Şanlıurfa: Nebih Efendi Türbesi

Nebih Efendi Türbesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Kadıoğlu Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Devrinin büyük alim ve evliyasından olan Nebih Efendi’nin Türbesi Bediüzzaman Mezarlığı’nın batı tarafındadır. Halk arasında Nebi Efendi olarak tanınır.

Aynı türbede Nebi Efendi’nin ayakucunda Şeyh Abdurrahman Efendi ve Kürt Hac Ali Efendi’nin mezarları bulunmaktadır. Bu türbe halk tarafından sürekli ziyaret edilmektedir.

Nebih Efendi, 1789’da (hicri 1203) vefat etmiştir. Nakşibendî tarikatına mensuptur. Nebih Efendi’nin tekkesi Bıçakçı Meydanı yakınındaki Nabi Sokak’tadır. Nebih Efendi’nin Türbesi’nin dışarısında ve kuzey tarafında ise oğlunun mezarı bulunmaktadır.

Paylaşın

Şanlıurfa: Abdulkadir Erbili Türbesi

Abdulkadir Erbili Türbesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Kurtuluş Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Abdulkadir Kemaleddin Efendi aslen Erbilli’dir. 1806 doğumlu olan Abdulkadir Erbili, devrinin büyük din âlimi ve mutasavvıflarındandır. Kendisi: hem Kadiri, hem Halvetî ve hem de Nakşibendî tarikatının halifeliğini kazanmıştır.

Fakat Halveti tarikatı şeyliğinde şöhret kazanmıştır. Erbil’de Abdurrahman Talbanî’nin talebesidir. Urfa’ya ne zaman geldiği belli değildir. Kendisi 1897’de (hicri 1315) 91 yaşında iken Urfa’da vefat etmiştir. Mezarı Kurtuluş meydanında tamirini yaptırdığı Halveti tekkesinin yanında bulunan türbe içindedir.

Araplarda insanlar büyük oğullarının ismi ile çağrıldıklarından, bu kitabede de Muhammed Muhyiddin’in babası anlamına gelen “Ebu Muhammed Muhyiddin” denilmiştir. Yani hem babasının adı ve hem de büyük oğlunun adı Muhammed Muhyiddin’dir.

Eserleri:

  • Hüccetü z-Zakirin ve reddü’l-münkirin: Tasavvufa dairdir.
  • Miratü’ş-Şuhud fi beyani vahdeti Vücud: Bu da tasavvufa dairdir.
  • Hadikatü’1-Ezhar fi’l-Hikmeti ve’l-Esrar: Rabbani ilimlerden söz etmektedir.
  • El-İlhamati’r-Rahmaniye fi meratibi’l-Hakikati’l-İnsaniye: İnsanların gerçek derecelerinde Rabbani
    ilhamlar konusundadır.
  • Tefrihu’l-Hatır fı Menakibi Abdulkadir:
  • Tarikatü’l-Rahmaniye fı’r-Rücui ve’l-Vusuli ile’l-Hazreti Aliye:
  • Ed-Dürerü’1-Müteberetü fi Şehri’1-Ayati Semaniyete Aşere min mukaddimeti’1-Mesnevi Şerif
Paylaşın

Şanlıurfa: Bediüzzaman Said-i Nursi makamı

Bediüzzaman Said-i Nursi makamı; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Göller Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Said Nursî, nüfusa göre Said Okur, 1878’de Bitlis’te doğmuştur. İslam bilgini ve Kur’an-ı Kerim’in açıklanması ile ilgili ilim dalı olan tefsir âlimi yani müfessirdir.

Risale-i Nur Külliyatının yazarı ve Nur Cemaatinin ilk lideridir. Said Nursi, 31 Mart İsyanı sonrasında tutuklandı, suçsuz bulunarak serbest bırakıldı.

Atatürk’ün isteği üzerine Ankara’ya giderek Atatürk’le görüştü ve bir süre orada ikamet etti. Daha sonra Van’a yerleşti. Şeyh Said İsyanı ile herhangi bir ilişkisi olmamasına rağmen, Isparta’nın Eğridir ilçesine bağlı Barla’ya sürgün edildi.

