Modern İnsanın Atası Vejetaryen Miydi? Dikkat Çeken Araştırma

Yeni bir araştırma, modern insanın erken dönem atalarından olan Australopithecus insan türünün vejetaryen olduğunu ortaya koydu. Australopithecus, yaklaşık dört ila iki milyon yıl önce Doğu ve Güney Afrika’da yaşıyordu.

Alman ve Güney Afrikalı bilim insanları, modern insanın erken dönem atalarının beslenme alışkanlıklarına dair dikkat çekici bir bulguya ulaştı.

Max Planck Kimya Enstitüsü’nün öncülüğünde yürütülen araştırma kapsamında Australopithecus türünden kalan fosilleşmiş dişler üzerinde yapılan izotop ölçümlerinde, bu insan türünün et tükettiğine dair hiçbir veriye rastlanmadı.

Araştırma, merkezi Mainz kentinde bulunan Max Planck Kimya Enstitüsü tarafından geliştirilen fosillerin beslenme analizlerinin yapılabildiği bir yöntem aracılığıyla gerçekleştirildi.

Bu yöntem sayesinde, Australopithecus dışında, aynı dönemde yaşamış sırtlan, kılıç dişli kedi, antilop gibi hayvanların da beslenme alışkanlıkları incelendi. Buna göre Australopithecus’ların, günümüz maymunlarına benzer şekilde ağırlıklı olarak bitkilerle beslendikleri tespit edildi. Araştırmaların sonuçları ünlü bilim dergisi Science’ta da yayımlandı.

Araştırmacılar vejetaryen beslenme alışkanlığına karşın Australopithecus’un zaman zaman yumurta veya termit gibi hayvansal protein kaynaklarını da tükettiklerini, ancak avlanma alışkanlıklarının bulunmadığını saptadılar. Bilim insanlarına göre avcılık daha sonraki dönemlerde ortaya çıkan Neandertaller ile başladı.

Soyu tükenmiş Australopithecus cinsi büyük maymunlar yaklaşık dört ila iki milyon yıl önce Doğu ve Güney Afrika’da yaşadı. Bu tür, dik yürüme yetisine sahip olmalarıyla dikkat çekerken, alet kullanım düzeyleri halen bir araştırma konusu.

(Kaynak: DW Türkçe)

Paylaşın

A2P Mesajlaşma Nedir? Başlıca Kullanım Alanları

A2P (Uygulamadan Kişiye) mesajlaşma, teknoloji sektöründe önemli bir terimdir çünkü bir uygulamadan bireysel kullanıcılara, genellikle SMS veya anlık mesajlaşma platformları aracılığıyla mesaj gönderme sürecini ifade eder.

Haber Merkezi / Bu tür mesajlaşma, işletmelerin ve kuruluşların müşterileri ve kullanıcılarıyla etkileşim kurması, bildirimler, uyarılar, pazarlama kampanyaları ve diğer önemli güncellemeler için kesintisiz iletişimi mümkün kılması açısından önemli hale geldi.

A2P mesajlaşması, önemli bilgilerin zamanında iletilmesini sağlar, genel kullanıcı deneyimini iyileştirir ve işletmelerin müşterileriyle güçlü bir bağlantı kurmasına yardımcı olur; bu da sonuç olarak daha iyi müşteri memnuniyeti ve elde tutma sağlar.

A2P mesajlaşması, işletmelerin müşterileriyle etkileşim kurma biçiminde devrim yaratarak iletişime daha kapsamlı ve kişiselleştirilmiş bir yaklaşım sağlamıştır.

Birincil işlevinin ötesinde, A2P mesajlaşmasının çeşitli uygulamaları vardır. Bu teknoloji, bankacılık, perakende, sağlık, lojistik ve daha fazlası gibi çeşitli sektörlerde kapsamlı bir kullanım bulmuştur.

Dikkat çekici kullanım örnekleri arasında müşterilerinin güvenliğini sağlamak için hesap uyarıları, işlem onayları ve tek seferlik şifreler göndermek için A2P mesajlaşma kullanan bankacılık kuruluşları yer alır.

Perakendeciler ve e-ticaret platformları müşteri deneyimini iyileştirmek için sıklıkla promosyon teklifleri, sipariş onayları ve kargo güncellemeleri gönderir.

A2P mesajlaşma ayrıca sağlık hizmeti sağlayıcıları tarafından randevular, test sonuçları için hatırlatıcılar göndermek veya hatta tele sağlık desteği sağlamak için kullanılır.

Bu teknolojinin çok yönlülüğü, mobil telefonların her yerde bulunmasıyla birlikte, işletmeler ile müşterileri arasında kesintisiz ve güvenli iletişim kurulmasını sağlıyor.

A2P Mesajlaşma örnekleri

A2P (Uygulamadan Kişiye) mesajlaşma, çeşitli endüstrilerde ve işletmelerde iletişim amaçları için yaygın olarak kullanılır. İşte A2P mesajlaşmasının üç gerçek dünya örneği:

Bankacılık ve finans kuruluşları: A2P mesajlaşması, bankalar ve finans kuruluşları için gerçek zamanlı işlem uyarıları, hesap bakiyesi bilgileri ve güvenli kimlik doğrulama için tek seferlik şifreler (OTP’ler) göndermek için çok önemlidir.

Bir işlem yaptığınız anda, bankalar işlem ayrıntılarını doğrulamak ve hesabınızdaki şüpheli herhangi bir etkinlik hakkında sizi bilgilendirmek için SMS bildirimleri gönderir.

Sağlık: Sağlık sektöründe A2P mesajlaşması randevu hatırlatıcıları, reçete yenileme uyarıları ve laboratuvar test sonuçları göndermek için kullanılır. Bu bildirimler hem tıp uzmanlarının hem de hastaların bilgili ve düzenli kalmasına yardımcı olurken aynı zamanda etkili hasta bakımı sağlar.

A2P mesajlaşması ayrıca hastalar ve sağlık hizmeti sağlayıcıları arasındaki iletişimi sağlayarak telemedikalde de kritik bir rol oynar.

Perakende ve e-ticaret: A2P mesajlaşması, perakende ve e-ticaret işletmelerinde müşteri etkileşimini kolaylaştırır. İşletmeler sipariş onayları, kargo güncellemeleri ve teslimat bildirimleri göndermek için A2P mesajlaşmasını kullanır.

