Ardahan: Kapan Taşlı Dam

Kapan Taşlı Dam; Ardahan’ın Posof İlçesi, Gürarmut (Koliskal) Köyü’nün Kapan Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır.

İlçe Merkezi’nden Gürarmut (Koliskal) Köyü’ne gün içerisinde belirli saatlerde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kapan Mahallesi’nin kuzeyindeki çayırlık alanda yer alan yapının doğusundan Posof Çayı’nın bir kolu geçmektedir. 1740 m. yükseltide yer alan taşlı dam iç cephe olarak 3.30 x 5.70 m. ölçülerinde olup 1.80 m. yüksekliğe sahiptir.

Kuzey-güney doğrultulu olan bu yapı dikdörtgen bir plan da inşa edilmiş olup girişi doğuda yer almaktadır. Girişi taştan, duvarları farklı büyüklükteki taşlardan harçsız bir şekilde inşa edilmiş olan yapının üst köşeleri oval bir görünüm arz etmektedir.

Yapının en dikkat çekici özelliği ise iç cephe olarak tam ortasından taş bir kemer bağlamanın geçmesidir. Bulunduğu yerin zemini itibariyle toprağın tamamen altında bulunan yapı da kaçak kazı izlerine rastlanmıştır.

Ardahan: Söğütlükaya (Hunemis) Kuleleri

Söğütlükaya (Hunemis) Kuleleri; Ardahan’ın Posof İlçesi, Söğütlükaya Köyü sınırları içerisinde yer almaktadırlar. İlçe Merkezi’nden Söğütlükaya Köyü’ne gün içerisinde belirli saatlerde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Söğütlükaya (Hunemis) Kulesi-1; Söğütlükaya Köyü’nün yaklaşık 1,5 km. güneybatısındadır. Batısından Posof Çayı geçen kule çayın akış yönüne göre doğuda yer almaktadır. 1520 m. yükseltide ki bir tepe üzerinde yer alan kule 8.10×11.20 ölçülerinde olup 1.60 m. duvar kalınlığına sahiptir. Doğu-batı doğrultulu inşa edilen kulenin üst kısımları yıkık bir halde olup kuzey, güney ve doğu duvarları hafif bombeli batı duvarı ise düz bir planda yapılmıştır.

Kaçak kazı izlerine rastlanılan kulenin duvar yükseklikleri incelendiğinde en kısa yeri kuzeydoğu köşesi olup 1.50 m. en yüksek yeri güneydoğu köşesi olup 5.20 m. yükseltiye sahiptir. Kule kalıntısının yapı malzemesi incelendiğinde köşelerde düzgün kesme taş, aralarda moloz yonu taş ve harç olarak ta çakıllı kum kullanılmıştır.

Söğütlükaya (Hunemis) Kulesi-2; Söğütlükaya Köyü’nün 2 km. batısındadır. Doğusundan Posof Çayı geçen kule çayın akış yönüne göre batıda bulunmaktadır. 1545 m. yükseltideki bir tepe üzerinde ana kaya üzerine inşa edilen kule 8 x 15 m. ölçülerinde olup 3 m. duvar kalınlığına sahiptir.

Kuzey-güney doğrultulu olan kule dikdörtgen bir plana yakın fakat bütün köşeleri bombeli bir şekilde inşa edilmiştir. Günümüze gelebilen kalıntıları itibariyle 5.20 m. yükseltiye sahip olan kulede kaçak kazı izlerine rastlanmıştır. Yapı malzemesi olarak farklı büyüklükteki taşların moloz yonu taş ve çakıllı harç ile birleştirilmesi sonucu inşa edilen kulenin Söğütlükaya Kulesi-1’e göre daha eski olduğu anlaşılmaktadır.

Ardahan: Çakırkoç (Mere) Kalesi

Çakırkoç (Mere) Kalesi; Ardahan’ın Posof İlçesi, Çakırkoç Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Çakırkoç Köyü’ne gün içerisinde belirli saatlerde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kale, Çakırkoç Köyü’nün 500 m. kuzeydoğusundadır. Dışardan bakıldığında yarımadayı andıran 1480 m yükseltideki bir tepe üzerine inşa edilen kalenin doğu tarafında Değirmen Dere, batı tarafında Kör Dere, güneyinde 2550 rakımlı Ilgar Dağı ve kuzeyinde ise Posof Çayı yer almaktadır.

Bulunduğu yer itibariyle içinde bulunduğu coğrafya ya hakim bir konumda inşa edilen kale dikdörtgen bir plan arz edip doğu tarafından Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı geçmektedir. Doğu-batı doğrultulu olan kale batıda iç ve doğuda dış kale olarak ikiye ayrılıp iç kale 40 x 60, dış kale 40 x 180 ölçülerine sahiptir.

