image

“Yulaf Ezmesi” Gerçekten Kilo Vermeye Yardımcı Oluyor Mu?

0

Yulaf ezmesi, yüksek lif içeriği, tokluk sağlama özelliği ve düşük kalori yoğunluğu sayesinde kilo verme sürecine yardımcı olabilir. Ancak, bu etkiler diyetin geneli, porsiyon kontrolü ve yaşam tarzı faktörleriyle sınırlıdır.

Haber Merkezi / Yulaf ezmesi, kalori açığı oluşturan dengeli bir diyetin parçası olduğunda etkili bir araçtır, ancak tek başına mucizevi bir çözüm değildir. Bilimsel çalışmalar, düzenli yulaf tüketiminin kilo kontrolüne katkıda bulunabileceğini, ancak egzersiz ve sağlıklı beslenme alışkanlıklarıyla desteklenmesi gerektiğini gösteriyor.

Yulaf ezmesinin besin profili:

Yüksek lif içeriği: Yulaf ezmesi, özellikle çözünür lif olan beta-glukan açısından zengindir. Beta-glukan, sindirimi yavaşlatarak tokluk hissini artırır ve kan şekerini dengeler.

2014’te American Journal of Clinical Nutrition’da yayınlanan bir çalışma, beta-glukanın iştah kontrolünü desteklediğini ve uzun süreli tokluk sağladığını göstermiştir.

Düşük kalori yoğunluğu: Yulaf ezmesi, hacmine göre nispeten düşük kalorilidir (1 su bardağı pişmiş yulaf ezmesi yaklaşık 150-200 kcal).

Kompleks karbonhidratlar: Yulaf, yavaş salınımlı karbonhidratlar içerir; bu, enerjiyi uzun süre sabit tutar ve ani açlık krizlerini önler.

Protein ve mikro besinler: Yulaf, az miktarda protein (yaklaşık 5-6 g/100 g) ve magnezyum, demir gibi mikro besinler içerir, bu da genel metabolik sağlığı destekler.

Yulaf ezmesinin kilo verme üzerindeki etkileri:

Tokluk hissi: Yüksek lif içeriği, midede jel benzeri bir yapı oluşturarak tokluk süresini uzatır. 2016’da Journal of Nutrition’da yayınlanan bir meta-analiz, lifli gıdaların (yulaf gibi) kilo verme diyetlerinde iştahı azalttığını doğrulamıştır.

Kalori kontrolü: Yulaf ezmesi, düşük kalorili bir kahvaltı seçeneği olarak, günlük kalori alımını kontrol etmeyi kolaylaştırabilir. Örneğin, şekersiz ve az yağlı süt/yoğurt ile hazırlandığında, kalori yoğunluğu düşük kalır.

Kan şekeri dengesi: Yulafın düşük glisemik indeksi (GI), kan şekeri dalgalanmalarını önler. Bu, insülin direnci olan kişilerde kilo kontrolüne yardımcı olabilir.

Bağırsak sağlığı: Beta-glukan, bağırsak mikrobiyotasını destekler. Sağlıklı bir bağırsak, metabolizmayı optimize ederek dolaylı olarak kilo vermeyi kolaylaştırabilir.

Dikkat edilmesi gerekenler:

Porsiyon kontrolü: Yulaf ezmesi düşük kalorili olsa da, aşırı tüketim veya yüksek kalorili eklemeler (şeker, bal, kuru meyve, fındık ezmesi) kalori alımını artırabilir.

Hazırlama şekli: Şekerli hazır yulaf ezmeleri veya fazla yağlı/şekerli tarifler, kilo verme hedeflerini baltalayabilir. Sade yulaf ezmesi, az yağlı süt, su veya şekersiz bitkisel sütle hazırlanmalı; taze meyve veya az miktarda fındık gibi sağlıklı eklemeler tercih edilmelidir.

Diyetin bütünü: Yulaf ezmesi, tek başına kilo verdirmez. Kalori açığı (harcadığınızdan daha az kalori almak), dengeli beslenme ve fiziksel aktivite olmadan etkili olmaz.

Bireysel farklılıklar: Bazı kişilerde lifli gıdalar şişkinlik veya sindirim rahatsızlığına neden olabilir. Bu durumda porsiyon boyutları ayarlanmalıdır.

Pratik öneriler:

Sağlıklı tarifler: Yulaf ezmesini su veya az yağlı sütle pişirin; tat için tarçın, taze çilek veya muz gibi düşük kalorili seçenekler ekleyin. Örneğin: 40 g yulaf + 200 ml su + 100 g çilek = ~200 kcal.

Kahvaltıda tüketim: Sabah yulaf ezmesi yemek, gün boyu iştahı kontrol etmeye yardımcı olabilir.

Çeşitlendirme: Yulafı smoothie’lere eklemek veya gece yulafı (overnight oats) gibi tariflerle kullanmak, diyeti monoton olmaktan çıkarır.

Paylaşın

Travma Bağı Nedir, Nasıl Anlaşılır?

0

Bu moda terimi duymuş olabilirsiniz; genellikle olumsuz bir deneyim (Dayanılmaz bir patronla çalışmak veya aptal biri tarafından aldatılmak gibi…) nedeniyle biriyle bağ kurmak için kullanılır.

Haber Merkezi / Ancak bu tam olarak doğru tanım değildir; travma bağı, istismarcı ilişkileri tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Daha spesifik olarak tanımlanırsa, travma bağı ilişkisi, hem iyi hem de kötü deneyimlerin kaynağı olan bir kişiye olan yoğun ve duygusal bir bağdır.