Daha sonra da Burdur, Isparta, Kastamonu ve Emirdağ’da yazdığı bazı kitaplar sebebiyle sürgün edildi. Kitaplarından dolayı yargılandığı dönemlerde aylarca Eskişehir, Denizli, Afyon hapishanelerinde tutuklu kaldı ancak beraat etti.

23 Mart 1960’da Şanlıurfa’da vefat etti. Halil ür-Rahman Dergâhına defnedildi. Ancak 27 Mayıs Darbesi (1960) hükümetinin emriyle, 12 Temmuz 1960’da mezarı açıklanmayan bir yere nakledildi.

Paylaşın

Şanlıurfa: Şeyh Dede Osman Avni Türbesi

Şeyh Dede Osman Avni Türbesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Göller Mahallesi, Balıklı Göl Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Devrinin en büyük Kadiri Şeyhi, Şeyh Dede Osman Avni (K.S) Hazretleri İslam Peygamberi Hz. Muhammed (s.a.s)’in soyundandır.

Türbenin üzerindeki kitabede şunlar yazılıdır: “Burası bütün evliyanın sultanı Ğavsül-a’zam hazreti Abdulkadir Geylani hazretlerinin pak dergâhlarıdır”. Şeyh Efendi, sürekli Mevlidi Halil Camii’nde oturmuş ve orada hizmetini yapmıştır.

Bu şekilde 70 sene şeyhlik yapmış ve 1883 senesinde vefat etmiştir. Kendisinden sonra tarikatın hizmetini yapan Hafız Halil Efendi’nin yazdığına göre Şeyh Efendi, 100 yıl kadar yaşamıştır. Dede Osman’ın tespihi, cübbesi ve bazı eşyaları hala caminin ziyaret girişinde sergilenmektedir.

Paylaşın

Şanlıurfa: Şazeli Ali Dede Türbesi

Şazeli Ali Dede Türbesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Göl Mahallesi, Balıklı Göl Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Şazeli Ali Dede 17’nci yüzyılda Urfa’da yaşamış Kadiri tarikatına bağlı Şazeli kolundan bir tarikat şeyhidir. Ali Dede Afrika’dan İstanbul’a gitmiş ve Erenköy’e yerleşmiştir.

Daha sonra Urfa’ya gelip Halil ür-Rahman civarına yerleşmiş ve tekke açmıştır. Osmanlı Padişahlarından IV. Murat, 1639 Bağdat Seferine giderken, Şazeli Ali Dede’ye misafir olur.

Padişahın verdiği beraata göre Afrika’da yaşayan Şazeli Tarikatı kurucusu Şazeli Hasan Dede’nin evlatlarındandır. Padişah IV. Murat, Ali Dede’nin müracaatı üzerine Karaköprü Köyü’nü Ali Dede’ye bağışlamıştır.

Paylaşın

Şanlıurfa: Nakibzade Medresesi

Nakibzade Medresesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Camikebir Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Nakibzade Medresesi, Ulu Cami doğusunda bugün ayakta olmayan Eyyubi Medresesi’nin yerine inşa edilmiştir. Yapı üzerindeki kitabeye göre 1781  yılında Nakibzade Hacı İbrahim Efendi tarafından yaptırılmıştır.

Medrese; 1876 yılında onarım görmüştür. Cumhuriyetten sonra Atatürk İlkokulu, sonra Vakıflar Şube Müdürlüğü olarak kullanılmıştır. 2010-2011 yıllarında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından onarılmıştır.

Eyvan ve odaların kuzey duvarında Firuz Bey Çeşmesi yer almaktadır. Çeşmenin inşa kitabesindeki H. 1196 / M. 1781 tarihi medresenin inşa tarihiyle aynıdır.

Paylaşın

Şanlıurfa: Rızvaniye Medresesi

Rızvaniye Medresesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Göl Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Rızvaniye Medresesi, Halil-ür Rahman Gölü’nün (Balıklıgöl) kuzeydoğusundaki Rızvaniye Camii’nin avlusunu çevreler şekilde inşa edilmiştir.

İnşa kitabesine göre Osmanlı Devleti döneminde Rakka Valisi Rızvan Ahmet Paşa tarafından 1736 yılında yaptırılmıştır. Osmanlıca telaffuz farkından dolayı birçok kaynakta “Rıdvaniye Medresesi” olarak geçmektedir.

