Şırnak: Faraşin Yaylası

Faraşin Yaylası; Şırnak’ın Beytüşşebap İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçenin kuzeydoğusunda ilçe merkezine 1.30 saat uzaklıktadır. Yaylaya, stabilize bir yoldan ulaşım sağlanmaktadır.

Faraşin Yaylası, yürüyüş, eko turizm, flora turizmi yapmaya elverişlidir. Bitki örtüsü ve çeşitliği açısından zengin bir bölge olduğu için başta arıcılıkla uğraşanlar ve küçükbaş hayvan besleyenlerin yaylası durumundadır.

Faraşin Yaylası’na gitmeden önce her ihtimale karşı tüm ihtiyaçlarınızı karşılamanızı öneririz. Yöre halkı, oldukça sıcak ve samimidir. Size her türlü yardımda bulunacağından şüpheniz olmasın.

Yaylaların yüzyıllardır devam eden klasik amaçlı kullanımlarına günümüzde yeni fonksiyonlar eklenmiştir. Son yıllarda bu alanlar turizm için oldukça ilgi çekmektedir.

Yayla turizmi, yaz aylarında serinleme, dinlenme, dağ-yayla havası teneffüs etme, doğal ortamda doğal yaşamı gözlemleme, doğal ürünler tüketme gibi birçok faaliyetin gerçekleştirilebildiği turizm türüdür. Ayrıca yaylalar yerel, kültürel, sosyal ve etnolojik özellikleri ile de ilgi çeken alanlardır.

Şırnak: Şeyh Ahmet El-Cezeri Türbesi

Şeyh Ahmet El-Cezeri Türbesi; Şırnak’ın Cizre İlçesi, Dağkapı Mahallesi sınırları içerisinde yer alan Kırmızı Medrese’dedir. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Türbe, medresenin güney bölümündeki mescid kısmına yapışık bir bodrum bölümündedir. Şeyh Ahmed El-Cezeri, mutasavvıf, muhaddis, şair ve yazardır. Mezar bölümüne hem dışardan hem de içerden varılabilir.

Dışarıdan kapısı olup şu an kapalıdır. İçerden tavan kısmı delik olup, merdivenle inilmektedir. Mezarların ana duvarı çepeçevre siyah bazalt taştan yapılmıştır. Ancak tüm medrese kırmızı tuğladandır. Kubbede kırmızı tuğladan bu siyah taşın üstüne inşa edilmiştir.

Türbede 7 kişi yatmaktadır. En güneyde Ş.Ahmet El-Cezeri bulunmaktadır. Cizre beylerinden Seyfeddin Bohti, Emir Şemseddin, Emir Hac Muhammed, Naz Susın ile emir ailesinden başka kişiler bulunmaktadır. Mezar taşları kaçırılan Ş. Ahmet El-Cezeri ile Hanşeref in mezarlarında bir kitabe bulunmamaktadır.

Şırnak: Mella Hasan Bateyi Türbesi

Mella Hasan Bateyi Türbesi; Şırnak’ın Beytüşşesap İlçesi, Güneyyaka Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.

İlçe Merkezi’nden Güneyyaka Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım sağlanmaktadır.

Asıl adı Hasan Ertuşi (Kurdi Hesené Ertoşi,) Eserlerinde Mella Bateyi mahlasını kullandığı için bu isimle anılmaktadır.

Hesene Ertoşi Hakkari’nin büyük aşiretlerinden olan Ertoşi aşiretindendir. Mella Bateyi, dönemin Kürt alimlerinden birisidir. Aynı zamanda şair, edebiyatçı ve yazar olan Mella Bateyi, eserlerinde Kürtçeyi çok iyi kullanmıştır.

Eğitimini Musul, Dohuk, Hewler, Mikse başta olmak üzere çok sayıda medresede tamamlamıştır. dönemin Önemli alimlerden ders almıştır.

Veli Mir Hasan Medresesi’nde eğitim gördüğü dönemde “Miks Mir”i ile çok yakın dostluk kurdukları belirtilmiştir (şiirlerinde belirtmiştir). Eserlerinde çok iyi bir Kürtçe kullandığından, Kürtçeyi en iyi kullananların başında gelmektedir.

Mella Bateyi, Hakkari Meydan Medresesi’nde uzun yıllar müderrislik yapmıştır. Yaşamı boyunca toplumsal konulara son derece önem verdiği gibi, yeni nesillerin eğitimli ve sağlıklı bir toplum oluşturulmasına yönelik olarak eğitime önem vermiştir.

