Haber Merkezi / Sağlıklı atardamarlar esnek ve elastiktir, ancak zamanla atardamarlarınızdaki duvarlar sertleşebilir ve buna genellikle atardamarların sertleşmesi denir. Ateroskleroz, spesifik bir arterioskleroz türüdür.

Ateroskleroz, atardamar duvarlarınızda yağ, kolesterol ve diğer maddelerin birikmesidir. Bu birikime plak denir. Plak, arterlerinizin daralmasına ve kan akışını engellemesine neden olabilir. Plak ayrıca patlayarak kan pıhtılaşmasına neden olabilir.

Ateroskleroz genellikle bir kalp sorunu olarak kabul edilse de, vücudunuzun herhangi bir yerindeki atardamarları etkileyebilir. Ateroskleroz tedavi edilebilir. Sağlıklı yaşam tarzı alışkanlıkları aterosklerozu önlemeye yardımcı olabilir.

Belirtileri

Hafif ateroskleroz genellikle herhangi bir semptom göstermez.

Bir arter, organlarınıza ve dokularınıza yeterli kan sağlayamayacak kadar daralıncaya veya tıkanıncaya kadar genellikle ateroskleroz semptomlarınız olmaz. Bazen bir kan pıhtısı kan akışını tamamen bloke eder, hatta parçalanır ve kalp krizi veya felci tetikleyebilir.

Orta ila şiddetli ateroskleroz belirtileri, hangi arterlerin etkilendiğine bağlıdır. Örneğin:

• Kalp atardamarlarınızda ateroskleroz varsa, göğüs ağrısı veya basınç (anjina) gibi semptomlarınız olabilir.
• Beyninize giden atardamarlarda ateroskleroz varsa, kollarınızda veya bacaklarınızda ani uyuşma veya güçsüzlük, konuşma güçlüğü veya konuşma bozukluğu, bir gözde geçici görme kaybı veya yüz kaslarınızda sarkma gibi belirti ve bulgular olabilir. . Bunlar, tedavi edilmediği takdirde felce ilerleyebilecek geçici bir iskemik atak sinyali verir.
• Kollarınızdaki ve bacaklarınızdaki atardamarlarda ateroskleroz varsa, yürürken bacak ağrısı (klodikasyon) veya etkilenen bir uzuvda kan basıncının düşmesi gibi periferik arter hastalığının belirtileri veya semptomları olabilir.
• Böbreklerinize giden arterlerde ateroskleroz varsa, yüksek tansiyon veya böbrek yetmezliği geliştirirsiniz.

Nedenleri

Ateroskleroz, çocukluktan başlayabilen yavaş, ilerleyici bir hastalıktır. Kesin nedeni bilinmemekle birlikte, ateroskleroz, bir arterin iç tabakasında hasar veya yaralanma ile başlayabilir. Hasar şunlardan kaynaklanabilir:

• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolestorol
• Kanınızdaki yüksek trigliseritler, bir tür yağ (lipit)
• Sigara ve diğer tütün kaynakları
• İnsülin direnci, obezite veya diyabet
• Bilinmeyen bir nedenden veya artrit, lupus, sedef hastalığı veya inflamatuar bağırsak hastalığı gibi hastalıklardan kaynaklanan iltihaplanma

Bir atardamarın iç duvarı hasar gördüğünde, kan hücreleri ve diğer maddeler genellikle yaralanma bölgesinde toplanır ve atardamarın iç zarında birikirler.

Zamanla, kolesterol ve diğer hücresel ürünlerden oluşan yağ birikintileri (plak) da yaralanma bölgesinde birikir ve sertleşerek atardamarlarınızı daraltır. Tıkanmış arterlere bağlı organlar ve dokular daha sonra düzgün çalışması için yeterli kan almaz.

Sonunda, yağ birikintilerinin parçaları kopabilir ve kan dolaşımınıza girebilir.

