1 Mayıs: Zulme Karşı Direneceğiz, Savaşa Değil Emekçiye Bütçe

Kovid 19 salgın nedeniyle iki yıldır kitlesel olarak kutlanamayan 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü, Türkiye genelinde coşkulu bir şekilde kutlandı. Sendikalar, meslek örgütleri, siyasi partiler, STK’lar ve işçiler alanları doldurdu.

1 Mayıs’ta bu yılın teması ekonomik kriz, savaş politikları ve yoksulluk oldu. Alanları dolduran binlerce işçi ve emekçi ekonomik krizi ve hükümetin politikalarını protesto etti.

İstanbul

İstanbul’daki miting için belirlenen Maltepe meydanındaki kutlamaya yoğun bir katılım vardı. Sendika ve sivil toplum kuruluşlarının yürüyüşü nedeniyle etkinlik bir saat geç başladı. Gezi sloganlarının da atıldığı meydanda, geçen hafta içinde dava kapsamında tutuklanan Mücella Yapıcı, Can Atalay ve Tayfun Kahraman’ın mesajları okundu:

“1 Mayıs’ı, 1 Mayıs meydanında, Taksim’de kutlayacağımız günlerde hep birlikte olacağız. Zulme karşı direneceğiz. Birlikte mücadele edeceğiz, birlikte kazanacağız. Özgürlük, eşitlik ve demokrasi mücadelemiz kazanacak. Hepinize Bakırköy ve Silivri cezaevlerinden selamlar. Yaşasın 1 Mayıs.”

Ankara

Ankara’da da işçiler ve demokratik kitle örgütleri 1 Mayıs için Tandoğan Meydanı’nda toplandı. Miting için daha önceki yıllarda Atatürk Kültür Merkezi (AKM) önünde buluşulurken Ankara Emniyeti bu sene yürüyüş yolunu neredeyse yarı yarıya kısaltarak Ulaştırma Kavşağı’nda buluşmaya izin verdi.

1 Mayıs’a katılanlarsa bu keyfiyeti kabul etmeyerek AKM önünde buluşmaya başladı. Polis bunun üzerine burada buluşan Halkevleri ve Öğrenci Kolektifleri’nin önüne barikat kurdu. Ancak bir süre sonra barikatı kaldırdı. Emek ve meslek örgütleri de Ulaştırma Kavşağı önünde kortejlerini kurmaya başladı. Tandoğan Meydanı’na da üç koldan girişler yapılırken, polisler tüm girişlerde iki arama noktası kurdu.

İzmir

İzmir’de üç koldan gerçekleştirilen yürüyüşte toplanmalar başladı. Türk-İş, Kamu-İş ve Liman-İş üyesi işçiler Alsancak Limanında, DİSK’e bağlı sendikalar Basmane Meydanı’nda, KESK, TMMOB, İzmir Tabip Odası, Siyasi partiler ve dernekler ise Cumhuriyet Meydanı’nda; Emek Partisi de fuar Montrö kapısında toplandı. Daha sonra da Gündoğdu Meydanı’ndaki miting için yürüyüşe geçti.

Diyarbakır

Diyarbakır’da kutlama, Kamu Emekçiler Sendikaları Konfederasyonu (KESK) Diyarbakır Şubeler Platformu, Diyarbakır Tabip Odası, Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) Bölge Temsilciliği ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) İl Koordinasyon Kurulu öncülüğünde İstasyon Meydanı’nda yapılıyor.

Alana  “Onurlu ve insanca bir yaşam için alanlardayız”, “Emek bizim söz bizim”, “Bu iktidarla geçinemiyoruz, asgari değil insanca yaşam”, “Savaşlara ve antidemokratik uygulamalara karşı alanlardayız”, “Ülke zengin, halk fakir, yandaş mutlu” ve Keda me rumeta me ye” pankartları asıldı. Kortejlerde sık sık “Bijî yek gulan”, “Bijî berxwedana karkeran”, “Katil, hırsız AKP”, “jin jiyan azadî” sloganları atıldı.

Van

Van’da binlerce emekçi sloganlarla Musa Anter Parkı’na yürüdü. Üç noktadan miting alanına giriş yapılırken, savaşa, sömürüye karşı sloganlar atıldı. Mitingde konuşan HDP Van Milletvekili Sezai Temelli, “ülkedeki mevcut ekonomik, siyasal kaosun tek sorumlusunun AKP-MHP iktidarı olduğunu” belirtti. Temelli, “bundan kurtulmanın tek yolunun birlik olmaktan geçtiğini” ifade etti.

