1 Mayıs: Zulme Karşı Direneceğiz, Savaşa Değil Emekçiye Bütçe

Kovid 19 salgın nedeniyle iki yıldır kitlesel olarak kutlanamayan 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü, Türkiye genelinde coşkulu bir şekilde kutlandı. Sendikalar, meslek örgütleri, siyasi partiler, STK’lar ve işçiler alanları doldurdu.

1 Mayıs’ta bu yılın teması ekonomik kriz, savaş politikları ve yoksulluk oldu. Alanları dolduran binlerce işçi ve emekçi ekonomik krizi ve hükümetin politikalarını protesto etti.

İstanbul

İstanbul’daki miting için belirlenen Maltepe meydanındaki kutlamaya yoğun bir katılım vardı. Sendika ve sivil toplum kuruluşlarının yürüyüşü nedeniyle etkinlik bir saat geç başladı. Gezi sloganlarının da atıldığı meydanda, geçen hafta içinde dava kapsamında tutuklanan Mücella Yapıcı, Can Atalay ve Tayfun Kahraman’ın mesajları okundu:

“1 Mayıs’ı, 1 Mayıs meydanında, Taksim’de kutlayacağımız günlerde hep birlikte olacağız. Zulme karşı direneceğiz. Birlikte mücadele edeceğiz, birlikte kazanacağız. Özgürlük, eşitlik ve demokrasi mücadelemiz kazanacak. Hepinize Bakırköy ve Silivri cezaevlerinden selamlar. Yaşasın 1 Mayıs.”

Ankara

Ankara’da da işçiler ve demokratik kitle örgütleri 1 Mayıs için Tandoğan Meydanı’nda toplandı. Miting için daha önceki yıllarda Atatürk Kültür Merkezi (AKM) önünde buluşulurken Ankara Emniyeti bu sene yürüyüş yolunu neredeyse yarı yarıya kısaltarak Ulaştırma Kavşağı’nda buluşmaya izin verdi.

1 Mayıs’a katılanlarsa bu keyfiyeti kabul etmeyerek AKM önünde buluşmaya başladı. Polis bunun üzerine burada buluşan Halkevleri ve Öğrenci Kolektifleri’nin önüne barikat kurdu. Ancak bir süre sonra barikatı kaldırdı. Emek ve meslek örgütleri de Ulaştırma Kavşağı önünde kortejlerini kurmaya başladı. Tandoğan Meydanı’na da üç koldan girişler yapılırken, polisler tüm girişlerde iki arama noktası kurdu.

İzmir

İzmir’de üç koldan gerçekleştirilen yürüyüşte toplanmalar başladı. Türk-İş, Kamu-İş ve Liman-İş üyesi işçiler Alsancak Limanında, DİSK’e bağlı sendikalar Basmane Meydanı’nda, KESK, TMMOB, İzmir Tabip Odası, Siyasi partiler ve dernekler ise Cumhuriyet Meydanı’nda; Emek Partisi de fuar Montrö kapısında toplandı. Daha sonra da Gündoğdu Meydanı’ndaki miting için yürüyüşe geçti.

Diyarbakır

Diyarbakır’da kutlama, Kamu Emekçiler Sendikaları Konfederasyonu (KESK) Diyarbakır Şubeler Platformu, Diyarbakır Tabip Odası, Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) Bölge Temsilciliği ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) İl Koordinasyon Kurulu öncülüğünde İstasyon Meydanı’nda yapılıyor.

Alana  “Onurlu ve insanca bir yaşam için alanlardayız”, “Emek bizim söz bizim”, “Bu iktidarla geçinemiyoruz, asgari değil insanca yaşam”, “Savaşlara ve antidemokratik uygulamalara karşı alanlardayız”, “Ülke zengin, halk fakir, yandaş mutlu” ve Keda me rumeta me ye” pankartları asıldı. Kortejlerde sık sık “Bijî yek gulan”, “Bijî berxwedana karkeran”, “Katil, hırsız AKP”, “jin jiyan azadî” sloganları atıldı.

Van

Van’da binlerce emekçi sloganlarla Musa Anter Parkı’na yürüdü. Üç noktadan miting alanına giriş yapılırken, savaşa, sömürüye karşı sloganlar atıldı. Mitingde konuşan HDP Van Milletvekili Sezai Temelli, “ülkedeki mevcut ekonomik, siyasal kaosun tek sorumlusunun AKP-MHP iktidarı olduğunu” belirtti. Temelli, “bundan kurtulmanın tek yolunun birlik olmaktan geçtiğini” ifade etti.