Ek olarak, plağın pürüzsüz astarı yırtılarak kolesterol ve diğer maddeleri kan dolaşımınıza dökebilir. Bu, kalbe giden kan akışının engellenmesi kalp krizine neden olduğunda meydana geldiği gibi, vücudunuzun belirli bir bölümüne kan akışını engelleyebilen bir kan pıhtısına neden olabilir. Bir kan pıhtısı vücudunuzun diğer bölgelerine de gidebilir ve başka bir organa akışı engelleyebilir.

Risk faktörleri

Damar sertliği zamanla oluşur. Yaşlanmanın yanı sıra ateroskleroz riskinizi artırabilecek faktörler şunlardır:

• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolestorol
• Enflamasyonun bir belirteci olan yüksek C-reaktif protein (CRP) seviyeleri
• Diyabet
• Obezite
• Uyku apnesi
• Sigara ve diğer tütün kullanımı
• Ailede erken kalp hastalığı öyküsü
• Egzersiz eksikliği
• Sağlıksız beslenme

Komplikasyonlar

Aterosklerozun komplikasyonları, hangi arterlerin tıkandığına bağlıdır. Örneğin:

• Koroner arter hastalığı; Ateroskleroz kalbe yakın arterleri daralttığında, göğüs ağrısına (anjina), kalp krizine veya kalp yetmezliğine neden olabilen koroner arter hastalığı gelişebilir.
• Karotis arter hastalığı; Ateroskleroz beyninize yakın arterleri daralttığında, geçici iskemik atak (TIA) veya felce neden olabilen karotis arter hastalığı gelişebilir.
• Periferik arter hastalığı; Ateroskleroz kol veya bacaklarınızdaki atardamarları daralttığında, kol ve bacaklarınızda periferik atardamar hastalığı denilen dolaşım sorunları gelişebilir. Bu, sizi sıcağa ve soğuğa daha az duyarlı hale getirerek yanık veya donma riskinizi artırır. Nadir durumlarda, kollarınızdaki veya bacaklarınızdaki zayıf kan dolaşımı doku ölümüne (kangren) neden olabilir.
• Anevrizmalar; Ateroskleroz, vücudunuzun herhangi bir yerinde meydana gelebilecek ciddi bir komplikasyon olan anevrizmalara da neden olabilir. Anevrizma, atardamarınızın duvarındaki bir çıkıntıdır.

  Anevrizması olan çoğu insanda hiçbir semptom görülmez. Anevrizma bölgesinde ağrı ve zonklama meydana gelebilir ve tıbbi bir acil durumdur.

  Bir anevrizma patlarsa, yaşamı tehdit eden iç kanama ile karşı karşıya kalabilirsiniz. Bu genellikle ani, feci bir olay olsa da, yavaş bir sızıntı mümkündür. Anevrizma içindeki bir kan pıhtısı yerinden çıkarsa, uzak bir noktada bir arteri tıkayabilir.

• Kronik böbrek hastalığı; Ateroskleroz, böbreklerinize giden arterlerin daralmasına neden olarak oksijenli kanın onlara ulaşmasını engelleyebilir. Zamanla, bu böbrek fonksiyonunuzu etkileyerek atıkların vücudunuzdan çıkmasını engelleyebilir.

Önleme

Aterosklerozu tedavi etmek için önerilen aynı sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri de onu önlemeye yardımcı olur. Bunlar;

• Sigarayı bırakmak
• Sağlıklı yiyecekler yemek
• Düzenli egzersiz
• Sağlıklı bir kiloyu korumak
• Sağlıklı basıncını kontrol etmek
• Sağlıklı kolesterol ve kan şekeri seviyelerini kontrol etmek

Her seferinde bir adım değişiklik yapmayı unutmayın ve uzun vadede hangi yaşam tarzı değişikliklerinin sizin için yönetilebilir olduğunu unutmayın.

Teşhisi

Doktorunuz bir fizik muayene yapacak ve kişisel ve aile sağlığı geçmişiniz hakkında sorular soracaktır. Kalp hastalıkları konusunda uzmanlaşmış bir doktora (kardiyolog) sevk edilebilirsiniz.