Tüm yaşamı boyunca çocukların ve gençlerin iyi bir eğitim almaları yönünde ciddi çalışmaları olmuştur. Din adamı ve şair yönüyle tanınır. Eğitimini , Edebiyat, Din konularında yapmıştır. Yazdığı eserler daha çok din ve edebiyat üzerinedir.

Mella Bateyi’nin günümüze ulaşan en önemli 3 eseri vardır: Mewlida Kurdi, Divan, Zembilfiroş Destanı

Şırnak: Şenoba Köprüsü

Şenoba Köprüsü; Şırnak’ın Uludere İlçesi, Şenoba Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. 17. y.y da inşaa edilen yapı Osmanlı Dönemi eseridir.

İlçe Merkezi’nden Şenoba Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Hezil çayı üzerinde ulaşımı sağlamak üzere yapılan köprünün ayakları moloz taştan yapılmıştır. Yürüyüş alanı her iki taş ayak arasına düz ahşap hatılların dikine bunun üzerine ise yanlamasına ahşapların bırakılması ile yapılmıştır.

Günümüzde de ulaşımı sağlayan köprünün taştan yapılmış ayakları her iki kısımda da ana kaya üzerine oturmaktadır. Dönemi hakkında herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Şırnak: Halmun (Elamun) Kilisesi

Halmun (Elamun) Kilisesi; Şırnak’ın Uludere İlçesi, Andaç Köyü, Yarma Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır.

İlçe Merkezi’nden Andaç Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Kilisenin bulunduğu Andaç köyü, eski bir Nasturi yerleşmesi olup, asıl adı Halmun’dur. Burası günümüzde Uludere’ye bağlı köy yerleşmesidir. Irak sınırına çok yakın Hakkari –Şırnak karayolunun 3 km içerisinde bulunmaktadır. Kilise köyün içerisinde düz bir araziye kurulmuştur.

Kuzey ve güneyinde köy evleri yer almaktadır. Doğu-batı doğrultusunda dikdörtgen planlı, 16.11 x 21.80 m ölçülerinde tutulmuştur. İki aşamalı olarak inşa edilen kilisenin güneyindeki dört mekan, asıl kiliseye sonradan eklenmiştir.

Ana kilise sahın ve kanki (sunak) bölümlerinden oluşmaktadır. Sahın 5.76 x 15.30 m ölçülerinde doğu batı doğrultusunda dikdörtgen planlıdır. Üzeri beşik tonoz örtülüdür. Güney duvarının ortasından içten kemerli dıştan düz bir kapı açıklığıyla girilmektedir.

Batıdan itibaren ortaya kadar mekan ikiye bölünmüştür. Bölüntü duvar, kemerli iki açıklıkla değerlendirilmiş ve burası iki beşik tonoz örtülü hale getirilmiştir. Kuzey duvarına boydan boya devam eden beş adet yuvarlak kemerli girinti açılmıştır.

Şırnak: Mir (Cencekir) Kalesi

Mir (Cencekir) Kalesi; Şırnak’ın Uludere İlçesi, Şenoba Beldesi sınırları içerisinde yer almaktadır.

İlçe Merkezi’nden Şenoba Beldesi’ne günün belirli saatlerinde toplu ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Hezil çayı kenarında bulunan yaklaşık 1-1.30 saat yaya yürüyüşü ile kaleye ulaşılmaktadır.

Yüksek bir doğal kaya üzerinde yapılan kale de kare ve yuvarlak doğal kayaya oyulmuş su sarnıçları, büyük bir kısmı yıkılmış mihrap izinden anlaşıldığı üzere mescit ve temel seviyesinde yıkılmış yapı kalıntıları bulunmaktadır.

Dönemi hakkında herhangi bir belge bulunmamakla birlikte o dönemde yaşayan yerel beyler tarafından yapılmış olduğu tahmin edilmektedir.

Şırnak: Silopi, Süleyman Ağa Kasrı

Süleyman Ağa Kasrı; Şırnak’ın Silopi İlçesi, Görümlü Beldesi sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Görümlü Beldesi’ne günün belirli saatlerinde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

19 y.y da inşaa edilen yapı Osmanlı Dönemi eserdir. Süleyman Ağa Kasrı günümüze dıştan sağlam içten büyük bir kısmı çökmüş şekilde gelebilmiştir.

Kasır 3 katlı olarak yapılmıştır. Kasır doğu-batı istikametinde dikdörtgen planlıdır. 1.kat ortada doğu-batı istikametinde bir koridor koridorun kuzey ve güneyinde odalar yer almaktadır.

