Mardin: Mor Mihayel Kilisesi ve Burç Manastırı

Mor Mihayel Kilisesi ve Burç Manastırı; Mardin’in Artuklu İlçesi, Yeni Yol Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. 

Kuzeye bakan taçlandırılmış yuvarlak kemerli kapıdan yapının bahçesine girilmekte batıya bakan sivri kemerli kapıdan ise kilisenin avlusuna geçilmektedir. Avlunun kuzeyinde güneyinde ve doğusunda mekanlar konumlanmıştır. Avlunun batı duvarında çeşitli ebatlarda süslü ve yazıtlı mezar nişleri bulunmaktadır.

Avlunun güneydoğu köşesinde kilise yapısı yer almaktadır. Kilise kapısının önünde köşe eyvanı bulunmaktadır. Kilise girişinin karşısında içinde üç mezar bulunan bir mekan yer alır. Bu mezarlar Mor Mihael Mor Mihael’in kızkardeşi ve Mor Mihael’in öğretmenine ait mezarlardır. Kilise üç nefli üç apsisli ve üç bölümlü olarak yapılmıştır ve nefler kare ayaklar üzerine oturan sivri kemerli bir yapıya sahiptir.

Kilise mekanının batıdaki üçüncü bölümünde bir ara kat yapılmıştır. Bu bölüm çapraz tonoz örtülüdür. Kilisenin kuzey kısmının üzerine kare ayaklar üzerine oturtulmuş çan kulesi yer almaktadır. Avlunun doğu cephesinde üç dilimli sivri kemerli bir kapıdan eskiden kilise olarak kullanılmış iki nefli üç apsisli çapraz tonoz örtülü bir mekana geçilmektedir. Mekan restorasyon geçirmiştir.

Mardin: Mor Stafanos Kilisesi

Mor Stafanos Kilisesi; Mardin’in Midyat İlçesi, Güngören (Keferbe) Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.

Kiliseye, şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. Kilisenin güneyinde,doğusu mihrap tarafından kapatılan,yazlık kilise niteliğindeki iç avlu uzanır.

Ana kilisenin kuzeyine yüksek tonozlarla ona bağlanan ve vaftizhane olarak kullanılan Vaftizci Mor Yuhanon Kilisesi yerleşmiştir. Kilisenin naosa açılan kapının solundaki yazıtta 778/79 tarihleri okunmaktadır.

Mor Stefanos Kilisesinin içi klasik anlamda zariftir. Doğu batı yönünde yerleştirilmiş uzun orta nefiyle Turabdin bölgesindeki en güzel köy kiliselerinden biridir.

Mardin: Surp Hovsep (Mor Yusuf) Kilisesi

Surp Hovsep (Mor Yusuf) Kilisesi; Mardin’in Artuklu İlçesi, Şar Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. 

Meclis-i Mebusan Üyesi Hovsep Kazasyan’ın öncülüğünde ve Mardin Ermeni Katolik Cemeati katkılarıyla Patrik VIII. Grigoryus tarafından Mardin Metropolitliğine getirilen Melkun Nazaryan’ın görevi sırasında Mardin Surp Hovsep Kilisesinin inşaatına 1864’te başlanmış, 1894 yılında ibadete açılmıştır.

Kilisenin yan tarafında Ruhbanların yeri vardır. Mimarı nam-ı değer Mimar Lole’dir. Rutubeti önlemek için kilisenin inşaatı sırasında temele tonlorca tuz dökülmüştür. Bu usul antik çağdan gelmektedir. Tepesinde Çan Kulesi olup, mimarisi düz damlıdır. İçi 21 sütun üzerinde “Vernadun, Baharan” Koro Balkonu akustiktir. Altı kutsal mihrabı olup, kuzeyde Horan, taş koro, güneyde Kavit, batıda Mıgırdaran, doğuda Adyan şeklinde yapılmıştır.

Mardin: Mor Behirmiz Kilisesi

Mor Behirmiz Kilisesi; Mardin’in Artuklu İlçesi, Şar Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır.

Kiliseye, şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. Kilise günümüzde de Keldani Katolik cemaatine bağlıdır. Kubbesi, dışarıdan sekizgen görünümdedir.

Kilisenin yapım tarihinin 6. yüzyıla kadar geri gittiği düşünülür. 1552 yılına kadar Nasturi Metropolitlik Merkezi olarak kullanılmış olup,bu tarihten itibaren Keldani Katolik cemaatine geçmiştir.

Mardin: Mor Evgin (Augen) Manastırı

Mor Evgin (Augen) Manastırı; Mardin’in Nusaybin İlçe merkezinin 25 km uzaklığındaki Bagok (Tuz İzla) dağında yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. 

800 metre rakımda yer alan manastır,  milattan sonra 363 yılında inşaa edilmiştir. 1700 yıllık Mor Augin Süryani Manastırı iki yıl önce ibadete açıldı.

Mor Augin Manastırı’nda iki rahip görev yapmaktadır. Manastır yerli ve yabancı turistlerin ilgi odağındadır.

Kurulduğu yıllarda 340’tan fazla rahibin görev yaptığı, rahiplerin ve azizlerin yetiştiği Süryani cemaatinin en önemli manastırı olan Mor Augin, Süryani cemaati için ikinci Kudüs olarak biliniyor.

Mardin: Mor Dimet Manastırı

Mor Dimet Manastırı;  Mardin’in Savur İlçesine bağlı olan Dereiçi Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. 

Manasıra, şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Hangi tarihte yapıldığı hakkında kesin bilgiler bulunmayan Mor Dimet Manastırı, Romatizma Manastırı olarak da adlandırıyor. Çünkü bu manastırın romatizma hastalıklarına iyi geldiği bilinmektedir.

