Gümüşhane: Gümüştuğ Köyü Kiliseleri

Gümüşhane’nin Torul İlçesi, Gümüştuğ Köyü sınırları içerisinde üç tarihi kilise mevcuttur. Kiliseler günümüzde kullanılmamaktadır.

Haber Kaos ekibi olarak, Aşağı Mahalle ve Baş Mahalle (1 ve 2) kiliselerini sizler için derledik.

Aşağı Mahalle Kilisesi:

Gümüştuğ Köyü, Aşağı Mahalle içerisindedir. Dikdörtgen bir alan üzerine üç nefli bazilikal plan şemasında inşa edilmiştir. Kiliseye batıda yer alan narteks bölümünden girilir. Bu bölüm ve doğuda yer alan apsis bölümü kilisenin ana mekânından alçak ve dar tutulmuştur.

Çatısı semerdam olup bileği taşıyla örtülüdür. İç mekân; dört sütun, iki paye ile üç sahana ayrılmıştır. Orta sahan diğer sahanlara göre daha geniş tutulmuştur. Kuzey, güney ve doğu duvarlarda duvara gömülü payeler üzerine oturan kemerlerin desteklediği üst örtü beşik tonozdur.

İç mekânın aydınlatılması dıştan içe doğru genişleyen ve yuvarlak kemerlerle sınırlanan güneyden iki adet dikdörtgen pencere, kuzeyde iki adet mazgal pencere, her apsis üzerinde yer alan birer adet mazgal pencere ve apsislerin üst kısmında yer alan üç adet mazgal pencere ile sağlanmıştır.

Sütunları destekleyen ahşap gergilerin büyük bölümü sağlamdır. Taş taban döşemesi sağlamdır. Apsislerde kare ve dikdörtgen formlu yuvarlak kemerli nişler yer almaktadır. Narteks bölümüne giriş kuzey ve güneydendir.

Narteks bölümünde de yarı duvara gömülü sütunlar birbirlerine ve üst örtüye yuvarlak kemerlerle bağlanmıştır. Ana mekâna batı duvarın ekseninde yer alan ve üstü düz atkı taşlı yuvarlak kemerli bir girişle sağlanmaktadır.

Baş Mahalle Kilisesi 1:

Gümüştuğ Köyü, Baş Mahalle içerisindedir. Dikdörtgen bir alan üzerine, 11,16 x 7,96 m ölçülerinde, üç nefli bazilikal plan şemasında inşa edilmiştir. Kilisenin asıl girişi batıda yer alan narteks bölümünden sağlanırken sonraki tarihlerde bu kısım kapatılarak kuzey duvara bir kapı açılmıştır.

Beşik çatısı bileği taşıyla örtülü iken taşlarının büyük kısmı alınmıştır. Kuzeydeki tek apsis bölümü, kapı, pencere söveleri, taşıyıcılar, cephe bitimleri ve kemerler düzgün yonu taş işçilikli, yan duvarlar moloz taş işçiliklidir. Kiliseden daha alçak ve uzun tutulan narteks kısmı kuzey güney doğrultuda dikdörtgen planlı olup üzeri tonoz örtülüdür. İç mekân; sütun ve payelerle üç sahana ayrılmıştır.

Orta sahan diğer sahanlara göre daha geniş tutulmuştur. Her nef diğer kiliselerde olduğu gibi doğuda birer apsisle sonlanırken günümüze sadece kuzeydeki gelebilmiştir. Dışa taşıntılı yapılan yarım daire şeklindeki diğer iki apsis yıkılarak düz duvar şeklinde dönüştürülmüştür.

Önüne ahşap direklerle desteklenen, üçgen alınlıklı bir sundurma eklenerek odunluk olarak işlevlendirilmiştir. Yapının içinde rutubet izlerine rastlanılmıştır. Çatıdan su almaktadır. Sıvalarında dökülmeler vardır. Tavanda ve duvarda yer alan kalemişi freskolarda İncil’den alınma sahneler resmedilmiştir.

Baş Mahalle Kilisesi 2:

Köy yerleşkesinin hemen üst kısmında yer alır. Bazilikal planlı yapının beden duvarları moloz taş işçiliklidir. Doğusunda yer alan dışa çıkıntılı üç apsisi, pencere ve kapı söveleri ile kemerler düzgün yonu taş işçiliklidir. Üst örtüsü çökmüş olup muhtemelen tonozdur.

Plan özellikleri Baş Mahalle Kilisesi 1’e benzemektedir. Girişi kuzey cephedendir. Kapı ve pencere söveleri çok tahrip olmuştur. Narteks  bölümü mevcut olup çatıyı taşıyan dört paye ile bir sütunu günümüze gelebilmiştir. Çok harap ve kullanılamaz durumdadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir