Ardahan: Kumlukoz (Ğume) Altun Kalesi

Kumlukoz (Ğume) Altun Kalesi; Ardahan’ın Posof İlçesi, Kumlukoz Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Kumlukoz Köyü’ne gün içerisinde belirli saatlerde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kale, Kumlukoz Köyü’nün 800 m. kuzeybatısında yer almaktadır. 1503 m. yükseltide bulunan kale 8.50×13.80 ölçülerinde olup 90 cm. duvar kalınlığına sahiptir.

Doğu-batı doğrultulu olan kale ana kaya üzerine inşa edilmiş olup kuzey, güney ve doğusu uçurum şeklindedir. Yapıldığı yer itibariyle korunaklı bir yapı arz eden kalenin güney taraftaki uçurumun tam ortasında girişi üçgen biçimli bir mağara bulunmaktadır.

Kalenin günümüze ulaşabilen kalıntıları kuzey ve güney surlarıdır. Güneyinden bir dere geçen kalenin duvar örgüsüne bakılacak olursa orta büyüklükteki taşların çakıllı harçla birleştirilmesi ile yapılmıştır.

Paylaşın

Ardahan: Özbaşı (Ğıniye) Kalesi

Özbaşı (Ğıniye) Kalesi; Ardahan’ın Posof İlçesi, Özbaşı Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Özbaşı Köyü’ne gün içerisinde belirli saatlerde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kale, Özbaşı Köyü’nün 450 m. Güneydoğusundadır. 1520 m. yükseltide yer alan kale 15×50 m. ölçülerinde olup 1.30 m. duvar kalınlığına sahiptir.

Kuzey-güney doğrultulu olarak inşa edilen kalenin doğu tarafı uçum olup bu uçurumun altından bir dere geçmektedir. Kalenin günümüze kalan kalıntıları kuzey ve doğu surlarıdır.

Kuzey surun en yüksek yeri 6 m. iken doğu surun en yüksek yeri 9 m. yükseltiye sahiptir. Kaçak kazı izlerine rastlanılan kalenin yapımında moloz yonu taş malzeme tercih edilmiştir.

Paylaşın

Ardahan: Kol Kalesi

Kol Kalesi; Ardahan’ın Posof İlçesi, Kol Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Kol Köyü’ne gün içerisinde belirli saatlerde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kale, Kol Köyü’nün yaklaşık 1,5 km. doğusundadır. 1860 m. yükseltideki korunaklı bir tepe üzerinde ana kaya üzerine doğu-batı doğrultulu olarak inşa edilmiştir.

15 x 60 m. ölçüleriyle dikdörtgen bir plan arz eden kalenin duvar kalınlığı 1.20 m. olup yer yer değişmektedir. Doğu ve batı sur kalıntıları günümüze kadar gelebilen kalenin bulunduğu bölge Kurpagir olarak isimlendirilmektedir.

Güneyinden Çayağzı Deresi geçen kalenin girişi batı tarafta yer almaktadır. Kaçak kazı izlerine rastlanılan kalenin duvarlarının yapımında harç malzemesi kullanılmıştır.

Paylaşın

Ardahan: Erim (Dodopal) Kalesi

Erim (Dodopal) Kalesi: Ardahan’ın Posof İlçesi, Erim Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.

İlçe Merkezi’nden Erim Köyü’ne gün içerisinde belirli saatlerde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Erim Köyü’nün 600 m. doğusundadır. 1628 m. yükseltideki bir tepe üzerinde yer alan kale Gürcistan devlet sınırına sıfır konumdadır. 30 x 10 m. ölçüleriyle dikdörtgen bir plan arz eden kale doğu-batı doğrultulu olup girişi doğuda yer almaktadır.

Günümüzde güney ve doğu sur kalıntılarının ayakta kalmayı başardığı kalenin duvarlarının yapım tekniğinde harçlı sistem kullanılmıştır. 1.15 m. kalınlığındaki kale surları orta büyüklükteki taşların harçla birleştirilmesi ile yapılmıştır.

Paylaşın

Ardahan: Yurtbekler (Cak) Kalesi

Yurtbekler (Cak) Kalesi; Ardahan’ın Posof İlçesi, Yurtbekler Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Yurtbekler Köyü’ne gün içerisinde belirli saatlerde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Deniz seviyesinden 1693 m. yükseltide yer alan ve batısından Cak Suyu geçen kale Gürcistan devlet sınırına hâkim bir tepe üzerinde bulunmaktadır. 18 x 20 m. ölçülerine sahip olan kalenin duvar kalınlığı 1.10 m. dir.

Doğu batı doğrultulu uzanan kalenin girişi güney tarafta olup yıkık bir halde bulunmaktadır. Kalenin kuzey ve batı cepheleri oval, doğu ve güney cepheleri ise düz bir şekilde inşa edilmiştir.

Türkiye-Gürcistan sınırına yakın bir konumda bulunan kale askeri bölge içerisinde bulunması nedeniyle fazla bir tahribata uğramamıştır.