Travma bağının özellikleri: Travma bağı, şu dinamiklerden beslenir:

Duygusal iniş-çıkışlar: İstismarcı, bazen sevgi dolu ve destekleyici, bazen de eleştirel, manipülatif veya agresif davranır. Bu, mağdurda kafa karışıklığı yaratır ve istismarcıya bağlanmayı güçlendirir.
Bağımlılık hissi: Mağdur, istismarcının onayına veya sevgisine ihtiyaç duyduğunu hisseder.
Umutsuzluk ve çaresizlik: Mağdur, ilişkiden çıkmanın imkânsız olduğunu düşünebilir.
Kendini suçlama: Mağdur, istismarı hak ettiğini veya durumu düzeltebileceğini düşünerek kendini suçlayabilir.
İzolasyon: İstismarcı, mağduru sosyal çevresinden uzaklaştırarak bağımlılığı artırabilir.

Travma bağı nasıl anlaşılır?

Travma bağını tanımak için şu işaretlere dikkat edilebilir:

Duygusal karmaşa: İlişkide sürekli bir duygusal rollercoaster yaşıyorsanız; bir an sevildiğinizi, bir an değersiz hissettiğinizi fark edebilirsiniz.
İstismarı rasyonelleştirme: İstismarcının kötü davranışlarını haklı çıkarmaya çalışıyor veya “O aslında iyi biri” diye düşünüyorsanız.
Ayrılma zorluğu: İlişkinin size zarar verdiğini bilseniz de ayrılmak için güçlü bir isteksizlik hissediyorsanız.
Kendinize odaklanma kaybı: Kendi ihtiyaçlarınızı, değerlerinizi veya sınırlarınızı ihmal ediyor, sadece istismarcıyı memnun etmeye odaklanıyorsanız.
Fiziksel veya duygusal tepkiler: Anksiyete, depresyon, düşük özsaygı veya sürekli tetikte olma hali gibi belirtiler yaşıyorsanız.

Ne yapılabilir?

Farkındalık: Travma bağını tanımak, iyileşmenin ilk adımıdır. İlişkideki döngüleri ve kendi duygularınızı gözlemleyin.
Destek arayın: Güvenilir bir arkadaş, aile üyesi veya terapist ile konuşmak, dışarıdan bir perspektif kazanmanıza yardımcı olabilir.
Sınırlar koyun: İlişkide sağlıklı sınırlar belirlemeye çalışın veya mümkünse teması kesin.
Profesyonel yardım: Bir psikolog veya danışman, travma bağını anlamanız ve ondan kurtulmanız için size rehberlik edebilir.
Kendinize odaklanın: Özsaygınızı güçlendirmek için hobiler, meditasyon veya kişisel hedefler gibi kendinize yatırım yapabileceğiniz alanlara yönelin.

Sonuç olarak: Travma bağı, karmaşık ve genellikle fark edilmesi zor bir durumdur. Ancak, bu bağı anlamak ve üzerine çalışmak, sağlıklı ilişkiler kurma yolunda önemli bir adımdır.

Paylaşın

Düşük Glisemik Diyet Nedir? Artıları Eksileri

0

Glisemik İndeks (Gİ), belirli bir gıdanın kan şekeri (veya glikoz) seviyesini nasıl etkilediğini göstermek için kullanılan bir araçtır. Gİ, bir gıdanın karbonhidrat içeriğinin, referans bir gıdaya (genellikle saf glikoz veya şeker) kıyasla kan şekerini yükseltme potansiyelinin bir ölçüsüdür.

Haber Merkezi / Besinlere, diğer tüm besinler için bir referans noktası görevi gören saf glikozla karşılaştırılabilen bir glisemik indeks/glisemik yük numarası verilir.

Saf glikozun glisemik indeks numarası 100’dür; bu, tüketildikten sonra çok hızlı bir şekilde glikoza parçalandığını ve ardından enerji için kullanılmak üzere hücrelere gönderildiğini, daha sonra kullanılmak üzere kaslarda glikojen olarak depolandığını veya fazla olduğunda yağ hücrelerinde depolandığını gösterir.

Glikoz, fruktoz veya sakaroz (çeşitli karbonhidrat veya şeker formları) içeren tüm besinler yüksek GI, orta GI veya düşük GI olarak sınıflandırılabilir. Tüm besinlerin glisemik indeks değerleri 0-100 arasındadır.

Düşük glisemik diyet, glisemik indeksi (GI) düşük olan yiyeceklerin tüketimine odaklanan bir beslenme yaklaşımıdır. Bu diyet, genellikle tam tahıllar, sebzeler, baklagiller, bazı meyveler ve sağlıklı yağlar gibi besinleri içerir.

Artıları:

Kan Şekeri Kontrolü: Diyabet hastaları veya insülin direnci olanlar için kan şekeri seviyelerini stabilize eder.
Kilo Kontrolü: Daha uzun süre tokluk hissi sağlar, bu da aşırı yemeyi azaltabilir.
Kalp Sağlığı: Düşük GI’li besinler, kolesterol seviyelerini düşürmeye ve kalp hastalığı riskini azaltmaya yardımcı olabilir.
Enerji Seviyesi: Kan şekerindeki ani dalgalanmaları önleyerek enerji seviyesini daha sabit tutar.
Sindirim Sağlığı: Genellikle lif açısından zengin besinler içerir, bu da sindirimi destekler.

