Ankara: Külhöyük

Külhöyük; Ankara’nın Haymana İlçesi, Oyaca Kasabası sınırları içinde yer almaktadır. Kasabaya giden toplu taşıma araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Külhöyük yaklaşık 250 m uzunluğunda, 150 m eninde ve 22 m yüksekliğinde orta büyüklükte bir höyüktür. Höyükte şimdiye kadar Eski Tunç Çağı ve Hitit dönemi yerleşimleri açığa çıkarılmıştır. Güneyinde bir yeraltı geçidi, batısında bir sarnıç (batı I tüneli) açığa çıkan höyüğün kuzey bölümünde savunma sistemi ile ilgili kalıntılar bulunmuştur.

En yüksek bölümünde ise kalın duvarlarla yapılmış ızgara planlı tapınak ya da idari bina olarak kullanıldığı sanılan büyük bir yapı yer almaktadır. Kazılarda elde edilen hiyeroglif yazıtlı bir bulla, Mittani kültürüne ait bir silindir mühür ve Eski Hitit Dönemine ait bir taş damga mühür en önemli bulgulardır.

Bunların yanında, pişmiş toprak buluntular, bronz iğneler, bıçaklar, sileks ve obsidyen kesiciler, tarımsal etkinliklerin varlığını gösteren öğütme ve ezme kalıpları, madencilik yapıldığını gösteren taş kalıplar, pişmiş toprak ağırlıklar diğer buluntuları oluştururlar.

Ankara: Gavur Kalesi

Gavur Kalesi; Ankara, Haymana İlçesi, Dereköy Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Köy merkezine 2 km mesafededir. Köy araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Bu bölgede yer alan eski-yıkık duvarlardan dolayı Gavur Kalesi adı verilmiştir. Hitit tarihinde ve Anadolu’nun tarihi-coğrafyasında önemli bir yere sahip olan Gavur Kalesi ilk kez Atatürk’ün isteği doğrultusunda 1930 yılında Von der Osten ve ekibi tarafından kazılmıştır.

Tepenin vadiye bakan yüzeyinde kayaya işlenmiş olan büyük kabartmaların Hititlere ait olması ve Kızılırmak’ın batısında buna benzer bir Hitit anıtının bulunması Anadolu kültür tarihi için çok önemlidir. Söz konusu kayanın üzerinde silik olarak görülebilen, oturan bir tanrıça ve karşısında ayakta duran iki tanrı tasviri bulunmaktadır.

Bu tanrıların uzun kılıçlarının, başlarındaki sivri külahların, kısa eteklerinin ve uçları kıvrık ayakkabılarının Hitit üslubunda yapıldıkları görülmektedir. Düzlüğün kuzeyinde ve tam karşısında Hitit Kyklop türü duvar tekniğinde örülmüş 3×4 m boyutundaki yeraltı odası, yalancı tonozla örtülmüştür.

Hitit tanrılarının en önemlilerini canlandıran bir kült kabartması ile kral tapınması için ayrılmış bir mezar odası olduğu düşünülmektedir. Kabartmaların doğusunda yer alan ve bir bölümü günümüze kadar korunmuş olarak gelen tahkimat duvarı Hititlerin kendilerine özgü yapı tekniğini sergiler.

İkinci kültür tabakası Frig dönemine aittir. Gavurkale’nin doğusunda bütün yayla uzunluğunca beyazımsı kireç taşından yapılmış sur kalıntılarına rastlanmıştır. Yine bu dönemde kutsal alanın üzerine özel bir bina inşa edilmiştir. Roma ve Bizans dönemine ait çok az eser ele geçmiştir. Muhtemelen, bu dönemde Gavurkale küçük bir karakol olarak kullanılmıştır.