Fakat kısmen kaçak kazı izlerine rastlanmaktadır. Kale inşasında kum çakıllı harç ile beraber alt kısımlarda büyük blok taşlar kullanılırken üst kısımlarda daha küçük taşlar kullanılmıştır.

Paylaşın

Ardahan: Dursun Soylu Konağı

Dursun Soylu Konağı; Ardahan’ın Merkez İlçesi, Halil Efendi Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım sağlanmaktadır.

Yapı XlX . yüzyılın sonunda inşa edilmiş sivil mimari örneklerinden biridir.İki katlı olarak inşa edilen evin üzeri, eğimli piramidal bir çatıyla örtülüdür .Alt kat kapalı olup, bu kısımdakiler WC bölümleri bulunmaktadır. Yapının ana girişi kuzeydendir. Ayrıca üst kata dıştan ahşap bir merdivenle ulaşabilmekte mümkündür.

Bu yapıda da duvarlar, bölgedeki diğer sivil mimari örnekleri gibi kalın tutulmuş olup, az sayıda pencereyle dışa açılmaktadır. Üst katta altı pencere, alt katta ise güneyde üç küçük mazgal pencereye yer verilmiştir. Evin batı cephesi ahşap destekler üzerine oturan bir küçük balkon olarak değerlendirilmiştir.

Evin doğuda yer alan kapısı ile alt kata girilmektedir. Bu binanın yapısında tamamen düzgün blok taşlar kullanılmıştır. Kapı, pencere ve duvar özellikleri yörede bulunan Sarıkamış, Kars, Gümrü, Kafkas ve Gürcü bölgelerindeki sivil mimarlık örnekleriyle paralellik göstermektedir.

Bu sivil mimarlık örneğinde duvarlar oldukça kalın tutulmuş olup, sağır denecek biçimde az sayıda pencereyle dışa açılmaktadır. Kapı ve pencereler dar ve yüksektir. Pencere ve kapı söveleri düzgün blokların dışa taşkın ve bir içe bir dışa ritmik bir biçimde kaydırmalı düzende yerleştirilmesiyle oluşturulmuştur.

Paylaşın

Ardahan: Hamşioğlu Rasim Bey Konağı

Hamşioğlu Rasim Bey Konağı; Ardahan’ın Merkez İlçesi, Karagöl Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Tek katlı ve dikdörtgen planlı bina bölgemizde yoğun olarak yapılan batlık mimarisi olarak tabir ettiğimiz bir tarzda yapılan Konak, Kuzey- Güney istikametinde dış cephesi düzgün kesme bazalt taşından yalancı sütunlarla süslemeli olarak yapılmış, diğer cepheler yığna olarak inşa edilmiştir.

Bina batlık mimari tarzının tipik örneklerinde olduğu gibi iç mekanında iç içe açılan odalar ve salonlardan oluşmaktadır. Bu tip binaların ısıtma sistemi peç olarak tabir edilen sistemdir. Binanın giriş cephesinde bulunan kapı üzerine sonradan eklenen bir Osmanlıca Kitabe bulunmaktadır.

Bu Kitabe 1911 tarihlidir. Sonradan konulan bu kitabe Ardahan’da 3-5 7-9 Ocak 1919 tarihinde Ardahan Milli Şurasının 1.ve 2. Kongrelerinin burada yapılaması sebebiyle binanın bu tarihten önce Resmi karargah binası olarak kullanıldığını göstermektedir.

Bina Ardahan İlinde yapılanı Milli Şuralarda Kongre binası olarak kullanıldığından ayrıca Milli Tarihimizde Önemli bir yere sahiptir.Konak, Cumhuriyetin ilk yıllarında da Resmi Hükümet Binası olarak bir süre kullanılmıştır.

Konak, günümüzde Maliye Hazinesi adına tapuda kayıtlı olup, bina uzun süre Ardahan Devlet Hastanesi olarak kullanılmıştır. Hastane binası olarak kullanıldığı yıllarda Konağın kuzey cephesine iki katlı ek bir beton arma Hastane binası eklenmiştir.1994 yılından sonra bu bina ile birlikte tarihi konak Ardahan İl Sağlık Müdürlüğüne devredilmiş olup, bu tarihten sonra Sağlık Müdürlüğü Binası olarak hizmete sokulmuştur.

(Görseller: www.nenerede.com.tr)

Paylaşın

Ardahan: Ortakent Yazıtı

Ortakent Yazıtı; Ardahan’ın Hanak İlçesi, Ortakent Köyü Morev Mevkii’nde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Ortakent Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım sağlanmaktadır.

Urartu Kralı Argišti’nin kuzey seferi esnasında yazdırılmış bir yazıttır. Yazıttan anlaşıldığı gibi, Urartu Krallığı Erzurum ile Van Gölü arasında kalan toprakları egemenlikleri altına alarak sınırlarını genişletmiştir. Böylelikle Urartu Devleti Argišti döneminde parlak bir dönem yaşamıştır.