Doktorunuz bir stetoskop ile atardamarlarınızı dinlerken bir uğultu sesi (vurgu) duyabilir.

Fizik muayenenin sonuçlarına bağlı olarak, doktorunuz aşağıdakileri içeren bir veya daha fazla test önerebilir:

• Kan testleri; Doktorunuz kan şekerinizi ve kolesterol seviyenizi kontrol etmek için kan testleri isteyecektir. Yüksek kan şekeri ve kolesterol seviyeleri ateroskleroz riskinizi artırır. Arterlerin iltihaplanmasına bağlı bir proteini kontrol etmek için bir C-reaktif protein (CRP) testi de yapılabilir.
• Elektrokardiyogram (EKG veya EKG); Bu basit ve ağrısız test, kalbinizdeki elektrik sinyallerini kaydeder.
• Egzersiz stres testi; Belirtileriniz ve semptomlarınız en sık egzersiz sırasında ortaya çıkıyorsa, doktorunuz bu testi önerebilir. Bir EKG’ye bağlıyken bir koşu bandında yürüyecek veya sabit bir bisiklete bineceksiniz. Egzersiz, kalbinizin pompalanmasını günlük aktivitelerin çoğundan daha sert ve hızlı hale getirdiğinden, egzersiz stres testi kalbinizde aksi takdirde gözden kaçabilecek sorunları ortaya çıkarabilir.

  Egzersiz yapamıyorsanız, egzersizin kalbiniz üzerindeki etkisini taklit eden bir ilaç verilebilir.

• Ekokardiyogram; Bu test, kalp attığında ve atardamarlarınızdan kanın ne kadar iyi hareket ettiğini göstermek için ses dalgalarını kullanır. Bazen egzersiz stres testi ile birleştirilir.
• Doppler ultrason; Doktorunuz, kolunuz veya bacağınız boyunca çeşitli noktalarda kan basıncınızı ölçmek için özel bir ultrason cihazı (Doppler ultrason) kullanabilir. Bu ölçümler, doktorunuzun herhangi bir tıkanıklığın derecesini ve atardamarlarınızdaki kan akış hızını belirlemesine yardımcı olabilir.
• Ayak bileği-kol indeksi (ABI); Bu test, bacaklarınızdaki ve ayaklarınızdaki atardamarlarda ateroskleroz olup olmadığını söyleyebilir.

  ABI testi sırasında doktorunuz bileğinizdeki kan basıncını kolunuzdaki kan basıncıyla karşılaştırır. Anormal bir fark, genellikle aterosklerozun neden olduğu periferik vasküler hastalığın bir işareti olabilir.

• Kardiyak kateterizasyon ve anjiyogram; Bu test, koroner arterlerinizin daralmış veya tıkalı olup olmadığını gösterebilir.

  Bu işlem sırasında doktor, bir kan damarına ve kalbinize ince, esnek bir tüp (kateter) yerleştirir. Boya kateterden akar. Boya atardamarlarınızı doldururken, damarlar röntgende görünür hale gelir ve tıkanıklık alanları ortaya çıkar.

• Koroner kalsiyum taraması; Kalp taraması olarak da adlandırılan bu yaygın test, kalbinizin ayrıntılı resimlerini oluşturmak için bilgisayarlı tomografi (BT) görüntülemeyi kullanır. Arter duvarlarında kalsiyum birikimi gösterebilir. Testin sonuçları puan olarak verilir. Kalsiyum mevcut olduğunda, puan ne kadar yüksek olursa, kalp hastalığı riskiniz o kadar yüksek olur.
• Diğer görüntüleme testleri; Doktorunuz atardamarlarınızı incelemek için manyetik rezonans anjiyografi (MRA) veya pozitron emisyon tomografisi (PET) de kullanabilir. Bu testler, anevrizmaların yanı sıra büyük arterlerin sertleşmesini ve daralmasını gösterebilir.

