Şanlıurfa: Harb-ı Umumi Şehitleri Anıtı

Harb-ı Umumi Şehitleri Anıtı; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Şair Şevket Mahallesi, Atatürk Bulvarı üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

İl Kültür Turizm Müdürlüğü önündedir. I. Dünya Savaşı’nın bütün cephelerinde savaşa katılan Urfalı şehit ve gaziler için 1917 yılında yaptırılmıştır. 8.5 metre yüksekliğindeki anıtın kuzeyinde 2, güneyinde ise 2 kitabe olmak üzere toplam 4 kitabe mevcuttur.

Kuzey cephe üst kitabede: “Bu Hacer samit değil, iklil-i cihâdı ekberdir. 1335” (Bu taş, sessiz değil, büyük savaşın tacıdır. 1917). Kuzey cephe alt kitabede: “Harb-ı Umumi Şühedaya Fatiha 1330–1332” (I.Dünya Savaşı şehitlerine fatiha. 1912–1914). Güney cephe üst kitabede: “Cây-ı cihâda giden erlere Nusret ola. 1334” (Cepheye giden erlere yardım ola. 1916).

Güney cephedeki alt kitabe ise, kuzey cephe alt kitabenin aynısıdır. Anıt üzerindeki yazıların tümü, ünlü Urfalı Hattat Ahmet Vefik Efendi tarafından yazılmıştır.

İlk yapıldığında, Sarayönü Caddesi’ne dikilen anıt, 1983 yılında Urfa Belediye Başkanı Alaattin Turhan tarafından Atatürk Bulvarındaki Ziraat Bankası önündeki kavşağa yerleştirilmiştir. 2010 yılında yol çalışmaları nedeniyle Belediye Başkanı Ahmet E. Fakıbaba döneminde İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü önüne taşınmıştır.

Paylaşın

Şanlıurfa: Mustafa Kemal Paşa Anıt Çeşmesi

Mustafa Kemal Paşa Anıt Çeşmesi; Gaziantep-Diyarbakır-Mardin yolu kavşağındadır. Halk arasında “Yol Gösteren Çeşmesi veya Çanakkale Şehitleri Abidesi” diye bilinmektedir.

Anıt çeşme, 1917 yılında Mutasarrıf Şehit Nusret Bey tarafından, I. Dünya Savaşı’nda Çanakkale’de, Mustafa Kemal Paşa ve komutasında savaşan Urfalı şehit ve gazilerin hatırasına yaptırılmıştır.

İlk yapıldığı yılda Vali konağı önüne dikilen anıt, 1972 yılında Vali Turgut Sayın tarafından Abide Kavşağındaki parkın ortasına taşınmıştır. 2012 yılında yapılan yol çalışmaları sırasında park iptal edilmiş ve anıt biraz daha sola alınmıştır.

9 m. yüksekliğindeki abidenin üzerinde Kafkas Yolu, Ankara Yolu, Bağdat Yolu ve şehir merkezine giden Mustafa Kemal Paşa Caddesi’ni gösteren yazılar ve ok işaretleri bulunur. Bu anıt, Mustafa Kemal Paşa henüz Atatürk unvanını almadan O’nun adına Türkiye’ de dikilen ilk anıt olması bakımından, önem taşımaktadır.

Paylaşın

Şanlıurfa: Germuş (Surp Asdvadzadzin) Kilisesi

Germuş (Surp Asdvadzadzin) Kilisesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesine bağlı Germuş Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.

İl merkezine yaklaşık 10 km. mesafedeki Germuş Köyü’ne şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. Köyün buğünkü ismi Gağeteği Köyü’dür.

Kilise turistler tarafından çok ziyaret edilmektedir. Kilisenin restore edilmesine ihtiyaçı vardır. Restore edilmesi durumunda Urfa  turizmine çok katkılar sağlayacaklardır.

19.yy’da yapıldığı tahmin edilmektedir. Kilise alanı, bir akarsu, bir kilise (aziz yakup ) kilisesi ve kilisenin toplantı meydanından oluşur.  Kilise, taştan ve iki katlı olarak inşa edilmiştir. Bu köy Atatürk tarafından Uceymi Sümer paşa adında ırak kökenli Hamidiye paşası bir şeyhe hibe edilmiştir.

Birinci dünya savaşında Osmanlı devletinin Suriye cephesinde önemli yardımları görülen bu paşa, savaştan sonra Türkiye’ye gelmiş ve buraya yerleşmiştir. Asıl ismi Üceymi Sadun paşadır. 1934’te yürürlüğe giren soyadı kanunu ile ”sümer” soyadını almıştır.

 

 

Paylaşın

Şanlıurfa: Deyr Yakup (Yakup Manastırı)

Deyr Yakup (Yakup Manastırı); Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Deyr Yakup (Yakup Manastırı), İl Merkezine 10 km. uzaklıkta, güneyindeki dağların üzerinde yer alır. Halk arasında Hz.İbrahim’in Peygamberin mücadele ettiği Kral Nemrut’un burayı seyfiye alanı olarak kullandığına inanılır.