Mor Dimet Manastırı‘nın yapımında kesme taş ve moloz kullanılmıştır. Şehrin tarihi dokusuna eşlik eden bu manastır Mardin gezi listelerinde mutlaka yerini almalı.

Mardin: Emir Hamamı

Emir Hamamı; Mardin’in Artuklu İlçesi, Teker Mahallesi, Cumhuriyet Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. 

Hamamın kitabesi günümüze gelemediği gibi, kaynaklarda da onunla ilgili yeterli bilgi bulunmamaktadır. Değişik zamanlarda yapılan onarım ve eklerle mimari üslubundan uzaklaşmıştır. Bu hamamın değişik bir plan göstermesi daha önce yapılmış olan bir yapının üzerine ve onun temellerinden yararlanılarak yapıldığına işaret etmektedir.

Hamam, yan yana iki büyük kubbeli mekândan meydana gelmiştir. Diyarbakır ve Bayburt’taki Roma Dönemi hamam yapılarıyla büyük benzerlik göstermektedir. Soyunmalık kısmı üzerinde aydınlık feneri olan büyük bir kubbe ile örtülüdür. Buradan dar bir kapı ile sıcaklığa geçilir.

Sıcaklık merkezi tromplu bir kubbe ile örtülü olup, köşelerine eyvanlar yerleştirilmiştir. Bu eyvanların arasına da sekizgen planlı küçük hücreler eklenmiştir.Duvarlarının zeminden alçakta kalması nedeniyle Artuklu Döneminden önceki bir döneme ait olması gerekmektedir. Artuklu ve izleyen dönemlerde üzerinde birçok değişiklik ve onarım yapılarak günümüze kadar gelmiştir.

Mardin: Ulu Cami Hamamı

Ulu Cami Hamamı; Mardin’in Artuklu İlçesi, Teker Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. 

Hamamı, Artuklu Sultanı Melik Salih (1312-1363) Ulu Cami’ye vakıf olarak yaptırmıştır. Hamamın kitabesi bulunmamakla beraber, vakıf kayıtlarından ve mimari yapısından XIV.yüzyılın ilk yarısına tarihlendirilmektedir.

Ulu Cami’nin doğusundaki bir sokaktan basit bir kapı ve beşik tonozlu bir mekândan girilen hamam dikdörtgen bir alanı kaplamaktadır. Kesme ve moloz taştan yapılan hamamın soyunmalık kısmı yüksek kasnaklı bir kubbe ile örtülmüştür. Soyunmalığın doğusunda ortadaki payenin iki yanında iki kemerli çapraz tonozlu bir mekânın oluşu dikkati çekmektedir.

Soğukluk kısmı dikdörtgen planlı olup, üzeri beşik tonozla örtülüdür. Buradan geçilen sıcaklık kare planlı, üzeri kubbe ile örtülüdür. Bunun dışında dört köşesine beşik tonozlu eyvanlar yerleştirilmiştir. Ayrıca sıcaklığın köşe hücreleri küçük kubbelerle örtülüdür.

Mardin: Yeni Kapı Hamamı

Yeni Kapı Hamamı; Mardin’in Artuklu İlçesi, Saraçoğlu Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. 

Soyunmalık kısmı üç nişli eyvandan meydana gelmiştir. Ancak bu alan tamamen tahrip olmuştur. Üç eyvanın birleştiği yerde geniş bir kubbenin bulunması gerekmektedir. Doğu eyvanın kuzey duvarında iki niş kalıntısı yer almaktadır. Beşik tonozlu bir örtüye sahip olan bu geçidin de kalıntıları mevcuttur.

Geçit kısmından sonra tromplu kubbeye sahip kare planlı bir bölüm yer almaktadır. Sıcaklık olması gereken bu bölümün köşe odalarının merkeze bakan tarafları yumuşatılarak ortada kubbenin örttüğü sekizgen merkezi mekan meydana getirilmiştir. Köşe hücrelerin arasında kalan alanlar fazla derinliğe sahip değillerdir.

Birer kemerle orta bölümden ayrılmış olan bu alanlar güney ve kuzeydeki kuzeyden güneye dönüş yolu olan tonozlarla örtülüdür. Bu mekanların orta mekanlara bağlantıları yoktur. Doğuda kalan bölümün örtüsü hakkında herhangi bir ipucu yoktur. Batıda yer alan ara bölüm merkezi mekana açılmaktadır. Hamam elemanlarından külhan ve su deposu kalıntıları göçük altında kaldıklarından herhangi bir ize rastlanmamaktadır.

Görselle temsili…

Mardin: Marin Merdis Kalesi

Marin Merdis Kalesi; Mardin’in Nusaybin ilçesinin 15 km. kuzeydoğusunda yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. 

Kale, eski Merdis kentinin üzerindeki kayalık alanda yapılmıştır. Kalenin yapım tarihi kesinlik kazanamamakla beraber, duvar işçiliğinden Bizans döneminde yapıldığı veya onarıldığı anlaşılmaktadır.

Kalenin çevresi 1.500 m. genişliğinde olup, 12 kule ve burçla desteklenmiştir. Güneyde demir bir kapısı bulunmaktadır. Kalenin sur ve burçları iyi bir durumda günümüze gelebilmiştir.

Kalenin doğusunda Merdis Kralının şatosu yer almaktadır. Kayalar üzerindeki bu şato 5.00×18.00 m. ölçüsünde olup, derinliği de 5.00 m.dir. Şatonun altında ayrıca kayalara oyulmuş mahzenler ve bir sarnıç vardır.