Bu, evrendeki en şiddetli ve en uç noktadaki süreçlerden biri: Bir yıldız bir karadeliğe çok yaklaştığında karadelik onu yırtarak bir yandan yıldızı yerken bir yandan radyasyon kusar. Bu, “gelgit bozulma olayı” diye bilinir.

Bilim insanları yıldızın yendiği son anları kaydetmek için bu süreci gerçekleştiği sırada Hubble Uzay Teleskobu’nu kullanarak izledi.

Araştırmacılar bu ve benzeri gözlemleri, bir yıldız sonsuz derinliğe düşerek böyle parçalandığında ne yaşandığını daha iyi anlamak için kullanmayı umuyor.

NASA’nın Hubble Uzay Teleskobu, yeni örnek neredeyse 300 milyon ışık yılı uzakta olduğu için süreci gerçekleşirken göremiyor. Fakat bu olay gerçekleştiğinde dışarı atılan ışığı görebilen bilim insanları, bu ışığı yıldıza ne olduğuna dair ipuçları elde etmek için inceleyebilir.

Araştırmacılar karadeliklerin etrafındaki gelgit bozulma olaylarının birçok örneğini gördü. Bu örneklerden yaklaşık 100 tanesi uzayda, çeşitli teleskoplar kullanılarak belgelendi.

Astronomers using @NASAHubble have recorded a star’s final moments as it gets gobbled up by a black hole. Stellar shredding like this happens only a few times in every 100,000 years in any given galaxy with a supermassive black hole center: https://t.co/ZhZK4MRK1n #AAS241 pic.twitter.com/GWuL4wJVmF

— NASA (@NASA) January 13, 2023

Ancak son çalışmada olduğu gibi, bu gelgit olaylarını ultraviyole ışık kullanarak görmek çok daha sıradışı. Enkaza ne olduğuna ve onu açığa çıkaran karadeliğe dair açıklama sunabileceği için bu ışık faydalı.

Gökbilimciler baktıkları ışığın, bir zamanlar yıldızı oluşturan çok parlak, donut şeklindeki bir gaz halkasından geldiğini düşünüyor. Güneş sistemimiz büyüklüğündeki bu alan, merkezindeki bir karadeliğin etrafında dönüyor.

Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden Peter Maksym yaptığı açıklamada, “O donut’ın kenarında bir yere bakıyoruz. Karadelikten bize doğru saatte 20 milyon mil (yaklaşık 32 milyon km yani ışık hızının yüzde üçü) hızla yansıtılan, yüzeyin üstünü süpüren bir yıldız rüzgarı görüyoruz” dedi:

Bu olayı hâlâ anlamaya çalışıyoruz. Yıldızı parçalıyoruz ve sonra karadeliğe doğru ilerleyen bu maddeyi elde ediyoruz. Böylece neler olup bittiğini bildiğimizi düşündüğümüz modeller elde ediyoruz ve sonra gerçekten bu şeyi görüyoruz. Burası bilim insanları için heyecan verici bir yer: Tam da bilinen ve bilinmeyenin kesiştiği arayüz.

(Kaynak: Independent Türkçe)

The post Kara Delik, Şanssız Yıldızı “Donut” Şekline Getirdi first appeared on Haber Kaos.

Arp-Madore 417-391, Eridanos Takımyıldızı’nda yer alıyor. İki galaksi, kütleçekim sebebiyle bir halkayı anımsatacak şekilde bükülmüş görünüyor. Galaksilerin çekirdekleri de yan yana duruyor.

Avrupa Uzay Ajansı (European Space Agenc-ESA) ve NASA’nın yönetimindeki Hubble Uzay Teleskobu, sıradışı galaksi birleşimini görüntüledi. Nefes kesici görsel uzay ajansları tarafından dün paylaşıldı.

Arp-Madore 417-391 adıyla bilinen birleşim, iki galaksiden meydana geliyor. Yaklaşık 671 milyon ışık yılı uzaklıktaki Arp-Madore 417-391, Eridanos Takımyıldızı’nda yer alıyor. İki galaksi, kütleçekim sebebiyle bir halkayı anımsatacak şekilde bükülmüş görünüyor. Galaksilerin çekirdekleri de yan yana duruyor.

Arp-Madore 417-391, A Catalogue of Southern Peculiar Galaxies and Associations’daki (Güney Olağandışı Gökadalar ve İlişkileri Kataloğu) çok sayıdaki büyüleyici gök cisminden biri. Gökbilimciler Halton Arp ve Barry Madore’un derlediği katalogda etkileşimli galaksiler yer alıyor.

Merge ahead ⚠️

This #HubbleFriday image showcases the peculiar galaxy merger known as Arp-Madore 417-391.

