Batman: Gavur Kalesi

Gavur Kalesi; Batman’ın Hasankeyf İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezinin  kuş uçumu 1.80 km güneydoğusundadır.

Gavur Kalesi, Gavur Vadisi’nin güneybatı yamacında bölgeye hakim bir kayalık üzerine inşa edilmiştir. Kale yaklaşık olarak doğu-batı yönünde 140 m, kuzey-güney yönünde ise 79 m’lik bir alanı kaplamaktadır.

Bu yerleşim alanı, konumu ve yapısı itibari ile olasılıkla ön karakol niteliğinde tüm alanı gözetlemek amacıyla inşa edilmiştir. Gavur Kalesi yıkılmış haldedir ve çok az bir kısmı günümüze ulaşmıştır.

Günümüze ulaşan kalıntılar, kalenin güneybatısında ve güneydoğu yamacında ana kaya üzerine oturmuş olan sur duvarları, sarnıç, kompleks ve tek mekanlı kaya konutlar şeklindedir.

Kalenin güneydoğu uç noktasında bulunan sur duvarı günümüze ulaşabilen en sağlam yapıdır; 45 m uzunluğunda, 2.80 m yüksekliğinde ve 0.60- 0.75 m kalınlığındadır.

Sur duvarında 10 adet mazgal pencere bulunmaktadır ve yapım malzemesi olarak kalker moloz taş ve cas harcı kullanılmıştır.

Kalenin güneybatı yamacındaki diğer sur yapısı ise 40 m uzunluğunda, 3.00 m yüksekliğinde ve ortalama 0.70 m kalınlığındadır. Kalede taş ocakları mevcuttur. Kalenin aşağı yamaçlarında ise kullanım dışı kalmış sarnıçlara rastlanılmıştır.

Ankara: Gavur Kalesi

Gavur Kalesi; Ankara, Haymana İlçesi, Dereköy Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Köy merkezine 2 km mesafededir. Köy araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Bu bölgede yer alan eski-yıkık duvarlardan dolayı Gavur Kalesi adı verilmiştir. Hitit tarihinde ve Anadolu’nun tarihi-coğrafyasında önemli bir yere sahip olan Gavur Kalesi ilk kez Atatürk’ün isteği doğrultusunda 1930 yılında Von der Osten ve ekibi tarafından kazılmıştır.

Tepenin vadiye bakan yüzeyinde kayaya işlenmiş olan büyük kabartmaların Hititlere ait olması ve Kızılırmak’ın batısında buna benzer bir Hitit anıtının bulunması Anadolu kültür tarihi için çok önemlidir. Söz konusu kayanın üzerinde silik olarak görülebilen, oturan bir tanrıça ve karşısında ayakta duran iki tanrı tasviri bulunmaktadır.

Bu tanrıların uzun kılıçlarının, başlarındaki sivri külahların, kısa eteklerinin ve uçları kıvrık ayakkabılarının Hitit üslubunda yapıldıkları görülmektedir. Düzlüğün kuzeyinde ve tam karşısında Hitit Kyklop türü duvar tekniğinde örülmüş 3×4 m boyutundaki yeraltı odası, yalancı tonozla örtülmüştür.

Hitit tanrılarının en önemlilerini canlandıran bir kült kabartması ile kral tapınması için ayrılmış bir mezar odası olduğu düşünülmektedir. Kabartmaların doğusunda yer alan ve bir bölümü günümüze kadar korunmuş olarak gelen tahkimat duvarı Hititlerin kendilerine özgü yapı tekniğini sergiler.

İkinci kültür tabakası Frig dönemine aittir. Gavurkale’nin doğusunda bütün yayla uzunluğunca beyazımsı kireç taşından yapılmış sur kalıntılarına rastlanmıştır. Yine bu dönemde kutsal alanın üzerine özel bir bina inşa edilmiştir. Roma ve Bizans dönemine ait çok az eser ele geçmiştir. Muhtemelen, bu dönemde Gavurkale küçük bir karakol olarak kullanılmıştır.