Eksileri:

Karmaşıklık: Glisemik indeks hesaplamaları ve yiyecek seçimleri karmaşık olabilir, bu da diyeti uygulamayı zorlaştırabilir.
Besin Kısıtlaması: Bazı yüksek GI’li sağlıklı yiyecekler (ör. karpuz, patates) diyetten çıkarılabilir, bu da besin çeşitliliğini azaltabilir.
Porsiyon Kontrolü Gerekir: Düşük GI’li yiyeceklerin bile fazla tüketimi kan şekerini etkileyebilir.
Bireysel Farklılıklar: GI, kişiden kişiye ve yemek kombinasyonlarına bağlı olarak değişebilir, bu da sonuçları öngörmeyi zorlaştırabilir.
Zaman ve Planlama: Diyet, yemek planlaması ve hazırlığı için daha fazla zaman gerektirebilir.

Özetle, Düşük glisemik diyet, kan şekeri kontrolü ve genel sağlık için faydalı olabilir, ancak uygulaması dikkat ve planlama gerektirir. Herkes için uygun olmayabilir, bu yüzden bir diyetisyene danışmak faydalı olacaktır.

Paylaşın

Uyku Meditasyonu Nasıl Yapılır? Faydaları

0

Uyku öncesi meditasyon, rahatlamaya, zihni ve bedeni sakinleştirmeye ve günün yorgunluğunu atmaya yardımcı olmak için derin nefes alma, farkındalık ve vücut tarama teknikleri ile yapılan bir meditasyon türüdür.

Haber Merkezi / İşte adım adım uyku meditasyonu yapma rehberi:

Rahat Bir Ortam Hazırlayın:

Sessiz, loş veya karanlık bir ortam oluşturun. Işıkları kısın veya mum kullanın.
Rahat bir yatak veya mat, yastık ve battaniye ile kendinizi konforlu hissedin.
Telefon veya dikkat dağıtıcı cihazları sessize alın veya uzaklaştırın.

Rahat Bir Pozisyon Seçin:

Yatağınızda sırt üstü yatın veya rahat hissettiğiniz bir pozisyonu tercih edin.
Vücudunuzu gevşetmek için birkaç derin nefes alın.

Nefes Egzersizleriyle Başlayın:

Derin ve yavaş nefes alın: Burundan 4 saniye nefes alın, 4 saniye tutun, 6 saniye ağızdan yavaşça verin (4-4-6 tekniği).
Nefes alırken göğsünüz yerine karın bölgenizin hareket ettiğini hissedin.

Zihni Sakinleştirme Tekniklerini Uygulayın:

Gevşeme Meditasyonu: Vücudunuzu baştan aşağı tarayın. Ayak parmaklarınızdan başlayarak her kas grubunu sırayla gevşetin. Her bölgeye odaklanırken “Bu bölge rahatlıyor” gibi cümleler kurabilirsiniz.

Görselleştirme: Huzurlu bir sahneyi (örneğin, bir plaj veya orman) zihninizde canlandırın. Tüm detayları (sesler, kokular, renkler) hayal edin.

Mantra veya Olumlama: “Huzurluyum, uykuya hazırım” gibi sakinleştirici bir cümleyi tekrarlayın.

Zihni Serbest Bırakın:

Düşünceler gelirse onlara takılmayın; sadece nefesinize veya görselleştirmeye geri dönün.
Meditasyonu 10-20 dakika yapabilirsiniz, ancak uykuya dalarsanız bu doğal bir sonuçtur.

Uyku Meditasyonunun Faydaları:

Uykuya Geçişi Kolaylaştırır: Zihni sakinleştirerek stres ve kaygıyı azaltır, böylece uykuya dalma süresini kısaltır.

Uyku Kalitesini Artırır: Derin gevşeme, daha kesintisiz ve dinlendirici bir uyku sağlar.

Stres ve Anksiyeteyi Azaltır: Meditasyon, kortizol (stres hormonu) seviyesini düşürerek zihinsel gerginliği hafifletir.

Zihinsel Netliği Artırır: Düzenli uyku meditasyonu, gün içinde daha odaklanmış ve sakin olmanıza yardımcı olabilir.

Fiziksel Sağlığı Destekler: Kalp atış hızını ve kan basıncını düşürerek vücudu rahatlatır.
Kronik uykusuzluk (insomnia) belirtilerini hafifletebilir.

Duygusal Denge Sağlar: Olumlu düşünceleri teşvik eder ve duygusal dalgalanmaları azaltır.

Paylaşın

Düşük Lifli Diyet Nedir? Artıları Ve Eksileri

0

Bazıları için yüksek lifli gıdalar tüketmek faydadan çok zarar verebilir. Doktorlar, sindirim sistemini dinlendirmek ve iyileşmeyi desteklemek amacıyla belirli sağlık sorunları için genellikle düşük lifli diyet önerirler.

Haber Merkezi / Bu yaklaşım genellikle belirli tıbbi durumlar için veya sindirim sistemi üzerindeki iş yükünü azaltmak amacıyla belirli tıbbi tedaviler sırasında önerilir.

Düşük lifli diyet nedir ve kimler buna ihtiyaç duyabilir? Düşük lifli diyetin faydaları var mıdır ve lif tüketimini sınırlandırırken hangi yiyecekler tüketilebilir?

Düşük lifli diyet, lif içeriği düşük gıdaların tüketildiği bir beslenme planıdır. Genellikle sindirim sistemi üzerinde daha az yük oluşturmak için uygulanır ve belirli sağlık durumlarında (örneğin, Crohn hastalığı, ülseratif kolit, bağırsak ameliyatı sonrası iyileşme veya ishal gibi) doktor önerisiyle kullanılır.

