Trabzon: Çömlekçi, Rum Kilisesi

Rum Kilisesi; Trabzon’un Ortahisar İlçesi, Çömlekçi Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Küçük bir bahçe içerisinde yer alan yapı, yazılı kaynaklara göre, 14. yüzyılda inşa edilmiştir. Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda kesme taş ve kaba yonu taş malzeme kullanılmıştır. Yapı doğu batı doğrultusunda bazilikal planlıdır. Yapı üç nefli ve üç apsislidir.

Ortadaki nef ve apsis yanlardakine oranla daha geniş tutulmuştur. Yapının narteksi bulunmamaktadır. Yapının içten üst örtüsü her bir nef üzerinde tonozdur. Tonozlar birbirine yuvarlak kemerlerle bağlanmaktadır. Yapının merkezinde dört sütun bulunmaktadır. Yapıya giriş güney cephesinde yer almaktadır. Giriş açıklığı yuvarlak kemerlidir.

İç mekânda duvarlar günümüzde sıva üzeri beyaz boyalıdır. Yapıda iç mekânın üst örtüsünde fresk izleri görülmektedir. Yapının dıştan üst örtüsü kırma çatıdır. Çatı malzemesi Alaturka kiremittir. Yapıda farklı biçimlerde pencereler bulunmaktadır. Bazı pencereler dikdörtgen formlu olup bazıları sivri ve yuvarlak kemerlidir. Yapının kuzeyinde üst kata çıkan merdiveni bulunmaktadır.

Sinop: Rum Kilisesi

Rum Kilisesi; Sinop’un Merkez İlçesi, Ada Mahallesi, Okulaltı Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

İki katlı olup tamamen düzgün kesilmiş kum taşından yapılmıştır. Birinci kat ön cephede iki demir kapı yer almaktadır. Kapılara iki basamaklı merdivenle çıkılmaktadır.

Bu cephede demir parmaklıklı, yuvarlak kemerli ve eşit aralıklı üç pencere yer almaktadır. Kapı üstlerinin daha önceleri basık kemerli olduğu anlaşılmakta fakat kapı eşikleriyle birlikte onarım geçirdiği ve kemerin yok olduğu görülmektedir.

Üst kata giriş batı cephesinden, birinci kat seviyesinden üç kademeli merdivenle sağlanmaktadır. İkinci katta güneye bakan, basık kemerli parmaklıksız üç pencere yer almaktadır.

Saçak seviyesinde tuğlalarla oluşturulmuş testere dişi motifinde işleme bütün yapıyı sarmaktadır. Alaturka kiremitli, kırma çatılıdır.

Niğde: Begüm Camii (Rum Kilisesi)

Begüm Camii (Rum Kilisesi); Niğde’nin Merkez İlçesi, Aşağı Kayabaşı Mahallesi, Kadıoğlu Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. 

Bazilikali planlı kilise bazalt cinsi kesme taştan yapılmıştır. Ana ibadet kısmı birbirine simetrik 8sütunla üç sahına bölünmüş olup ortadaki sahın yan sahınlardan daha büyüktür. Batı cephesinde girişin sağ tarafında bulunan merdivenlerden balkon kısmına çıkılmaktadır.

Uzunluğuna dikdörtgen Planlı kilisenin doğusunda ortada büyük ve iki kenarda daha küçük olmak üzere üç eyvanlı apsis kısmı bulunmaktadır. Semerdan şeklindeki tavanda ve sütunları birbirine bağlayan kemerlerin iç kısımlarında geometrik süslemeler görülür.

Kilise genel olarak içten ve dıştan iyi korunmuştur. Kiliseye ana yoldan merdivenle inilmekte ve camii olarak kullanılmaktadır. Ön ve iki yan kısmı revaklı olup, revakların üzeri beşik tonozlarla örtülmüş, sarı, mavi ve kiremit rengi ile boyalıdır.

Kapı etrafı haç şeklinde olup, giriş kapısı üzerinde 1835 tarihli Rumca kitabe bulunmaktadır. Ayrıca, kapının iki yanına ve üst tarafına yapılan tezyinatlar bugün badana ile kapatılmıştır. Halk arasında Begüm Camii olarak adlandırılıyor. Genelde iyi korunmuş ancak tavan ve fresklerde dökülmeler vardır.

Niğde: Konaklı, Rum Kilisesi

Konaklı Rum Kilisesi; Niğde’nin Merkez İlçesine bağlı Konaklı Kasabası sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. 

Bazilikal planlı olup, bazalt cinsi taştan yapılmıştır. Batıda bir arteks ve içeride boyuna uzanan üç nef’ten ibarettir. Kilisenin üst örtüsü orta nef üzerinde kırma çatı ve yan neflerde beşer küçük kubbe ile örtülüdür. Narteks 4 sütunlu yanlarda birer paye üzerine oturmaktadır.

Ortada büyükçe kemer iki yanda iki küçük kemer vardır. Ön cephede büyük kemerin üzerinde çatıya yakın dekoratif payenin üzerinde vazodan çıkan hayat ağacı motifi ve cepheyi taçlandıran yanlardan başlayan yukarı doğru kademeli olarak çıkan kalın bir silmede mevcuttur.

Alttaki pencereler kemerli olup, kemer üstleri kör kemerler ve dekoratif payelerle süslüdür. Narteksten ana mekâna giriş üç kapıdan sağlanmaktadır. Ana kapının üzerinde ve hemen solundaki kapı üzerinde kemer aynası içerisinde kitabeleri vardır ve 1844 tarihi okunmaktadır. Doğuda kilise dışına taşan apsisler görülür. Bir ana apsis ve yan apsisler diakonikom ve prothesis).

Niğde: Rum Kilisesi

Rum Kilisesi; Niğde’nin Merkez İlçesi, Eskisaray Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. 

Kilise Bazilika planlıdır. Bazalt cinsi düzgün kesme taş ile inşa edilmiştir. Yanlarda ve ortada altışar sütun üzerine oturan nar teksi vardır.

Kilisenin iç kısmı uzunlamasına ikişer sütun ve üç kemerle üç sahına ayrılmıştır. Sütun başlıkları yaprak motifleriyle süslüdür. Kırma çatısı kiremitle örtülmüştür.

Ana sahını örten tonozun orta kısmında; ortada Hz. İsa ve etrafında 4 havari tasviri, buna simetrik olarak bitkisel motiflerle süslü rozetler bulunmaktadır. Ayrıca kemer yüzlerinde melek ve havari tasvirleri bulunmaktadır.

Adana: Rum Kilisesi

Rum Kilisesi; Adana’nın Seyhan İlçesi, Kuruköprü Mahallesi, Ziyapaşa Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım sağlanmaktadır.

Bazilikal planlı yapının giriş kapısı üzerinde kitabeler bulunmaktadır. Yapının kemerli kapısıyla avluya giriş kapısı dökme demirden,son derece nitelikle ögelerdir.

Yapı 1950’de müze olarak kullanılmaya başlanmıştır.1972’de yıkılan apsis bölümü betonarme olarak tamamlanmıştır. Söz konusu taşınmaz 1983’ten bu yana Etnoğrafya Müzesi olarak kullanılmaktadır.