Sınırlı süreli teklifler ve promosyonlar gibi SMS tabanlı pazarlama kampanyaları da müşterilerine etkili bir şekilde ulaşmak için A2P mesajlaşmasından yararlanır. Ek olarak, müşteri hizmetleri sohbet robotları genellikle kişiselleştirilmiş yanıtlar aracılığıyla daha iyi kullanıcı deneyimi için A2P mesajlaşmasına güvenir.

A2P Mesajlaşma hakkında sıkça sorulan sorular:

A2P Mesajlaşmanın başlıca kullanım alanları nelerdir?

A2P Mesajlaşma, müşteri hizmetleri bildirimleri, randevu hatırlatıcıları, pazarlama kampanyaları, kimlik doğrulama ve doğrulama süreçleri gibi çeşitli senaryolarda kullanılabilir. Bazı yaygın örnekler arasında teslimat durumu güncellemeleri, hesap uyarıları, rezervasyon onayları ve iki faktörlü kimlik doğrulama (2FA) kodları bulunur.

A2P Mesajlaşma P2P Mesajlaşmadan nasıl farklıdır?

A2P Mesajlaşma (uygulamadan kişiye), bir uygulamadan, platformdan veya yazılımdan bir bireyin mobil cihazına gönderilen mesajları ifade ederken, P2P (kişiden kişiye) Mesajlaşma, iki bireyin mobil cihazları arasında mesaj alışverişidir.

A2P Mesajlaşma genellikle işletmeler tarafından büyük ölçekli iletişim için kullanılırken, P2P Mesajlaşma kişisel görüşmeler için kullanılır.

A2P Mesajlaşmanın işletmelere faydaları nelerdir?

A2P Mesajlaşma, müşterilere anında ulaşma yeteneği, iyileştirilmiş müşteri etkileşimi, uygun maliyetli iletişim, gelişmiş güvenlik (2FA için kullanıldığında) ve otomatik süreçler ve hatırlatıcılar aracılığıyla daha iyi operasyonel verimlilik dahil olmak üzere işletmelere birçok avantaj sunar.

A2P Mesajlaşmanın kullanımının potansiyel zorlukları nelerdir?

A2P Mesajlaşma güçlü bir araç olsa da, işletmeler veri koruma ve gizlilik düzenlemelerine uyumu sağlama, spam veya engellenen mesajları yönetme ve yüksek bir teslim oranını koruma gibi zorluklarla karşılaşabilir.

Dahası, müşterileri istenmeyen mesajlarla rahatsız etmekten kaçınmak için alakalı ve ilgi çekici içerik geliştirmek önemlidir.

Bir işletme A2P Mesajlaşmayı nasıl uygulayabilir?

A2P Mesajlaşmayı uygulamak için, işletmelerin güvenilir bir A2P Mesajlaşma sağlayıcısı seçmesi, API’lerini mevcut uygulamalarla entegre etmesi ve mesaj içeriği, biçimi ve teslimatı için sağlayıcının en iyi uygulamalarını takip etmesi gerekir.

Etkinliği ve müşteri memnuniyetini korumak için mesaj teslimat oranlarını izlemek ve gerektiğinde stratejileri ayarlamak önemlidir.

Paylaşın

Hayatta Kalan Tek İnsan Türü Neden Homo Sapiens?

Modern insan için kullanılan “homo sapiens” terimi “akıllı insan” anlamına gelmektedir. Homo, “insan veya adam”, sapiens ise, “akıllı veya zeki” anlamına gelen Latince kelimelerden türetilmiştir.

Haber Merkezi / Günümüzde yalnızca bir insan türü vardır. Fakat, Homo Sapiens’in evrimleştiğine inanılan zamana, yani yaklaşık 300 bin yıl öncesine geri dönersek, çok sayıda insan türü olduğunu görebiliriz.

Neandertaller, muhtemelen bu insan türlerinden en ünlüsüdür, ancak aynı dönemde Denisovalılar, Homo Heidelbergensis, Homo Naledi, Homo Erectus ve “Hobbitler” olarak adlandırılan Homo Floresiensis adlı insan türleri de vardı.

Homo Sapiens’in ataları yaklaşık 60 bin yıl önce Afrika’dan göç etmeye başladı ve bu göçler diğer insan türlerinin yok olmasıyla aynı zamana denk geldi. Peki diğer insan türlerinin yok olmasında Homo Sapiens mi sorumlu?

Prof. Chris Stringer, “Geriye sadece Homo Sapiens’in neden kaldığını bilmiyoruz. Açıkçası, bazı insan türleri, Homo Sapiens’in dünyaya yayılmasından önce yok olmuş olabilir, ancak Afrika’da evrimleşen Homo Sapiens’in son 100 bin yıl içinde Afrika’dan diğer bölgelere göç etmeye başladığını biliyoruz” diyor.

Bu göç sırasında, Homo Sapiens diğer insan türleriyle karşılaştı; Avrupa’da Neandertallerle, Asya’da Denisovalılarla ve dünyanın farklı bölgelerine yayılmış diğer insan türleriyle.

Chris Stringer, “100 bin yıldan daha kısa bir süre önce diğer tüm insan türleri bir şekilde ortadan kayboldu, bu yüzden türümüzün yayılması ve diğer türlerin ortadan kalkması arasında bir bağlantı kurmak çok kolay” diye ekliyor.

Neandertaller ile Homo Sapiens binlerce yıl boyunca aynı coğrafi bölgeleri paylaştılar ve hatta çiftleştiler. Stringer, Homo Sapiens’in bir diğer insan türü olan Neandertallerden üstün olmadığı vurguluyor:

“Neandertaller yetenekli bir türdü. Ancak, kaynaklar için rekabet ettik ve bu Neandertallerin yok olmasına neden oldu.”

Prof. Chris  Stringer, Neandertaller dışındaki diğer insan türlerinin yok oluşlarına ilişkin ise şunları söylüyor:

“Denisovalıların neden yok olduğunu bilmiyoruz, ancak Homo Sapiens’in Sibirya’ya gelmesinden birkaç bin yıl sonra ortadan kaybolduklarını biliyoruz. H. Floresiensis ve H. Erectus’a da ne olduğunu bilmiyoruz. Belki de aynı süreç onlar için de geçerli olmuş olabilir, elimizde çok az veri var.”

Göçler sırasında ve sonrasında, Homo Sapiens ile Neandertaller, Homo Sapiens ile Denisovalılar ve Neandertaller ile Denisovalılar arasında çiftleşmeler oldu.