Bu diyet, beyaz ekmek, pirinç, makarna, iyi pişmiş sebzeler, konserve meyveler, et, balık ve yumurta gibi kolay sindirilebilir gıdalara odaklanır. Lifli gıdalar (tam tahıllar, çiğ sebzeler, baklagiller, kabuklu meyveler) ise kısıtlanır.

Artıları:

Sindirim Sistemini Rahatlatır: Bağırsak iltihabı, ishal veya ameliyat sonrası gibi durumlarda sindirim sistemine daha az yük bindirir, semptomları hafifletir.

İshal Kontrolü: Düşük lif, dışkıyı katılaştırarak ishalin azalmasına yardımcı olabilir.

Bağırsak Ameliyatı Sonrası İyileşme: Bağırsakların iyileşme sürecinde daha az tahrişe neden olur.

Kısa Süreli Rahatlama: Divertikülit veya irritabl bağırsak sendromu (IBS) alevlenmelerinde semptomları geçici olarak azaltabilir.

Eksileri:

Besin Eksikliği Riski: Lif, vitamin, mineral ve antioksidan kaynağı olan tam tahıllar, sebzeler ve meyveler kısıtlandığı için beslenme yetersizliği görülebilir.,

Kabızlık Riski: Uzun süreli düşük lif alımı, bağırsak hareketlerini yavaşlatarak kabızlığa neden olabilir.

Bağırsak Sağlığına Zarar: Lif, sağlıklı bağırsak florasını destekler. Düşük lifli diyet, bağırsak mikrobiyotasını olumsuz etkileyebilir.

Uzun Süreli Kullanım İçin Uygun Değil: Kronik olarak düşük lif alımı, kalp hastalığı, diyabet ve kolon kanseri riskini artırabilir.

Tokluk Hissini Azaltır: Lif, tokluk sağlar. Düşük lifli gıdalar daha az doyurucu olabilir, bu da aşırı yemeye yol açabilir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler:

Düşük lifli diyet genellikle kısa süreli ve doktor kontrolünde uygulanmalıdır.
Diyet sırasında yeterli sıvı alımı önemlidir.
Besin eksikliklerini önlemek için doktor veya diyetisyenle birlikte plan yapılmalıdır.
Diyetin ne kadar süre uygulanacağı, altta yatan sağlık durumuna bağlıdır.

Düşük lifli diyet, belirli sağlık sorunlarında faydalı olsa da uzun süreli kullanımı önerilmez. Sağlık durumunuza uygun bir plan için mutlaka bir doktor veya diyetisyene danışın.

Paylaşın

Keten Tohumunun Yedi Sağlık Faydası

0

Küçük, kahverengi, ten rengi veya altın renkli keten tohumu (Linum Usitatissimum), en az 6.000 yıldır tüketilmektedir, bu da onu ilk yetiştirilen süper gıdalarından biri yapmaktadır.

Haber Merkezi / Keten tohumu, mineraller, lif ve iltihap önleyici omega-3 yağ asitleri (somon gibi balıklarda bulunan türle aynı olmasa da) açısından zengin olduğu için oldukça besleyicidir.

Keten tohumunun diğer birçok faydasının yanı sıra hormonal dengeyi desteklemeye yardımcı olan lignanlar adı verilen antioksidan maddeleri de sağlar.

İşte keten tohumunun başlıca sağlık yararları:

Zengin Besin İçeriği:

Omega-3 Yağ Asitleri: Alfa-linolenik asit (ALA) bakımından zengindir, kalp sağlığını destekler ve iltihaplanmayı azaltır.
Lif: Çözünür ve çözünmez lif içeriği sindirimi düzenler, kabızlığı önler ve bağırsak sağlığını iyileştirir.
Protein ve Mineraller: Magnezyum, fosfor, manganez ve B1 vitamini içerir.

Kalp Sağlığı: Omega-3 ve lignanlar (bitkisel antioksidanlar) kötü kolesterolü (LDL) düşürür ve kan basıncını dengelemeye yardımcı olur. Düzenli tüketim, kalp hastalığı riskini azaltabilir.

Sindirim Sağlığı: Yüksek lif içeriği bağırsak hareketlerini düzenler ve kabızlığı önler. Bağırsak florasını destekleyerek sindirim sistemini güçlendirir.

Hormonal Denge: Lignanlar, östrojen benzeri etkileriyle hormon dengesini destekler. Özellikle menopoz semptomlarını hafifletebilir. Polikistik over sendromu (PCOS) gibi durumlarda faydalı olabilir.

Cilt ve Saç Sağlığı: Omega-3 yağ asitleri cildi nemlendirir, iltihaplanmayı azaltır ve akne gibi sorunları hafifletebilir. Saç köklerini besleyerek saç dökülmesini azaltabilir.

Kilo Kontrolü: Lif ve sağlıklı yağlar tokluk hissini artırır, böylece aşırı yemeyi önler. Metabolizmayı destekleyerek kilo yönetimine yardımcı olur.

Kanser Riskini Azaltma: Lignanlar, özellikle meme ve prostat kanseri riskini azaltmada potansiyel rol oynar. Antioksidan etkisiyle hücre hasarını önler.

Kan Şekerini Dengeleme: Lif içeriği kan şekerinin ani yükselmesini önler, diyabet yönetiminde yardımcı olabilir.

Nasıl Tüketilir?

Öğütülmüş Form: Keten tohumu bütün halde sindirilemez, bu yüzden öğütülmüş olarak kullanın. Yoğurt, smoothie, salata veya çorbalara ekleyebilirsiniz.

Günlük Doz: 1-2 yemek kaşığı yeterlidir. Aşırı tüketim (günde 50 g üzeri) sindirim sorunlarına yol açabilir.