Bu bölgedeki yapı için, halk arasında “Nemrut’un Tahtı” ya da “Cin Değirmeni” ifadeleri kullanılır. Manastırın kuzeybatısında bir anıt mezar yer alır. Bu mezar anıtında, doğuya bakan pencerenin altında iki satırlık kitabe mevcuttur.

Bu kitabenin ilk satırı Grekçe (Eski Yunanca), ikincisi satırı Pamyra Süryanicesi ile yazılmıştır. Her iki yazıtta da şu cümle yazılıdır : ” Şardu Bar Ma’nu’nun karısı Amaşşemeş)” Bu yazıtlardan bu yapının adı geçen kişi için yaptırıldığı anlaşılmaktadır.

Yazıt, muhtemelen II. yüzyılın sonuna veya III. yüzyılın başlarına aittir. Manastırın da bu tarihlerde yaptırıldığı tahmin edilmektedir.

Paylaşın

Şanlıurfa: Reji (Aziz Petrus-Aziz Paulus) Kilisesi

Reji (Aziz Petrus-Aziz Paulus) Kilisesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Kurtuluş Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Aziz Petrus ve Aziz Paulus Kilisesi, Ellisekiz Meydanı’nın kuzeydoğusundadır. Yapı, 6. yüzyıla ait bir kilise kalıntısının üzerine, 1861 yılında inşa edilmiştir.

Kilise, Hz. İsa’nın iki havarisinin anısına inşa edildiğinden onların ismini taşımaktadır. Yapı, 1924 yılına yani Urfalı Süryanilerin Halep’e(Suriye) göç edişlerine kadar, aktif olarak kullanılmıştır.

Aziz Petrus ve Aziz Paulus Kilisesi, 1924 yılında Tekel idaresi tarafından önce tütün fabrikası sonra üzüm deposu olarak kullanılır. Kilise, halk tarafından Tekel kelimesinin Fransızca karşılığı olan Regie (Reji)’den dolayı “Reji Kilisesi” olarak isimlendirilmiştir.

Kiliseden çıkarılan yazılı mezar taşları Urfa Müzesi’nde gönderilmiştir. Kilise, Şanlıurfa Valiliği tarafından 1998 yılında restore edilerek, 24 Mayıs 2002 tarihinde “Vali Kemalettin Gazezoğlu Kültür Merkezi” olarak hizmete girmiştir. Bugün hala çeşitli sosyal etkinlikler için kullanılmaktadır.

Paylaşın

Şanlıurfa: Cabir El-Ensar Camii ve Türbesi

Cabir El-Ensar Camii ve Türbesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Cabir el-Ensar (Yardımcı) Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Cabir b. Abdullah’a (Cabir el-Ensar) atfedilen bir türbe (meşhed) ve yanında yine O’nun adını taşıyan bir cami bulunmaktadır. Mihraba paralel üç kubbe ile örtülü olan caminin doğusuna dördüncü kubbeli bir mekânla türbe eklenmiştir.

Cabir el-Ensar’ın hicretten 16 yıl önce (miladi 607) Medine’de doğduğu, 697 yılında yine Medine’de vefat ettiği kaynaklarda kayıtlıdır. Slam Peygamberi Hz. Muhammed ile birlikte birçok savaşa katılan, Hz. Peygamberin vefatından sonra Şam’ın fethinde bulunmuş ve savaş esnasında vücudunun bir parçası kopmuştur.

Kopan parçanın gömüldüğü yere bu sahabeye olan saygıdan ötürü bir türbe ve bir camii yaptırılmıştır. 1992 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğünce restore edilen camii ve türbe Şanlıurfa ve civar köylerince yoğun bir şekilde ziyaret edilmektedir.

Paylaşın

Şanlıurfa: Şeyh Mes’Ud Türbesi

Şeyh Mes’Ud Türbesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Şıh Maksut Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Şanlıurfadaki türbelerin en eski tarihlisi olan bu yapı, aslında dört eyvanlı kapalı Selçuklu medreseleri tarzında inşa edilmiş bir medrese yapısıdır. Doğudaki eyvanın alt kısmındaki odada Şeyh Mesut’un mezarı, eyvan içerisinde de sandukası bulunmaktadır.

Şeyh Mesut, Anadolu’nun İslamlaşmasını sağlayan ve halkın mezheplerle tanışmasını sağlayan Hoca Ahmet Yesevi’nin halifelerinden biridir. Şeyh Mes’ud, Nişabur’dan Anadolu’ya gelerek halka İslamiyeti öğretmekle görevlendirilmiştir.

