Ana Sultan Türbesi; Kütahya’nın Merkez İlçesi, Ana Sultan Mevkiinde yer almaktadır.
Kütahya – Afyonkarahisar karayolunun 25. km. sağ tarafta orman piknik alanı içindedir.
Kare planlı açık eyvanlı ve tek kubbeli, baldaken tarzındaki yapının kemerleri basıkçadır. Son onarımı 1980 yılında ressam ve neyzen Ahmet Yakupoğlu tarafından yaptırılmıştır.
Şair Şeyhi (Hekim Sinan) Türbesi; Kütahya’nın Merkez İlçesi, Şair Şeyhi Dumlupınar Mahallesi, Şair Şeyhi Caddesi üzerinde yer almaktadır.
14.yüzyılın sonu ile 15 yüzyılın başlarında yaşamış olan şair, II.Yakub döneminde Germiyan sarayında bulunmuştur. Kütahyalı olan Şeyhinin asıl adı Yusuf Sinanüddin olup, dönemin en önemli şairlerindendir.
Germiyan Beyi Süleyman Şah eğitimini üstlenerek şairi İran’ a göndermiştir. İran’ dan göz hekimi olarak dönmüş, Germiyan Beyi II. Yakub’ un , Osmanlı Padişahlarından Çelebi Mehmed ve II. Murad’ın özel hekimi olmuştur.
Divan edebiyatımızın ilk hiciv örneği ”Harname” si çok zarif ve ünlüdür. Divan-ı Şeyhi, Dürr’ül-akaid, Tıbbi Risalesi, Hüsrev-ü Şirin diğer eserleridir. Divanı 1438 yılında yazılmıştır.
“Bir eşek var idi zaif ü nizar Yük elinden katı şikeste vü zar Gâh odunda vü gâh suda idi Dün ü gün kahr ile kısuda idi Dudağı sarkmış u düşmüş enek Yorulur arkasına düşse sinek Arkasından alınsa palanı Sanki it artığıydı kalanı”
Dedebali Türbesi; Kütahya’nın Tavşanlı İlçesi yerleşim sınırları içerisinde yer almaktadır.
‘’Hace’ül-Haram’’ ve ‘’Mülayim Dede’’ adlarıyla bilinen Dedebali, Anadolu Türk Birliğinin sağlanmasında önemli görevler almış, sevilen ve hayırseverliği ile bilinen bir halk bilgesidir. 1394 yılında vefat etmiştir.
Tavşanlı merkezindeki Mülayim Tepe adıyla bilinen ve günümüzde mesire yeri olarak kullanılan tepeye defnedilmiş ve üzerine türbe yaptırılmıştır. Türbenin etrafı havuz ile çevrilidir.
Evliya Çelebi Kültür Sanat Evi; Kütahya’nın Merkez İlçesi, Saray Mahallesi, 2. Gümüş Eşik Sokak üzerinde yer almaktadır.
Kütahya’lı dünyaca ünlü seyyah, ilim adamı, tarihçi, yazar ve halk bilimci Evliya Çelebi’nin (1611-1683) doğduğu ev, Kütahya Belediyesi ve Kütahya Evliya Çelebi Kültür Hizmet ve Tarihi Eserleri Onarma Derneğinin destekleri ile Dedesi Kara Ahmet Bey’in Türbesinin yanına yeniden yaptırılmıştır.
Konağın yanında yer alan eski yapı da Kütahya Belediyesince kamulaştırılarak geleneksel el sanatlarımızın yaşatılacağı bir merkez haline getirilmiştir.
İmam Kulu Kaya Kabartması; Kayseri’nin Develi İlçesi, İmamkulu Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.
İmam Kulu Kaya Kabartması, Şimşekkaya olarak da bilinir. Yaklaşık 3.6 metreye 2 metre boyutlarında olan kaya kabartması büyük bir kaya parçasının düzleştirilmiş yüzeyine oyulmuştur.
İlk olarak 1934 yılında M. Kemaleddin Karamete tarafından bir araştırma gezisi sırasında saptanmıştır. Doğal nedenlerle oldukça yıpranmış durumdadır. Sol tarafta elinde omuzunda yay ve elinde mızrak olan bir erkek figürü mevcutur.
Mızrağın üst tarafındaki Luvi hiyeroglifleri “Prens Kuwalanamuwa” olarak okunmuştur. Aynı isim buradan biraz daha güneyde bulunan Hanyeri anıtında da mevcuttur.
Kaya kabartmasının ortasında bir boğanın çektiği arabasında Fırtına Tanrısı yer alır. Tanrı figürünün hemen önündeki hieroglifler “Halep’in Fırtına Tanrısı” şeklinde okunmuştur. Fırtına Tanrısı ve arabası üç dağ tanrısının eğilmiş başları üzerinde resmedilmiştir. Dağ tanrılarını da hayvan başlı varlıklar taşımaktadır.
En sağdaki figürlerin ne olduğu daha tartışmalı olmakla birlikte muhtemelen tanrıça Iştar/Şauşka ve onun altında da bu tanrıçanın kutsal hayvanı aslan başlı çok kanatlı aviti resmedilmiştir. Rölyef genel olarak M.Ö. 13. yüzyıla tarihlenir.
Soğanlı Vadisi; Kayseri’nin Yeşilhisar İlçesi, Soğanlı Köyü’nde yer almaktadır. Kayseri İl Merkezi’ne 80 km uzaklıktadır.