Profesör Stringer, “Neandertaller tamamen yok olmadı çünkü bir kısmı Homo Sapiens ile yaşamaya devam ediyor” diye belirtiyor.

Paylaşın

A Yasası Algoritması Nedir, Nasıl Çalışır?

A-yasası algoritması, dijital iletişim sistemlerinde, özellikle telefon ses sinyalleri için Darbe Kod Modülasyonunda (PCM) kullanılan standartlaştırılmış bir ses sıkıştırma algoritmasıdır.

Haber Merkezi / A-yasası algoritması, Avrupa telekomünikasyon sistemlerinde yaygın olarak benimsenirken, µ-yasası algoritması Kuzey Amerika ve Japonya’da yaygındır.

A-yasası algoritması, öncelikle telekomünikasyon sistemlerinde analog sinyalleri dijital formata dönüştürmek için kullanılan bir ses sıkıştırma algoritmasıdır. A-yasası, μ-yasasına göre daha iyi bir sinyal-ses oranı sağladığından Avrupa ve Asya telekomünikasyon sistemleri için daha uygundur.

A-yasası, telekomünikasyon sistemlerinde, özellikle Darbe Kod Modülasyonu (PCM) ses verileri için kullanılan standartlaştırılmış bir sıkıştırma algoritmasını ifade ettiği için önemli bir teknoloji terimidir. A-yasası, ses sinyalinin dinamik aralığının optimize edilmesine yardımcı olarak, sinyalin etkili bir şekilde sıkıştırılmasını ve en az bozulmayla iletilmesini sağlar.

A-yasası, yüksek ve düşük genlikli sinyaller arasındaki farkları azaltarak, niceleme hatalarını önler ve sinyal-gürültü oranını (SNR) iyileştirir. A-yasası, ITU G.711 tavsiyesini izleyen ülkelerde telefon ve ses işleme dahil olmak üzere dijital iletişim sistemlerinde yaygın olarak benimsenmiştir.

Sonuç olarak A-yasası, dünyanın farklı platformları ve lokasyonları arasında sorunsuz ve verimli ses iletişiminin sağlanmasında önemli bir rol oynamaktadır.

A-yasası algoritması, standartlaştırılmış bir ses sıkıştırma (sıkıştırma ve genişletme) tekniği olup, telekomünikasyon sistemlerinde ses sinyallerinin dinamik aralığını optimize etmek için ağırlıklı olarak kullanılır.

Birincil amacı, özellikle Avrupa Telekomünikasyon Standartları Enstitüsü (ETSI) önerilerine uyan ülkelerde, dijital iletişimde konuşmanın verimli bir şekilde iletilmesini ve yeniden üretilmesini kolaylaştırmaktır. Dijital kanallar aracılığıyla uzun mesafelerde ses ve ses sinyalleri iletirken, sinyal bozulması ve gürültü sıklıkla ortaya çıkar ve bu da potansiyel olarak çağrının genel kalitesini bozar.

A-yasasını bir kodlama şeması olarak kullanarak, ses sinyallerinin bütünlüğü korunur ve dijital olarak iletilen ses sinyallerinin iletim süreci boyunca netliklerini ve kalitelerini korumaları sağlanır. A-yasası, bir sinyalin dinamik aralığını nicelleştirerek ve sıkıştırarak bu optimizasyonu gerçekleştirir ve iletim için gereken bant genişliğini etkili bir şekilde azaltırken önemli konuşma özelliklerini korur.

Darbe Kod Modülasyonu (PCM) gibi ses kodlama sistemlerinde uygulandığında, A-yasası, bozulmaya daha yatkın olma eğiliminde olan düşük genlikli sinyallere daha fazla sayıda PCM seviyesi tahsis ederek optimum ses kalitesine ulaşılmasına yardımcı olur.

Tersine, yüksek genlikli sinyaller daha az tahsis edilmiş PCM seviyesine sahiptir; bu, sıkıştırma işleminin arka plan gürültüsünün etkisini azaltırken genel sinyal bütünlüğünü korumasına olanak tanır. İletimden sonra, A-yasası alınan sinyale bir genişleme fonksiyonu olarak uygulanarak orijinal dalga formunu yeniden oluşturur.

Nihai sonuç, ses kalitesinde ve sinyal-gürültü oranında önemli bir iyileştirmedir ve A-yasasını modern dijital iletişim sistemlerinde değerli bir kaynak haline getirir.

A-yasası örnekleri:

Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU): Bu standart, iletişim sistemlerindeki ses frekanslarının Darbe Kod Modülasyonunu (PCM) tanımlar. A-yasası algoritması, özellikle ITU-T standartlarına uyan ülkelerde, telefon hatları üzerinden verimli ve doğru iletimi sağlayarak konuşma sinyallerini sıkıştırır.

İnternet Protokolü Üzerinden Ses (VoIP) Hizmetleri: Skype, Zoom ve diğer telekonferans platformları gibi VoIP hizmetleri, ses sinyallerini optimize etmek için A-Law teknolojisini kullanır.

Ses verilerini algoritmaya göre sıkıştırır ve sıkıştırılmış verileri açar, böylece minimum gecikme ve azaltılmış bant genişliği gereksinimleriyle yüksek kaliteli ses iletişimi sağlar. A-yasası veri sıkıştırmasının kullanımı, VoIP sağlayıcılarının bant genişliği tüketimini azaltırken çağrı kalitesini korumasını sağlar.

Dijital Ses Yayıncılığı (DAB): DAB gibi dijital radyo yayın sistemleri, ses sinyali işlemelerinin bir parçası olarak A-yasası kullanır.

A-yasası sıkıştırma, mevcut bant genişliğinin verimli bir şekilde kullanılmasını sağlar ve yayıncıların aynı frekans bandı üzerinden birden fazla kanal sağlamasını mümkün kılar. Bu, iletilebilen kanalların kalitesini ve sayısını iyileştirmeye yardımcı olur, dinleyicilere daha fazla içerik seçeneği ve iyileştirilmiş ses kalitesi sunar.

A-Yasası Algoritması Hakkında Sıkça Sorulan Sorular:

A-yasası Nedir?

A-yasası, Darbe Kod Modülasyonu (PCM) olarak da bilinir, analog ses sinyallerini dijital olarak kodlama yöntemidir. Öncelikle Avrupa telekomünikasyon sistemlerinde kullanılır ve Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) tarafından belirlenen bir standarttır.

