1 Mayıs 1962 yılında Yozgat’ta dünyaya gelen Ethem Baran, ilk ve ortaöğrenimini Yozgat’ta tamamladı. 1983 yılında Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Eğitim Yönetimi ve Planlaması bölümünden mezun oldu.
Güzel Sanatlar Eğitimi alanında yüksek lisans programına devam etti. Ağrı Millî Eğitim Müdürlüğünde çalıştı, Ankara Millî Eğitim Müdürlüğünde eğitim uzman yardımcısı olarak görev yaptı. Gazi Üniversitesinde ders verdi, ardından MEB Yayınlar Dairesi Başkanlığı tarafından çıkarılan Millî Eğitim dergisinde çalıştı.
Öykü, deneme, eleştiri ve desenlerine çeşitli dergilerde yer verildi. İlk desenleri ve öyküleri 1978’den itibaren Hisar dergisinde yayımlandı. Millî Eğitim, Millî Eğitim, Doğuş, Töre, Gençliğin Sesi, Dergâh, Adam Öykü, Dolunay, Türk Edebiyatı gibi dergilerde eserleriyle yer aldı.
İlk öykü kitabı Sonrası Ayrılık 1991’de yayımlandı. Kurutulmuş Gül Mevsimi’yle Türkiye Yazarlar Birliği 1994 Hikâye Ödülü’nü kazandı. Dönüşsüz Yolculuklar Kitabı ile 2005 Yunus Nadi Öykü Ödülü’nü kazandı. Dönüşsüz Yolculuklar Kitabı’nda, çocukluğun ve ilk gençliğin sesinin gür ve dokunaklı olarak duyulduğu belirtildi. Bu kitabın, bir delikanlının hayata ısınması, hayatla kavgaları, barışması ve adım adım büyümesinin konu edildiği, bitmeyen, ucu açık öykülerden oluştuğu ifade edildi.
Bozkırın Uzak Bahçeleri’ndeki on iki öyküde de yetkin ve etkili bir dilin kullanıldığına işaret edildi. Sıcak ve insancıl bir havanın solunduğu bu öykülerde Baran’ın sıradan insanların hayatlarına girdiğine, onların küçük korku ve telaşlarına eşlik ettiğine dikkat çekildi.
Öykülerinde her ne kadar acı ve karamsarlık öne çıksa da, yer yer mizahın sularında dolaştığını, en azından mizahtan el almış bir dile zaman zaman yaslandığını düşünen Baran, onca acıya ve yoksulluğa karşın eserlerinde anlattığı insanların hayata ilişkin umutlarının hep var olduğuna dikkat çekmekte ve hayatın, yaşanmaya değer olduğuna değinmektedir.
Ethem Baran’ın eserleri: Sonrası Ayrılık (1991), Kurutulmuş Gül Mevsimi (1994), Dönüşsüz Yolculuklar Kitabı (2005), Unuttuğum Bütün Akşamlar (2005), Bozkırın Uzak Bahçeleri (2006), Yarım (2008), Evlerimiz Poyraza Bakar (2009), Bulut Bulut Üstüne (2011), Emanet Gölgeler Defteri (2013), Zira (2015), Döngel Dünya (2019), Güzelliğini Gördükçe Ağlayasım Geliyor (2021).