At 671 million light-years away, this merger is the result of two galaxies that were distorted by gravity and twisted together into a ring: https://t.co/Y5mWGbAAb8 pic.twitter.com/N87m2etW82

— Hubble (@NASAHubble) November 25, 2022

Bununla birlikte görsel, Hubble’ın Gelişmiş Ölçme Kamerası’yla (Advanced Camera for Surveys-ACS) yakalandı. NASA, ACS’nin evrendeki galaksileri aramak için geliştirildiğini ifade etti:

Kamera 20 yıldır bilimsel keşiflere katkı sağlıyor. Kullanımı boyunca karanlık maddenin dağılımının haritalandırılmasından galaksi kümelerinin evriminin incelenmesine kadar her şeye dahil edildi.

ESA ve NASA’nın yönetimindeki Hubble, 32 yılını yeni galaksileri keşfetmek ve yıldızların, gezegenlerin ve diğer gök cisimlerinin çarpıcı anlarını kaydetmekle geçirdi.

NASA’ya göre teleskop şimdiye kadar yaklaşık 50 bin gök cismi üzerinde 1,5 milyon kez gözlem yaptı.

1990’da uzay mekiği Discovery aracılığıyla fırlatılan teleskop, adını Astronom Edwin Hubble’dan alıyor. Hubble şu anda James Webb Uzay Teleskobu için bir keşif aracı olarak kullanılıyor.

The post Hubble’dan Nefes Kesici Fotoğraf first appeared on Haber Kaos.

Keşif, araştırmacıların evrenin genişleme hızını ölçmesine yardımcı olması için teleskobun kilometre işaretlerini ayarladığı yaklaşık 30 yıllık maratonun tamamlanmasıyla ilişkili.

Veriler daha kesin hale geldikçe bilim insanları Büyük Patlama’dan hemen sonraki gözlemlerle karşılaştırıldığında, galaksileri ve galaksi kümelerini içeren evrenin bize yakın kısmında meydana gelen genişleme hızında bir “tutarsızlık” keşfetti.

NASA, farkın “başka bir genişleme değeri” öngördüğünü açıkladı. Teleskoptan gelen veriler yepyeni bir fizik anlayışını beraberinde getiren “tuhaf şeyler yaşandığı fikrini” destekliyor. Ancak aradaki farkın kesin nedeni henüz belirlenemedi.

Söz konusu tuhaf durum Uzay Teleskobu Bilim Enstitüsü ve Johns Hopkins Üniversitesi’nden Nobel Ödüllü Adam Riess liderliğindeki bir ekibin kaleme aldığı yeni bir makalede detaylandırıldı.

"The Hubble constant is a very special number. It can be used to thread a needle from the past to the present for an end-to-end test of our understanding of the universe," said Dr. @licia_verde, a cosmologist at ICREA and the ICC-University of Barcelona. (5/6) pic.twitter.com/4W0DLGpGID

— Hubble Space Telescope (@HubbleTelescope) May 19, 2022

Teleskoptan alınan veriler hakkında yorum yapan Riess şunları söyledi:

Kusursuz teleskoplardan ve kozmik kilometre işaretlerinden evrenin genişleme hızına dair en kesin ölçüyü alıyorsunuz. Hubble Uzay Teleskobu, bildiğimiz en iyi teknikleri kullanarak bunu yapmak için inşa edildi. Bu muhtemelen Hubble’ın başyapıtı çünkü bu örneklem büyüklüğünü ikiye katlamak Hubble’ın ömrünün 30 yılını daha alacak.

Gökbilimciler şu anda “tuhaf” keşif için bir açıklama sunamasalar da, NASA, bu tür cevaplanmamış soruların, Riess gibi kozmologlar için çalışmayı daha ilgi çekici hale getirdiğini söyledi. Riess ise şu yorumu yaptı:

Aslında, genişleme değerinin özel olarak ne olduğu umurumda değil ama bunu evren hakkında bilgi edinmek için kullanmayı seviyorum.

Bilim insanları evrenin genişleme hızını ölçme girişimlerine Amerikalı astronom Edwin Hubble’ın ölçümleriyle 1920’lerde başladı.

Gökbilimcinin adını taşıyan Hubble Uzay Teleskobu, 1990’dan bu yana kullanılıyor ve bilim insanlarının şimdiye kadarki en uzak yıldız ve galaksilerden bazılarını gözlemlemesine olanak tanıdı.

(Kaynak: Independent Türkçe)

The post NASA Evrende ‘Tuhaf Bir Şeyler Yaşandığını’ Gözlemledi first appeared on Haber Kaos.