Tromboz nedir? Nedenleri, Belirtileri, Tedavisi

Tromboz, kan damarı içerisinde trombüs olarak bilinen kan pıhtısının oluşmasıdır. Kanın dolaşım sisteminde normal şekilde akmasını engeller. Pıhtılaşma olarak da bilinen trombüz, vücudun kanamaya karşı ilk savunma hattıdır. 

Kendimizi incittiğimizde, pıhtılaşma sistemimiz bizi çok fazla kan kaybetmekten korumak için bir ‘tıkaç’ veya ‘mühür’ oluşturur. Vücudumuz genellikle iyileştikten sonra pıhtıyı bozar – ancak bazen pıhtılar uygunsuz şekilde oluşur veya bir yaralanmadan sonra çözülemez. Bu duruma tromboz denir. 

2 ana tromboz türü vardır;

  • Venöz tromboz; Kan pıhtısının bir damarı tıkamasıdır. Damarlar kanı vücuttan kalbe geri taşır
  • Arteriyel tromboz; Kan pıhtısının bir arteri bloke etmesidir. Arterler, oksijenden zengin kanı kalpten vücuda taşır

Tromboza ne sebep olur?

Venöz trombozşunlardan kaynaklanabilir;

  • Bacak damarlarında hastalık veya yaralanma
  • Herhangi bir nedenle hareket edememe (hareketsizlik)
  • Kırık bir kemik (kırık)
  • Bazı ilaçlar
  • Obezite
  • Kalıtsal bozukluklar veya genlerinize bağlı olarak belirli bir bozukluğa sahip olma olasılığının daha yüksek olması
  • Kanınızın pıhtılaşma olasılığını artıran otoimmün bozukluklar
  • Pıhtılaşma riskinizi artıran ilaçlar (bazı doğum kontrol ilaçları gibi)

Arteriyel trombozar, teriyoskleroz adı verilen atardamarların sertleşmesinden kaynaklanabilir. Bu, yağlı veya kalsiyum birikintileri arter duvarlarının kalınlaşmasına neden olduğunda olur. Bu, arter duvarlarında yağlı materyalin (plak adı verilen) birikmesine yol açabilir. Bu plak aniden patlayabilir (yırtılabilir) ve ardından bir kan pıhtısı oluşabilir.

Kalp kasına (koroner arterler) kan sağlayan arterlerde arteriyel tromboz meydana gelebilir. Bu, kalp krizine yol açabilir. Beyindeki bir kan damarında arteriyel tromboz meydana geldiğinde, felce yol açabilir.

Tromboz için risk faktörleri nelerdir?

Venöz ve arteriyel tromboz için risk faktörlerinin çoğu aynıdır. Venöz tromboz için risk faktörleri şunları içerebilir:

  • Derin ven trombozu (DVT) adı verilen, vücudun derinlerindeki bir damarda kan pıhtılaşmasının aile öyküsü
    DVT geçmişi
  • Hormon tedavisi veya doğum kontrol hapları
  • Gebelik
  • Ameliyat, kırık kemik veya diğer travma gibi bir damarda yaralanma
  • Ameliyattan sonra veya uzun yolculuklarda olduğu gibi hareket eksikliği
  • Kalıtsal kan pıhtılaşma bozuklukları
  • Santral venöz kateter
  • Yaşlılık
  • Sigara içmek
  • Fazla kilolu veya obez olmak
  • Kanser, kalp hastalığı, akciğer hastalığı veya Crohn hastalığı gibi bazı sağlık koşulları

Arteriyel tromboz için risk faktörleri şunları içerebilir:

  • Sigara içmek
  • Diyabet
  • Yüksek tansiyon
  • Yüksek kolestorol
  • Aktivite eksikliği ve obezite
  • Kötü beslenme
  • Ailede arteriyel tromboz öyküsü
  • Ameliyattan sonra veya uzun yolculuklarda olduğu gibi hareket eksikliği
  • Yaşlılık

Trombozun belirtileri nelerdir?

Her kişinin semptomları değişebilir. Belirtiler şunları içerebilir:

  • Tek bacakta ağrı (genellikle baldır veya iç uyluk)
  • Bacak veya kolda şişlik
  • Göğüs ağrısı
  • Vücudun bir tarafında uyuşma veya güçsüzlük
  • Ruhsal durumunuzda ani değişim

Tromboz semptomları diğer kan hastalıkları veya sağlık sorunları gibi görünebilir. Teşhis için her zaman sağlık uzmanınıza danışın

Tromboz nasıl teşhis edilir?

Sağlık uzmanınız tıbbi geçmişinizi alacak ve size fizik muayene yapacaktır. Diğer testler şunları içerebilir:

  • Ultrason; Bu test, arterlerinizdeki ve damarlarınızdaki kan akışını kontrol etmek için ses dalgalarını kullanır
  • Kan testleri; Bunlar, kanınızın ne kadar iyi pıhtılaşabildiğini görmek için testler içerebilir
  • Venografi; Bu test için damarlarınıza bir boya enjekte edilir. Ardından kan akışını göstermek ve pıhtı aramak için röntgenler çekilir. Boya, damarlarınızın röntgende görülmesini kolaylaştırır
  • MR veya CT; Kullanılan görüntüleme prosedürü, sahip olduğunuz kan pıhtı tipine ve bulunduğu yere bağlı olacaktır.

Tromboz nasıl tedavi edilir?

Sağlık uzmanınız aşağıdakilere dayalı olarak sizin için bir tedavi planı oluşturacaktır:

  • Yaşınız, genel sağlığınız ve tıbbi geçmişiniz
  • Ne kadar hastasın
  • Belirli ilaçları, tedavileri veya terapileri ne kadar iyi idare ediyorsunuz?
  • Durumunuzun kötüleşmesi bekleniyorsa
  • Ne yapmak istersin

Tedavi şunları içerebilir:

  • Kan inceltici ilaçlar (antikoagülanlar)
  • Etkilenen damarları genişletmek için ince tüpler (kateterler)
  • Kan damarını açık tutan ve kapanmasını durduran tel örgü tüp (stent)
  • Kan pıhtılarını engelleyen veya çözen ilaçlar
  • Sağlık uzmanınız başka tedaviler önerebilir

Trombozun komplikasyonları nelerdir?

Tromboz, hem damarlardaki hem de arterlerdeki kan akışını engelleyebilir. Komplikasyonlar, trombozun bulunduğu yere bağlıdır. En ciddi sorunlar felç, kalp krizi ve ciddi solunum problemleridir.

Tromboz önlenebilir mi?

Tromboz riskinizi şu yollarla azaltabilirsiniz:

  • Aktif olmak
  • Ameliyattan sonra mümkün olan en kısa sürede faaliyete dönmek
  • Uzun yolculuklar sırasında bacaklarınızı çalıştırmak
  • Sigarayı bırakmak
  • Kilo kaybetmek
  • Diyabet, yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol gibi diğer sağlık sorunlarını yönetmek

Dikkat: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.