Kalenin günümüze kalan kalıntıları incelendiğinde doğu sur duvarının yüksekliği 5.70 m. duvar kalınlığı 1.10 m. batı sur duvarlarının yüksekliği 6.50 m. duvar kalınlığı 1.60 m. olup buradan anlaşılacağı üzere sur duvar kalıntılarının yüksekliği ve kalınlığı yer yer değişiklik göstermektedir. Kaçak kazı izlerine rastlanılan kalenin yapım malzemesi incelendiğinde moloz taş ve çakıllı kireç harcı kullanıldığı görülmektedir.

Ardahan: Kumlukoz (Ğume) Altun Kalesi

Kumlukoz (Ğume) Altun Kalesi; Ardahan’ın Posof İlçesi, Kumlukoz Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Kumlukoz Köyü’ne gün içerisinde belirli saatlerde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kale, Kumlukoz Köyü’nün 800 m. kuzeybatısında yer almaktadır. 1503 m. yükseltide bulunan kale 8.50×13.80 ölçülerinde olup 90 cm. duvar kalınlığına sahiptir.

Doğu-batı doğrultulu olan kale ana kaya üzerine inşa edilmiş olup kuzey, güney ve doğusu uçurum şeklindedir. Yapıldığı yer itibariyle korunaklı bir yapı arz eden kalenin güney taraftaki uçurumun tam ortasında girişi üçgen biçimli bir mağara bulunmaktadır.

Kalenin günümüze ulaşabilen kalıntıları kuzey ve güney surlarıdır. Güneyinden bir dere geçen kalenin duvar örgüsüne bakılacak olursa orta büyüklükteki taşların çakıllı harçla birleştirilmesi ile yapılmıştır.

Ardahan: Özbaşı (Ğıniye) Kalesi

Özbaşı (Ğıniye) Kalesi; Ardahan’ın Posof İlçesi, Özbaşı Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Özbaşı Köyü’ne gün içerisinde belirli saatlerde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kale, Özbaşı Köyü’nün 450 m. Güneydoğusundadır. 1520 m. yükseltide yer alan kale 15×50 m. ölçülerinde olup 1.30 m. duvar kalınlığına sahiptir.

Kuzey-güney doğrultulu olarak inşa edilen kalenin doğu tarafı uçum olup bu uçurumun altından bir dere geçmektedir. Kalenin günümüze kalan kalıntıları kuzey ve doğu surlarıdır.

Kuzey surun en yüksek yeri 6 m. iken doğu surun en yüksek yeri 9 m. yükseltiye sahiptir. Kaçak kazı izlerine rastlanılan kalenin yapımında moloz yonu taş malzeme tercih edilmiştir.

Ardahan: Kol Kalesi

Kol Kalesi; Ardahan’ın Posof İlçesi, Kol Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Kol Köyü’ne gün içerisinde belirli saatlerde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kale, Kol Köyü’nün yaklaşık 1,5 km. doğusundadır. 1860 m. yükseltideki korunaklı bir tepe üzerinde ana kaya üzerine doğu-batı doğrultulu olarak inşa edilmiştir.

15 x 60 m. ölçüleriyle dikdörtgen bir plan arz eden kalenin duvar kalınlığı 1.20 m. olup yer yer değişmektedir. Doğu ve batı sur kalıntıları günümüze kadar gelebilen kalenin bulunduğu bölge Kurpagir olarak isimlendirilmektedir.

Güneyinden Çayağzı Deresi geçen kalenin girişi batı tarafta yer almaktadır. Kaçak kazı izlerine rastlanılan kalenin duvarlarının yapımında harç malzemesi kullanılmıştır.

Ardahan: Erim (Dodopal) Kalesi

Erim (Dodopal) Kalesi: Ardahan’ın Posof İlçesi, Erim Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.

İlçe Merkezi’nden Erim Köyü’ne gün içerisinde belirli saatlerde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Erim Köyü’nün 600 m. doğusundadır. 1628 m. yükseltideki bir tepe üzerinde yer alan kale Gürcistan devlet sınırına sıfır konumdadır. 30 x 10 m. ölçüleriyle dikdörtgen bir plan arz eden kale doğu-batı doğrultulu olup girişi doğuda yer almaktadır.

Günümüzde güney ve doğu sur kalıntılarının ayakta kalmayı başardığı kalenin duvarlarının yapım tekniğinde harçlı sistem kullanılmıştır. 1.15 m. kalınlığındaki kale surları orta büyüklükteki taşların harçla birleştirilmesi ile yapılmıştır.

Ardahan: Yurtbekler (Cak) Kalesi

Yurtbekler (Cak) Kalesi; Ardahan’ın Posof İlçesi, Yurtbekler Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Yurtbekler Köyü’ne gün içerisinde belirli saatlerde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Deniz seviyesinden 1693 m. yükseltide yer alan ve batısından Cak Suyu geçen kale Gürcistan devlet sınırına hâkim bir tepe üzerinde bulunmaktadır. 18 x 20 m. ölçülerine sahip olan kalenin duvar kalınlığı 1.10 m. dir.