Kars

Kars’ta KESK Kars Bileşenleri Platformu öncülüğünde Tren Garı alanında 1 Mayıs Mitingi düzenledi. Mitinge yüzlerce yurttaşın yanı sıra siyasi partiler ve demokratik kitle örgütleri katıldı. “Yaşasın 1 Mayıs” ve “Mutlaka kazanacağız” pankartlarının açıldığı mitingde sık sık “Savaşa değil, emekçiye bütçe” sloganı atıldı.

Adana

Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Türk-İş) 4’üncü Bölge Temsilciliği, Arif Nihat Asya Bayrak Parkı’nda basın açıklaması yapıldı. “Kurtuluş yok ya hep beraber ya hiçbirimiz”, “Direne direne kazanacağız”, “Yaşasın 1 Mayıs, işçilerin bayramı” ve “Zamsız Türkiye istiyoruz” sloganlarının atıldığı açıklamada işçiler çocuklarıyla etkinliğe katıldı.

Siirt

Siirt’te Demokrasi Meydanı’nda düzenlenmek istenen mitinge izin verilmedi ve sadece açıklama yapıldı. Açıklamanın ardından işçiler, halay çekti, bunun üzerine polis hoparlöre el koydu. Sendika temsilcileri ve polis arasında kısa süreli gerilim yaşandı.

HDP Grup Başkanvekili Meral Danış Beştaş da polise tepki gösterdi. Polis amirinin, “Gidin Newroz alanında halay çekin” sözleri üzerine tartışma büyüdü. Beştaş polis yetkilisine, “Her yer bizim alanımız, bu il bizim ilimiz, oraya buraya gidin diyemezsin” dedi.

Malatya

KESK, DİSK ve TMMOB çağrısıyla aralarında HDP , EMEP, TİP ve CHP’nin de bulunduğu çok sayıda parti ve sivil toplum kuruluşunun katıldığı 1 Mayıs kutlaması yürüyüşle başladı. Emeksiz alt geçidinde bir araya gelen binlerce kişi, kortej oluşturarak 1 Mayıs’ın kutlanacağı Emeksiz Meydanı’na yürüdü.

Antalya

Antalya’da Aydın Kanza Parkı önünde bir araya gelen sivil toplum örgütü ve siyasi parti üyeleri, Güllük Caddesi’nden Cumhuriyet Meydanı’na kadar yürüdü.

Şırnak

Şırnak 1 Mayıs etkinliği polis ablukası altında kutlandı. Yürüyüş ve halay izni verilmeyen etkinliğe Şırnak KESK Şubesi üyeleri, Şırnak Eğitim-Sen Şubesi üyeleri, HDP Şırnak Milletvekili Hasan Özgüneş, Şırnak HDP Milletvekili Nuran İmir katıldı. KESK Şubeler Platformu adına ortak basın açıklamasını Adnan Şenbayram yaptı:

“Ekmeğimiz her geçen gün küçülüyor. Elektrik, doğalgaz, gıda, akaryakıt, ulaşım, kiralar başta olmak üzere ardı arkası kesilmeyen zamlar, enflasyon ve dövizdeki artış yoksulların, ezilenlerin, işçi ve emekçilerin yaşamını daha da çekilmez hale getiriyor. İşsizlik rekor üzerine rekor kırıyor.”

Bursa

Siyasi partiler, dernek ve sendikalar 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü için Altıparmak Caddesi toplandı. Mitingde sık sık “Her yer Taksim her yer direniş” sloganları yükseldi.

HDP’li 11 Milletvekiline Ait 13 Fezleke Meclis’te

Halkın Demokratik Partili (HDP) 11 milletvekiline ait 13 dokunulmazlık dosyası Meclis’e ulaştı. Dosyalar Karma Komisyon’a sevk edildi. Yeni gelen fezlekeler arasında dokunulmazlığının kaldırılması için hakkında komisyon kurulan Diyarbakır Milletvekili Semra Güzel de yer aldı.

Meclis’e yeni gelen dokunulmazlık dosyaları Diyarbakır Milletvekili Salihe Aydeniz (2), Diyarbakır Milletvekili Remziye Tosun (2), Siirt Milletvekili Sıdık Taş, Iğdır Milletvekili Habip Eksik, Batman Milletvekili Ayşe Acar Başaran, Diyarbakır Milletvekili Semra Güzel, Muş Milletvekili Gülüstan Kılıç Koçyiğit, Şanlıurfa Milletvekili Nusrettin Maçin, Şırnak Milletvekili Nuran İmir, Mardin Milletvekili Ebru Günay ve Şırnak Milletvekili Hüseyin Kaçmaz oldu.