Kars

Kars’ta KESK Kars Bileşenleri Platformu öncülüğünde Tren Garı alanında 1 Mayıs Mitingi düzenledi. Mitinge yüzlerce yurttaşın yanı sıra siyasi partiler ve demokratik kitle örgütleri katıldı. “Yaşasın 1 Mayıs” ve “Mutlaka kazanacağız” pankartlarının açıldığı mitingde sık sık “Savaşa değil, emekçiye bütçe” sloganı atıldı.

Adana

Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Türk-İş) 4’üncü Bölge Temsilciliği, Arif Nihat Asya Bayrak Parkı’nda basın açıklaması yapıldı. “Kurtuluş yok ya hep beraber ya hiçbirimiz”, “Direne direne kazanacağız”, “Yaşasın 1 Mayıs, işçilerin bayramı” ve “Zamsız Türkiye istiyoruz” sloganlarının atıldığı açıklamada işçiler çocuklarıyla etkinliğe katıldı.

Siirt

Siirt’te Demokrasi Meydanı’nda düzenlenmek istenen mitinge izin verilmedi ve sadece açıklama yapıldı. Açıklamanın ardından işçiler, halay çekti, bunun üzerine polis hoparlöre el koydu. Sendika temsilcileri ve polis arasında kısa süreli gerilim yaşandı.

HDP Grup Başkanvekili Meral Danış Beştaş da polise tepki gösterdi. Polis amirinin, “Gidin Newroz alanında halay çekin” sözleri üzerine tartışma büyüdü. Beştaş polis yetkilisine, “Her yer bizim alanımız, bu il bizim ilimiz, oraya buraya gidin diyemezsin” dedi.

Malatya

KESK, DİSK ve TMMOB çağrısıyla aralarında HDP , EMEP, TİP ve CHP’nin de bulunduğu çok sayıda parti ve sivil toplum kuruluşunun katıldığı 1 Mayıs kutlaması yürüyüşle başladı. Emeksiz alt geçidinde bir araya gelen binlerce kişi, kortej oluşturarak 1 Mayıs’ın kutlanacağı Emeksiz Meydanı’na yürüdü.

Antalya

Antalya’da Aydın Kanza Parkı önünde bir araya gelen sivil toplum örgütü ve siyasi parti üyeleri, Güllük Caddesi’nden Cumhuriyet Meydanı’na kadar yürüdü.

Şırnak

Şırnak 1 Mayıs etkinliği polis ablukası altında kutlandı. Yürüyüş ve halay izni verilmeyen etkinliğe Şırnak KESK Şubesi üyeleri, Şırnak Eğitim-Sen Şubesi üyeleri, HDP Şırnak Milletvekili Hasan Özgüneş, Şırnak HDP Milletvekili Nuran İmir katıldı. KESK Şubeler Platformu adına ortak basın açıklamasını Adnan Şenbayram yaptı:

“Ekmeğimiz her geçen gün küçülüyor. Elektrik, doğalgaz, gıda, akaryakıt, ulaşım, kiralar başta olmak üzere ardı arkası kesilmeyen zamlar, enflasyon ve dövizdeki artış yoksulların, ezilenlerin, işçi ve emekçilerin yaşamını daha da çekilmez hale getiriyor. İşsizlik rekor üzerine rekor kırıyor.”

Bursa

Siyasi partiler, dernek ve sendikalar 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü için Altıparmak Caddesi toplandı. Mitingde sık sık “Her yer Taksim her yer direniş” sloganları yükseldi.

Van: Ayanis Kalesi

Ayanis Kalesi; Van’ın Muradiye İlçesi, Ayanis Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kale’de 1989’dan itibaren E.Ü. Ede¬biyat Fakültesi Önasya Arkeolojisi Bölümü’nden Prof. Dr. A. Çilingiroğlu başkanlığında bir ekip tarafından kazılar yürütülmektedir.

Kazılar sonucu elde edilen mimari ve diğer küçük buluntular sayesinde kaleyi tanımlamak mümkün olmuştur. Bulunan çivi yazılı kitabesine göre, kale Argişti’nin oğlu Rusa tarafından M.Ö. 645-643 tarihleri arasında yaptırılmıştır.

