Mersin: Karboğazı Kuvayi Milliye Anıtı

Karboğazı Kuvayi Milliye Anıtı; Mersin’in Tarsus İlçesi, Karboğazı Mevkii, Gülek Mahallesi sınırları içinde yer alır.

Pozantı’da mahsur kalan Fransız kuvvetleri Pozantı’da Kuvayi Milliye milisleri tarafında her gün taciz edilmekteydiler. Bu nedenle Pozantı’da tutunamayacaklarını anlayan Fransızlar bir yarma hareketiyle Pozantı’daki ablukan kurtulup Namrun ve Gözne yaylalarını geçerek Mersin’e gitmek istiyorlardı.

Bu planı 25 Mayıs 1920 tarihinde uygulamaya koyan, nişan sahibi tabur komutanı Binbaşı Menil, ordusuyla yola koyulmuş, yolda tesadüf ettiği Kumcu Veli’yi ve Gülekli Hatice’yi yanına rehber olarak almıştır. Tekir’e gelen Fransızlar, şoseden ayrılmışlar, Kumcu Veli’nin ısrarıyla Elmalı boğazına doğru, patika yolu takip etmişlerdir.

Bu yol Kumcu Veli ve Gülekli Hatice sayesinde Fransızların ölüm yolu olacaktır. Gülek’e haberi götüren Gülekli Hatice’dir. Karboğazı’na giren Fransızlar artık ölüm boğazına girmişlerdir. Boğaz, dik yamaçlı, dar bir deredir. Derenin iki yakasına on yedişer kişi pusuya yatmış, arkadan gelen on kişi de düşmanın geriye dönüşünü engellemiştir.

Açılan ateş sonunda düşman, canının derdine düşmüş, cephanelerini ve katırlarını bırakarak Teke yaylasına ve Yılan ovasına doğru kaçmaya başlamışlardır. Canlı kalan Fransızlar, ertesi gün Karaisalı’dan gelen ve Kara Afet lakaplı Binbaşı Hasan Akıncı’ya teslim olmuşlardır.

Gülek’li kahramanlar, aldıkları esirleri Gerlez semtine getirmişler, etli bulgur pilavı ve ayran ikramında bulunmuşlardır. Bu olayı temsil eden resim bugün Anıtkabirin Kuvayi Milliye müzesinde yer almıştır.

Karboğazı savaşı, Çukurova’nın kurtuluşunda bir dönüm noktasıdır. Karboğazı savaşı dünya savaş tarihinde eşine rastlanmayan bir kahramanlık destanıdır. Daha sonra yapılacak Ankara antlaşmasının temelini oluşturur. Karboğazı’na Kuvayi Milliye anıtı dikilerek, kahramanlar ve bu zafer ölümsüzleştirilmiştir.

Mersin: Eshab-ı Kehf Şehitliği

Eshab-ı Kehf Şehitliği; Mersin’in Tarsus İlçesi, Ulaş Köyü sınırları içerisindedir. 

İçerisinde 4 adet mezar bulunmaktadır. Şehitlik Sadi Akşahin isimli bir hayırsever tarafından yaptırılmıştır.

Burada yatan şehitlerin Tozkoparan Müfrezesine mensup oldukları söylenmektedir.

Mersin: Çamalan Türk Şehitliği

Çamalan Türk Şehitliği; Mersin’in Tarsus İlçesi, Çamalan Kasabası sınırları içerisindedir.

I. Dünya Savaşı sırasında şehit düşen bir subay ve 29 ere aittir. Adana Koruma Kurulunca tescil edilerek koruma altına alınmıştır.

Kitabesinde şunlar yazıyor:

“Birinci Dünya Savaşı’nda Adana ve İçel bölgesini işgal eden İngilizler ve Fransızlar Anadolu’ya geçmek için 3000 kişilik bir kuvvetle bu bölgeye saldırdılar. Çoğunluğu Ermeni milislerden oluşan düşman kuvvetleri Pozantı, Gülekboğazı ve çevresinde sivil halktan yüzlerce kişiyi öldürdüler.

Burada Üsteğmen Hikmet Bey komutasındaki Türk taburu ve Kasım Hoca komutasındaki mücahitler Üstün düşman kuvvetlerine karşı verdikleri savaşlarda düşmanı tamamen yok etmiş ve bu bölge kurtarılmıştır. Artakalan düşmanlar kaçarken Karboğazı Mevkii’nde Fransız General Mesnil ile beraber 44 kişilik Fransız Birliği Türk milisleri tarafından esir alınmıştır.