Bu simetri her 3 katta da görülmektedir. Katlar düz dam örtülü olduğundan büyük ölçüde yıkılmış olup odalar detaylı bir şekilde incelememiştir. Genelde katlarda ortadaki koridorun sağında ve solunda üçer odadan altışar oda yer almaktadır.

Orta katta koridorun sağında bulunan ortadaki oda yuvarlak kemer açıklıklı eyvan şeklinde avluya açıldığı görülmektedir. Dönemi hakkında herhangi bir kitabe bulunmamakla birlikte o dönemde yaşayan yerel beyler tarafından yapılmış olduğu tahmin edilmektedir.

Şırnak: Tellioğlu Kasrı

Tellioğlu Kasrı; Şırnak’ın Silopi İlçesi, Görümlü Beldesi sınırları içerisinde yer almaktadır.

İlçe Merkezi’nden Görümlü Beldesi’ne günün belirli saatlerinde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

19 y.y da inşaa edilen yapı Osmanlı Dönemi’ne aittir. Muhittin Özdemir ait Tellioğlu Kasrı günümüze sağlam bir şekilde gelebilmiştir.

Günümüzde de maliki tarafından kullanılan Kasır 3 katlı olarak yapılmıştır. Her katın girişi farklı olup toplam üç giriş kapısı bulunmaktadır.

Kasır kuzeygüney istikametinde dikdörtgen planlıdır. Dönemi hakkında herhangi bir kitabe bulunmamakla birlikte o dönemde yaşayan yerel beyler tarafından yapılmış olduğu tahmin edilmektedir.

Şırnak: Birlik Hanı

Birlik Hanı; Şırnak’ın Silopi İlçesi, Birlik (Cuma-Cem’a) Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.

İlçe Merkezi’nden Birlik Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Köyün Serdeşt Mevkii’nde bulunan handan günümüze sadece dört köşesinde kulesinin kalıntıları gelebilmiştir.

Yaklaşık 15.00 x 15,70 m ölçülerinde olup kare planlıdır. Temel seviyesinde köşe kulelerini birbirine bağlayan duvar izleri mevcuttur. Han ve bunun aşağısındaki köprü burada bir kervan yolunun olabileceğini ortaya koymaktadır.

Bu ileride araştırılacak uzantıları tespit edilmeye çalışılacaktır. Oldukça harap olan han tescilsiz olup, kültür varlığı olarak kayıt altına alınması gerekmektedir.

Şırnak: Dedeler Kilisesi

Dedeler Kilisesi; Şırnak’ın Silopi İlçesi, Dedeler Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Dedeler Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Dedeler Köyünün yakınında meskun mahal dışında bulunan kilise, doğu-batı doğrultusunda dikdörtgen planlı tek bir bölümden oluşmaktadır. Oldukça iri ve kaba yonu işlenmiş kalker taşı malzemeden inşa edilmiş olan taşınmazın üst örtüsü, basık ve yayvan taşların yan yana dizilmesi sonucu oluşturulmuş beşik tonoz ile örtülmüş ve üzeri toprakla kaplanmış düz dam şeklindedir.

Taşınmasın güneydoğu kısmındaki duvarı ile doğu yönde üst örtüsü yıkılmıştır. Kilisenin giriş kapısı muhtemelen, güneydoğusunda yıkılan kısımda bulunmakta idi. Güney ve kuzey duvarlarına açılan ve oldukça küçük tutulmuş mazgal şeklinde pencereler dışında duvarlar tamamen sağır tutulmuştur.

Yapının duvarları oldukça kalın tutulmuştur. İç kısımda güney duvarında iki niş, batı duvarında da küçük bir nişe yer verilmiştir. Yapıda genel olarak oldukça kaba bir işçilik gözlenmektedir. Cudi Dağı’nın hemen eteklerinde kurulmuş olan taşınmazın, üzerine kurulduğu tepenin yamaçlarında güneye doğru muhtemelen kilise ile ilişkili olabilecek yapı ve müştemilatlara ait izler ve bunlara ait yıkıntılar ile molozlar gözlenmektedir.

Özellikle Hakkari yöresinde rastlanın, mimari özelliklerden yoksun, gösterişsiz, çok basit ve küçük düz yapılar şeklinde Nesturilere ait kiliselerle benzer özellikler taşıması, buranın Nesturilere ait bir kilise olduğunu düşündürmektedir.