A-yasası nasıl çalışır?

A-yasası, niceleme adı verilen bir işlemle analog ses sinyallerini dijital bir formata dönüştürerek çalışır. Bu işlem, ses sinyalinin dinamik aralığının sıkıştırılmasını ve ardından 8 bitlik PCM kod sözcüklerine kodlanmasını içerir. A-yasası kodlaması, yüksek ses kalitesi ile verimli veri depolama veya iletimi arasında bir uzlaşma sağlar.

A-yasası ile μ-yasası arasındaki fark nedir?

A-yasası ve μ-yasası (ayrıca ‘mu-yasası’ olarak da bilinir) dijital ses için kullanılan iki ayrı kodlama yöntemidir. Her iki yöntem de 8 bitlik PCM kod sözcüklerini kullanarak analog ses sinyallerini dijital formata dönüştürürken, sıkıştırma ve niceleme teknikleri bakımından farklılık gösterirler.

A-yasası öncelikle Avrupa telekomünikasyon sistemlerinde kullanılırken, μ-yasası Kuzey Amerika ve Japonya’da daha yaygındır.

A-yasasını ne zaman kullanmalıyım?

Avrupa telekomünikasyon sistemleri için ses kodlarken veya mevcut Avrupa sistemleriyle birlikte çalışabilirlik gerektiğinde A-yasası kullanmalısınız. A-yasası iyi ses kalitesi ve verimli veri depolama veya iletimi sağlar, bu da onu telekomünikasyon ve diğer gerçek zamanlı ses uygulamaları için uygun hale getirir.

Ses dosyasını A-yasası formatına nasıl dönüştürebilirim?

Sesi A-yasası formatına dönüştürmek için A-yasası kodlamasını destekleyen çeşitli ses yazılım uygulamalarını veya programlama kitaplıklarını kullanabilirsiniz. Audacity veya FFmpeg gibi ses düzenleme araçları genellikle A-yasası desteğinin yanı sıra farklı programlama dilleri için birçok ses programlama kitaplığı veya SDK içerir.

Paylaşın

Programlama Dili Nedir Ve Nasıl Çalışır?

Programlama dili, sözdizimi, semantik ve kurallardan oluşan, bilgisayarların verilen görevleri yerine getirmesi veya sorunları çözmesi için talimatlar yazmasını sağlamak üzere tasarlanmış bir iletişim sistemidir.

Haber Merkezi / İnsan tarafından okunabilen kod ile makine tarafından çalıştırılabilir komutlar arasında aracı görevi görür. Örnekler arasında Python, Java, C++ ve JavaScript bulunur.

“Programlama Dili” terimi, kullanıcılar ile bilgisayarlar arasında çok yönlü bir iletişim kanalı sağlayan temel ortamı ifade etmesi bakımından önemlidir.

Programlama dili, programcıların algoritmalar yazmasını ve çeşitli uygulamalar geliştirmesini sağlayarak bilgisayar sistemlerinin potansiyelini en üst düzeye çıkarmayı ve dijital teknolojiyi birçok alanda değiştirmeyi mümkün kılar.

Programlama dillerinin kullanımıyla karmaşık talimatlar ve veri işleme, bilgisayarın anlayabileceği, işleyebileceği ve yürütebileceği bir dile çevrilebilir.

Programlama dillerinin bilgisini ve uygulamasını, yazılım mühendisliği, veri bilimi, web geliştirme ve sayısız diğer teknoloji odaklı disiplinlerde birincil beceri haline getiren bu vazgeçilmez yardımcı programdır.

Programlama dili, geliştiricilerin çeşitli uygulama aralıklarının yürütülmesini oluşturmak ve kontrol etmek için bilgisayarlarla iletişim kurabileceği bir araç görevi görür. Bir programlama dilinin birincil amacı, komutları makinelerin kolayca yorumlayabileceği ve işleyebileceği bir biçime dönüştürmektir.

Bu diller, geliştiricilerin karmaşık algoritmalar ve etkileşimli web siteleri oluşturmasını, yazılım uygulamaları geliştirmesini ve video oyunları tasarlamasını ve daha pek çok şeyi mümkün kılar.

Programlama dili seçimi, geliştiricinin hedeflerine ve gereksinimlerine bağlıdır, çünkü her dil performans ve işlevsellik açısından kendine özgü güçlü ve zayıf yönleriyle birlikte gelir.

Günümüzde her biri belirli ihtiyaçları ve uygulama alanlarını karşılamak üzere tasarlanmış çok sayıda programlama dili mevcuttur. Python, Java ve JavaScript gibi üst düzey diller, doğal dile çok benzedikleri, kolay anlaşılmayı sağladıkları ve net talimatlar belirledikleri için yaygın olarak tercih edilmektedir.

Assembly ve C gibi alt seviye diller, programcılara donanım ve sistem kaynakları üzerinde daha ayrıntılı kontrol sağlayarak verimli performans ve optimize edilmiş bellek kullanımı sağlar.

Sonuç olarak, bir programlama dili, dijital çağda son kullanıcıların sürekli değişen taleplerini karşılama potansiyelini, kullanım kolaylığını ve performanslarını belirlediği için verimli, güvenli ve ölçeklenebilir uygulamalar oluşturmanın ayrılmaz bir parçasıdır.

Programlama Dilinin Örnekleri

Programlama Dili (APL), 1960’larda Kenneth E. Iverson tarafından geliştirilmiştir. Özlü ancak etkileyici sözdizimi ve güçlü matematiksel özellikleriyle bilinir. APL’nin uygulandığı üç örnek:

Aktuerya Bilimleri ve Finans: APL, finansal türevlerin değerlendirilmesi, sigorta sözleşmelerinin fiyatlandırılması ve risk yönetimi senaryolarının simülasyonu gibi çeşitli finansal hesaplamalar için aktuerler ve finansal analistler tarafından kullanılmıştır.

Büyük veri kümelerini işleme ve asgari kodla karmaşık hesaplamalar gerçekleştirme özelliği, onu bu alanlardaki profesyoneller arasında popüler hale getirmiştir.

Veri Analizi ve Görselleştirme: APL’nin güçlü dizi işleme özellikleri, zaman serisi analizi, trend ekstrapolasyonu ve keşifsel veri analizi gibi veri analizi ve görselleştirme görevleri için onu oldukça uygun hale getirir.