Ortakent Urartu Yazıtı Türkçe çevirisi şu şekildedir: “Tanrı Haldi kendi silahıyla sefere çıktı. Düşman ülkesi olan Tariu ülkesini ele geçirdi. (ve)… ele geçirdi. Argişti önünde yere çaldı. Tanrı Haldi güçlü(dür)… Minua oğlu Argişti sefere çıktı. Tanrı Haldi önden gitti. Argişti der ki: Tariu ülkesini ele geçirdim…. Huşa ülkesine kadar (ve) Bia ülkesine kadar ilerledim. Aşqalaşi ülkesine gittim.

Tanrı Haldi’nin buyruğuyla Argišti der ki: Daya(e)ni ülkesinin kralı önümde göründü ve (haraç) verdi(?). Ahuria şehri… dışarıya attım… Qu[]uni şehrini… Orada 72.080 besili büyükbaş hayvan 7000… 11…Kimilerini öldürdüm, kimilerini de canlı götürdüm. 6 kaleyi yerle bir ettim. 50 şehir yaktım. Minua oğlu Argişti, güçlü kral, Bianili (Urartu) ülkesinin kralı, Tuşpa şehrinin hükümdarıdır. Her kim bu yazıtı tahrip ederse tanrı Haldi (ve) tanrı Quera (onu) güneş ışığından yoksun etsinler.”

Paylaşın

Ardahan: Taşköprü Yazıtı

Taşköprü Yazıtı; Ardahan’ın Arpaçay İlçesi, Taşköprü Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Taşköprü Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım sağlanmaktadır.

Yazıt, Taşköprü Köyü’nün batı çıkışında bir köy evinin arkasında kalan kayalıklara çivi yazısı ile yazdırılmıştır. Yazıtın tam lokasyonunu öğrenmek için köylülere danışmak gerekir. Arpaçay – Çıldır Gölü yolu üzerinde yazıta yönlendirici tabela bulunmaktadır.

Bölgedeki en eski kitabe olarak kabul edilen bu Urartu yazıtının Urartu Kralı II. Sarduri Dönemi’ne (MÖ 753-735) aittir. 57 x 53 cm boyutlarında dikdörtgen bir çerçeveye sahip olan yazıt 8 satırdan oluşmaktadır.

Çivi yazısı ile yazdırılan Taşköprü yazıtının tercümesi şu şekildedir: “Tanrı Haldi’nin büyüklüğüyle Argişt oğlu Sarduri der ki; Terk edilmiş (?) Uhime ülkesini ele geçirdiğim zaman, o seferin dönüşünde, Magaltu şehrini (de) ele geçirdim. Erkek ve kadınları Bianili (Urartu) ülkesine sürgün ettim.”

1878-1920 yılları arasında, Rus işgali döneminde bölgede inşa edilen Rus şosesinin de aynı güzergah üzerine inşa edildiği düşünüldüğünde Çıldır Gölü’nün güney kıyısının Kafkaslar’dan Doğu Anadolu’ya ulaşırken kullanılan ve Urartulardan günümüze kadar önemli bir yol güzergahı olduğu anlaşılır.

Hanak, Zivin yazıtlarının da lokasyonları değerlendirildiğinde Urartu Kralı I. Sarduri Kafkasya’ya yaptığı seferlerde aynı günümüzde de kullanılan bu yolu kullanarak krallığının merkezi olan Tuşpa – Van kentine dönmüştür.

Paylaşın

Ardahan: Akçakale Ada Şehri

Akçakale Ada Şehri; Ardahan’ın Çıldır Akçakale Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Akçakale Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Akçakale Ada Şehri, Ardahan İl Merkezi’ne 70 km. Çıldır İlçe Merkezi’ne 27 km. mesafededir.

Akçakale Ada Şehri, Çıldır Gölü’nün içerisinde yer alan Akçakale Adası’dadır. Antik kent olma özelliğine sahip Akçakale Ada Şehri, Neolitik dönemden günümüze pek çok mimari yapının kalıntıları bulunmaktadır.

Karayla bağlantısı bulunmayan Akçakale Ada Şehri’ne, sonradan eklenen köprü ile giriş çıkışlar sağlanmaktadır.

Akçakale Ada Şehri’nin tarihine yönelik yapılan araştırmalarda; tümülüs ve eteklerine kurulmuş olan taş damların Neolitik devir işçiliğine uygun bir biçimde yapıldığı, dikilitaşlar, kurganlar, harçlı duvar yıkıntıları ile mimari kalıntıları oldukça belirgin olan bir kale izine rastlanılıyor.

Kaleye, Ermenilerin “Pağkatsıs”, Türk ve Rus kayıtlarında “Ağcakala” olarak bilindiği ve daha sonradan bu ismin, “Akçakale” olarak adanın karşısındaki köye verildiği belirtiliyor.

 

Paylaşın