İki sur duvarıyla çevrelenmiş kalenin güneyinde giriş kapısı bulunmaktadır. Burada sur duvarları andezit taşı ile diğer kısımlarda kalker taşıyla örülmüştür. Üst kesimde payeli salon ve tapınak önemli bir yer tutmaktadır. Kapısı batıya bakan rizalitli tapınak diğerleri ile benzer özellikler taşımaktadır.

Güneybatı kesiminde ise, birbiri ile bağlantı içerisinde küplerin yer aldığı, çok sayıda depo binası bulunmuştur. Kale, mimarisi ve küçük buluntuları yanında Urartu tarihinin son safhalarını aydınlatması açısından önem taşımaktadır.

Van: St. Stefanos Kilisesi

St. Stefanos Kilisesi; Van’ın Muradiye İlçesi, Kilise Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

İlçe merkezinin 2.5 km. batısında ve Bend-i Mahi çayının hemen yanında yükselen St. Stefanos Kilisesi, Aksorik dağının yamacında kurulmuştur.

Kilise, çevresindeki mezar şapeli ve keşiş hücreleriyle birlikte, bir manastır yapısının parçasıdır. Ancak, günümüzde keşiş hücreleri yıkılmış ve sadece temel kalıntıları kalmıştır.

Kilise yapısı ise, oldukça iyi durumdadır. Kilise, doğu-batı istikametinde, girişteki tonozlu mekanla birlikte, 12×7 metre ölçülerinde, dikdörtgen planlıdır. Kilisenin yüksekliği ise 12 metredir.

Kiliseye batıdaki bir kapıdan girilmektedir, ancak kapı yıkıktır. Kuzeydeki bir kapıdan ise, Saint Etienne’nin mezar şapeline geçilmektedir.

Van: Zernaki Tepe

Zernaki Tepe; Van’ın Erciş İlçesi, Yukarı Işıklı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Tepelik alan; zemin seviyesinden 60 m. ile 140 m. arasında değişebilen yüksekliğe sahip, yaklaşık 2,5 km. uzunluğunda ve 1,5km genişliğindedir. Çok geniş alana yayılan şehir, birbirini dik kesen 7-8 metrelik caddeler ve 5-6 metre genişliğindeki sokaklardan oluşmaktadır.

Sokak ve caddelerin kesişmesiyle ortaya çıkan düzgün dikdörtgen yapı adaları içinde planları ve büyüklükleri aynı olan evler inşa edilmiştir. Evler; biri kare, ikisi dikdörtgen ve ikisi dar olmak üzere toplam beş odalıdır.

Evlerin dış duvarları 1.5 metre, iç duvarları ise 1 metre kalınlığındadır. Bu yapı şemasına göre kentin 10.000 kişiyi barındırabileceği anlaşılmaktadır. Zernaki Tepe, Anadolu’nun eski ızgara plan denilen düzenli yerleşim yerlerinden birisidir.

Van: Ardzvaber Kilisesi

Ardzvaber Kilisesi; Van’ın Erciş İlçesi, Salmanağa Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

İlk hristiyanlık zamanlarında, 630-635 yıllarında, Hripsimeadib şeklinde inşa edilmiştir. Kilisenin dış ölçüleri 17.8 x 23.5 boyutlarındadır, inşaatta siyah ve kırmızı tüf taşları kullanılmıştır.

Kilise dıştan dörtköşe, içten ise haç şeklindedir. Dört köşelerinde kilisenin ayin eşya ve elbiselerinin bulunduğu odacıklar vardır ; batıdakilerin kilise içi ile bağlılıkları yoktur, giriş dış cephedendir, doğuda bulunanlar ise dua mekanlarına bölümlerle açılırlar, iki renkli taşlarla örülmüşlerdir.

Odacıklarda Urartulardan kalma çiviyazısı iki levha bulunmaktadır. Kilisenin kuzey-doğusundaki levhada ise Arkişd Aki yazısı okunmaktadır. Kilisenin tek ana girişi batı cephesinde bulunmaktadır. Diğre cephelerde ise çifte ventriküller vardır.

13 cü yüzyıl ve daha sonraları restorasyon geçirmesine rağmen günümüzde manastırı oluşturan birimler harape halindedirler ve dış duvar taşlarının büyük bölümü düşmüştür. Mısırlı araştırmacı Nayiri Hampikian Ardzvaber üzerine çalışmalar yapmıştır.