Örneğin, bazı şirketler satış verilerini analiz etmek, tedarik zinciri süreçlerini optimize etmek ve iş zekası raporları oluşturmak için veri odaklı uygulamalar oluşturmak amacıyla APL’yi kullanmıştır.

Bilimsel Araştırma: APL, fizik, kimya ve biyoloji gibi çeşitli bilimsel araştırma alanlarının yanı sıra ekonomi ve psikoloji gibi sosyal bilimlere de uygulanmıştır.

Araştırmacılar, karmaşık sistemleri modellemek, simülasyonlar gerçekleştirmek ve çeşitli bilimsel problemler için algoritmalar geliştirmek amacıyla APL kullanmışlardır.

Örneğin, APL, akışkan dinamiği ve protein katlama simülasyonlarıyla ilgili problemleri çözmenin yanı sıra ulaşım ve lojistik endüstrileri için optimizasyon algoritmaları oluşturmak amacıyla kullanılmıştır.

Programlama Dili Hakkında Sıkça Sorulan Sorular:

Programlama dili nedir?

Programlama dili, geliştiriciler tarafından yazılım programları, uygulamalar ve web siteleri oluşturmak için kullanılan bir dizi talimat, komut ve sözdizimidir. Kullanıcılar ile bilgisayarlar arasında bir aracı görevi görerek, görevleri gerçekleştirmek ve sorunları çözmek için bilgisayarlarla iletişim kurulmasını sağlar.

Kaç çeşit programlama dili vardır?

Günümüzde yüzlerce programlama dili mevcuttur ve bunlar genel olarak üç kategoriye ayrılabilir: prosedürel, nesne yönelimli ve işlevsel programlama dilleri. Popüler olanlardan bazıları Python, Java, C++, JavaScript ve Ruby’dir.

Programlama dili nasıl çalışır?

Bir programlama dili, programcının kod biçiminde talimatlar yazmak için kullandığı tanımlanmış kurallar ve sözdiziminden oluşur. Bu kod daha sonra derlenir veya yorumlanır, bilgisayarın işlemcisi tarafından yürütülen makine diline (ikili kod) dönüştürülür ve istenen çıktı veya eylem elde edilir.

Programlama dilinin olmazsa olmaz özellikleri nelerdir?

Programlama dillerinin ortak özellikleri arasında değişkenler, veri tipleri, operatörler, koşullu ifadeler, döngüler, işlevler ve hata işleme mekanizmaları bulunur. Farklı diller, amaçlanan amaçlarına ve uygulamalarına bağlı olarak benzersiz özelliklere sahiptir.

Birden fazla programlama dili öğrenmek önemli midir?

Birden fazla programlama dili öğrenmek, çeşitli programlama paradigmaları hakkında daha geniş bir anlayış sağladığı, problem çözme becerilerini geliştirdiği ve kariyer beklentilerini artırdığı için faydalı olabilir. Ancak, kariyer hedeflerinizle ilgili bir veya iki dili öğrenmeye odaklanmak da geçerli bir yaklaşımdır.

Paylaşın

Genişleyen Evren Teorisine Meydan Okumak: Karanlık Enerji “Yok”

Karanlık enerji, bilimin en büyük gizemlerinden biri olmaya devam ediyor. Bilim insanları, geçtiğimiz yüzyıl boyunca, Evren’in her yöne doğru genişlediğini ileri sürdüler.

Haber Merkezi / Bilim insanları, karanlık enerji fikrini de, açıklayamadıkları fiziğin yerine geçen bir kavram olarak kullandılar.

Yeni Zelanda’nın Christchurch kentindeki Canterbury Üniversitesi’nden bir grup bilim insanı, Tip Ia süpernovalarının geliştirilmiş ışık eğrisi analizini kullanarak, Evren’in “daha engebeli” bir şekilde genişlediğini ileri sürerek, geleneksel anlayışa meydan okuyor. Araştırmada yer alan bilim insanlarına göre, karanlık enerji yok.

Mevcut anlayış, Evren tekdüze bir şekilde genişlediğini varsayar.

Boş bir uzayda zaman bir galakside olduğundan daha hızlı geçer, çünkü yer çekimi, zamanı yavaşlatır. Araştırmaya göre, Samanyolu’ndaki bir saat, Evren’deki boşluklardaki ortalama bir saatten yaklaşık yüzde 35 daha yavaştır; bu da bu boşluklarda milyarlarca yıl daha geçeceğini göstermektedir. Evren’in genişlemesi hızlanıyor gibi görünmektedir, çünkü Evren’de uzanan boş boşluk ne kadar genişlerse, genişleme için o kadar fazla alan sağlar.

Araştırmayı yöneten Profesör David Wiltshire, “Bulgularımız, evrenin giderek artan bir oranda genişlemesinin nedenini açıklamak için karanlık enerjiye ihtiyacımız olmadığını gösteriyor” diyor ve ekliyor: Karanlık enerji, içinde yaşadığımız evren kadar engebeli bir evrende, genişlemenin kinetik enerjisindeki değişimlerin yanlış tanımlanmasıdır.

“Araştırma, genişleyen evrenimizin tuhaflıkları etrafındaki temel sorulardan bazılarını çözebilecek ikna edici kanıtlar sunuyor” diyen David Wiltshire, “Yeni verilerle evrenin en büyük gizemi on yılın sonunda çözülebilir” ifadelerini kullanıyor.

Karanlık enerji, Evren’in kütle – enerji yoğunluğunun yaklaşık üçte ikisini oluşturur ve genel olarak maddeden bağımsız olarak işleyen zayıf bir anti-yerçekimi kuvveti olduğuna inanılır.

Karanlık madde ve karanlık enerji nedir?

Karanlık madde, evrenin yapısının muhtemelen yaklaşık yüzde 27’sini oluşturduğu düşünülen gizemli bir maddedir. Nedir? Ne olmadığını söylemekten biraz daha kolaydır.

Lambda Soğuk Karanlık Madde Modeli (diğer adıyla Lambda-CDM modeli veya bazen sadece Standart Model) adı verilen bir modele göre atomlar evrenin yaklaşık yüzde 5’ini oluşturur. Karanlık madde, karanlık enerji ile aynı şey değildir. Standart Model’e göre karanlık enerji evrenin yaklaşık yüzde 68’ini oluşturur.