Tedavisi

Sağlıklı beslenme ve egzersiz yapma gibi yaşam tarzı değişiklikleri aterosklerozun ilk tedavisidir ve aterosklerozunuzu tedavi etmek için ihtiyacınız olan her şey olabilir. Ancak bazen ilaç tedavisi veya cerrahi işlemler gerekebilir.

İlaçlar

Aterosklerozun etkilerini yavaşlatmak ve hatta tersine çevirmek için birçok farklı ilaç mevcuttur. İşte ateroskleroz tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar:

• Statinler ve diğer kolesterol ilaçları; Düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) kolesterolünüzü (kötü kolesterol) agresif bir şekilde düşürmek, atardamarlarınızdaki yağ birikintilerini yavaşlatabilir, durdurabilir ve hatta tersine çevirebilir.

  Statinler genellikle kolesterolü düşürmek, arter sağlığını iyileştirmek ve aterosklerozu önlemek için reçete edilir. Kolesterol düşürücü ilaçların başka birçok türü vardır. Diğer bir yaygın tip, ezetimib (Zetia) adı verilen bir kolesterol absorpsiyon inhibitörüdür. Birden fazla türde kolesterol ilacına ihtiyacınız olabilir.

• Kan incelticiler; Doktorunuz, trombositlerin daralmış arterlerde kümelenme, kan pıhtısı oluşturma ve daha fazla tıkanmaya neden olma riskinizi azaltmak için aspirin gibi kan inceltici ilaçlar reçete edebilir.
• Kan basıncı ilaçları; Kan basıncını düşüren ilaçlar aterosklerozu tersine çevirmez, bunun yerine hastalıkla ilgili komplikasyonları önler veya tedavi eder. Örneğin, bazı tansiyon ilaçları kalp krizi riskinizi azaltmanıza yardımcı olabilir.
• Diğer ilaçlar; Doktorunuz, diyabet gibi ateroskleroz riskinizi artıran sağlık durumlarını kontrol altına almak için başka ilaçlar reçete edebilir. Ve egzersiz sırasında bacak ağrısı gibi ateroskleroz semptomlarını tedavi etmek için özel ilaçlar reçete edilebilir.

Ameliyat veya diğer prosedürler

Bazen aterosklerozu tedavi etmek için daha agresif tedavi gerekir. Şiddetli semptomlarınız veya tıkanıklığınız varsa, doktorunuz aşağıdaki cerrahi prosedürlerden birini önerebilir:

• Anjiyoplasti ve stent yerleştirme; Perkütan koroner müdahale (PCI) olarak da adlandırılan bu prosedür, tıkanmış veya tıkanmış bir arterin açılmasına yardımcı olur. Doktorunuz hastalıklı artere bir kateter yerleştirir. Ucunda sönük bir balon bulunan ikinci bir kateter, birinci kateterden tıkanıklığa geçirilir. Doktorunuz arteri genişleterek balonu şişirir. Açılmasına yardımcı olmak için genellikle arterde bir ağ tüpü (stent) bırakılır.
• Endarterektomi; Bazen plak birikimi, daralmış bir arterin duvarlarından cerrahi olarak çıkarılmalıdır. İşlem boyundaki arterler (karotis arterler) üzerinde yapıldığında, buna karotis endarterektomi denir.
• Fibrinolitik tedavi; Kan pıhtısı tarafından tıkanmış bir arteriniz varsa, doktorunuz onu parçalamak için pıhtı çözücü bir ilaç kullanabilir.
• Koroner arter baypas ameliyatı; Bu tip açık kalp ameliyatı sırasında doktorunuz, tıkanmış arter etrafında bir baypas oluşturmak ve kan akışını yeniden yönlendirmek için vücudun başka bir bölümünden sağlıklı bir kan damarı alır. Bazen baypas, sentetik malzemeden yapılmış bir grefttir.

The post Ateroskleroz Nedir? Nedenleri, Belirtileri, Tedavisi first appeared on Haber Kaos.