Medrese, cami avlusunu çevreleyen “U” biçimli bir plana sahiptir. Medrese hücrelerinin önünde revaklar mevcuttur. İnşa malzemesi düzgün kesme taştır. Avlunun kuzey kenarı ortasındaki kubbeli bir dershane mescit bulunmaktadır.

Medrese, Rızvaniye Camii ile birlikte 1992-1993 yıllarında Şanlıurfa İli Kültür Eğitim Sanat ve Araştırma Vakfı (ŞURKAV) tarafından restore ettirilmiştir.

Paylaşın

Şanlıurfa: Halil Ür-Rahman Medresesi

Halil Ür-Rahman Medresesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Gölbaşı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Halil-ür Rahman Medresesi, Halil ür-Rahman Gölü’nün (Balıklıgöl) batı kenarında, yer alır. Medrese, 1775 yılında yaptırılmıştır.

Mevcut kaynaklara göre Osmanlı döneminde Sultan Abdulaziz zamanında Derviş Ali Paşa tarafından 1871 yılında onarılmıştır. “L” şeklinde bir plana sahip olan Halil ür-Rahman Medresesi, düzgün kesme taş malzemeden inşa edilmiştir. Balıklıgöl’ü besleyen ana kaynağın bu medresenin altında olduğu kabul edilir.

Medrese; Gölün batı tarafında merdivenle çıkılan önleri revaklı odalar, aşağıda güneyde camiye bitişik olarak büyük bir eyvan, bunun karşısında gölün kuzeybatı köşesinde, içinde su bulunan kubbeli ve beşik tonozlu büyük bir odadan meydana gelir. Medrese odaları günümüzde kültür ve turizm amaçlı kullanılmaktadır.

Paylaşın

Şanlıurfa: Miskinler Camii

Miskinler Camii; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Şıh Maksut Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

İnşa kitabesi bulunmadığından yapım tarihi bilinmemektedir. Miskinler Camii, halk tarafından 1865 yılında Muhammed Nabi adında biri tarafından yaptırıldığı ifade edilmektedir.

Cami mihraba paralel iki sahınlı olarak yapılmıştır. Yapıda, üst örtü olarak çapraz tonoz kullanılmıştır. Camiye yakın zamanda üç gözlü son cemaat yeri eklenmiştir.

Yuvarlak nişli taş mihrap sade ve süslemesizdir. Yapının mimberi balkon şeklinde olup mihrap üzerinde yer almaktadır. Minbere duvar içerisinden merdivenle çıkılmaktadır.

Caminin kuzeybatı köşesinde yer ala minare; Şanlıurfa’daki eski Ömeriye , Şehbenderiye ve bugün yıkılmış olan Kutbeddin Camii minareleri örnek alınarak yapılmıştır. Avlunun doğu tarafındaki minare ise genişleme çalışmaları sırasında yapılmıştır.

Paylaşın

Şanlıurfa: Hızanoğlu Camii

Hızanoğlu Camii; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi,Türkmeydanı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Hızanoğlu Camisinin üç kitabesi vardır. Caminin dış kapı üzerindeki kitabesinde caminin Hacı Halil adında biri tarafından 1729 yılında tamir edildiği yazılmıştır.

Caminin iç kapı kitabesinde Hacı Halil Ağa’nın bu eski camiyi tamir ettirdiği yazılıdır. Minare kaidesinde yer alan Şair Zahir’in yazdığı kitabede minarenin yerinin çok yüksek olduğu, hoş bir yerde yapıldığı belirtilmektedir.

Minare şerefesinin kapı girişi üzerindeki kitabede Muhtar Beğ isminde birinden ve minarenin 1851’de tamir edildiğinden bahsedilmektedir.

İnşaa malzemesi olarak düzgün kesme taş kullanılmıştır. Kare planlı caminin üstü büyük troplu bir kubbe ile örtülmüştür.

Düzgün kesilmiş kalker taşından yapılmış mihrabın çevresinde bir sıra mukarnas bordürü, bunun iç kısmında bir sıra, farklı büyüklükte tam ve yarım sekizgenlerin kesişmesinden üreyen kabartma bir bordür dolaşmaktadır.

Balkon şeklindeki minbere duvar içindeki merdivenle çıkılmaktadır. Silindirik gövdeli ve tek şerefeli minare, caminin kuzeybatı köşesindedir.

Paylaşın