Süreç nasıl işliyor?

Hakkında suç isnadı bulunan milletvekillerinin dokunulmazlığının kaldırılıp kaldırılmamasına ilişkin talepler, Adalet Bakanlığına sunuluyor. Bakanlık, talebi gerekçeli bir yazıyla Cumhurbaşkanlığına, Cumhurbaşkanlığı ise TBMM Başkanlığına iletiyor.

Meclis Başkanlığına gelen fezlekelerin gündeme alınmasındaki süreç, İçtüzüğe göre işliyor. Milletvekili dokunulmazlığı, İçtüzüğün “Yasama Dokunulmazlığı ve Üyeliğin Düşmesi” başlıklı dokuzuncu kısmının “yasama dokunulmazlığı” alt başlıklı birinci bölümünde düzenleniyor.

Bir milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılması hakkındaki istemler, TBMM Başkanlığınca “Gelen Kağıtlar” listesinde yayınlanarak Anayasa ve Adalet Komisyonu Üyelerinden Kurulu Karma Komisyona havale ediliyor.

Söz konusu fezleke ile Meclis’teki mevcut fezlekeler, sevk edildikleri Karma Komisyonda bekletilebiliyor ya da komisyonda gündeme alınabiliyor. Fezlekelerin gündeme alınması halinde süreç başlıyor. Karma Komisyon toplanıyor ve hangi fezlekeye ait dosyayı değerlendireceğine karar veriyor.

Hazırlık Komisyonu kuruluyor

Hazırlık Komisyonu, kurulduğu andan itibaren en geç 1 ay içinde dosyayı inceleyerek raporunu hazırlıyor. Bu komisyon bütün kağıtları inceleyip gerekirse o milletvekilini dinliyor ancak tanık dinleyemiyor.

Hazırlık Komisyonu, yasama dokunulmazlığının kaldırılması yönünde karar alırsa dosya Karma Komisyona havale ediliyor. Karma Komisyon da 1 ay içinde Hazırlık Komisyonu raporunu ve eklerini görüşerek sonuçlandırıyor.

Karma Komisyon, dokunulmazlığın kaldırılmasına veya kovuşturmanın milletvekilliği sıfatının sona ermesine kadar ertelenmesine karar veriyor.

Karma Komisyon kovuşturmanın ertelenmesini kararlaştırmışsa bu yöndeki raporu Genel Kurulda okunarak bilgiye sunuluyor. Bu rapora milletvekilleri tarafından 10 gün içinde itiraz edilmezse kesinleşiyor, itiraz edilmesi halinde ise rapor Genel Kurul gündemine alınıyor. İtiraz edilmeyen dosyalar Cumhurbaşkanlığına gönderiliyor.

Dokunulmazlığın kaldırılması yönündeki Karma Komisyon raporları, doğrudan Genel Kurul gündemine giriyor. Genel Kurul, raporu kabul ederek dokunulmazlığın kaldırılmasını kararlaştırabileceği gibi, raporu reddederek yargılamanın dönem sonuna ertelenmesine de karar verebiliyor.

Kovuşturma ertelenmiş ve bu karar Genel Kurulca kaldırılmamış ise dönem yenilenmiş olsa bile milletvekilliği sıfatı devam ettiği sürece ilgili hakkında kovuşturma yapılamıyor.

Genel Kurul aşaması

Milletvekillerine dağıtılan Karma Komisyon raporu, Genel Kurulda okunarak görüşülüyor. Biri lehte diğeri de aleyhte olmak üzere, iki milletvekili rapor üzerinde konuşma yapıyor.

Fezlekesi olan milletvekili isterse Hazırlık Komisyonunda, Karma Komisyonda veya Genel Kurulda kendi savunmasını yapabiliyor ya da başka bir milletvekili arkadaşına savunma yapması için bu hakkını verebiliyor.

Söz ve savunma talebi yoksa görüşmeler tamamlanıyor. Daha sonra Karma Komisyonun yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına dair raporu oylamaya sunuluyor. Genel uygulamaya göre açık oylama yapılıyor. Genel Kurulda dokunulmazlıkların kaldırılmasına ilişkin oylamada, karar yeter sayısı (151) yeterli oluyor.

