği anlaşılmaktadır. Orta mekanın kuzeyindeki bir mekanın bir kısmı kalmış olup doğusu yine apsisle bitmektedir.
Mozaikli Havuz; Adana’nın Kozan İlçesi, Dilekkaya Köyü Anavarza Mevkii’nde yer almaktadır.
Dikdörtgen biçmindeki kompozisyon alanını dişa doğru yönelmiş yanyana üçgenlerden oluşan bir iç ve düz hattan oluşan bir dış bordür sınırlamaktadır.
İri taşlarla yapılmış bu çerçeve içinde beyaz zemin üzerine, kırmızı , mavi ,sarı ,siyah ve kahverengi renklerde daha küçük taşlarla iyi bir işçilikle yapılmış balık motifleri hareketli bir biçimde işlenmiştir.
Emniyet Müdürlüğü Binası; Adana’nın Seyhan İlçesi, Ulucami Mahallesi, Ali Münif Yeğenağa Caddesi üzerinde yer almaktadır.
Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım sağlanmaktadır.
Yapı, bodrum artı 2 ana kat düzeninde ve yığma yapım tekniğiyle inşa edilmiştir. Kesme taş olarak oluşturulan cephede basık kemerli pencereler dizisi zemin katta,kaydırmalı olarak taşırılmış taşlarla çevrelenerek belirgin hale getirilmiştir.
Aynı biçimde yapının dikdörtgen kütlesinin köşe noktaları da taşların kaydırmalı olarak dışa taşırılmasıyla vurgulanmıştır. Yapıda geniş bir merdivenle, balkon şekilde bir çıkma altından ulaşılan giriş, sütunları ve kemerli yapısı ile dönem özelliklerini yansıtmaktadır.
Dönemin önemli örneklerinden biri olan yapı uzun süre Çevik Kuvvet Şube Müdürlüğü olarak kullanılmış, ancak en son yaşanan depremde hasar görmüş ve bir süre boş kalmıştır. Yapı günümüzde restorasyon aşamasındadır.
Kara Kilise; Adana’nın Saimbeyli İlçesi, Cumhurlu Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Köy araçlarıyla ulaşım sağlanmaktadır.
Köyün güneyinde yer alan yapı oldukça büyüktür. Yapının duvarları büyük ölçüde yıkılmıştır. Yalnızca batı kısmında yer alan 3 açıklıklı girişi ayaktadır.
Bu girişten birisinin lentosundan bir rozet ile bir harç kabartması görülmektedir. Kilisenin etrafında bu yapıya ait çok sayıda mimari blok taşlar sütun ve sütun tamburları ile bir adet yazıtlı blok taş tespit edilmiştir.
Bizim diğer kilise yapılarıyla karıştırılmaması için Kara Kilise olarak adlandırdığımız bu yapıyı ilk kez 1990 yılında bilim dünyasına Hild-Hellen-Kemper duyurmuş ve kireç taşı bloklar üzerindeki yazıtlarda Petros, Georgeos, Pauklos ve Gerontios Aziz isimleri okunmuştur.
Yapının güneydoğusunda açılmış yığma bir mezar ile bu yapının güneyinde ise İsli-Küçük mağara adıyla bilinen çıkışta bir mezar, yine yapının yakınında kesilmek üzere hazırlanmış bir blok taş da tespit edilmiştir.
Kale Kalıntısı; Adana’nın Kozan İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Moloz taş örgülü kabayonu taş kaplamalı duvarlarla inşa edilmiştir.
Ovaya oldukça hakim bir tepe üzerinde doğu batı uzantısındadır. Savunma duvarları özellikle kuzey tarafından izlenilebilir.
İçerisinde yer alan mekanların tamamı yıkılmış olup temel seviyesinde izler vardır. Ayrıca alanda çok yoğun çatı kiremiti bulunmaktadır.
Kaçak kazı çukurları birçok mekanın duvarlarını ortaya çıkarmıştır.Kalenin kuzeyde bucak kalesiyle güneyinde ise Anavarza kalesiyle görsel bağı vardır.
Musa Ballı Konağı; Adana’nın Seyhan İlçesi, Kayalıbağ Mahallesi, 2. Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım sağlanmaktadır.
Adı geçen parselde yer alan taşınmaz,yığma yapım tekniğiyle blok taş, kagir ve ahşap yapı gereçleri ile inşa edilmiştir. Yapının zemin ve üst katı ahşap hatıllı kagir duvar örgü tekniği ile yapılmış, duvarlar çatı silme kotunda çepeçevre filizler halinde devam eden bindirme tuğla örgü tekniğinde inşa edilmiştir.
Üst kat tavanı toprak dolgulu teras çatı tekniğinde yapılmıştır. Yapının hayat mahalline çift kanatlı ahşap kapıyla girilmektedir. Hayat mahalli ile iç avlu arasında kemerli boşlukların bulunduğu taş duvarların olduğu ancak, bazı bölümlerin sonradan kapatıldığı gözlenmektedir.
Yapının hayat mahallinde iç avlu mekanına,bu mekandan bitişik ayrı kullanılan konutların çardak kısmına çıkılmaktadır. Geçmişte Musa Ballı Köşkü olarak anılan iç avlu plan şemasına sahip çevresinde ayrı kullanılan yapılar ile ilişkili kullanılmış olduğu gözlenmektedir.
Yapı kompleksinin sokakla kesiştiği noktada zemin kat boşaltılmış,kemer üst örtülü açıklıklar ve yüksek ahşap kirişli tavanlar kabaltı oluşturularak geçmişteki özgün karakter halen muhafaza edilmektedir. Taşınmazlarda tavan ve döşeme ahşap lambri tarzında ve ahşap kirişler halinde detaylandırılmıştır.