Keten Tohumu Yağı: Salatalarda kullanılabilir, ancak ısıtılmamalıdır.

Dikkat Edilmesi Gerekenler:

Aşırı tüketim ishale veya karın ağrısına neden olabilir.
Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız, omega-3 içeriği nedeniyle doktora danışın.
Alerji riskine karşı az miktarla başlayın.
Taze saklayın; öğütülmüş keten tohumu buzdolabında hava geçirmez kapta tutulmalı, çünkü çabuk oksitlenebilir.

Keten tohumunu düzenli ve dengeli bir şekilde beslenmenize eklemek, genel sağlığı desteklemek için etkili bir yoldur. Ancak herhangi bir sağlık sorununuz varsa, doktorunuza danışarak tüketmelisiniz.

Paylaşın

Çocuklarda Oyun Bağımlılığı: Nedenleri Ve Çözümleri

0

Çocuklarda oyun bağımlılığı, çocukların oyunlara aşırı derecede bağlılık geliştirmesi ve bu durumun günlük yaşamlarını, sosyal ilişkilerini, akademik başarılarını, fiziksel ve zihinsel sağlıklarını olumsuz yönde etkilemesi durumudur.

Haber Merkezi / Dünya Sağlık Örgütü (WHO), 2018’de “Oyun Oynama Bozukluğu” (Gaming Disorder) olarak bu durumu Uluslararası Hastalık Sınıflandırması’na (ICD-11) eklemiş ve bir sağlık sorunu olarak tanımıştır.

Çocuklarda Oyun Bağımlılığının Nedenleri:

Dijital Oyunların Tasarımı:

Bağımlılık Yaratıcı Mekanikler: Çoğu video oyunu, ödül sistemleri (örneğin, puanlar, seviyeler, nadir eşyalar), sürekli yenilenen içerik ve sosyal etkileşim unsurlarıyla bağımlılık yaratacak şekilde tasarlanır. Bu, çocukların oyuna daha fazla zaman ayırmasına neden olur.

Erişim Kolaylığı: Akıllı telefonlar, tabletler ve bilgisayarlar sayesinde çocuklar oyunlara her an, her yerde ulaşabilir.

Psikolojik ve Duygusal Faktörler:

Kaçış Mekanizması: Çocuklar, stres, kaygı, aile içi sorunlar veya okul baskısı gibi gerçek dünya problemlerinden kaçmak için oyunlara yönelebilir. Oyunlar, sanal bir dünyada başarı ve kontrol hissi sağlar.

Düşük Özdenetim: Çocukların prefrontal korteksi (özdenetim ve karar verme merkezi) henüz tam gelişmemiştir, bu da oyun süresini sınırlamalarını zorlaştırır.

Duygusal Boşluk: Yetersiz sosyal bağlar veya yalnızlık hissi, çocukları oyunların sunduğu sanal topluluklara yöneltebilir.

Aile ve Çevre Faktörleri:

Ebeveyn Denetiminin Eksikliği: Ebeveynlerin oyun sürelerini sınırlamaması veya oyun içeriklerini denetlemeden serbest bırakması bağımlılığı tetikleyebilir.

Rol Model Etkisi: Ebeveynlerin veya büyük kardeşlerin aşırı ekran kullanımı, çocuklarda benzer davranışları normalleştirebilir.

Sosyal İzolasyon: Arkadaş çevresi eksikliği veya pandemi gibi durumlar, çocukların oyunlara daha fazla yönelmesine neden olabilir.

Toplumsal ve Kültürel Faktörler:

Teknoloji Odaklı Kültür: Toplumda teknolojinin yüceltilmesi ve oyunların popüler kültürün bir parçası haline gelmesi, çocukların oyunlara ilgisini artırır.

Reklam ve Medya: Oyun şirketlerinin agresif pazarlama stratejileri, çocukları hedef alarak oyunları cazip hale getirir.

Biyolojik Faktörler:

Dopamin Salınımı: Oyunlar, beyinde dopamin salgısını tetikleyerek haz ve ödül hissi yaratır. Bu, özellikle ergenlik çağındaki çocuklarda bağımlılık riskini artırır.

Oyun Bağımlılığının Belirtileri:

Oyun oynamaya aşırı zaman harcama ve diğer aktiviteleri ihmal etme.
Oyun oynama düşüncesiyle sürekli meşgul olma.
Oyun süresi kısıtlandığında öfke, huzursuzluk veya kaygı gibi yoksunluk belirtileri.
Akademik başarıda düşüş, sosyal ilişkilerde zayıflama.
Fiziksel sorunlar (örneğin, göz yorgunluğu, uyku bozuklukları, hareketsizlik).

Çözüm Önerileri

Ebeveyn Denetimi ve Rehberliği:

Süre Sınırlamaları: Dünya Sağlık Örgütü ve Amerikan Pediatri Akademisi, 2-5 yaş için günde 1 saat, 6-12 yaş için ise 2-3 saat ekran süresi önerir. Ebeveynler, bu sınırları net bir şekilde belirlemeli ve uygulamalıdır.

Oyun İçeriği Kontrolü: Oyunların yaşa uygun olup olmadığını kontrol etmek için ESRB veya PEGI gibi derecelendirme sistemlerini kullanın.

Açık İletişim: Çocukla oyunların neden sınırlandırıldığı hakkında konuşun ve onların ilgi alanlarını anlamaya çalışın.

Alternatif Aktiviteler Sunma:

Fiziksel Aktiviteler: Spor, dans veya açık hava oyunları gibi fiziksel aktiviteler teşvik edilmelidir. Bu, hem dopamin salgısını doğal yollarla sağlar hem de hareketsizliği azaltır.