Karanlık madde görünmezdir; ışık veya X-ışınları veya radyo dalgaları gibi herhangi bir elektromanyetik radyasyon yaymaz, yansıtmaz veya emmez. Bu nedenle, evrene dair tüm gözlemlerimiz, kütle çekim dalgalarını tespit etmenin yanı sıra teleskoplarımızda elektromanyetik radyasyonu yakalamayı içerdiğinden, aletler karanlık maddeyi doğrudan tespit edemez.

Yeni gözlemler Evrenin mevcut genişleme hızını sorgulamaya devam ediyor. Büyük Patlama’nın art ışımasından elde edilen kanıtlar, Evren’in “son genişlemesi” ile açıkça çelişiyor; bu anomali “Hubble gerilimi” şekline ifade ediliyor.

“Artık o kadar çok veriye sahibiz ki, 21. yüzyılda nihayet şu soruyu cevaplayabiliriz: Karmaşıklıktan basit bir ortalama genişleme yasası nasıl ve neden ortaya çıkıyor?” sorunu soran Wiltshire, “Einstein’ın genel görelilik kuramıyla uyumlu basit bir genişleme yasasının Friedmann denklemine uyması gerekmez” diyor.

Friedmann denklemi, genel görelilik kapsamında homojen ve izotropik modellerde evrenin genişlemesini belirleyen denklemlerdir. Evrenin yoğunluğu, yeterince büyük bir hacim göz önüne alınarak ve gözlenen kütle ölçülerek bulunur. Bu kütleyi belirlemek için, bu hacim içinde gözlenen parlak galaksiler sayılır ve bu sayı ortalama bir galaksinin kütlesiyle çarpılır.

Bir galaksinin kütlesinin, galaksinin sarmal ya da elips biçiminde olduğu belirtildiğinde, ortalama olarak türünü temsil ettiği varsayılır. Bu yöntemlerden birinde, galaksi merkezi çevresinde dönen gaz bulutlarının yaydığı 21 cm hidrojen çizgisi ölçülür ve galaksi merkezinden itibaren ölçülen çeşitli uzaklıklar için dönme hızı, çizgi genişliklerinden çıkarılır. Buradan da merkezcil ve kütleçekim kuvvetinin eşit olduğu bilindiğinden kütle hesaplanabilir.

Paylaşın

NASA, “Güneş’e Dalmaya” Hazırlanıyor

NASA’nın “Touch the Sun (Güneş’e Dokun)” adı verilen görev kapsamında 2018 yılında fırlattığı Parker Solar Probe’nin 24 Aralık’ta Güneş yüzeyine çok yakın bir noktadan dalması bekleniyor.

NASA’nın heliofizik bölümünde program bilimcisi Kelly Korreck, “Eğer hayal edebilirseniz bu, Güneş’in yüzeyine giden yolun yüzde 96’sını aştığımız anlamına geliyor,” dedi.

NASA’nın Güneş’i yakından incelemek için tasarladığı uzay aracı Parker Solar Probe, Güneş’in ‘içinden geçmeye’ hazırlanıyor.

Gelmiş geçmiş en hızlı ve Güneş’e en çok yaklaşmış uzay aracı unvanlı Parker Solar Probe, yıldızın dış atmosferi olarak da bilinen taç kürede uçarak ‘Güneş’e dokunmayı’ başarmıştı.

NASA şimdi uzay aracı için Güneş’in merkezine hiç olmadığı kadar yaklaşacağı bir rota çizdi.

Küçük bir araba boyutundaki uzay aracı, 24 Aralık’ta Güneş yüzeyine yaklaşık 6 milyon kilometre yaklaşacak. NASA’ya uzay aracı bu esnada yaklaşık 692.000 kilometre hızla hareket ediyor olacak.

NASA’nın heliofizik bölümünde program bilimcisi Kelly Korreck, “Eğer hayal edebilirseniz bu, Güneş’in yüzeyine giden yolun yüzde 96’sını aştığımız anlamına geliyor,” dedi.

Dünya’daki kontrolörler bu manevra sırasında uzay aracıyla iletişim kuramayacak. NASA, Parker Solar Probe’un Güneş’le buluşmasından sağ çıktığına dair bir sinyal alabilmek için yaklaşık üç gün beklemek zorunda kalacak.

Uzay ajansı, yakın temastan ilk görüntülerin muhtemelen ocak ayı içinde Dünya’ya iletileceğini bildirdi.

Korreck, aracın muhtemelen Güneş plazmalarının arasından geçeceğini ve hatta yıldızın aktif bölgelerine dalabileceğini belirtiyor.

Uzay aracı, Güneş’in gizemlerini keşfetme amacıyla, “Touch the Sun (Güneş’e Dokun)” adı verilen görev kapsamında 2018’de fırlatılmıştı.

Daha fırlatıldığı yıl “Güneş’e en çok yaklaşan yapay cisim” unvanını alan araç, Güneş’in korona diye bilinen atmosferinin daha önce keşfedilmeyen kısımlarını araştırıyor.

(Kaynak: Euronews Türkçe)

Paylaşın

Kara Delikler Ve Karanlık Enerjinin Gizemi: Birbirleriyle Bağlantılı Olabilir Mi?

Bilim insanları, evrenin hızlı genişlemesini açıklamak için karanlık enerjiye güvenirken, evrenin hızlı genişlemesinin nedeni veya nedenleri kozmolojideki en büyük sorulardan biri olmaya devam ediyor.

Haber Merkezi / Yeni bir teori, şu ana kadar konuya ilişkin teorilere meydan okuyor: Kara delikler karanlık enerjinin kaynağı olabilir mi ?

Araştırmalar, kara deliklerin “kozmolojik olarak eşleşmiş” olabileceğini, yani kara deliklerin büyümelerinin doğrudan evrenin genişlemesine bağlı olduğunu öne sürüyor. Daha basit bir ifadeyle, evren büyüdükçe kara delikler de büyüyor. Bu bağlantı her iki yönde de kabul edilebilir: kara deliklerin genişlemesi evrenin büyümesini aktif olarak yönlendirebilir.

Bu teori, ilk olarak 1960’larda kara delik fiziğinin erken dönem çalışmaları sırasında öne sürülen fikirlere dayanmaktadır: Kara deliklerin karanlık enerji ürettiğini ileri sürülmektedir. Bir kara delik bir yıldız veya yıldızlararası madde gibi bir madde tükettiğinde, yalnızca yoğun kütle çekim etkileri üretmekle kalmaz, aynı zamanda karanlık enerjinin oluşmasına da katkıda bulunur.