Her dosya için ayrı oylama yapılıyor

Genel Kuruldaki oylamada, her milletvekili ve fezleke için ayrı oylama yapılıyor. Bir milletvekili hakkında iki dosya varsa iki dosya ayrı ayrı oylanıp karara bağlanıyor. Dokunulmazlık hangi dosya hakkında kaldırıldıysa yalnızca o fezleke hakkında yargılama yapılabiliyor. Milletvekilinin dönem sonuna bırakılan dosyası hakkındaki dokunulmazlığı devam ediyor.

Genel Kurul kararından sonra milletvekilinin dokunulmazlığı, söz konusu dosya için kaldırılmış oluyor.

Meclis Başkanlığı, dosyayı Cumhurbaşkanlığı aracılığıyla Adalet Bakanlığına gönderiyor. Bakanlık da dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili hakkında gereğinin yapılması için dosyası ilgili savcılığa havale ediyor.

Savcılık da dosyanın ulaşmasının ardından soruşturmaya kaldığı yerden devam ediyor, söz konusu milletvekilini tutuklanması talebiyle mahkemeye de sevk edebiliyor ya da tutuksuz olarak yargılanmasına da devam edebiliyor.

Dokunulmazlık kalkıyor, vekillik devam ediyor

Bir milletvekilinin dokunulmazlığının kalkmasıyla milletvekilliği düşmüyor, devam ediyor. Milletvekili maaşını alıyor ve diğer sosyal haklarından yararlanıyor. Tutuklanmamışsa Meclise gelerek yasama çalışmalarına da katılabiliyor.

Ancak milletvekili hakkındaki ceza kesinleştikten sonra Genel Kurulda okunuyor ve o zaman milletvekilliği düşürülüyor.

Milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine karar verilmesi halinde, Genel Kurul kararının alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın Anayasaya, kanuna veya İçtüzüğe aykırılığı iddiasıyla iptal için Anayasa Mahkemesine başvurabiliyor. Anayasa Mahkemesi, iptal istemini 15 gün içinde kesin karara bağlıyor.

Siirt: Garzan Kalesi

Garzan Kalesi; Siirt’in Kurtalan İlçesi, Yanarsu Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kale üzerinde kim tarafından ve ne zaman yaptırıldığına veyahut onarıma ait herhangi bir kitabe bulunmamaktadır.

Ancak Garzan Beyliği’nin merkezi olması ve kullanılan malzeme ve inşa tekniği bakımından mevcut kalıntılar Osmanlı döneminde, XVIII. yy da yapılmış olduğu düşünülmektedir.

Kale günümüzde oldukça harap bir haldedir. Köyün kuzeyindeki fazla yüksek olmayan doğal kayalık üzerine kurulan kale kuzey-güney yönünde uzanmaktadır.

Kale, bir cami ile birbiri ardınca sıralanmış mekanlardan oluşmaktadır. Kalan izlerden kalenin bazı bölümlerinin iki katlı olduğu anlaşılmaktadır.

Kale içindeki mekanlar kayalık zeminin verdiği imkanlar çerçevesinde yan yana sıralanmış ve birbiri içinden geçilen eyvan ve odalardan oluşmaktadır. Mekanlar moloz taş ve kırma taş malzemeden inşa edilmiştir.

Siirt: Murat Han Türbesi

Murat Han Türbesi;  Siirt’in Kurtalan İlçesi, Beykent Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Türbe içindeki mezar taşlarına göre mezar, Muhammed Bey’in oğlu ve Hazzo’nun (Kozlu) Osmanlı beylerinden Murat Han Bey’e ait olup, 1104/1693 tarihinde vefat ettiği anlaşılmaktadır. Mezar taşındaki tarihten hareketle türbeninde aynı yıllarda inşaa edilmiş olmalıdır.

Türbe, dikdörtgen planlı olup üst örtü ve beden duvarlarının çoğu yıkılmıştır. Düzgün olmayan dörtgen planındadır. Üzeri tamamen açık bırakılmıştır. Dıştan 4.50 X 5.60 metre ölçülerindedir. Moloz taş malzemeyle inşaa edilmiştir.

Kuzey duvarının hemen önünde baş ve ayak şahideleri olan bir mezar yer almaktadır. 125 X 40 X 08 cm. ölçülerinde şahideler doğrudan toprağa oturtulmuş dikdörtgen gövdeli formda olup sivri kemerli tepelikle sonlanmaktadır.