Fransız General ve emrindeki askerlerin Türk milisleri tarafından esir alınması o zamanın Avrupa’sında büyük yankılar uyandırmıştır.

Bu savaşlarda şehit olan Üsteğmen Hikmet Bey, Kasım Hoca ve 200 Mehmetçik ve mücahit bu şehitliğe gömülmüştür.

Aziz vatanımızın uğrunda canlarını veren ve bizlere kutsal vatan topraklarını bırakan yüce kahramanları minnetle anıyoruz.

Ruhları şad olsun…”

Göresl: edebiyatdefteri.com

Mersin: Tarsus Şehitler Abidesi

Tarsus Şehitler Abidesi; Mersin’in Tarsus İlçesi, Cumhuriyet Caddesi üzerindedir.

Tarsus’un kurtuluşunda şehit düşenlerin anısına, 1955 yılında yaptırılmıştır.

Kurtuluş Savaşında Tarsus’un çeşitli yerlerinde şehit olanların naaşları alınıp, bu anıtın altındaki katakampa konulmuştur.

Adana Koruma Kurulunca tescil edilerek koruma altına alınmıştır.

Mersin: Elmalı Çam Ağacı

Elmalı Çam Ağacı; Mersin’in Tarsus İlçesi, Çamlı Yayla yolu üzerindeki Atdağı Lokantası’nın bahçesindedir.

Ağacın etrafındaki tenekelere çiçekler ekilmiştir.

Ağacın ilginç yanı, çam ağacının gövdesinde yetişip, ikinci bir ağaç olarak büyüyen elma ağacıdır.

Gerçekten çam ağacı gövdesindeki elma ağacını büyütmüş ve beslemektedir.

Mersin: Kırkkaşık Bedesteni

Kırkkaşık Bedesteni; Mersin’in Tarsus İlçesi yerleşim merkezi içerisindedir. Tarsus’un en önemli tarihi yapılarından biridir.

Ramazanoğulları Beyliğinden Piri Paşa’nın oğlu İbrahim Bey tarafından 1579’da yaptırılmış olan Kırkkaşık Bedesteni, ilk dönemlerde imarethane (Aşevi) ve medrese olarak kullanılmışsa da, cumhuriyetten sonra kapalı çarşı olarak işlev görmüştür.

Geçmişte Beyaz Çarşı olarak da bilinen Kırkkaşık Bedesteni, dikdörtgen plana sahiptir. Bedesten adını, yapının dış cephesinde bulunan kaşık süslemelerinden almaktadır. Kesme taştan inşa edilen binaya batı ve doğu yönündeki iki kapıdan girilebilmektedir.

İçerisinde 21 oda bulunan yapı 7 kubbeden oluşmaktadır. Ayrıca, içerden iki merdivenle çıkılan iki kule oda ve batı yönünde dış cephedeki iki oda ile birlikte oda sayısı 25’tir.

Mülkiyeti, Vakıflar Bölge Müdürlüğüne ait olan Kırkkaşık Bedesteni, Tarsus Belediyesi tarafından kiralanarak 2004 yılında restore ettirilmiştir. Kırkkaşık Bedesteni, 2005 yılında Tarihi Kentler Birliği “Proje Yarışma Ödülü” almıştır.

Tarsus Belediyesi, 2006 yılında, turizm alanında gelişme çabası içinde olan kentin hem tanıtımında hem de sosyo-ekonomik ve kültürel alanlarda katkı sağlaması hedefi doğrultusunda bedestenin dükkânlarını işletmecilere kiralamıştır. Bedesten 7 Mart 2007’de yapılan açılış töreni ile yeniden faaliyete geçmiştir.

Bedesten içerisinde yer alan dükkân ve bürolarda, başta yöresel el sanatlarına ait seramik, ahşap, bakır, gümüş, deri, dokuma turistik hediyelik ürünler olmak üzere, yöresel damak tatlarının sunulduğu yiyecek ve içecekler ile kent tarihini, toplumsal ve kültürel yaşamının anlatıldığı çeşitli yayınlar sergilenmekte ve satılmaktadır.

Mersin: Taşkuyu Mağarası

Taşkuyu Mağarası; Mersin’in Tarsus İlçesi, Taşkuyu Köyü’nün yaklaşık 10 km kuzeybatısındadır.

Pağara. Taşkuyu Mağarası; permo-karbonifer yaşlı mermerler ile bunları örten miyosen yaşlı kireçtaşları doğal kaynağında gelişmiştir. Mağaranın girişi deniz seviyesinden 214 metre yüksekte ve bilinen toplam uzunluğu 470 metredir.

Yüzeye son derece yakın bulunan mağarada sıcaklık 19.5°C-24°C ve nisbi nem %77-%89 arasındadır Mersin’in en önemli inanç merkezlerinden olan Eshab-ı Kehf Mağarası yolu üzerinde olup 500 metre uzaklıktaki mağaranın büyük bir kesimi, yoğun damlataş oluşumları ile kaplıdır.

Süt beyazından kahverengi, kırmızı ve sarının değişik tonlarında olan ve boyları 5 cm-10 cm, çapları 0.5 cm-4.5 m arasında değişen bu şekiller sarkıt, dikit, sütun, makarna sarkıt ve ekzantrikler (aykırı) suların damlaması ile oluşmuşlardır.

Buna karşılık duvarlarda perde ve duvar damlataşları, tabanda ise örtü damlataşları ile damlataş havuzları gelişmiştir.  Proje kapsamında mağaraya merdivenler, yürüyüş platformları, seyir platformları, aydınlatma ve tanıtım levhaları yapılmıştır.

Mersin: Roma Yolu Ve Kapısı

Roma Yolu Ve Kapısı; Mersin’in Tarsus İlçesi, Sağlıklı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır.

Ana kaya üzerine serpantin taşı ile yapılmıştır. Bu yoldan Tarsus ve civarı sahile kadar görülebilmektedir. Genişliği yer yer değişmekle birlikte ortalama 3 m. , sağlam kalan uzunluğu ise 3 km. kadardır.

Yol kenarlarındaki bordür taşları halen insitu olarak durmaktadır. 19. yüzyıldan beri bilinen yolun en kuzey noktasında bulunan Bozağaç Mahallesi’nde, İmparator Caracalla tarafından bu yolun tamir ettirildiğini belgeleyen latince bir kaya yazıtı bulunmaktadır.

Yine gezginlerin Zafer Tak’ı olarak yapıldığını yazdığı bu yolun güney ucunda 5. yüzyıla tarihlenen kemerli bir kapı vardır. Tak’ın, Kilikia Bölgesi sınırlarının başlangıç yeri olarak “Sınır Kapısı” olduğunu söyleyen araştırmacılar da bulunmaktadır.

Antik yolun kenarında bulunan ve İ.S. 4. yüzyılın ilk çeyreğine tarihlenen bir mil taşı parçasının üzerindeki latince yazıtta, taşın dikili olduğu noktanın Tarsus’a uzaklığının 12 mil olduğu belirtilmektedir.

Tak’ın dış genişliği 8.80 m., kemer yüksekliği 5.20 m., iç genişliği 4.11 m., yan payelerin genişliği 2.34-2.35 m. dir. Derinliği ise 0.99-1.00 m. arasında değişmektedir.

Karayolları’nın taş ocağı faaliyeti sırasında oluşan dinamit patlaması sarsıntılarından kapının kemeri yıkılmış daha sonra onarımı yapılmıştır. Bu şekilde özgünlüğünüde kaybetmiştir.

Mersin: Cumhuriyet Alanı Ve Antik Cadde

Cumhuriyet Alanı Ve Antik Cadde; Mersin’in Tarsus İlçesi, Kızılmurat Mahallesi yerleşim sınırları içerisinde yer almaktadır.

1993 yılında bir temel kazısı sırasında tesadüfen bir takım buluntulara rastlanması sonucunda başlayan kazılarda, doğu – batı yönlü bir cadde ve buranın çevresinde çeşitli dönemlere ait yapı kalıntıları ortaya çıkarılmıştır.

Yer yer bozulmalar olmasına karşın caddenin zemini Antik Çağ’daki görünümünü büyük oranda korumuştur. 7 m. genişlikteki caddenin, genişliği 2 m.’yi bulan kaplama taşları bazalttan yapılmıştır ve har iki kenarında da içbükey formlu yağmur kanalları bulunmaktadır.

Yüzey suları ile birlikte diğer atıklarında atılmasını sağlayan bu kanallar, cadde zemininin ortalama 2.20 m. altından geçen, 0.70 m. genişliğindeki ana kanalla, kentin güneyine, yani Regma Gölü’ne yönlendirilmiştir. Ayrıca cadde üzerine belli Aralıklarla 0.40 m genişlikte logarlar yerleştirilmiştir.

Caddenin kent içi ulaşımda uzun süre kullanılmış olduğunu, bazı yerlerde görülen araba tekerlek izi aşındırmaları kanıtlamaktadır. Kazı alanının güneybatısında tek odası ortaya çıkartılan ve mozaik kaplı avlusu olan bir ev bulunmuştur. Dikdörtgen biçimli avlunun ortasında bir havuz kalıntısı vardır.

Havuz renkli mermer levhalarla kaplanmıştır. Odanın batısındaki kuzey güney yönlü kanal, avludaki havuz sularını ana kanalizasyona iletmektedir. Konut olarak kullanıldığı düşünülen bu yapı kalıntısı İ.S. 2. yüzyıla tarihlenmektedir. 2001 yılında yapılan kazılar sonucunda çok yoğun mimari kalıntılar ortaya çıkarılmıştır.

 

Mersin: Tarsus Şelalesi

Tarsus Şelalesi; Mersin’in Tarsus İlçesi, Çağlayan Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır.

Taşıdığı alüvyonlarla Çukurova deltasının ortaya çıkışında önemli rol oynayan Berdan Irmağı, Orta Toroslar’ın güneydoğu yamaçlarından (Bolkar Dağları) doğan derelerden meydana gelmektedir. Seyhan ve Ceyhan ırmaklarının aksine Çukurova’da kısa bir yol kat ederek Akdeniz’e dökülür.

Toplam uzunluğu 142 km’yi bulan ırmağı oluşturan derelerin en önemlileri ise, Can, Pamuklu ve Kusun dereleridir. Akdeniz’e dökülmeden önce Tarsus ovasında geniş yaylar çizen Berdan, (antik Kydnos) aynı zamanda Tarsus’un kurulmasında önemli tercih sebebidir. Soğuk su anlamına gelen Berdan, aynı zamanda kentin 4 km kuzeyinde doğal bir güzelliği de barındırmaktadır.

Bizans imparatoru Justinyen (M.S. 527-565) tarafından yatağı değiştirilirken, aslında Roma dönemi sonlarına dek kullanılmış nekropol alanında geniş ve yüksek bir çağlayana dönüşmüştür. Kenti su taşkınlarından korumak için yapılan bu çalışma sonunda bugün yaklaşık 15 m yükseklikteki konglomera kayalıklardan dökülen su, özellikle kış ve bahar aylarında karların erimesiyle en yoğun debisine ulaşmaktadır.

Bugün aynı noktada yer alan nekropoldeki basamaklı ya da rampalı (dromos) oda mezarlar, oyuldukları konglomera kayaların zayıf oluşuyla güçlü akıntılara karşı koyamayarak büyük ölçüde tahrip olmuştur. Günümüzde Şelale ve çevresi, Tarsusluların özellikle sıcak yaz günlerinde ilgi gösterdikleri yerlerin başında gelmektedir.

Bahar aylarında yükselen debisiyle (138 m3/sn) genişleyen göleti ve çağlayanı, güneşin batışıyla birlikte muhteşem bir görüntü oluşturur. Bu özelliğinden dolayı da Araplar Kydnos’a soğuk su anlamına gelen, “El-Baradan” ismini vermiştir. Bu isim günümüze Berdan olarak gelmiştir.

Aynı zamanda şifa olarak da bilinen suyun bazılarının başına istenmeyen işler açtığı bir gerçektir. Bir ihtimali aktararak tarihi kaynaklar, Büyük İskender’in Kydnos’da yıkandıktan sonra zatürree olduğunu ve bir daha da iyileşemeyerek kısa bir süre sonra Suriye’de öldüğüne değinir. Halife Memun’da yine aynı akıbet sonucu Tarsus’ta ölmüş ve Tarsus’a gömülmüştür.