Bilim insanları, be teoriyi test etmek için evrenin boyutunu çeşitli zaman noktalarında haritalayan Karanlık Enerji Spektroskopik Aleti’nden (DESI) gelen verileri analiz ettiler. Bilim insanları ardından, bu bilgiyi evrendeki bilinen yıldız oluşumu oranlarıyla birleştirerek, kara deliklerin büyümesinin evrenin genişlemesiyle uyumlu olup olmadığını değerlendirmek için bir model oluşturdular.

Sonuçlar, kara delik büyümesi ile kozmik genişleme arasında çarpıcı bir ilişki olduğunu ortaya koydu ve karanlık enerjinin yıldızların ve geride bıraktıkları kara deliklerin yaşam döngüsüyle bağlantılı olabileceğini düşündürdü.

Kara delikler gerçekten karanlık enerji üretiyorsa, bu kozmolojideki birkaç kalıcı soruyu çözebilir. Birincisi, uzun zamandır genel görelilik teorisi için bir sorun olan kara deliklerin merkezlerindeki tekilliklere (sonsuz yoğunluk noktaları) olan ihtiyacı ortadan kaldırabilir. Ek olarak, evrenin ivmesinin keşfinden beri bir gizem olan karanlık enerjinin kökenine dair bir açıklama sunar.

Teori ayrıca evrenin genişleme oranının ölçümlerindeki bir tutarsızlık olan Hubble gerginliğine de ışık tutuyor. Galaksilere dayalı gözlemler megaparsek başına saniyede 72,8 kilometrelik bir genişleme oranı verirken, Büyük Patlama’nın artçı ışıması olan kozmik mikrodalga arka planından (CMB) gelen veriler megaparsek başına saniyede 67,4 kilometrelik daha yavaş bir oran öneriyor, bu değerler birbiriyle örtüşmüyor.

Ancak, karanlık enerji kara deliklerden kaynaklanıyorsa, CMB’den çıkarılan genişleme oranı megaparsek başına saniyede 70 kilometreye yakın bir değere kayacak ve galaksi tabanlı ölçümlerle daha yakın bir uyum sağlayacaktır. Bu düzenleme, çelişkili verileri uzlaştırabilir.

Bilim insanları, şimdi daha fazla kanıt toplamaya odaklanarak, karanlık enerjili kara deliklerin var olup olmadığını ve evreni nasıl etkilediklerini belirlemeyi amaçlıyor.

Kara deliklerin karanlık enerji için fabrikalar olarak hizmet edebileceği fikri, keşfedilmemiş topraklara atılmış cesur bir adımdır. Çoğu şey teorik olarak kalsa da, yeni teori hem evrenin genişlemesini hem de onu yönlendiren gizemli güçleri anlamanın yeni yollarına kapı aralıyor.

Kara delikler evrenin en büyük gizemlerinden birini çözmenin anahtarı olabilir mi? Bunu ancak zaman ve daha fazla araştırma gösterecek.

Paylaşın

Güneş Sistemi’ni Yıldızlararası Geçiş Yapan Büyük Bir Nesne Mi Şekillendirdi?

Yeni bir teori, milyarlarca yıl önce yıldızlararası geçiş yapan devasa bir nesnenin Güneş Sistemi’nden geçerken gezegenlerin yörüngelerini değiştirmiş olabileceğini öne sürüyor.

Haber Merkezi / Bu şaşırtıcı teori, Güneş Sistemi’nin nasıl şekillendiğine dair düşüncelerimizi yeniden şekillendiriyor.

Güneş Sistemi, varoluş yolculuğuna yaklaşık 4,6 milyar yıl önce, yoğun, dönen bir gaz ve toz bulutundan çıkarak başladı. Gezegenler bu dönen gaz bulutunun içinde oluştu ve dairesel, eş düzlemli yörüngelerde hizalandı. Ancak bu pastoral resim, özellikle Jüpiter ve Neptün gibi dış gezegenlerin yörüngelerindeki bazı kafa karıştırıcı düzensizlikleri hesaba katmıyor.

Bilim insanları, bu düzensizliği açıklamak için gezegenler arasındaki kütle çekim etkileşiminin gezegenlerin konumlarını değiştirdiği “gezegen göçü” teorisine güvendiler. Ancak bu teori bile temel soruları cevapsız bırakıyor. Gaz devlerinin yörüngeleri neden hafifçe eksantrik görünüyor? Neden sadece gezegensel dinamiklerin ötesinde bir bozulmayı ima edecek kadar eğikler?

Yeni teori, henüz hakem denetiminden geçmemiş olsa da, ilgi çekici bir olasılığı ortaya koyuyor: Jüpiter’in kütlesinin 50 katı kadar olan yıldızlararası geçiş yapan bir nesne, milyarlarca yıl önce güneş sisteminden geçmiş olabilir. Güneş’e 20 astronomik birim (AU) mesafeden geçen böylesine büyük bir cisim, gezegenleri kütleçekimsel olarak bugün gözlemlediğimiz yörüngelere itmiş olabilir.

Bilim insanları, gelişmiş bilgisayar simülasyonları kullanarak bu karşılaşmanın gerçekleşme olasılığının 100’de 1 olduğunu hesapladılar. Bu düşük bir ihtimal gibi görünse de, astronominin geniş zaman ölçeğinde, ciddi olarak değerlendirilmesi gereken bir olasılıktır.

Böyle bir bozulmaya ne tür bir nesne neden olmuş olabilir? Kendi yıldız sisteminin dışına fırlatılmış bir gaz devi olabilir. Ayrıca, yıldızlararası daha büyük bir yapının parçası da olabilir. Her şeye rağmen, böyle büyük bir nesnenin etkisi derin olurdu, gezegenlerin yörüngelerini değiştirir ve güneş sisteminin yapılandırmasında kalıcı iz bırakırdı.

Bu yıldızlararası geçiş yapan büyük nesne teorisi geçerliyse, teori, yıldız sistemleri hakkında uzun süredir kabul gören varsayımlara meydan okuyor. Ayrıca yeni sorular da ortaya çıkarıyor: Kaç yıldız sistemi benzer karşılaşmaların izlerini taşıyor olabilir? Bunun gibi nesneler sadece yörüngeleri değil, yeni oluşan sistemlerdeki yaşam koşullarını da etkileyebilir mi?