Sosyal Etkileşim: Çocukların akranlarıyla yüz yüze vakit geçirebileceği kulüpler, hobi grupları veya aile aktiviteleri düzenlenmelidir.

Yaratıcı Faaliyetler: Resim, müzik veya el sanatları gibi yaratıcı uğraşlar, çocukların ilgisini oyunlardan uzaklaştırabilir.

Psikolojik ve Eğitimsel Destek:

Psikolojik Danışmanlık: Bağımlılık ciddi bir boyuttaysa, bir çocuk psikoloğu veya terapistten destek alınabilir. Bilişsel davranışçı terapi (BDT), bağımlılıkla başa çıkmada etkilidir.

Zaman Yönetimi Eğitimi: Çocuklara zaman yönetimi becerileri öğretilerek oyun sürelerini kontrol etmeleri sağlanabilir.

Okul Desteği: Okul danışmanlarıyla iş birliği yaparak çocuğun akademik ve sosyal sorunları ele alınabilir.

Teknolojik Araçların Kullanımı:

Ebeveyn Kontrol Uygulamaları: Qustodio, Net Nanny veya Google Family Link gibi uygulamalar, ekran süresini izlemek ve sınırlamak için kullanılabilir.

Oyun İçi Sınırlar: Bazı oyunlarda yerleşik süre sınırlama veya ödül kısıtlama özellikleri bulunur; bunları aktive edin.

Aile İçi Bağların Güçlendirilmesi:

Birlikte Zaman Geçirme: Ailece oyun geceleri, geziler veya ortak hobiler, çocuğun yalnızlık hissini azaltır ve oyunlara olan bağımlılığı kırabilir.

Pozitif Rol Model: Ebeveynler kendi ekran kullanımlarını sınırlandırarak çocuklara örnek olmalıdır.

Eğitim ve Farkındalık:

Medya Okuryazarlığı: Çocuklara, oyunların bağımlılık yaratıcı mekaniklerini anlamaları için medya okuryazarlığı eğitimi verilebilir.

Okul Programları: Okullarda oyun bağımlılığına karşı farkındalık seminerleri düzenlenmelidir.

Paylaşın

Kene Kaynaklı Lyme Hastalığı Nedir? Belirtileri, Tedavisi

0

Lyme hastalığı, Borrelia burgdorferi veya nadiren Borrelia mayonii bakterilerinin neden olduğu, genellikle siyah bacaklı kene (yaygın olarak “geyik kenesi” olarak bilinir) ısırığıyla insanlara geçen bulaşıcı bir hastalıktır.

Haber Merkezi / Kene, bakteriyi genellikle enfekte bir hayvan (örneğin geyik, fare veya kuş) üzerinden alır ve insana aktarır. Bakterinin bulaşması için kenenin genellikle 36-48 saat ciltte tutunmuş olması gerekir.

Lyme Hastalığının Belirtileri

Lyme hastalığının belirtileri, hastalığın evresine bağlı olarak değişir ve üç ana evrede incelenir: erken lokalize, erken yaygın ve geç yaygın. Belirtiler bireyler arasında farklılık gösterebilir ve bazı kişilerde tüm evreler görülmeyebilir.

1. Erken Lokalize Evre (3-30 Gün)

Eritema migrans (EM) döküntüsü: Kene ısırığı bölgesinde, genellikle 3-30 gün içinde ortaya çıkan, yuvarlak veya oval, kırmızı bir döküntü. Çoğunlukla (yaklaşık %70-80) “hedef tahtası” veya “boğa gözü” görünümündedir, ortası açık, kenarları kırmızıdır. Döküntü sıcak olabilir ancak genellikle ağrılı veya kaşıntılı değildir.

Grip benzeri belirtiler: Ateş, titreme, baş ağrısı, yorgunluk, kas ve eklem ağrıları, şişmiş lenf düğümleri.

Not: Bazı kişilerde döküntü hiç oluşmaz veya fark edilmez, bu da teşhisi zorlaştırabilir.

2. Erken Yaygın Evre (Haftalar-3 Ay)

Tedavi edilmezse, bakteri kan yoluyla vücuda yayılır ve daha ciddi belirtiler ortaya çıkar:

Çoklu döküntüler: Vücudun başka bölgelerinde ek eritema migrans döküntüleri.

Sinir sistemi sorunları: Yüz felci (Bell paralizisi), şiddetli baş ağrısı, boyun sertliği, menenjit, ellerde veya ayaklarda uyuşma, karıncalanma veya ağrı.

Kalp sorunları (Lyme kardit): Düzensiz kalp atışları, kalp bloğu, nefes darlığı, bayılma hissi.

Göz sorunları: Göz sinirlerinde ağrı veya görme kaybı, göz kapağında şişlik.

3. Geç Yaygın Evre (Aylar-Yıllar)

Tedavi edilmediğinde, hastalık kronik sorunlara yol açabilir:

Lyme artriti: Özellikle dizler gibi büyük eklemlerde ağrı, şişlik ve sertlik. Bu, tedavi edilmeyen vakaların yaklaşık yüzde 60’ında görülür.

Nörolojik sorunlar: Hafıza sorunları, konsantrasyon güçlüğü, “beyin sisi”, uyku bozuklukları, kol ve bacaklarda uyuşma veya karıncalanma.

Cilt sorunları (Avrupa’da yaygın): Akrodermatitis kronika atrofikans, ellerin ve ayakların sırtında ciltte renk değişikliği ve şişlik.

