Kolon Kanseri Kas Ve Kemik Kaybına Nasıl Yol Açıyor?

Kolon kanserinin yalnızca tümörün bulunduğu bölgeyi değil, vücudun genel dengesini de etkileyebildiği biliniyor. Özellikle ileri evre hastalarda ortaya çıkan şiddetli kas ve yağ kaybı, hastaların günlük yaşamını zorlaştırırken kanser tedavilerini tolere etmelerini de güçleştirebiliyor.

Haber Merkezi / Bilim insanları şimdi bu yıkıcı sürecin nasıl başladığını ve vücudun farklı organları arasındaki iletişimin bu süreçte nasıl rol oynadığını daha ayrıntılı biçimde ortaya koydu.

Colorado Anschutz Üniversitesi ile Indiana Üniversitesi Tıp Fakültesi araştırmacılarının yürüttüğü ve Nature Communications dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, kolon tümörlerinin karaciğer üzerinden gönderdiği biyolojik sinyaller, kas ve kemik dokularında kayıpla sonuçlanan bir süreci tetikleyebiliyor.

Zincirleme Reaksiyon Karaciğerde Başlıyor

İleri evre kanser hastalarında görülen, yalnızca beslenmeyle kolayca geri döndürülemeyen şiddetli kas ve yağ kaybı kanser kaşeksisi olarak adlandırılıyor.

Kaşeksi, hastalarda ciddi halsizlik ve güç kaybına yol açabiliyor. Aynı zamanda kemoterapi gibi yoğun tedavilerin tolere edilmesini zorlaştırarak hastaların yaşam kalitesini ve tedavi süreçlerini olumsuz etkileyebiliyor.

Araştırmacılara göre bu süreçte tümör, diğer organları etkileyen bir biyolojik iletişim ağı oluşturuyor.

Çalışmada öne çıkan mekanizma şu şekilde sıralanıyor:

İlk aşama: Kolorektal tümör hücreleri, kan dolaşımı aracılığıyla karaciğere ulaşabilen FGF21 adlı proteinin üretimini artırıyor.

İkinci aşama: Karaciğer bu sinyale yanıt olarak IGFBP1 adlı başka bir proteinin üretimini artırıyor ve bu proteini kan dolaşımına salıyor.

Üçüncü aşama: Dolaşıma katılan IGFBP1, kas ve kemik dokularına ulaşarak kas hücrelerinin küçülmesini ve kemik dokusunun parçalanmasında rol oynayan hücrelerin faaliyetinin artmasını tetikliyor.

Böylece tümörün bulunduğu bölgeden başlayan sinyal, karaciğer üzerinden vücudun farklı dokularına yayılan bir yıkım sürecine dönüşebiliyor.

Araştırmacılar, kanser hastalarından alınan kan örneklerini de inceledi.

Elde edilen bulgular, IGFBP1 düzeylerinin sağlıklı bireylere kıyasla daha yüksek olduğunu gösterdi. Özellikle kanserin karaciğere yayıldığı, yani metastaz yaptığı hastalarda bu protein düzeylerinin daha da yükseldiği belirlendi.

Bu sonuçlar, karaciğerin kanser kaşeksisinin gelişiminde yalnızca pasif bir organ olmadığını, tümörün gönderdiği sinyallere yanıt vererek süreci güçlendirebileceğini düşündürüyor.

Araştırmanın en dikkat çekici aşamalarından biri laboratuvar ve hayvan modellerinde gerçekleştirilen deneyler oldu.

Bilim insanları, FGF21 sinyalini veya IGFBP1 proteinini bloke ederek tümör ile kas ve kemik dokuları arasındaki bu biyolojik iletişimi kesmeyi denedi.

Müdahale sonucunda tümörün boyutunda doğrudan bir küçülme sağlanmamasına rağmen, deney hayvanlarında kas ve kemik kaybının azaldığı ve fiziksel gücün korunduğu gözlemlendi.

Bu bulgu, kanser tedavisinde yalnızca tümörü küçültmeye odaklanmak yerine, kanserin vücudun geri kalanında oluşturduğu hasarın da hedeflenebileceği fikrini güçlendiriyor.

Çalışmanın liderlerinden Dr. Andrea Bonetto ve ekibi, geleneksel kanser tedavilerinin büyük ölçüde tümörü ortadan kaldırmaya veya büyümesini durdurmaya odaklandığını belirtiyor.

Yeni yaklaşım ise farklı bir hedef ortaya koyuyor: Tümör tamamen ortadan kaldırılamasa bile hastanın kas, kemik ve fiziksel kapasitesini mümkün olduğunca korumak.

Bu yaklaşım özellikle ileri evre kanser hastaları açısından önem taşıyor. Çünkü kas ve güç kaybının sınırlandırılması, hastaların günlük yaşamlarını sürdürmelerine ve yoğun tedavilere dayanabilmelerine katkı sağlayabilir.

İnsanlarda Uygulanması İçin Henüz Erken

Araştırmanın sonuçları umut verici olsa da bulguların henüz insanlarda kullanılabilecek bir tedaviye dönüştürülmesi için zamana ihtiyaç var.

Bunun önemli nedenlerinden biri, FGF21 ve IGFBP1 proteinlerinin insan vücudunda normal metabolik işlevlere de sahip olması. Dolayısıyla bu sinyallerin tamamen engellenmesi, metabolik dengede istenmeyen değişikliklere veya başka yan etkilere yol açabilir.

Bu nedenle araştırmacıların önündeki temel hedef, kanserin tetiklediği kas ve kemik yıkımını engellerken vücudun normal metabolik işleyişini mümkün olduğunca koruyabilecek daha hassas yöntemler geliştirmek.

Çalışma, kolon kanserinin vücudu nasıl etkilediğine ilişkin önemli bir mekanizmayı ortaya koyarken, kanser kaşeksisine karşı yeni tedavi seçeneklerinin geliştirilmesi açısından da dikkat çekici bir başlangıç noktası oluşturuyor.

Ancak laboratuvar ve hayvan deneylerinde elde edilen sonuçların insanlarda aynı etkiyi gösterip göstermeyeceği henüz bilinmiyor.

Bilim insanları, bir sonraki aşamada FGF21-IGFBP1 yolunu daha hassas biçimde hedefleyebilecek tedaviler geliştirmeyi ve bunların güvenliğini insan klinik çalışmalarında değerlendirmeyi planlıyor.