Van: Deliçay Kalesi ve Limanı

Deliçay Kalesi ve Limanı; Van’ın Erciş İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. Deliçay Deresi’nin Van Gölü’ne döküldüğü noktadadır.

Van Gölü’nün hemen kuzey kıyısında yükselen kuzey-güney doğrultulu iki tepenin üzerine kurulmuştur. Kuzey ve batı kesimleri Deliçay ile çevrelenmiş ve sınırlanmış durumdadır. Deliçay Kalesi 1956 yılında C.A. Burney tarafından keşfedilmiştir.

Kale, dikdörtgene yakın bir plan göstermektedir. Batı duvarı 290 m, kuzey duvarı 140 m, güney duvarı 150 m, doğu duvarı ise 280 m kadardır. Sur kalınlığı ortalama 4 m olup, kullanılan taşlar düzeltilmiştir. Kale, Urartu Dönemi’nde yerleşim görmüş olup bu yerleşmenin üzerine Ortaçağ yerleşmeleri yapılmıştır. Kalenin kuzeybatı köşesinde su ihtiyaçlarının karşılandığı bir sarnıç yer almaktadır.

5×3 x 2.5 m ölçülerinde bir kayaya oyularak yapılmıştır. Sarnıcın içi günümüzde çeşitli maddelerle dolduğu için derinliği hakkında bilgi yoktur. Kalenin güneydoğu eteğinde birkaç adet kaya işareti bulunmaktadır. Bu kaya işaretleri defineciler tarafından tahrip edilmiştir. Yüzeyden elde edilen seramik verileri ile burası Demir Çağı’na tarihlendirilir.

Van: Erciş, Urartu Yazıtları

Urartu Yazıtları; Van’ın Erciş İlçesi sınırları içerisinde Karataşlar Mevkii’nde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

1’nci Argişti’den sonra Urartu hükümdarı olan (M.Ö. 764–735) 2’nci Sardur zamanı, Arzaşkun (Erciş) da yerleşimlerin yeniden başladığı ve tarımın geliştiği dönemin de başlangıcıdır. Tarıma dayalı faaliyetlerin yoğunlaştığı 2’nci Sardur döneminde yapılan işler, anakayalar üzerine yazılan çivi yazıtlarıyla günümüze kadar ulaşmıştır.

İlan (yılan) taşı olarak bilinen yerdeki anakaya üzerinde bulunan ve İkinci Sardur tarafından yazdırılan ikisi tamamlanmış biri tamamlanmamış üç adet kitabe bulunmaktadır. Ayrıca, İlan (yılan) Kayası’nın üstünde bulunan, büyük yontma kaya parçası da, öküz başı şeklinde tasarlanmış, ancak bilinmeyen bir sebepten dolayı tamamlanamamıştır.

Yazıtların birinde; “ Tanrı Haldi’nin büyüklüğü ile Sarduri Argiştioğlu bu üzüm bağını yaptırdı. Sarduri der ki: kral ki… sonradan hükümdar olacak. Hiç. Sarduri adlı terihuneyi Sarduri’nin üzüm bağından çalmasın. Her kim çalarsa… versin. Sarduri der ki: her kim çalarsa, Tanrı Haldi, Tanrı Teyşeba, Tanrı Şivini ve bütün tanrılar onu güneşin altında yok etsinler”. İbaresi yer almakta, diğerinde ise; “Tanrı Haldi’nin büyüklüğü ile Sarduri Argiştioğlu der ki: Tanrı Haldi krallığı bana verdiği zaman atalarımın kralı yerine çıktım. Aynı yıl bir diktirme (üzüm bağı)…Sarduri Tanrı Haldi’nin büyüklüğüyle, Sarduri Argiştioğlu Güçlü Kral. Büyük Kral, Dünyanın Kralı, Krallar Kralı Tuşpa şehrinin hükümdarıdır” ibaresi yer almaktadır.

 

Van: Akçayuva Kumbeti

Akçayuva Kumbeti; Van’ın Erciş İlçesi, Akçayuva Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kitabesi bulunmayan kümbetin 12’nci yüzyılda Ahlatşahlar Devleti döneminde inşa edildiği tahmin edilmektedir. Mimari açıdan Ahlat’ta bulunan kümbetlerle benzerlik göstermesi bu tahmini doğrulamaktadır.