Doğu batı doğrultulu uzanan kalenin girişi güney tarafta olup yıkık bir halde bulunmaktadır. Kalenin kuzey ve batı cepheleri oval, doğu ve güney cepheleri ise düz bir şekilde inşa edilmiştir.

Türkiye-Gürcistan sınırına yakın bir konumda bulunan kale askeri bölge içerisinde bulunması nedeniyle fazla bir tahribata uğramamıştır.

Fakat kısmen kaçak kazı izlerine rastlanmaktadır. Kale inşasında kum çakıllı harç ile beraber alt kısımlarda büyük blok taşlar kullanılırken üst kısımlarda daha küçük taşlar kullanılmıştır.

Ardahan: Dursun Soylu Konağı

Dursun Soylu Konağı; Ardahan’ın Merkez İlçesi, Halil Efendi Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım sağlanmaktadır.

Yapı XlX . yüzyılın sonunda inşa edilmiş sivil mimari örneklerinden biridir.İki katlı olarak inşa edilen evin üzeri, eğimli piramidal bir çatıyla örtülüdür .Alt kat kapalı olup, bu kısımdakiler WC bölümleri bulunmaktadır. Yapının ana girişi kuzeydendir. Ayrıca üst kata dıştan ahşap bir merdivenle ulaşabilmekte mümkündür.

Bu yapıda da duvarlar, bölgedeki diğer sivil mimari örnekleri gibi kalın tutulmuş olup, az sayıda pencereyle dışa açılmaktadır. Üst katta altı pencere, alt katta ise güneyde üç küçük mazgal pencereye yer verilmiştir. Evin batı cephesi ahşap destekler üzerine oturan bir küçük balkon olarak değerlendirilmiştir.

Evin doğuda yer alan kapısı ile alt kata girilmektedir. Bu binanın yapısında tamamen düzgün blok taşlar kullanılmıştır. Kapı, pencere ve duvar özellikleri yörede bulunan Sarıkamış, Kars, Gümrü, Kafkas ve Gürcü bölgelerindeki sivil mimarlık örnekleriyle paralellik göstermektedir.

Bu sivil mimarlık örneğinde duvarlar oldukça kalın tutulmuş olup, sağır denecek biçimde az sayıda pencereyle dışa açılmaktadır. Kapı ve pencereler dar ve yüksektir. Pencere ve kapı söveleri düzgün blokların dışa taşkın ve bir içe bir dışa ritmik bir biçimde kaydırmalı düzende yerleştirilmesiyle oluşturulmuştur.

Ardahan: Hamşioğlu Rasim Bey Konağı

Hamşioğlu Rasim Bey Konağı; Ardahan’ın Merkez İlçesi, Karagöl Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Tek katlı ve dikdörtgen planlı bina bölgemizde yoğun olarak yapılan batlık mimarisi olarak tabir ettiğimiz bir tarzda yapılan Konak, Kuzey- Güney istikametinde dış cephesi düzgün kesme bazalt taşından yalancı sütunlarla süslemeli olarak yapılmış, diğer cepheler yığna olarak inşa edilmiştir.

Bina batlık mimari tarzının tipik örneklerinde olduğu gibi iç mekanında iç içe açılan odalar ve salonlardan oluşmaktadır. Bu tip binaların ısıtma sistemi peç olarak tabir edilen sistemdir. Binanın giriş cephesinde bulunan kapı üzerine sonradan eklenen bir Osmanlıca Kitabe bulunmaktadır.

Bu Kitabe 1911 tarihlidir. Sonradan konulan bu kitabe Ardahan’da 3-5 7-9 Ocak 1919 tarihinde Ardahan Milli Şurasının 1.ve 2. Kongrelerinin burada yapılaması sebebiyle binanın bu tarihten önce Resmi karargah binası olarak kullanıldığını göstermektedir.

Bina Ardahan İlinde yapılanı Milli Şuralarda Kongre binası olarak kullanıldığından ayrıca Milli Tarihimizde Önemli bir yere sahiptir.Konak, Cumhuriyetin ilk yıllarında da Resmi Hükümet Binası olarak bir süre kullanılmıştır.

Konak, günümüzde Maliye Hazinesi adına tapuda kayıtlı olup, bina uzun süre Ardahan Devlet Hastanesi olarak kullanılmıştır. Hastane binası olarak kullanıldığı yıllarda Konağın kuzey cephesine iki katlı ek bir beton arma Hastane binası eklenmiştir.1994 yılından sonra bu bina ile birlikte tarihi konak Ardahan İl Sağlık Müdürlüğüne devredilmiş olup, bu tarihten sonra Sağlık Müdürlüğü Binası olarak hizmete sokulmuştur.

(Görseller: www.nenerede.com.tr)