Haber Merkezi / Vücudun bir tarafında geçici kas güçsüzlüğü (hemiparezi) ile birlikte felç benzeri ataklar da meydana gelebilir ve bu durum bilinç değişikliğine, görme ve işitme kaybına, motor becerilerin kaybına ve zihinsel engelliliğe yol açabilir. MELAS, mitokondriyal DNA’daki mutasyonlardan kaynaklanır ve bir hastada bu sendrom, POLG1 nükleer genindeki mutasyonlarla ilişkilendirilmiştir.

MELAS sendromunun semptomları genellikle iki ila on beş yaşları arasında başlar, ancak on beş ila kırk yaş arasında gecikmiş başlangıçlı vakalar ve kırk yıl sonra geç başlangıçlı vakalar da rapor edilmiştir. Vakaların yaklaşık yüzde 75’inde bozukluğun başlangıcı 20 yaşından öncedir. MELAS sendromuyla ilişkili semptomlar ve fiziksel bulgular, aynı ailedeki etkilenen bireyler arasında ve farklı aileler arasında büyük farklılıklar gösterir. 

MELAS sendromunun ayırt edici özelliği felç benzeri atakların tekrarlamasıdır. Şu anda beyindeki küçük kan damarlarında nitrik oksit adı verilen bir bileşiğin eksikliğinin felç benzeri olaylardan sorumlu olabileceği düşünülüyor. Boy kısalığı ve işitme kaybı mevcut olabilir ve yorgunluk ve egzersizi tolere etmede zorluk erken belirtiler olabilir.

MELAS sendromlu kişilerde kanda laktik asit birikimi (laktik asidoz) vardır; bu durum kusmaya, karın ağrısına, yorgunluğa, kas güçsüzlüğüne ve nefes almada zorluğa neden olabilir. Bu laktik asit birikiminin omurilik sıvısında ve beyinde de olduğu görülmüştür. Bazı durumlarda, etkilenen bireylerde entelektüel işlevlerde yavaş yavaş bir bozulma (demans) ve/veya konuşma, yazma ve/veya işaretlerle iletişim kurma becerisinde azalma (afazi) yaşanacaktır. 

MELAS sendromlu bireylerde sıklıkla önceki ateş (ateşli hastalık) ve/veya baş ağrısına bağlı olarak kafa karışıklığı ve halüsinasyonlar da görülebilir. Daha az görülen semptomlar arasında istemsiz kas spazmları (miyoklonus), bozulmuş kas koordinasyonu (ataksi), kardiyomiyopati, şeker hastalığı, depresyon, bipolar bozukluk, mide-bağırsak sorunları ve böbrek sorunları yer alır.

MELAS, mitokondriyal DNA’daki (mtDNA) mutasyonlardan kaynaklanır. MtDNA genlerini etkileyen mutasyonlar anneden miras alınır. Sperm hücrelerinde bulunan MtDNA genellikle döllenme sırasında kaybolur ve bunun sonucunda insan mtDNA’sının tamamı anneden gelir. Etkilenen bir anne mutasyonu tüm çocuklarına aktarır, ancak yalnızca kızları mutasyonu çocuklarına aktarır. Vücut hücrelerinde, özellikle kas ve sinir dokusunda yüzlerce veya binlerce adet bulunan mitokondri, enerji üretimini düzenleyen planları taşır.

Hem normal hem de mutasyona uğramış mtDNA aynı hücrede bulunabilir; bu durum heteroplazmi olarak bilinir. Arızalı mitokondri sayısı normal mitokondri sayısından fazla olabilir. Mutasyon mtDNA’nın önemli bir kısmını etkileyene kadar semptomlar herhangi bir nesilde ortaya çıkmayabilir. Normal ve mutant mtDNA’nın farklı dokulardaki eşit olmayan dağılımı, aynı ailenin üyelerindeki farklı organları etkileyebilir. Bu, etkilenen aile üyelerinde çeşitli semptomlara neden olabilir.

MtDNA geni MT-TL1’deki mutasyonlar vakaların yaklaşık %80’inde MELAS ile ilişkilidir. MT-TQ, MT-TH, MT-TK, MT-TS1, MT-ND1, MT-ND5, MT-ND6 ve MT-TS2’deki mutasyonlar da MELAS sendromuyla ilişkilendirilmiştir.

Bazı MELAS sendromu vakalarının, mitokondriyal gendeki yeni bir spontan mutasyonun sonucu olarak ortaya çıktığı ve kalıtsal olmadığı görülmektedir. Ayrıca bir vakada nükleer gendeki (POLG1) mutasyonlar MELAS sendromuyla ilişkilendirilmiştir. MELAS tanısı klinik bulgulara ve moleküler genetik testlere dayanarak konur.

Klinik testler, MELAS sendromunda yükselen laktat ve piruvat konsantrasyonlarının ve BOS proteininin ölçümünü içerebilir. Felç benzeri lezyonları aramak için manyetik rezonans görüntüleme (MRI) gibi beyin görüntüleme teknikleri kullanılabilir ve beyindeki laktat zirvesini aramak için manyetik rezonans spektroskopisi (MRS) kullanılabilir. Elektrokardiyogram kalp ritmi anormalliklerini teşhis etmek için kullanılabilir ve ekokardiyogram kardiyomiyopatiyi teşhis etmek için kullanılabilir. Kas biyopsisinde genellikle düzensiz kırmızı lifler görülür.

MELAS ile ilişkili mtDNA mutasyonları genellikle beyaz kan hücrelerinde tespit edilebilir, ancak heteroplazmi nedeniyle (bkz. Nedenler), deri, saç folikülleri, idrar sedimenti ve iskelet kası gibi diğer doku örnekleri gerekli olabilir. İdrar sedimenti, kan, deri ve saç folikülleriyle karşılaştırıldığında mutasyonun tespit edilmesinde en iyi verime sahiptir.

MELAS sendromu için spesifik bir tedavi mevcut değildir. MELAS sendromuyla ilişkili nöbetlerin önlenmesine ve kontrol edilmesine yardımcı olmak için antikonvülsan ilaçlar kullanılır. Valproik asit antikonvülsan olarak kullanılmamalıdır. Koklear implantlar sensörinöral sağırlığı tedavi etmek için kullanılmıştır. Terapiler bazen mitokondri tarafından enerji üretimini artırmak ve durumun etkilerini yavaşlatmak için kullanılır. 

Koenzim q10 ve L-karnitin bazı hastalarda faydalı olmuştur. Genel olarak mitokondriyal miyopatisi olan hastalarda orta dereceli koşu bandı eğitimi, aerobik kapasitenin iyileşmesine ve dinlenme laktat düzeylerinin düşmesine neden olabilir. İntravenöz L-arginin kullanımının, akut felç benzeri ataklar sırasında hastalık semptomlarını iyileştirdiği rapor edilmiştir. Oral arginin kullanımının asemptomatik dönemde kullanıldığında felç benzeri atakların tekrarını azalttığı bildirildi.

The post MELAS Sendromu Nedir? Nedenleri, Belirtileri, Teşhisi, Tedavisi first appeared on Haber Kaos.