İçeriden silindirik bir planı olan kümbet bütün kesme taştan iki katlı olarak yapılmıştır. Duvarlarda iki ayrı renkte taşların kullanılmış olması, kümbetin inşasının ara verilerek farklı dönemlerde tamamlandığını gösterir. Kare planlı alt gövde düzgün kesme taşlardan yapılan kümbetin mumyalık kısmı yıkılmıştır.

Üzerindeki kabartmaların kedi kafasına benzemesinden dolayı halk arasında “Pişik Kümbeti” olarakta tanınan Zayzak kümbetinde, süsleme olarak gülbezek işlenmiş, güney penceresi son derece zengin üç sıra mukarnasla çevrelenmiştir.

Van: Kara Yusuf Paşa (Anonim) Kümbeti

Kara Yusuf Paşa (Anonim) Kümbeti; Van’ın Erciş İlçesi, Çatakdibi Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Halk arasında “Şehitlik” ve Zortul Kümbeti olarakta bilinen kümbet, Erciş merkezine 5 km mesafededir. Kitabesi kaçak define arayıcıları tarafından tahrip edildiğinden kim tarafından, ne zaman yapıldığı ve kimim için yaptırıldığı tam olarak bilinmemektedir.

Erciş Vanyolu üzerinde bulunan Kadem Paşa Hatun Kümbeti ile aynı mimari özellikleri çağrıştırdığından, bu kümbetinde Kara Koyunlular tarafından 15. yüzyılda yaptırıldığı, 1420 tarihinde Tebriz yakınlarında Timuroğlu Şahruh ile karşılaşacağı zaman vefat eden ve cenazesi deve sırtında Erciş’e getirilen Kara Koyunlu hükümdarı Kara Yusuf Beg’e ait olabileceği düşünülmektedir. Ancak, Kara Yusuf’un cenazesinin sağlığında yaptırmış olduğu, Erciş Kalesi yakınındaki Van Gölü suları altında kalmış olan Kara Yusuf Zaviyesi yanında inşa edilen kümbete defnedilmiş olması daha doğru kabul edilir.

Kara Yusuf kümbetinin 1380’de vefat eden Kara Koyunlu Devleti kurucularından Bayram Hoca’ya ait olma ihtimali daha yüksektir. 1592 yılına ait Van Beylerbeyliği ile ilgili vakıf defterinde; Kara Yusuf’un Erciş Kalesindeki zaviyesinde metfun bulunduğu kaydedilmiştir. Selçuklu mimari tarzında yapılan kümbetin üzerinde simetrik iki kuş, Kuzey tarafında iki aslan figürü, batı tarafında Selçuklu arması olan çift başlı kartal kabartması bulunmaktadır.

Kümbetin meskun mahal dışında bulunması sebebiyle define hırsızlarının yaptıkları kazılar, depremde ağır hasar görmesine sebebiyet vermiştir. 23 Ekim 2011 Erciş depremi sonrası ağır hasar gören kümbet, üzerinden 3 yıl geçmesine rağmen restorasyonu hakkında hiç bir çalışma başlatılmamıştır. Kiliselere gösterilen ilginin Erciş’i 100 yıldan fazla başkent yapan Kara Koyunlu devletine ait bu tarihi esere de gösterilmesini bekliyoruz.

Van: Kadempaşa Hatun Kümbeti

Kadempaşa Hatun Kümbeti; Van’ın Erciş İlçesi, Vanyolu Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kümbetin üst kat giriş kapısı üzerindeki kitabesine göre, Karakoyunlu hükümdarı Cihanşah döneminde, büyük emir Rüstem Bey tarafından, Emir Yar Ali, Şah Mustafa, Şah Şevik, Şah Ali ve anneleri Kadem Paşa Hatun için Hicri 863 (Miladi 1458) tarihinde yaptırılmıştır.

İki katlı, onikigen gövdeli ve piramidal külahlı kümbet düzgün kesme taş malzemeyle inşa edilmiştir. Kuzey cepheye sivri kemer formunda çerçeve içerisine kapı yerleştirilmiştir. Aralardaki yüzeylere üçgen nişler, diğer ana yönlere pencereler açılmıştır. Günümüzde sağlam durumdadır.