Uzun yıllar Urfa’da Müslümanlığa hizmet etmiş evliyadandır. Yapının 100 metre kadar batısında bulunan bir sarnıcın yanındaki kaya üzerine yazılmış Arapça kitabede: “Bu sarnıc, Nişaburlu Said Hengel’in oğlu Mes‘ud tarafından 10 Receb 579 (m. 30 Ekim 1183) tarihinde oyulmuştur. Kim Allah’ı yardıma çağırırsa, Allah ona ve bütün Müslümanlara yardım ve merhamet etsin” yazılıdır.

Paylaşın

Şanlıurfa: Hartavizade Hafız Muhammed Selim Türbesi

Hartavizade Hafız Muhammed Selim Türbesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Bamyasuyu Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Hartavizade Hafız Muhammed Selim Türbesi Dabakhane Camisi’nin batı kapısı bitişiğindedir. Şeyh Muhammed Selim Efendi 1785 yılında Urfa’da doğmuştur.

Tasavvuf dünyasının büyüklerinden 1826’da vefat eden Nakşibendi Şeyhi Mevlana Halid-i Bağdadî Hazretlerinin mürididir. Muhammed Selim Efendi, şeyhi ölünce Urfa’da Halid Bağdadî’nin halifeliğini devam ettirmiştir.

Muhammed Selim 1860 da Urfa’da vefat edince Mevlid-i Halil Kabristanı’na defnedilir. 1874’te yol çalışmaları nedeniyle Şeyhin kabri Dabakhane Camii’ndeki bugünkü yerine nakledilir.

Türbe, Hafız Muhammed Selim Efendi’nin oğlu Ferideddin tarafından 1880’de yaptırılmıştır. Urfa salnamesi de Hartavi Hafız Muhammed Selim Efendi’nin Türkçe, Farsça ve Arapça şiirler söylemiş büyük bir âlim ve şeyh olduğunu kaydetmektedir.

Paylaşın

Şanlıurfa: Şeyh Müslüm Hafız Türbesi

Şeyh Müslüm Hafız Türbesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Onikiler Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Devrinin büyük âlim, evliyası ve hafızıdır. Nakşibendî halifesidir. Nakşibendî tarikatının Halıdiye koluna mensuptur. Kendisi Kerküklü Şeyh Abdurrahman Efendi’nin halifesidir. Türbesi Harrankapı Kabristanı’ndadır.

Hacı Müslüm Hafız Efendi (k.s), 1884 yılında Urfa’da dünyaya geldi. Babası Abdullah Şeddadi Aşireti’ndendir. Annesi Hediye Hanım Şeyhanlı Aşireti’ndendir.

Genç yaşta Abdurrahman Dede Köyü’nden Rahime adlı bir hanımla evlenmiş ve bu evlilikten bir oğlu (Hacı Bahaeddin Abacı) ve üç kızı (Saliha, Emine ve Zeyneb) olmuştur. Hacı Müslüm Hafız Efendi 1958 yılında vefat etmiştir.

Hacı Müslüm Hafız (k.s.) Efendi, Urfa’da camilerin tamir ve onarımını ilk olarak kendisi başlatmıştır. Kendisinden sonra bu işlerle müridi merhum Hacı Rafi Görgün Hafız Efendi uğraşmıştır. 1951’de Mevlid-i Halil Camii’ni, 1954’de Maşuk Köyü Camii’ni, 1956’da Çarhoğlu Camii’ni, 1957’de Sefalı Camii’ni ve 1958’de de Abamor Ziyalı Camii’ni yeniden inşa ettirmiştir.

Bu camiler inşa edilirken maddi destek hayırsever Urfalılardan gelmiş olup, camilerin mimarlığını ve mühendisliğini ise Hacı Müslüm Hafız (k.s.) Efendi yapmıştır. Mimarlık ve mühendislik ile ilgili hiçbir eğitim almamasına rağmen yaptırdığı camilere insanlar hayran kalmıştır. Bu camilerin dışında Arabi Camii ve Gölpınar Köyü Camii’lerinin de tamirlerini gerçekleştirmiştir.

Paylaşın

Şanlıurfa: Seyyid Hacı Ali Türbesi

Seyyid Hacı Ali Türbesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Onikiler Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Harran Kapı Mezarlığı içerisinde yer alan bu türbe, kesme taşlardan sekizgen planlı ve tek kubbeli olarak inşa edilmiştir.

Kitabesinde şöyle yazılıdır: “Bu mezar, seyyidler seyyidi, iyilik ve güzellikler babası, Seyyid Maksud oğlu Seyyid Hacı Ali’nindir. Allah’ın rahmetine kavuştuğu Rebiyülevvel 1003 (Kasım 1594) tarihinde burası bina edilmiştir.”

Türbede, Seyyid Ali’den başka 1876’da vefat eden Kadiri Şeyhi Hacı Mustafa Efendi, iki oğlu, bir kızı ve 1969’da vefat eden Şeyh Hüseyin’e ait olmak üzere toplam 6 mezar bulunmaktadır.

Paylaşın