Her iki kaidenin de iç yüzlerinde 6 satır halinde yazılmış celi sülüs kitabeler vardır. Baş şahidesindeki kitabe Arapça, ayak şahidesindeki ise Osmanlı Türkçesi ile yazılmıştır. Şahidelerin dış yüzlerinde ise geometrik motiflerle ayrılmış pano içlerinde iri rumi, yaprak ve penç motifleri işlenmiştir.

Siirt: Doğanpazar Camii

Doğanpazar Camii; Siirt’in Kurtalan İlçesi, Göktaş Köyü, Doğanpazar Mezrası sınırları içerisinde yer almaktadır.

Doğanpazar Mezrası’na şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Doğanpazar Mezrası’ndaki kalenin hemen altındaki tarlaların arasındadır. Yapının kim tarafından ve ne zaman yapıldığına dair bir kitabe bulunmamaktadır.

İnşaa tekniği ve malzemesi göz önüne alındığında caminin Osmanlı Devleti zamanında, XVIII. yüzyılda yapılmış olduğu tahmin edilmektedir.

Günümüzde yerleşim yerlerine oldukça uzak olan cami, kullanılmamakta ve metruk haldedir. Dıştan 10.40 x 13.40 metre ölçülerindedir.

Kesme ve moloz taş malzemeden inşaa edilen cami, tamamen sağlam durumdadır. Orjinalde mihraba paralel dikdörtgen planlı bir harim ile bulunan kuzeyinde son cemaat yeri bulunmaktadır.

Siirt: Yellice Camii

Yellice Camii; Siirt’in Kurtalan İlçesi, Yellice Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Cami sağlam olup ibadete açıktır. Sonradan halk tarafından onarımlar yapılmıştır. Üzerinde kim tarafından ve ne zman yaptırıldığını gösteren herhangi bir kitabe bulunmamaktadır.

Ancak kullanılan malzeme ve inşa tekniği açısından Osmanlı döneminde, XIX. yüzyılda yapılmış olmalıdır. Dıştan 5.40 X 17.60 m. ölçülerindeki yapı, moloz ve kaba yonu taş malzemeden inşa edilmiştir.

Güneydoğu köşedeki düz lentolu bir kapıyla harime girilmektedir. Cami mihraba paralel enine dikdörtgen planlı ve tek sahınlı olup üzeri ahşap kirşlrin taşıdığı düz dam örtülüdür.

Ancak üst örtüde görülen tonoz izlerinden yapının orjinalde beşik tonoz örtüye sahip olduğu anlaşılmaktadır. Harimden batı tarafta ikinci bir mekândan ulaşılmaktadır

Siirt: Ovacık Camii

Ovacık Camii; Siirt’in Kurtalan İlçesi, Ovacık Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Üzerinde kim tarafından ve ne zaman yapıldığına dair bir kitabe olmamasına karşın inşaa tekniği ve malzemesi göz önüne alındığında caminin Osmanlı Devleti zamanında, XVIII. yüzyılda yapılmış olmalıdır. Cami, günümüzde sağlam olup ibadete açıktır.

Dıştan 9X 18.40 metre ölçülerindeki cami, mihraba paralel iki sahın ile bir son cemaat yerinden oluşmaktadır. Yapıda, yörede bulunan cas taşı kullanılmıştır.

Batıdaki son cemaat yeri kuzey-güney doğrultusunda uzanmakta ve ortadaki bir kemerle ikiye ayrılmaktadır. Harim mekanı mihraba paralel iki sahından oluşmaktadır. Sahınların üzeri aynı yönde uzanan beşik tonoz örtülüdür.

Sahınlar birbirlerinden kalın payelerle ayrılmaktadır. Kıble duvarında yarım daire planlı iki adet mihrap nişi vardır. İç mekan pencerelerle aydınlatılmıştır.

Siirt: Seyfo Kalesi

Seyfo Kalesi; Siirt’in Merkez İlçesi, Gökçebağ Beldesi’nin yaklaşık olarak 4 km. kuzeybatısında yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Konum itibariyle, kuzeyde Kezer Çayı, güneyde kurumuş bir dere yatağı arasında, doğu-batı yönünde uzanan iki vadi arasında, denizden 612 m. yüksekliğindeki bir kayalık üzerinde bulunmaktadır. Düzgün bir şekil arz etmeyen kale, doğudan itibaren batıya doğru genişleyerek uzanmaktadır.