Kronik belirtiler: Tedavi sonrası bazı kişilerde (yaklaşık %5-15) yorgunluk, eklem ağrıları ve baş ağrısı gibi belirtiler devam edebilir; bu durum tedavi sonrası Lyme hastalığı sendromu (PTLDS) olarak adlandırılır.

Çocuklarda Belirtiler

Çocuklar genellikle yetişkinlerle aynı belirtileri gösterir, ancak 2019 tarihli bir incelemeye göre ek olarak şu psikolojik belirtiler de görülebilir:

Öfke veya agresiflik
Ruh hali değişiklikleri
Depresyon
Kâbuslar

Lyme Hastalığının Tedavisi

Lyme hastalığının tedavisi, hastalığın evresine ve semptomların şiddetine bağlıdır. Erken teşhis ve tedavi, tam iyileşme şansını artırır.

1. Erken Evre Tedavisi

Oral antibiyotikler: Erken lokalize evrede genellikle 10-21 gün süreyle ağızdan alınan antibiyotikler kullanılır.

Yaygın ilaçlar:Doksisiklin: Yetişkinler ve 8 yaş üstü çocuklar için tercih edilir.
Amoksisilin veya Sefuroksim: Çocuklar, hamileler ve doksisikline alerjisi olanlar için kullanılır.

Erken tedavi genellikle hızlı ve tam iyileşme sağlar.

2. Geç Evre veya Yaygın Enfeksiyon Tedavisi

İntravenöz (IV) antibiyotikler: Sinir sistemi (örneğin, menenjit) veya kalp (Lyme kardit) tutulumu varsa, 14-28 gün süreyle damar yoluyla antibiyotik verilir (örneğin, seftriakson).

Lyme artriti: Genellikle 28 gün oral antibiyotikle tedavi edilir.

Hastane izlemi: Kalp ritmi bozuklukları gibi ciddi durumlarda hastanede gözlem gerekebilir.

3. Tedavi Sonrası

Lyme Hastalığı Sendromu (PTLDS): Bazı hastalarda tedavi sonrası yorgunluk, ağrı veya bilişsel sorunlar devam edebilir. Bunun nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, bağışıklık sisteminin hasarı veya bakterinin tam temizlenememesi olası teorilerdir.

Ek antibiyotik tedavisi genellikle etkili değildir. Bu durumda, semptomları yönetmek için ağrı kesiciler, antidepresanlar, fizik tedavi, yoga veya diyet değişiklikleri gibi destekleyici tedaviler uygulanır.

Kene Isırığı Sonrası Yapılması Gerekenler

Kene çıkarma: Kene, ince uçlu cımbızla deriye yakın yerden nazikçe çekilerek çıkarılmalı. Kene ezilmemeli, petrol jel veya sıcak cisim kullanılmamalıdır. Isırık bölgesi sabun ve suyla yıkanmalı, alkolle dezenfekte edilmelidir.

Doktor ziyareti: Kene 36 saatten uzun süre deride kaldıysa veya döküntü, ateş gibi belirtiler ortaya çıkarsa doktora başvurulmalıdır.

Koruyucu antibiyotik: Yüksek riskli bölgelerde, kene ısırığından sonra doktor bazen tek doz doksisiklin önerebilir, ancak bu rutin değildir.

Önemli Notlar:

Teşhis zorluğu: Lyme hastalığı, belirtileri diğer hastalıklarla (örneğin, grip, fibromiyalji) karışabildiği için teşhisi zor olabilir. İki aşamalı kan testi (ELISA ve Western blot) kullanılır, ancak erken evrede testler negatif çıkabilir.

Bulaşıcılık: Lyme hastalığı insandan insana bulaşmaz (dokunma, öpüşme, cinsel temas, yiyecek veya su yoluyla).

Paylaşın

İnsanlar, 100 Yıl Sonra Ortalama Ne Kadar Yaşayacak?

0

Uzun ve sağlıklı bir yaşam sürmek, hayallerini gerçekleştirmek, seyahat etmek, rahat bir emeklilik geçirmek ve çocuklarının büyümesini izlemek için çoğu insanın hedefidir.

Haber Merkezi / Hayat, onu istenilenden daha kısa kesebilecek tehlikelerle dolu olsa da, ortalama insan ömrü artmaya devam ediyor. Peki, şu ankinden daha da fazla artabilir mi?

Günümüzde küresel ortalama yaşam süresi yaklaşık 73 – 77 yıl arasında değişiyor. 20. yüzyılın başında bu süre 30 – 40 yıl civarındayken, tıbbi ilerlemeler (aşılar, antibiyotikler, sağlık hizmetleri) sayesinde önemli bir artış yaşandı.

Bilim insanları, 2100 yılında ortalama yaşam süresinin 100 yıla ulaşabileceğini öngörüyor. Bu tahmin, genetik mühendislik, biyoteknoloji, yapay zeka destekli sağlık sistemleri ve kronik hastalıkların (kanser, kalp hastalıkları) daha etkili tedavileri gibi yeniliklere dayanıyor. Örneğin, 2050’de ortalama yaşam süresinin 88 yıla çıkacağı öngörülüyor.

Bazı bilim insanları, insan ömrünün biyolojik bir sınırı olduğunu ve bu sınırın 122 yıl civarında olduğunu düşünüyor (örneğin, Jeanne Calment’in rekoru). Ancak, genetik düzenlemeler ve yaşlanma karşıtı teknolojiler (örneğin, rapamisin gibi bileşikler) bu sınırı zorlayabilir. Bilim insanları, 2100’e kadar 130 yaşına ulaşan bireylerin görülebileceğini öne sürüyor.