Binlerce yıldır farklı hayatlara tanıklık eden yeşillikler içerisindeki Soğanlı Vadisi, güvercinlik, mağra, barınak, kilise ve manastır olarak kullanılan ilginç kaya oluşumlarına ev sahipliği yapmaktadır.
Coğrafi olarak çok ilginç bir yapısı olan Soğanlı vadisi, çok eski bir yerleşim alanı olarak Roma devrinden kalan kiliseleri ile ünlüdür.
Bu kiliselerin en ünlüleri; Aziz Barbara (Tahtalı), Karabaş, Kubbeli ve Yılanlı kiliseleridir. Hıristiyanların inançlarını yaşatmak için 4. yüzyılda yerleşmeyi seçtikleri bu korunaklı vadide bugün rastlanan kilise kalıntıları arasındaki Kubbeli Kilise, İncil’den sahneler betimleyen güzel fresklerle süslü çok sayıda kilise bulunmaktadır.
Bugünkü yerleşim de tarihi kalıntılarla iç içe geçmiş durumda. Konuklarına gülen yüzleriyle karşılayan Soğanlı halkının bir özelliği daha var: rengarenk giysileri ve boncuklarıyla birbirinden güzel el yapımı Soğanlı bebeklerinin yaratıcıları onlar. Bezden yapılan bu bebekler çok popüler.
Mızık Çamı; Kütahya’nın Domaniç İlçesi, Domur Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.
Osmanlı Devletinin kurucusu Osman Gazinin bebeklik beşiğinin kurulduğu karaçam cinsi bu çam, 1980 yılında doğal etkenler sonucu yıkılarak hayatiyeti sona ermiştir.
Çamın boyunun 11 metre, çevresinin 4.70 metre, yaşının da yaklaşık 740 yaşında olduğu tespit edilmiş olup, 15.07.1988 tarihinde Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından anıt ağaç olarak tescil edilmiştir.
Hayme Ana Türbesi; Kütahya’nın Domaniç İlçesi, Çarşamba Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.
Osmanlı padişahı II. Abdülhamit, 1886 yılında Hayme Ana’nın kabrini buldurarak üzerine bugünkü türbeyi yaptırmıştır. Hayme Ana, Çarşamba köyünde her yıl eylül ayının ilk pazar günü gerçekleştirilen “Hayme Ana’yı Anma ve Göç Şenlikleri” etkinlikleriyle anılmaktadır.
Hayme Ana kimdir?
Hayme Ana, Osmanlı Devleti’nin kurucusu Osman Gazi’nin ninesi, Ertuğrul Gazi’nin annesidir. Oğuzların Bozok kolunun Kayı Boyuna mensup bir Türkmen (Yörük) kızıdır.
Kayı Boyu önce Ankara’nın batısındaki Karacadağ yöresine yerleşmiştir. Ankara’nın batısındaki Haymana ilçesi adını Hayme Ana’dan almıştır. Osmanlı obasının Söğüt ve Domaniç’e yerleşmesiyle belli bir dönem devlet idaresini eline alması ve devletin kuruluşunda hayati rol oynaması sebebiyle “Devlet Ana” olarak da anılmıştır. Ölümü üzerine Domaniç ilçesine bağlı Çarşamba köyüne gömülmüştür.
Sultan Hanı; Kayseri’nin Bünyan İlçesi, Tuzhisar Kasabası sınırları içerisinde yer almaktadır.
Bu yolun Romalılar zamanında da kullanıldığı belirtilir. Arap coğrafyacı İbn Said Kayseri-Sivas arasında 24 kervansaray olduğunu belirtirse de bu sayının 190 km.lik bir mesafe için abartılı olduğu, ancak bu güzergâh arasında çok sayıda konaklama tesisi olabileceği kabul edilebilir.
Eserin günümüze ulaşabilmiş bir kitabesi yoktur. Kapalı mekânın taç kapısının üstündeki yazı kuşağında bir tarih olduğu belirtilirse de bu yazı kuşağı neredeyse tamamen okunamayacak kadar tahrip olmuştur.
Tuzhisar Sultan Hanı’nın günümüze ulaşmış vakfiyesi yoktur. Yapının kapalı barınak kısmı taçkapısındaki kitabesi taşların zaman içinde erimesiyle günümüze ulaşamamıştır. Mehmet Çayırdağ, kitabenin sonunda “burhan emir el-mü’minin” ibaresinin bulunduğunu ve bunun dönem kitabelerinde yer aldığını belirtir.
Sultan Hanı güneyden kuzeye doğru çok az meyillenen bir araziye inşa edilmiştir. Han, yolcu, yük ve hayvan üçlüsünün konaklaması esnasında ihtiyaçların karşılanacağı barınak ve servis mekânlarını kapsayan iki kütle olarak tasarlanmıştır.
Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi; Kayseri’nin Melikgazi İlçesi, Caferbey Mahallesi, Topaç Sokak üzerinde yer almaktadır.
Kayseri’de bilinen ilk Ermeni kilisesi 1191 yılında Surp Krikor ismiyle bilinir. Varlığını 17. yüzyıla kadar korumuş olan bu kilise 1653’te aynı şekilde karşımıza çıkar.
19. yüzyılın ilk yarısında harab olmuş veya yıkılmış olan bu kilise, 1859’da yeniden inşa edilir. Kilise’nin iç sıvası ve altın varak kaplaması ise 1903’te yapılır.
I. Dünya Savaşı’ndan sonra Kilise’de bazı onarımlar yapılır. Kilise, yüzyıllar boyu onarılarak ve yeniden inşa edilerek günümüze kadar ulaşmıştır.