Kale konumu itibariyle hemen kuzeyindeki Burçlar ve surlar tamamen ana kayanın üzerine inşa edilmiştir. Kaleyi koruyan surların ve burçların büyük bir kısmı yıkılmıştır. Kalenin batısında, kayalık alanların da değerlendirilmesiyle düzgün kesme ve moloz taş malzemeden inşa edilmiş büyük bir burç dikkati çekmektedir.

Burç kalenin savunma bakımından en zayıf olduğu doğu yönde yer almaktadır. Kalenin üzerine oturduğu kayalık alan doğu yönden kendisinden daha yüksek bir tepeliğe bağlanmıştır. Kale ve tepelik yaklaşık 10 m. genişliğindeki bir hendekle birbirinden ayrılmıştır. Bu sebeple büyük burç, savunmayı tahkim etmek için hendeğin hemen önünde inşa edilmiştir.

Kalenin, güneybatısında altıgen bir form gösteren büyük bir burcun kalıntısı görülmektedir. Bu burç, kaleye güney ve batıdan gelecek saldırıları önlemek için inşa edilmiştir. Kalenin, doğusunda büyük burcun hemen kuzeyinde, oturduğu kayalığın şekline uygun olarak 6 x 5 m. ölçülerinde “Gözetleme Kulesi” olabilecek bir mekan bulunmaktadır.

Burası kalenin en yüksek yeridir. Kale içinde, kâgir, kaya oyma ve kaya oyma+kâgir mekanlar, sarnıçlar kısmen sağlam kalmıştır. Kalenin güneybatısında birkaç basamağı günümüze sağlam şekilde ulaşmış yine kaya oyma merdivenler dikkati çekmektedir. Yer yer kaçak kazı çukurları görülmektedir.

Siirt: Kırmızı Han

Kırmızı Han; Siirt’in Merkez İlçesi, Yerlibahçe Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Siirt İl Merkezi’ne yaklaşık 6.5 km uzaklıkta; Yerlibahçe Köyü’nün tam karşısında ve Botan Nehri’nin hemen kenarında yer almaktadır.

Yapının kim tarafından ve ne zaman yaptırıldığını gösteren herhangi bir kitabe bulunmamaktadır. Ancak yukarıda verilen bilgiler, yapının planı ve malzemesi göz önüne alındığında hanı XIV-XVII. yüzyıllar arasına tarihlendirmek mümkündür.

Diyarbakır Salnamelerine göre Kırmızı Han’ın, 1890 yılında bile kullanılıyor olması dikkat çekicidir. Eğimli bir arazi üzerinde olması nedeniyle kuzey cephesi tamamen, doğu ve batı cepheleri ise kısmen toprak içinde kalmıştır.

Cepheler sade olup hareketlilik sağlayacak süsleme ve benzeri herhangi bir unsur bulunmamaktadır. Han, Botan Nehri’nin hemen kuzeyi kenarındadır. Kuzeybatı-güneydoğu yönünde uzanan dikdörtgen planlı yapı, 14.30 x 11.80 m. ebatlarındadır.

Yapıya güney cephedeki günümüzde yıkılmış olan orta bölümden girilmektedir. Ortadaki dikdörtgen planlı ikişer payeye oturan üç yuvarlak kemer dizisi ile birbirinden ayrılan ortadaki büyük, yanlardaki küçük üç sahınlı bir düzenlemeye sahiptir. Sahınların üzeri içten beşik tonozla, dıştan düz damla örtülüdür.

Siirt: Pervari Yukarı Camii

Pervari Yukarı Camii; Siirt’in Pervari İlçesi, Aydın Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Cami üzerinde kim tarafından ve ne zaman yaptırıldığını gösteren herhangi bir kitabe yoktur. Ancak kullanılan malzeme ve inşa tekniği bakımından Osmanlı devrinde XVII- XIX. yüzyılda yapılmış olmalıdır.

Cami, kuzeydoğu-güneybatı yönünde uzanan dikdörtgen planlı ve tek sahınlıdır. Yapının üstüne sonradan ikinci kat eklendiği için orijinal üst örtüsü belli değildir.

Güneydoğu köşedeki yuvarlak kemerli bir kapıdan harime girilir. Harim, mazgal pencere ve nişlerle hareketlendirilmiştir.

Güney duvarı ortasında sivri kemerli basık mihrab nişi vardır. Günümüzde ibadete kapalı olup depo amaçlı kullanılmaktadır. Sonradan inşa edilen ikinci katı cami olarak hizmet vermektedir.