Paylaşın

Çin’in Yeni Hayalet Savaş Uçağı Taklit Bir F-35 Mi?

Geçtiğimiz ay, Çin’in Zhuhai şehrinin bulutlu gökyüzü altında yeni bir savaş uçağı görücüye çıktı. Uçak, coşkulu bir izleyici kitlesine performansını sergilerken, Amerikan F-35 Lightning II savaş uçağıyla karıştırılabilirdi.

Haber Merkezi / Shenyang Aircraft Company’nin J-35 Gyrfalcon saldırı uçağı F-35’e benzese de, Çin Halk Cumhuriyeti’nde tasarlanmış ve üretilmiş bir savaş uçağıydı.

Çin’in ABD askeri teknolojilerini tersine mühendislikle işleme konusundaki köklü geçmişi göz önüne alındığında, akılda birkaç soru canlanıyor. Gyrfalcon, F-35’in bir kopyası mı? Tamamen orijinal bir tasarım mı? Yoksa gerçek ortada bir yerde mi?

ABD ordusu 1990’ların sonlarında, F-35 Lightning II’yi hizmet veren birkaç uçağın yerini alabilecek tek bir uçak olarak tasarladı. Geleneksel kalkış ve iniş versiyonu olan F-35A, ABD Hava Kuvvetleri’nin F-16 Fighting Falcon ve A-10 Thunderbolt II’sinin yerine geçmesi için planlandı.

Kısa yuvarlanma kalkışları ve dikey inişler yapabilen F-35B, ABD Deniz Piyadeleri hizmetindeki F/A-18A ve F/A-18D Hornet avcı uçaklarının yanı sıra AV-8B Harrier II’nin, genişletilmiş bir kanada sahip ve uçak gemisi inişlerine dayanacak şekilde güçlendirilmiş F-35C ise, ABD Donanma hizmetindeki F/A-18C Hornet’in yerini alacak.

Lockheed Martin tarafından “Ortak Saldırı Uçağı Programı” kapsamında geliştiren F-35, ilk uçuşunu 2 bin yılında gerçekleştirdi ve altı yıl sonra ABD Hava Kuvvetleri için ilk prototipi göklere çıktı. Ortalama 15,5 metre uzunluğundaki F-35, sivri uçlu bir burun, tek kişilik bir kokpit ve kokpiti çevreleyen ikiz hava girişlerine sahiptir.

Gizliliğe odaklanılarak tasarlanan uçak, karma bir kanat ve gövde tasarımına sahiptir. Uçağın omurgasına dik tek bir büyük dikey dengeleyici veya kuyruk yüzgeci yerine, dışarı doğru eğimli iki küçük dengeleyiciye sahiptir. Kuyruk yüzgeçlerinin arasına tek bir motor memesi gömülmüştür ve bu uçağın radara yakalanmasını önleyen özelliği.

F-35, AIM-120 hava-hava füzeleri ve JDAM uydu güdümlü bombaları, yedek saldırı silahları (SiAW) ve GBU-53/B Stormbreaker bombası gibi mühimmatlar kullanarak, uçaklara ve kara hedeflerine karşı tespit edilmeden saldırılar gerçekleştirmek için tasarlandı.

Gyrfalcon’a giriş

Shenyang Uçak Şirketi (SAC) tarafından 2 binli yıllarda geliştirilen  J-35, yırtıcı bir kuştan esinlenerek Gyrfalcon lakabını almıştı.

2012 Zhuhai Hava Gösterisi’ndeki ilk uçuşunun ardından, J-35 uygun motorların eksikliği nedeniyle yaklaşık on yıl boyunca geri planda kalmıştır. Prototip uçak, 1980’ler dönemi MiG-29 savaş uçağının motoru Klimov RD-93 donatılmıştı. Çin’in J-35’i üretime sokmak için yeterli RD-93 motor stoku yoktu. Çin, J-35’i RD-93’ten türetile WS-19 motoruyla donattı. Yaklaşık 16,7 metre uzunluğa sahip J-35 , F-35A’dan 1,2 metreden biraz daha uzundur.

İki savaş jeti arasındaki benzerlik o kadar fazladır ki birinin tanımı diğerini açıklamaya çok yardımcı oluyor. İnce farklardan biri, F-35 kokpitin ve burun alanının üst ve alt yarısını düzgün bir şekilde harmanlarken, J-35’in kokpitin hemen altında, uçağın uzunluğu boyunca yatay olarak bir araya gelen her iki taraftaki yivlere sahip olmasıdır.

Bir diğer ince fark ise F-35 kokpitinin arkasındaki gövdenin J-35’ten belirgin şekilde daha uzun olmasıdır, bu da aviyonik, yakıt ve silah gibi dahili depolar için daha fazla yer açmaktadır. Son olarak, J-35’in F-35’inkine kıyasla iki motoru vardır.

F-35 gibi, J-35 de hayalet bir savaş uçağıdır, dahili silah bölmelerine ve buruna monteli bir radara sahiptir. Bunların dışında J-35’in yeteneklerine dair net bir gösterge yok. İyi bir varsayım, jetin ipuçlarını selefi F-35’ten aldığıdır.

Peki, Çin J-35’i ABD F-35’inin bir kopyası mı?

İki uçak arasındaki benzerlikler tesadüf olamayacak kadar belirgin, ancak Çin, ABD savaş uçağını kopyaladı demekte her şeyi açıklamıyor. Sonuçta, beşinci nesil savaş uçakları ortalama aynı özelliklere veya yeteneklere sahip, bu da farklı uçak programlarını aynı tip özelliklere yönlendiren bir faktör.

Aynı zamanda, Çin’in F-35 programı da dahil olmak üzere ABD savunma sanayisini yüklenen firmaları defalarca hacklediği ve değerli bilgiler elde ettiği de bilinmektedir. 2007 yılında gerçekleştirilen Bizans Hades kod adlı bir dizi siber saldırı ile Çinli hackerlar, F-35, F-22 Raptor, B-2 gizli bombardıman uçağı ve diğer programlarla ilgili bilgileri elde etmişti.

J-35’in bazı özellikleri, F-35’te bulunan özelliklerin bir kopyası veya değil, bunu yalnızca uçakları tasarlayan tasarımcılar kesin olarak bilebilir. Hatta J-35, F-35’te olmayan özelliklere bile sahip olabilir.

Paylaşın