Olumlu faktörler:

Tıbbi ilerlemeler: Kanser, Alzheimer ve diyabet gibi hastalıkların tedavisi gelişebilir.
Yaşam tarzı: Akdeniz diyeti, düzenli egzersiz ve stres yönetimi gibi faktörler yaşam süresini uzatıyor.
Küresel ısınma: Bazı kaynaklar, sıcak iklimlerin uzun yaşamla ilişkili olabileceğini belirtiyor.

Olumsuz Faktörler:

Sağlık harcamaları: Uzayan yaşam, yaşlı nüfusun artmasıyla sağlık harcamalarını artırabilir.
Çevresel sorunlar: Hava kirliliği ve iklim değişikliği yaşam süresini olumsuz etkileyebilir.
Eşitsizlikler: Gelir düzeyi ve sağlık hizmetlerine erişim, yaşam süresinde farklılıklara yol açabilir.

Fütüristik tahminler: Bazı iyimser görüşler, 2080’de ortalama yaşam süresinin 135 yıla ulaşabileceğini öne sürüyor.

Sonuç olarak; 2125 yılında ortalama yaşam süresi, teknolojik ve tıbbi gelişmelere bağlı olarak muhtemelen 100 – 130 yıl arasında olacağı tahmin ediliyor. Ancak bu, genetik, çevresel ve sosyoekonomik faktörlere bağlı olarak değişebilir.

Sağlıklı yaşam tarzı, biyoteknoloji ve yapay zeka destekli sağlık sistemleri bu süreyi artırabilir, ancak biyolojik sınırlar ve çevresel zorluklar hala belirleyici olacaktır.

Paylaşın

Bebeklerde Egzama: Ebeveynlerin Bilmesi Gerekenler

0

Ciltte kuruluk, kızarıklık, kaşıntı ve bazen pullanma ile karakterize olan egzama veya atopik dermatit, bebeklerde en sık görülen cilt rahatsızlıklarından biridir.

Haber Merkezi / Dünya genelinde bebeklerin yüzde 20’sini etkileyen egzama hakkında ebeveynlerin bilmesi gereken temel noktalar şunlardır:

Egzama, bebeklerde genellikle yanaklar, kollar, bacaklar veya gövdede kırmızı, kaşıntılı döküntülerle ortaya çıkar.

Bebeklerde egzamaya genetik yatkınlık, cilt bariyerinin zayıflığı, çevresel tetikleyiciler (alerjenler, sabunlar, kumaşlar) ve bağışıklık sistemi tepkileri neden olur.

Egzama, bebeklerin yaklaşık yüzde 10-20’sinde görülür ve genellikle 1 – 5 yaş arasında ortaya çıkar.

Bebeklerde egzamanın belirtileri:

Kuru, pullu cilt
Kırmızı veya iltihaplı lekeler
Şiddetli kaşıntı (bebeklerde huzursuzluk veya uykusuzluk olarak görülebilir)
Kabuklanma veya sızıntı (şiddetli durumlarda)

Bebeklerde egzamanın tetikleyici faktörleri:

Çevresel: Sert sabunlar, deterjanlar, yünlü kıyafetler, sıcak veya soğuk hava.
Gıdalar: Süt, yumurta, fıstık gibi alerjen gıdalar bazı bebeklerde egzamayı kötüleştirebilir.
Stres ve irritanlar: Ter, tükürük veya cildi tahriş eden maddeler.
Alerjiler: Ev tozu akarları, polen veya hayvan tüyleri.

Ebeveynler için bakım önerileri:

Nemlendirme: Parfümsüz, hipoalerjenik nemlendiriciler kullanarak cildi günde 2-3 kez nemlendirin. Dimetikon içeren ürünler cilt bariyerini destekleyebilir.
Nazik temizleyiciler: Sabun içermeyen, alkolsüz ve kokusuz temizleyiciler kullanın.
Kısa ve ılık banyolar: Bebeği 5-10 dakika ılık suda yıkayın ve hemen ardından nemlendirici uygulayın.
Doğru kıyafetler: Pamuklu, yumuşak ve bol kıyafetler tercih edin; yün veya sentetik kumaşlardan kaçının.
Tırnak bakımı: Kaşımayı önlemek için bebeğin tırnaklarını kısa tutun ve gerekirse eldiven kullanın.
Tetikleyicilerden kaçınma: Potansiyel alerjenleri (yiyecek, deterjan, parfüm) tespit edip uzak tutun.

Tedavi seçenekleri:

Topikal kremler: Doktor önerisiyle düşük doz kortikosteroid kremler (örn. hidrokortizon) veya kalsinörin inhibitörleri kaşıntı ve iltihabı azaltmak için kullanılabilir.
Antihistaminikler: Şiddetli kaşıntı için doktor kontrolünde verilebilir.
Islak bandaj tedavisi: Ciddi vakalarda nemli bandajlar cildi sakinleştirebilir.
Alerji testleri: Gıda veya çevresel alerjilerden şüpheleniliyorsa test yapılabilir.

Önemli Notlar:

Her bebeğin cildi farklıdır; bir ürünü kullanmadan önce küçük bir alanda test edin.
Egzama, astım veya alerjik rinit gibi diğer atopik hastalıklarla ilişkilendirilebilir; aile öyküsüne dikkat edin.
Bebeğin cildini kaşımaması için rahatlatıcı yöntemler (ör. ılık banyo, masaj) deneyin.

Paylaşın

KÜNYE

MESAJ

– Borsa ve Döviz
– Finans
– Enerji
– Otomobil
– Emlak
– Diğer Ekonomi

 

haberkaos.com@gmail.com

Sosyal Medyada Haber Kaos